DECYZJA NR 43/2023
PREZESA POLSKIEJ AKADEMII NAUK
z dnia 17 sierpnia 2023 r.
w sprawie powołania komisji do spraw oceny działalności i ustalenia szczegółowych
warunków likwidacji pomocniczej jednostki naukowej działającej pod nazwą
Polska Akademia Nauk Muzeum Ziemi
Na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U.
z 2020 r. poz. 1796) oraz §14 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia
29 grudnia 2010 r. w sprawie tworzenia, łączenia, podziału, reorganizacji i likwidacji instytutów
naukowych oraz tworzenia i likwidacji pomocniczych jednostek naukowych Polskiej Akademii
Nauk (Dz. U. z 2011 r. Nr 10, poz. 52) postanawiam, co następuje:
1. Powołuję komisję do spraw oceny działalności i ustalenia szczegółowych warunków
likwidacji pomocniczej jednostki naukowej działającej pod nazwą Polska Akademia Nauk
Muzeum Ziemi, zwaną dalej „Muzeum”, w następującym składzie:
1) prof. dr hab. Krzysztof Nowak, Dziekan Wydziału II Nauk Biologicznych i Rolniczych Polskiej
Akademii Nauk – przewodniczący komisji;
2) prof. dr hab. Agnieszka Gałuszka, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach – członek
komisji;
3) prof. dr hab. Stanisław Mazur, Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk –
członek komisji;
4) Anna Piontek, Dyrektor Muzeum – członek komisji;
5) Teresa Szczęsna, Zastępca Dyrektora Muzeum ds. finansowo-księgowych – członek komisji.
2. Do zadań komisji należny przygotowanie opinii Prezesowi Polskiej Akademii Nauk
zawierającej:
1) ocenę działalności merytorycznej, efektywności i możliwości dalszego wykonywania zadań
przez Muzeum;
2) analizę stanu organizacyjno-prawnego oraz ocenę stanu ekonomiczno-finansowego Muzeum,
ze szczególnym uwzględnieniem statusu prawnego majątku, wartości niematerialnych
i prawnych, w tym praw autorskich;
3) ocenę możliwości kontynuacji badań naukowych w Muzeum;
4) sposób dokonania likwidacji Muzeum, stosownie do art. 65 ustawy o Polskiej Akademii Nauk;
5) analizę stanu kadrowego Muzeum;
6) analizę możliwości zaspokojenia lub zabezpieczenia zobowiązań Muzeum;
7) propozycje w zakresie zagospodarowania mienia i należności Muzeum;
8) wskazanie kandydata na likwidatora Muzeum.
3. Pracami komisji kieruje przewodniczący wyznaczony przez Prezesa Polskiej Akademii
Nauk.
4. Obsługę prac komisji zapewnia Wydział III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi Polskiej Akademii
Nauk.
5. Komisja kończy swoją pracę z chwilą przedstawienia opinii Prezesowi Polskiej Akademii
Nauk w terminie do 3 października 2023 r.
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––Id: 1EFAE2E5-0A91-4BAE-8F54-98F3A0ECC44E. Podpisany Strona 1

-- 1 of 2 --

6. Wsparcie komisji w jej pracach zapewniają w szczególności przedstawiciele Wydziału III
Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi Polskiej Akademii Nauk, Biura Finansów i Budżetu, Biura
Majątkowego, Biura Prawnego oraz Zespołu Spraw Pracowniczych.
7. Decyzja wchodzi w życie z dniem podpisania.
Prezes
Polskiej Akademii Nauk
Marek Konarzewski
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––Id: 1EFAE2E5-0A91-4BAE-8F54-98F3A0ECC44E. Podpisany Strona 2

-- 2 of 2 --

tel. (22) 52 92 623 ul. Wspólna 1/3
sekretariat.minister@mein.gov.pl 00-529 Warszawa
www.mein.gov.pl
Przemysław Czarnek
DN-WN.0777.56.2023.2.AW
Warszawa, 10 listopada 2023 r.
Pan
prof. Marek Konarzewski
Prezes Polskiej Akademii Nauk
Szanowny Panie Prezesie,
uprzejmie informuję, że na podstawie art. 68 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej
Akademii Nauk (Dz.U. z 2020 r. poz. 1796), przyjmując informacje przedstawione
przy piśmie z dnia 11 października 2023 r. (sygn. BP.DRO.012.29.2023), wniosek
do Prezydium Polskiej Akademii Nauk o podjęcie uchwały w sprawie likwidacji pomocniczej
jednostki naukowej działającej pod nazwą Polska Akademia Nauk Muzeum Ziemi – nie
uznaję za uzgodniony.
Pragnę zauważyć, że analiza przedstawionego materiału, zarówno ekonomiczna jak
i społeczna, wzbudza szereg wątpliwości co do zasadności wydania przez Prezesa PAN
decyzji o likwidacji Muzeum Ziemi.
W jednostce przeprowadzana jest restrukturyzacja, w ramach której między innymi
zredukowano zatrudnienie. Powyższe wskazuje, że jednostka prowadzi działania mające
na celu utrzymanie płynności finansowej i jest gotowa podjąć działania naprawcze.
Jednocześnie do dnia dzisiejszego Polska Akademia Nauk nie wypracowała wspólnego
porozumienia z Narodowym Muzeum Techniki, w sprawie przyszłości Muzeum Ziemi, jego
zbiorów i zajmowanych przez nie nieruchomości.
Reasumując powyższe, wydanie decyzji o likwidacji przedmiotowej jednostki wydaje się
być niezasadne.
Z upoważnienia
Ministra Edukacji i Nauki
Włodzimierz Bernacki
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/

-- 1 of 1 --

Strona 1 z 14
ZDANIE ODRĘBNE
DO OPINII KOMISJI DO SPRAW OCENY DZIAŁALNOŚCI I USTALENIA
SZCZEGÓŁOWYCH WARUNKÓW LIKWIDACJI POMOCNICZEJ JEDNOSTKI NAUKOWEJ
DZIAŁAJĄCEJ POD NAZWĄ POLSKA AKADEMIA NAUK MUZEUM ZIEMI
Komisja została powołana decyzją nr 43/2023 Prezesa Polskiej Akademii Nauk z 17 sierpnia 2023 roku
z późniejszymi zmianami decyzjami 45/2023 z 28 sierpnia, 46/2023 z 6 września 2023 roku oraz
47/2023 z 29 września 2023 (dalej „Komisja”).
6.10.2023 o godz. 00:33 Przewodniczący Komisji prof. K. Nowak przesłał do głosowania w formule
zamkniętego dokumentu opinię Komisji dot. oceny działalności i ustalenia szczegółowych warunków
likwidacji pomocniczej jednostki naukowej działającej pod nazwą Polska Akademia Nauk Muzeum Ziemi
(dalej „opinia”). Do opracowania dokumentu nie zostały włączone: Anna Piontek dyrektor PAN Muzeum
Ziemi (MZ) i Elżbieta Adamska zastępca dyrektora ds. finansowo-księgowych MZ – otrzymały do
zapoznania się i głosowania zamknięty dokument, z terminem głosowania „w trakcie piątku” 6.10.2023,
mimo że termin działania Komisji został określony na 9.10.2023. Wobec braku możliwości uzgodnienia
protokołu, przedstawiamy zdanie odrębne.
Do dnia 6.10.2023 nie zostały przedstawione do akceptacji protokoły z posiedzeń Komisji.
UWAGI OGÓLNE DO OPINII
1. Ogólnikowość przedstawionej opinii, która stanowi podstawę do wnioskowania o likwidację
jednostki publicznej liczącej 75 lat, brak rzetelnie wskazanej podstawy likwidacji.
2. Nie uwzględnienie wszystkich dokumentów, które zostały Komisji dostarczone przez MZ i były
wykorzystywane w toku prac:
• Ocena stanu zachowania MZ autorstwa Marty Leśniakowskiej przygotowana dla
Prezydium PAN 5.06.2023 – wskazująca na dobry stan zachowania budynków MZ
• Program działań MZ na okres 2023/2024
• Analiza kosztów zatrudnienia i wynagrodzenia w MZ 2021–2022
• Stan kadrowy MZ – wrzesień 2023
• Pismo dyrektor MZ do Prezydium PAN z propozycją redukcji budżetu jednostki
o 1 115 000,00 mln zł – 6.04.2023 / SO.11.53.2023
Przygotowana przez Biuro Finansów i Budżetu PAN analiza finansowa MZ zawiera istotne błędy –
niezgodna z księgami rachunkowymi i faktycznym stanem finansowym jednostki, co dyrektor MZ
podnosiła podczas spotkań Komisji 21.09.2023, 27.09.2023, 2.10.2023, w mailach do Komisji
19.09.2023 i 20.09.2023, w formalnym wniosku do Przewodniczącego Komisji 27.09.2023 – odmowa
zajęcia formalnego stanowiska w sprawie.
3. Brak podstaw metodologicznych sporządzonej opinii.
Podczas spotkania Komisji 21.09.2023, w mailu do Komisji 19.09.2023 dyrektor MZ zwracała się
z prośbą o wskazanie metod i kryteriów oceny MZ w zakresie: działalności merytorycznej,
efektywności, możliwości dalszego wykonywania zadań, oceny działalności organizacji non profit.
Dyrektor MZ złożyła propozycję metod i kryteriów oceny MZ mailowo 23.09.2023 i ponowiła ją
formalnym wniosku do Przewodniczącego Komisji 27.09.2023.

-- 1 of 14 --

Strona 2 z 14
Odrzucono propozycję metod i kryteriów oceny, stwierdzając, w mailu 23.09.2023, że „zgodnie
z tradycją i przepisami, ocena będzie oceną ekspercką”.
W głównym gremium Komisji brak ekspertów od zarządzania publicznego, zarządzania muzealiami,
muzealników czy edukatorów, co jest widoczne w sformułowanych w opinii tezach, wskazujących na
brak wiedzy eksperckiej w zakresie przedmiotu oceny.
4. Brak wiedzy w zakresie regulacji prawnych PAN (w tym ustawy o PAN) i ustawy o muzeach (wpisanej
w statut MZ), co przekłada się wprost na zalecenia sformułowane w opinii Komisji.
Komisja była informowana o:
• o konieczności likwidacji MZ ze względu na brak możliwości przekształcania czy
reorganizowania naukowych jednostek pomocniczych PAN, co stoi w sprzeczności z art. 68
ustawy o PAN: „Pomocnicze jednostki naukowe Akademii tworzy, łączy, dzieli, reorganizuje
i likwiduje Prezydium Akademii na wniosek Prezesa Akademii, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki”.
• o tym, że MZ nie jest muzeum i nie będzie rozliczane z działalności statutowej, ale jako
jednostka naukowa pomocnicza z działalności naukowej, czemu również przeczy art. 68
ustawy o PAN (Dz.U. 2020 poz. 1796): „Pomocniczymi jednostkami naukowymi Akademii są
w szczególności: archiwa, biblioteki, muzea, ogrody botaniczne i zagraniczne stacje naukowe”.
5. W opinii wszystkie osoby uczestniczące w obradach Komisji powinny zostać wymienione z imienia
i nazwiska.
Ogólnie opinia w odniesieniu do MZ jest pozytywna. Opinia wskazuje na poprawę kondycji finansowej
MZ oraz rozwój działalności merytorycznej MZ, co nie stanowi formalnej podstawy do likwidacji
jednostki. Wskazanie jako podstawy likwidacji jednostki stanu budynków, w sytuacji gdy jednostka
aktualnie rozwija się w tych budynkach, również nie jest rzetelnym uzasadnieniem dla likwidacji
jednostki. Nie zostały rzetelnie określone podstawy zalecenia likwidacji
UWAGI SZCZEGÓŁOWE DO OPINII
I. Ocena działalności merytorycznej, efektywności i możliwości dalszego wykonywania zadań przez
Muzeum
1. W rozwinięciu ujawnił się brak znajomości statutowego zakresu działań MZ, a także praktyki
muzealnej. Nie zapoznano się wystarczająco ze specyfiką zarządzania jednostką i realizowanych
w niej prac, nie oceniono MZ nawet z perspektywy zwiedzającego.
Bezpodstawną jest opinia, że MZ skupia się na popularyzacji, a „dodatkowo w działach
prowadzone są aktywności związane z okazami i zbiorami (w tym: wpisy do ksiąg inwentarzowych
i elektronicznej bazy, pozyskiwanie, opracowanie, porządkowanie okazów, konserwacja
i zabezpieczanie zbiorów), realizowane są usługi zewnętrzne (oznaczanie okazów na zlecenie,
konsultacje, ekspertyzy, udostępnianie okazów, przekazywanie próbek do badań, wykonywanie
fotografii itp.)”.
Głównym działaniem statutowym i faktycznie realizowanym MZ jest gromadzenie i opieka nad
zbiorami, w tym wynikający z ustawy o muzeach (przywołanej w statucie MZ) obowiązek
prowadzenia inwentarzy muzealnych, które są najważniejszym dokumentem dla każdego
podmiotu o charakterze muzealnym. Nie jest to aktywność poboczna czy dodatkowa. Działalność

-- 2 of 14 --

Strona 3 z 14
popularyzatorska jest wynikiem prac prowadzonych w ramach opieki nad zbiorami i naukowego
opracowania zbiorów.
Działalność naukowa MZ to nie tylko publikacje czy projekty badawcze, ale także naukowe
opracowanie zbiorów i kolekcji, co zostało pominięte w opinii. W opinii pominięto fakt, że
wspomniane usługi zewnętrzne są również formą prowadzenia POMOCNICZEJ DZIAŁALNOŚCI
NAUKOWEJ przez wykonywanie konsultacji czy ekspertyz na potrzeby prac badawczych.
Brak w opinii wyczerpującej oceny wszystkich szesnastu zadań statutowych MZ, skupienie się na
§7 pkt. 11: „opracowanie, publikowanie i upowszechnianie wyników badań naukowych, prac
dokumentacyjnych, przygotowywanie katalogów zbiorów, informatorów i przewodników wystaw
oraz wydawnictw popularno-naukowych z zakresu nauk o Ziemi” – w tym wyłącznie na publikacjach
naukowych.
Brak rzetelnej oceny nadrzędnego zadania statutowego MZ §6 pkt. 1: „Przedmiotem działania
Muzeum jest gromadzenie, przechowywanie i naukowe opracowywanie zbiorów z zakresu nauk
o Ziemi w celu trwałej ochrony najcenniejszych elementów dziedzictwa geologicznego”.
2. Wobec sformułowania, że „3/4 subwencji dla Muzeum pochłaniają koszty osobowe” – należy
zapytać: Ile subwencji pochłaniają koszty osobowe w innych pomocniczych jednostkach
naukowych PAN?
3. Brak analizy kluczowych danych, takich jak np. frekwencja generowana przez MZ i jej zmiany.
4. Ocena stanu technicznego budynków MZ w stwierdzeniu: „pogarsza się stan techniczny budynków,
zwłaszcza Pałacu Branickich”, co ma stanowić barierę dalszego wykonywania zadań przez MZ.
Należy zadać pytanie, czy na poparcie takiej opinii są ekspertyzy osób z odpowiednimi
uprawnieniami.
Zgodnie z oceną stanu zachowania MZ autorstwa Marty Leśniakowskiej dla Prezydium PAN
5.06.2023 – budynki są w stanie dobrym.
Podobnie stan budynków oceniają w notatce z 2.10.2023 z wizyty studyjnej członkowie Oddziału
Mazowieckiego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków (w Załącznik1):
„[…]Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków gromadzi całe spektrum przedstawicieli tej
różnorodnej specjalizacji, od pracowników naukowych, poprzez pracowników instytucji zajmujących
się ochroną dziedzictwa i muzealnictwem, po praktyków realizujących prace konserwatorskie
wszystkich typów. Dokonana wstępna ocena uwzględnia najszersze możliwe spojrzenie na
problematykę związaną z potrzebami remontów konserwatorskich Willi Pniewskiego i Białego
Pałacyku na Frascati. W naszej opinii stan tych obiektów jest dobry, a podane do publicznej
wiadomości szacunki kosztów najpilniejszych prac modernizacyjnych są dalece zawyżone i bez
związku z rzeczywistością.
Jako eksperci uważamy, że brak jest zagrożeń dla tych dwóch budynków o charakterze
egzystencjonalnym, są to raczej zagrożenia wynikające z naturalnego procesu starzenia się
zabytku oraz zmiany oczekiwań co do najbardziej pożądanych rozwiązań technologicznych,
a odpowiedź na te zagrożenia winna być dostosowana do ich natury. Przy wstępnych oględzinach
budynków Muzeum Ziemi nie stwierdzono śladów poważnej ich degradacji. Na elewacjach brak
jest spękań sugerujących osuwanie się fundamentów lub istotne odkształcenia konstrukcji
murów. Nie zaobserwowano większych wykwitów solnych wskazujących na poważne
zawilgocenie murów. Brak jest poważniejszych uszkodzeń okładzin kamiennych czy nabrzmiałych

-- 3 of 14 --

Strona 4 z 14
tynków. We wnętrzach nie czuć zapachu stęchłej wilgoci, a same materiały wykończeniowe
wnętrz są w stanie wystarczająco dobrym do bieżącej eksploatacji. Także oględziny wartościowej
zabytkowej stolarki i ślusarki nie wskazują na jakiekolwiek pilne potrzeby remontowe w tym
zakresie, jak również brak jest śladów długotrwałego zalewania ścian od nieszczelności obróbek
blacharskich i rynien.
O ile jest nam wiadome, w ostatnich latach nie występowały żadne nakazy konserwatorskie ze
strony Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, które z pewnością miałyby
miejsce gdyby stan budynków wskazywał na jakiekolwiek zagrożenie dla ich substancji
zabytkowej.
Istnieje grupa prac pilnych, które należałoby wykonać w najbliższym czasie. Należą do nich:
wykonanie nowych izolacji przeciwwilgociowych, wstrzymanie procesu degradacji elewacji
kamiennej Willi Pniewskiego, naprawy w obrębie dachów, odwodnienia, obróbek blacharskich
budynków, czy ograniczone w swoim zakresie prace we wnętrzach. Wspomniane działania to
prace budowlano konserwatorskie, które powinny być możliwe do sukcesywnego wykonywania
z wykorzystaniem bieżącego budżetu remontowego wzmocnionego powszechnie dostępnymi dla
zabytków tej klasy dotacjami. W naszej opinii skala środków potrzebnych na powyższe liczona jest
w setkach tysięcy i milionach złotych, a nie dziesiątkach milionów”.
Ekspertyzy prowadzone przez UM m.st. Warszawa dostępne w ramach dostępu do informacji
publicznej jasno wykazują, że na odcinku siedziby MZ nie występuje ryzyko osuwiska Skarpy
Warszawskiej (Załącznik 2).
Przedstawione szacunki planów remontowych mają charakter wieloletni. Nie ma zatem potrzeby
ani konieczności wydania 20 mln zł na remonty w roku 2024. Co więcej, remonty te – mając na
uwadze opinie o stanie zachowania budynków – nie mają charakteru pilnego.
Zwraca uwagę, że nie podano już informacji o kwocie remontów MZ na poziomie 80 mln zł.
5. Przyczyną likwidacji jednostki stan techniczny budynków. Szansa w porozumieniu z Narodowym
Muzeum Techniki i MKiDN, które według przedstawionych w opinii zaleceń ma sfinansować bieżącą
działalność i niezbędne prace remontowe w powołanym na nowo po likwidacji MZ – jako oddziale
Narodowego Muzeum Techniki.
Przytoczony argument o pisemnej deklaracji Ministra KiDN, która wpłynęła do PAN 2.10.2023.
Dokument ten został udostępniony członkom Komisji z ramienia MZ dopiero na prośbę mailową
skierowaną 6.10.2023.
Nie ujawniając treści pisma Ministra KiDN, czy raczej maila (pod dokumentem nie widnieje
podpis, brak jest również informacji o podpisie elektronicznym), należy zauważyć, że Minister
KiDN wyłącznie deklaruje przychylność dla projektów realizowanych z PAN i sprzyjanie
wypracowaniu porozumień.
Ab esse ad posse valet, a posse ad esse non valet consequential. A zatem możliwość, że za dekadę
powstanie na błonach PGE Narodowego Muzeum Historii Naturalnej czy Muzeum Przyrodnicze,
nie oznacza, że tak będzie. Zwłaszcza że projektu takiego muzeum nie udało się zrealizować
w Polsce od 200 lat, a i w ostatnich dekadach z ramienia PAN było kilka nieudanych podejść do
projektu. Tym bardziej zaskakującym jest fakt, że już na tak wczesnym etapie projektu zostaje
podjęte ryzyko likwidacji MZ.

-- 4 of 14 --

Strona 5 z 14
6. Bariery dla dalszego wykonywania zadań przez Muzeum związane z ograniczoną powierzchnią
wystawienniczo-magazynową.
Brak uzasadnienia dla wskazanej bariery. Argumentacja jest wewnętrznie sprzeczna. Pada
stwierdzenie, że istnieją bariery dla dalszego rozwoju MZ w tej lokalizacji, a jednocześnie
w sposobie dokonania likwidacji jednostki postuluje się utrzymanie jej w tym samym miejscu do
czasu utworzenia Narodowego Muzeum Historii Naturalnej – najwcześniej 2029/2030 (zgodnie
z informacjami podawanymi podczas spotkań Komisji).
A zatem likwidacja MZ ma nastąpić, gdyż jednostka w tym miejscu się nie opłaca i nie rokuje na
przyszłość, ale innemu podmiotowi w tym samym miejscu będzie się opłacało prowadzić tę samą
jednostkę i to z perspektywami.
II. Analiza stanu organizacyjno-prawnego oraz ocena stanu ekonomiczno-finansowego Muzeum, ze
szczególnym uwzględnieniem statusu prawnego majątku, wartości niematerialnych i prawnych, w tym
praw autorskich
Punkt zawiera ocenę budżetu PAN – bieżącego i planowanego – oraz stwierdzenie, że nie będzie istniała
możliwość utrzymania finansowania budżetu MZ na poziomie lat ubiegłych.
Przeprowadzanie takiej oceny nie było przedmiotem działań ustalonych Decyzją 43/2023 Prezesa
PAN. Skoro jednak zostały przedstawione takie oceny, to budżet MZ, jak i realizacja przez MZ zadań
statutowych powinny zostać ocenione w odniesieniu do innych naukowych jednostek pomocniczych
PAN.
BUDŻET MZ STANOWI 2% W BUDŻECIE KANCELARII PAN I W 2023 ROKU TO 3 140 000ZŁ. Z TEGO
PONAD 200 TYS. ZŁ TO ŚRODKI ZEWNĘTRZNE OD SPONSORÓW.
Na prośbę Wiceprezeski PAN M. Ostrowskiej MZ wiosną 2023 formalnie zaproponowało Prezydium
PAN daleko idące oszczędności (o 1 115 000,00 zł; pismo SO.11.53.2023 z 6.04.2023), co nie spotkało
się ani z akceptacją, ani żadną reakcją – brak odpowiedzi.
ZLIKWIDOWANIE MZ NIE ROZWIĄŻE PROBLEMÓW BUDŻETU PAN.
III. Ocena możliwości kontynuacji badań naukowych w Muzeum
1. Spotkanie 21.09.2023 – publikacje naukowe MZ zostają ocenione jako niespełniające
oczekiwanego poziomu. Na pytanie dyrektor MZ, jaki jest oczekiwany poziom, nie została
udzielona odpowiedź.
2. Dla ocen wartościujących typu: niewielka, mała, brak perspektyw – nie określono punktu
odniesienia.
3. Brak porównania aktywności publikacyjnej i naukowej MZ z aktywnością innych jednostek, w tym
bibliotek czy archiwów PAN.
4. Niepoprawne założenie, że do rozwoju naukowego pomocniczej jednostki naukowej konieczni są
pracownicy naukowi – takiego wymogu nie stawia ustawodawca.
5. Pominięcie 75 lat naukowego dorobku MZ.
6. W zestawieniu wskazującym, że aktywność publikacyjna pracowników MZ ma tendencje słabnącą,
nie wzięto pod uwagę 6 prac złożonych do druku w 2023, będących w recenzji w uznanych
naukowych czasopismach branżowych.

-- 5 of 14 --

Strona 6 z 14
7. Pominięcie faktu zaktywizowania w ostatnich latach większej liczby pracowników
nienaukowych w realizacji publikacji naukowych. Przypisano największą produktywność
jednemu pracownikowi.
To zabieg dość niefortunny ze względu na kontrowersje, jakie wzbudziła działalność naukowa
i warsztat badawczy autora w odniesieniu do publikacji w Proceedings of the Geologists
Association 130 (6) / 2019: New marine reptile fossils from the Late Jurassic of Poland with
implications for vertebrate faunas paleobiogeography. Tyborowski D., Błażejowski B. – i w efekcie
zakwestionowania wyników badań (https://wyborcza.pl/7,75400,26721654,spor-o-potwora-z-
polski-czy-te-zeby-moga-klamac.html).
8. BUDZI WĄTPLIWOŚCI W ZAKRESIE RZETELNOŚCI ANALIZA UDZIAŁU PRACOWNIKÓW MZ JAKO
AUTORÓW/WSPÓŁAUTORÓW PUBLIKACJI W CZASOPISMACH UWZGLĘDNIONYCH W BAZIE
SCOPUS. WŚRÓD WSKAZANYCH NA WYKRESIE AUTORÓW AŻ 3 NIE JEST I NIE BYŁO
PRACOWNIKAMI MZ.
9. WSPOMNIANI W PUNKCIE 8 PRACOWNICY SPOZA MZ – PRACOWNICY INSTYTUTU
PALEOBIOLOGII PAN, INSTYTUTU SYSTEMATYKI I EWOLUCJI ZWIERZĄT PAN ORAZ WYDZIAŁU
ARCHEOLOGII UW, A ZATEM JEDNOSTEK NAUKOWYCH – MAJĄ AKTYWNOŚĆ W ZAKRESIE
PUBLIKOWANIA WYNIKÓW BADAŃ NAUKOWYCH NA POZIOMIE PRACOWNIKÓW MZ.
10. Nie przedstawiono możliwości kontynuacji badań naukowych w MZ, wynikającej z:
• podnoszenia kwalifikacji pracowników – otwarte przewody doktorskie, w tym dwie obrony
zaplanowane na 2023 rok
• realizowanych w ramach prac badawczych projektów MZ:
• udziału pracowników MZ w projektach i grantach zewnętrznych – NCN i MKiDN
• potencjału posiadanych zbiorów i kolekcji
IV. Analiza stanu kadrowego
Stan kadrowy MZ po restrukturyzacji w 2022:
Rok Dotacja
Wynagrodzenia osobowe
(fundusz płac+jednorazowe)
% wynagrodzeń
osobowych do Dotacji
2021 3257000,00 2485700,00 0,76
2023 3140000,00 2025000,00 0,64
• zmniejszono zatrudnienie z 44,05 etatów/46 osób (stan na 31.12.2021) do 27,1 etatu/30 osób
(stan na 08.09.2023)
• zwiększono średnie wynagrodzenie z 3468,03zł brutto (stan na 31.12.2021) do 4243,36zł brutto
(stan na 08.09.2023)
MZ jest w trakcie finalizowania procesu restrukturyzacji – w tym zmiany:
• regulaminu pracy – wstrzymanej po zapowiedzi likwidacji w lipcu 2023 na etapie konsultacji
ze Związkami Zawodowymi
• statutu – procedowanie uniemożliwione przez decyzję o niepowołaniu organu statutowego –
Rady Naukowej MZ w 2023
Tym samym przeprowadzanie oceny jednostki na tym etapie restrukturyzacji jest całkowicie
nieuzasadnione z perspektywy procesu zarządzania zmianą.

-- 6 of 14 --

Strona 7 z 14
W odniesieniu do opinii:
1. Nie zapoznano się z zakresami obowiązków pracowników i faktycznymi obszarami pracy.
Nieuzasadnione wnioski w zakresie liczby zatrudnionych osób w poszczególnych działach.
2. Nie zapoznano się z polityką zatrudnienia realizowaną w MZ, zgodnie z którą:
• wygaszanie umów obejmuje w pierwszej kolejności pracowników zatrudnionych na czas
określony – w tej grupie jest 3 z 8 emerytów
• stopniową optymalizacją zatrudnienia w działach do 2 osób, z uwzględnieniem dobra PAN
w zakresie ryzyka pozwów z Kodeksu Pracy (KP)
• łączenia kompetencji stanowisk
• uwzględniania KP w zakresie zwolnień i likwidacji stanowisk pracowników w wieku
ochronnym
3. Komentarz do zaleceń w opinii:
• redukcji obsługi Działu Administracyjno-Gospodarczego – ta grupa pracowników
odpowiada również za obsługę wystaw i ruch zwiedzających. Mając na uwadze KP,
płynność funkcjonowania MZ, zespół ten musi zabezpieczyć funkcjonowanie dwóch
budynków w okresach urlopów i zwolnień lekarskich, a także obsługę wydarzeń i ruchu
turystycznego w MZ.
• Redukcja Działu Finansowo-Księgowego – dział zatrudnia jedną osobę plus stanowisko
ds. kadrowych (wyodrębnione w statucie). Nie ma możliwości zatrudnienia w miejsce
pracowników firmy zewnętrznej ze względu na ograniczenia programu księgowego, jaki
został wdrożony w PAN.
Brak porównania zatrudnienia w MZ w odniesieniu do innych naukowych jednostek pomocniczych PAN.
Niezależnie od powyższego, na prośbę Wiceprezeski PAN M. Ostrowskiej MZ wiosną 2023 formalnie
zaproponowało Prezydium PAN daleko idące oszczędności (o 1 115 000,00 zł; pismo SO.11.53.2023
z 6.04.2023), w tym redukcję w ramach zwolnienia grupowego, co nie spotkało się ani z akceptacją,
ani żadną reakcją – brak odpowiedzi.
V. Sposób dokonania likwidacji Muzeum, stosownie do art. 65 ustawy o Polskiej Akademii Nauk
Brak faktycznej informacji o sposobie dokonania likwidacji MZ. Przedstawione rekomendacje
dot. losów zbiorów po formalnej likwidacji MZ, a nie samego procesu likwidacji.
Pominięcie kwestii związanych m.in. z:
• podmiotem przejmującym zbiory w procesie likwidacji – konkretną osobą, na którą
zostanie przeniesiona odpowiedzialność za zbiory po likwidacji, przed przekazaniem
w dalszy depozyt
• inwentaryzacją zbiorów w procesie likwidacji – spis z natury / skontrum
• sposobem przeprowadzenia likwidacji pracodawcy – z uwzględnieniem Związków
Zawodowych działających w MZ
• terminami realizacji likwidacji – w tym wejścia do MZ likwidatora, z uwzględnieniem
bieżących zobowiązań jednostki

-- 7 of 14 --

Strona 8 z 14
VI. Analiza możliwości zaspokojenia potrzeb lub zabezpieczenia zobowiązań Muzeum
MZ poinformowało, że nie ma żadnych zaległych zobowiązań finansowych. Nie wnioskowano do MZ
o żadne inne dokumenty, mimo pytań dyrekcji MZ w tym zakresie.
Nie oznacza to jednak, że MZ nie ma zobowiązań pozafinansowych, które wynikają m.in. z:
• umowy sponsorskiej
• umowy z Fundacją Orlen
• umów dot. organizacji wystaw
• umów dot. depozytów własnych i obcych
VII. Propozycja w zakresie zagospodarowania mienia i należności Muzeum
Brak faktycznej informacji o sposobie zagospodarowania mienia MZ. Brak informacji, czy zbiory zmienią
swoją lokalizację, czy zostaną w dotychczasowej siedzibie MZ.
Brak analizy stanu prawnego zbiorów i kolekcji, które były przekazywane na podstawie różnego typu
umów. Istnieje ryzyko formalnych wystąpień o zwrot przekazanego MZ mienia.
Na uwadze należy mieć również fakt, że zgodnie z Uchwałą Walnego Zebrania Towarzystwa Muzeum
Ziemi z 16.05.1947 zbiory Towarzystwa zostały przekazane upaństwowionemu Muzeum Ziemi
z zastrzeżeniem: „Na wypadek likwidacji Muzeum Ziemi przez Państwo wszystkie zbiory i przedmioty
darowane na podstawie niniejszej uchwały przechodzą z powrotem na własność Towarzystwa lub
jego prawnego następcy” (Załącznik 3). Sytuacja taka może spowodować roszczenia, do których nie
odniesiono się w opinii.
VIII. Wskazanie kandydata na likwidatora Muzeum
Brak informacji, jakie kryteria stawiano kandydatom na likwidatora.
Wskazana kandydatura Błażeja Błażejowskiego odcina proces likwidacji jednostki od Wydziału III PAN,
który jest najsilniej merytorycznie związany z merytoryczną działalnością MZ i któremu jednostka
podlega. Kandydatura może też budzić wątpliwości ze względu na kwestie wskazane w I.– pkt 7.
OCENA W ZDANIU ODRĘBNYM
Ponieważ przedstawiona opinia nie zawiera osiągnięć MZ w zakresie realizacji zadań statutowych
jednostki, niniejszym przedstawiamy w zdaniu odrębnym ocenę działalności statutowej jednostki
MZ. Zgodnie z §7 statutu Muzeum realizuje cele określone w §6 statutu w szczególności przez:
1) gromadzenie zbiorów obiektów o wartości muzealnej, dokumentacyjnej i naukowej z zakresu nauk
geologicznych, materiałów archiwalnych i ikonograficznych z zakresu nauk o Ziemi oraz obiektów
dokumentujących tradycje wykorzystania surowców mineralnych w kulturze materialnej i artystycznej
– co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• zbiory gromadzone są i zabezpieczane zgodnie z ustawą o muzeach oraz normą Spectrum
• kolekcje są rozwijane dzięki darom, przekazom oraz zakupom – od roku 2022 do chwili
złożenia raportu 8.09.2023 MZ przeznaczyło na zakupy okazów 22 370,00zł, co było
możliwe także dzięki środkom sponsora KGHM

-- 8 of 14 --

Strona 9 z 14
• MZ buduje nowe kolekcje, także w ramach prowadzonych projektów badawczych –
Kolekcję Antropocenu i kolekcję sztuki interpretującej zbiory przyrodnicze
• MZ opracowało również w 2022 i na bieżąco aktualizuje plany rozwoju kolekcji, co znacząco
przekłada się na możliwości zaplanowania i rozwijania projektów badawczo-naukowych
w oparciu o dotychczasowe i nowe kolekcje
2) organizowanie i prowadzenie ekspedycji terenowych w celu pozyskiwania okazów muzealnych
i inwentaryzacji ważnych pod względem naukowym i dydaktycznym geologicznych stanowisk
dokumentacyjnych – co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• w latach 2021–2023 pracownicy MZ uczestniczyli w 8 wyjazdach terenowych, dzięki którym
pozyskiwano okazy do zbiorów, a także rozwijano działalność badawczą i dzięki którym
powstawały publikacje
• wśród wyjazdów terenowych zwrócić należy uwagę na praktyki terenowe realizowane
przez pracowników MZ dla grup studentów Uniwersytetu Warszawskiego (practicum
sudeckie) oraz praktyki wykopaliskowe dla studentów Uniwersytetu Adama Mickiewicza,
Uniwersytetu Rzeszowskiego czy Uniwersytetu w Edynburgu.
3) inwentaryzowanie, katalogowanie i naukowe opracowanie zgromadzonych muzealiów – co jest
realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• inwentarze MZ liczą ponad 170 tys. okazów inwentarzowych
• prawidłowo są realizowane inwentaryzacje zbiorów i spisy z natury
• w ramach bieżących prac są prowadzone opracowania naukowe kolejnych kolekcji, a także
prób zgromadzonych w MZ
• MZ od 2022 wdraża elektroniczny system ewidencji zbiorów, co znacząco ułatwi prace
badawcze, kwerendy i opiekę nad zbiorami – należy zintensyfikować prace w celu szybkiej
rozbudowy systemu oraz digitalizacji wizerunków okazów
• trwają prace nad katalogami muzealnymi oraz opracowaniami i publikacjami naukowymi
realizowanymi w oparciu o zbiory – właściwym
4) przechowywanie zgromadzonych zbiorów w warunkach zapewniających im właściwy stan
zachowania i udostępniania dla celów naukowych, edukacyjnych i wystawienniczych – co jest
realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• główne magazyny zbiorów są w stanie bardzo dobrym (centralny magazyn zbiorów)
i dobrym (magazyn „60”)
• tzw. magazyn centralny został wyposażony w wentylację, pozwalającą dopasować warunki
do potrzeb okazów, oraz w nowoczesne szafy, dzięki którym MZ dysponuje nadal znaczącą
przestrzenią na rozbudowę kolekcji – w podobny sposób należy doposażyć drugą część
magazynową; należy zadbać o zwrot, czyli faktyczną eksploatację, inwestycji poczynionych
w tym magazynie
• magazyny zbiorów posiadają odpowiednie zabezpieczenia wraz z kontrolą dostępu
• należy wykonać wentylację i zmodernizować sposób przechowywania okazów
w tzw. magazynie „60” – magazyn jest po remoncie, co zmniejsza zakres planowanych prac;
planowane prace pozwolą stabilizację całoroczną warunków magazynowych
• w magazynach i na salach wystawowych są monitorowane warunki przechowywania
okazów, przestrzenie magazynowe są doposażone w niezbędnym zakresie w osuszacze
• w latach 2021–2023 pracownicy MZ realizowali w ramach pomocniczej działalności
naukowej ponad 200 różnych form udostępniania zbiorów i informacji o zbiorach
(oznaczenia, konsultacje, ekspertyzy, badania i próby, digitalizacja)

-- 9 of 14 --

Strona 10 z 14
• zwracają uwagę udostępnienia realizowane w ramach grantów indywidualnych i dla
podmiotów naukowych oraz muzealnych, w tym zagranicznych m.in. Naturhistorisches
Museum Vienna, Universität Zürich, State Geological Institute of Dionyz Stur, Comenius
University in Bratislava, Universidad Complutense de Madrid, Yale University, Senckenberg
Museum für Naturkunde Görlitz, Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Wrocławski,
Uniwersytet Adama Mickiewicza, Uniwersytet Gdański, International Amber Association,
instytuty PAN – UDOSTĘPNIENIA TE ŚWIADCZĄ O DUŻYM POTENCJALE BADAWCZYM
ZBIORÓW MZ I MOŻLIWOŚCIACH PROWADZENIA W OPARCIU O ZBIORY MZ PRAC
NAUKOWO-BADAWCZYCH PRZEZ PRACOWNIKÓW MZ I PODMIOTY ZEWNĘTRZNE
• MZ w znacząco rozwinęło udostępnianie zbiorów w ramach działalności wystawienniczej
czasowej (szerzej podpunkt 5)
• MZ udostępnia zbiory w celach edukacyjnych podczas zajęć i warsztatów oraz wydarzeń,
udostępnianie zbiorów w celach edukacyjnych prowadzone jest również poprzez różne
formy działań on-line, w tym w mediach społecznościowych
5) zabezpieczanie i konserwację muzealiów – co jest realizowane na poziomie dobrym;
• MZ posiada i wykorzystuje preparatornię do prowadzenia bieżącej konserwacji
zachowawczej okazów
• MZ wygospodarowało przestrzeń na utworzenie digestorium, którego utworzenie było
planowane w bieżącym roku – należy poprzeć starania MZ w tym kierunku
6) organizowanie wystaw stałych oraz ekspozycji czasowych i objazdowych w kraju i za granicą – co
jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• w MZ jest 11 wystaw stałych, w tym plenerowych, którym towarzyszą bieżące działania
wystawiennicze
• także siedziba MZ – biały pałacyk i willa Pniewskiego – jako obiekty zabytkowe można
uznać za dodatkową przestrzeń budującą frekwencję jednostki
• w MZ w latach 2021–2023 zorganizowano 23 wystawy czasowe w siedzibie MZ –
w ostatnich latach część wystaw miała charakter interdyscyplinarny, wykorzystujący
potencjał wystawienniczy wyjątkowej przestrzeni, jaka jest siedziba MZ
• wystawy mz stają się również przestrzenią rozwijania współpracy w ramach działalności
naukowej – czego przykładem jest wystawa doktorska Beaty Konarskiej (ASP Warszawa)
• MZ w latach 2021–2023 współorganizowało poza swoją siedzibą ponad 30 wystaw
• ze względu na decyzję Władz PAN o wstrzymaniu zawierania zobowiązań na 2024 rok,
wystawy czasowe zostały w znaczący sposób wstrzymane w realizacji od lipca 2023
7) prowadzenie działalności dydaktycznej i oświatowej dla różnych grup odbiorców – co jest
realizowane na poziomie bardzo dobrym, biorąc pod uwagę okres od 2021 do 8.09.2023;
• MZ prowadzi szeroko zakrojoną popularyzację i edukację, a w ofercie jednostki
organizowane są działania dla zróżnicowanych grup odbiorców – od warsztatów po
Uniwersytety III wieku, od specjalistów z zakresu Nauk o Ziemi po amatorów i pasjonatów,
a także osoby zaczynające swoją przygodę z geologią
• w okresie 2021–8.09.2023 w MZ zorganizowało:
– kilkaset lekcji i warsztatów
– 14 eventów
– brało udział w kilkunastu eventach zewnętrznych – w tym Piknik Naukowy Polskiego Radia
i Festiwal Nauki
• o skali działań MZ świadczy frekwencja – istotnie zwiększona od stycznia 2022

-- 10 of 14 --

Strona 11 z 14
Frekwencja I poł. 2023 Ogółem 16155
zorganizowanych grupach ok. 7700
zwiedzający w ramach „Nocy Muzeów” 2325
Frekwencja 2022 Ogółem 26142
zorganizowanych grupach 9636
zwiedzający w ramach „Nocy Muzeów” 1251
• MZ posiada ofertę stałą i czasową zajęć, która jest modyfikowana i uzupełniana o nowe
tematy, w tym on-line
• MZ włącza się w akcje edukacyjne np. Lato w Mieście, Ferie w Mieście
• MZ realizuje zajęcia dydaktyczne dla studentów:
– Wydziału Geologii UW
– Wydziału Archeologii UW, w tym zajęcia monograficzne w siedzibie MZ
– Artes Liberales UW
– Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
– Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
– Uniwersytetu SWPS
– Studenckich Kół Naukowych
• MZ odbyło się:
– 66 wykładów i spotkań w ramach cykli edukacyjno-popularyzatorskich
– 26 wykładów, spotkań i oprowadzań w ramach okazjonalnej działalności
– 12 koncertów
• pracownicy MZ poza siedzibą zrealizowali:
– 27 wykładów, spotkań i oprowadzań w ramach okazjonalnej działalności
• w 2023 MZ realizowane są projekty edukacyjne
– Podróż do wnętrza Ziemi, czyli warsztat młodego geologa z KGHM Polska Miedź – dla KGHM
– Geologia architektury / Architektura geologii – dla Fundacji Orlen
• MZ realizuje edukację także poprzez wpisy na stronie internetowej (Kącik edukacyjny) czy
FB MZ
• pracownicy MZ realizują kilkanaście rocznie drobnych publikacji o charakterze
popularyzatorskim, prowadzą także działalność promocyjną w mediach
8) inicjowanie i prowadzenie prac badawczych opartych na zasobach zgromadzonych zbiorów oraz
podejmowanie badań naukowych z zakresu muzealnictwa przyrodniczego, historii nauk o Ziemi
i ochrony przyrody nieożywionej – co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• w ramach prac badawczych w MZ jest realizowane:
– 10 projektów krajowych – w tym osiem projektów ściśle związanych ze zbiorami oraz dwa
projekty interdyscyplinarne: Projekt Skarpa i nowatorski Projekt Kolekcji Antropocenu
– 4 projekty z partnerami zagranicznymi
9) prowadzenie dokumentacji i waloryzacji naukowej nieruchomych (in situ) i ruchomych (ex situ)
zabytków przyrody nieożywionej oraz uczestnictwo w przedsięwzięciach związanych z ochroną
dziedzictwa geologicznego – co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• MZ w latach 2021–2023 współorganizowało poza swoją siedzibą ponad 30 wystaw
10) użyczanie i przyjmowanie w depozyt muzealiów, zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami
– co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• zbiory MZ są udostępniane w ramach długoterminowych depozytów badawczych
i wystawienniczych zgodnie z ustawą o muzeach – jest to szacunkowo kilkaset okazów,
a każdy depozyt ma osobne regulacje, z których część sięga początków istnienia MZ –

-- 11 of 14 --

Strona 12 z 14
w przypadku likwidacji jednostki depozyty te powinny zostać spisane z natury i zwrócone
do magazynów bądź przekazane na własność depozytariuszy
• w zbiorach MZ znajduje się w sztukach 198 depozytów (stan na 31.12.2022) – w przypadku
likwidacji jednostki depozyty te powinny zostać spisane z natury i zwrócone właścicielom
• MZ dokonuje rocznej kontroli depozytów wystawienniczych i pozyskuje informacje o stanie
ich zachowania
11) opracowanie, publikowanie i upowszechnianie wyników badań naukowych, prac
dokumentacyjnych, przygotowywanie katalogów zbiorów, informatorów i przewodników wystaw oraz
wydawnictw popularno-naukowych z zakresu nauk o Ziemi – co jest realizowane na poziomie dobrym;
• działalność wydawnictw cyklicznych MZ została zawieszona kilka lat temu
• w latach 2019-2023 pracownicy Muzeum Ziemi PAN opublikowali łącznie 62 publikacje
współautorskie i autorskie, w tym 13 artykułów w czasopismach indeksowanych w bazie
JCR, 11 artykułów recenzowanych spoza bazy, 9 rozdziałów w monografiach, 26 abstraktów
w materiałach z konferencji i sympozjów
• w toku są prace nad katalogiem małżów z Korytnicy (G. Jakubowski)
• w 2022 został współwydany przez MZ katalog do wystawy czasowej o Staropolskim Okręgu
Przemysłowym
• trwają prace nad monografią popularnonaukową o ewolucji parzystokopytnych (M. Loba)
12) organizowanie zebrań naukowych i konferencji popularno-naukowych w zakresie problematyki
objętej programem działalności Muzeum – co jest realizowane na poziomie dostatecznym;
• współorganizacja Sympozjum Naukowego Sekcji Paleobotanicznej Polskiego Towarzystwa
Botanicznego, on-line / 2021
• należy zalecić poszerzenie działalności w tym zakresie, także w ramach współpracy
międzyinstytucjonalnej
13) przygotowywanie ekspertyz i opinii naukowych oraz udzielanie informacji i porad w zakresie swojej
specjalności dla instytucji publicznych, stowarzyszeń, organizacji społecznych i odbiorców
indywidualnych – co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• działalność realizowana w ramach usług zewnętrznych wskazanych w podpunkcie 4
14) podejmowanie współpracy z muzeami krajowymi i zagranicznymi, instytucjami naukowymi oraz
organizacjami i stowarzyszeniami o podobnych celach w zakresie realizacji programu działalności
naukowej i popularyzatorsko-oświatowej Muzeum – co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• MZ bardzo intensywnie rozwija współpracę z:
– muzeami w całym kraju, m.in. Muzeum Przyrodnicze im. Dzieduszyckich we Lwowie,
Muzeum Warszawy, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Nadwiślańskie
w Kazimierzu Dolnym, Muzeum Historyczne w Przasnyszu, Muzeum Regionalne
w Kozienicach, Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, Muzeum Regionalne
w Tomaszowie Lubelskim, Muzeum Geologicznym ING PAN w Krakowie, Muzeum
w Ostródzie, Muzeum Regionalnym w Siedlcach, Muzeum Okręgowym w Koninie,
Muzeum w Praszce, Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim, Muzeum Miedzi w Legnicy,
Muzeum Miejskim w Rudzie Śląskiej
– podmiotami samorządu i struktur państwowych, m.in. M.St. Warszawa, Mazowieckim
Urzędem Celno-Skarbowy, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Wigierskim Parkiem
Narodowym
• MZ jest członkiem instytucjonalnym Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych i ICOM

-- 12 of 14 --

Strona 13 z 14
• pracownicy MZ rozwijają współpracę w ramach stowarzyszeń: Stowarzyszenia Muzealników
Polskich, Towarzystwa Rappelswilskiego, Międzynarodowego Stowarzyszenia
Bursztynników – w tym jako rzeczoznawcy, Polskiego Towarzystwa Botanicznego, Polskiego
Towarzystwa Historycznego, Polskiego Towarzystwa Geologicznego, International
Organisation of Palaeobotany, Stowarzyszenia Przyjaciół Nauk o Ziemi „PHACOPS”
im. Adriana Kina
15) inicjowanie współpracy z instytucjami, stowarzyszeniami i organizacjami społecznymi w zakresie
edukacji ekologicznej i krzewienia kultury przyrodniczej – co jest realizowane na poziomie dobrym;
• MZ współpracuje m.in. z Fundacją Bęc Zmiana, Biurem Ochrony Środowiska i Zarządem
Zieleni M.St. Warszawy w ramach projektu Skarpa, który swoim zakresem również obejmuje
edukację ekologiczną i krzewienie kultury przyrodniczej
• MZ organizuje cyklicznie Dzień Ziemi – w ramach edukacji ekologicznej
• edukacja ekologiczna i edukacja o klimacie są realizowane w MZ także w ramach wystaw
stałych oraz w ramach oferty warsztatów
16) organizowanie szkolenia własnej kadry muzealnej i wspomaganie kształcenia pracowników innych
współpracujących instytucji w zakresie muzealnictwa przyrodniczego, ochrony przyrody nieożywionej
i upowszechniania nauk przyrodniczych – co jest realizowane na poziomie bardzo dobrym;
• w latach 2022–2023 w MZ realizowano 6 praktyk w ramach programu „Praktykuj w kulturze”
• w 2022 MZ rozpoczęło cykl szkoleń dla nauczycieli EduMuzeum
• kadra muzealna realizuje bieżące szkolenia wynikające z przepisów, a także rozwijające
kompetencje m.in. w zakresie ewidencji elektronicznej zbiorów
Dodać należy, że MZ działalnością statutową realizuje ustawowe zadania PAN, zgodnie z zapisem:
„Akademia służy rozwojowi, promocji, integracji i upowszechnianiu nauki oraz przyczynia się do
rozwoju edukacji i wzbogacania kultury narodowej” (art. 2 pkt. 1 ustawy o PAN).
Zwracamy uwagę, że w roku 2023 nie został powołany statutowy organ MZ – Rada Naukowa, która
byłaby najbardziej kompetentnym organem do oceny działalności merytorycznej jednostki.
***
WNIOSKI KOŃCOWE
Przedstawiona opinia ma charakter tendencyjny i została przygotowana pod założenie o konieczności
likwidacji MZ niezależnie od stanu faktycznego. Nie zachowano obiektywizmu w ocenie MZ oraz
należytego profesjonalizmu, na co wpłynął fakt łączenia składu Komisji ze składem Zespołu
powołanego Decyzją 42/2023 Prezesa PAN.
Członkowie Komisji podczas spotkań 21.09.2023 i 27.09.2023, w tym podczas spotkania
z pracownikami MZ, wprost deklarowali, że:
• likwidacja PAN Muzeum Ziemi jest ściśle powiązana z utworzeniem Muzeum Historii
Naturalnej,
• Komisja mogłaby złożyć zalecenie nielikwidowania MZ, ale wówczas Władze PAN powołałby
następną komisję
• jako członkowie Prezydium PAN zagłosują za likwidacją MZ – to poddaje w wątpliwość
bezstronność.

-- 13 of 14 --

Strona 14 z 14
Tym samym nie można stwierdzić, że opinia jest rzetelną analizą stanu faktycznego, na jaki zasługuje
MZ. WNIOSEK KOŃCOWY ZAWARTY W OPINII JEST BEZPODSTAWNY – BRAK JEST FORMALNYCH
PODSTAW DLA LIKWIDACJI JEDNOSTKI. ZALECENIA ZAWARTE W OPINII NIE SĄ FORMALNIE
WIĄŻĄCE.
Nie dokonano analizy ryzyka w związku z likwidacją MZ. CAŁKOWICIE POMINIĘTO SCENARIUSZ
DLA ZASOBÓW, ZBIORÓW I ZESPOŁU MZ W SYTUACJI, GDY DOJDZIE DO LIKWIDACJI MZ,
A NIE ZOSTANĄ ZAWARTE ŻADNE POROZUMIENIA CZY UMOWY Z NARODOWYM MUZEUM
TECHNIKI LUB MKiDN.
Pominięto koszty – finansowe i społeczne – likwidacji, w przypadku jeśli MZ zostanie zlikwidowane,
a w ciągu dekady nie powstanie Narodowe Muzeum Przyrodnicze / Muzeum Historii Naturalnej.
Wobec tak wielu pytań i niewiadomych, nie można dopuścić do rozpoczęcia procesu likwidacji PAN
Muzeum Ziemi – ryzykownego z punktu widzenia kosztów społecznych, interesu publicznego, a także
samej Polskiej Akademii Nauk.
Po analizie efektów restrukturyzacji MZ – znaczącej poprawie wyników finansowych oraz
efektywności realizowanych działań – stwierdzić należy, że MZ powinno mieć czas i możliwości, by
spożytkować poniesione koszty restrukturyzacji. Należy wspomóc MZ w dalszym działaniu, a nie
likwidować.
Jednocześnie proponujemy sformułować w opinii rekomendację, żeby likwidację MZ przeprowadzić
po zawarciu wszystkich umów z Narodowym Muzeum Techniki lub MKiDN.
Anna Piontek dyrektorka PAN Muzeum Ziemi
Elżbieta Adamska zastępczyni dyrektora ds. finansowo-księgowych PAN Muzeum Ziemi
Warszawa, 6 października 2023

-- 14 of 14 --

1
Opinia komisji do spraw oceny działalności i ustalenia szczegółowych warunków likwidacji
pomocniczej jednostki naukowej działającej pod nazwą Polska Akademia Nauk Muzeum Ziemi
Komisja została powołana decyzją nr 43/2023 Prezesa Polskiej Akademii Nauk z dnia 17 sierpnia 2023
roku z późniejszymi zmianami decyzjami 46/2023 z 6 września 2023 roku oraz 47/2023 z 29 września
2023 roku i działała w składzie:
 Prof. dr hab. Krzysztof W. Nowak – przewodniczący
 Prof. dr hab. Agnieszka Gałuszka
 Prof. dr hab. Stanisław Mazur
 Dyrektor MZ Anna Piontek
 Zastępca Dyrektora ds. finansowo-księgowych Elżbieta Adamska
Komisja obradowała w trakcie trzech spotkań: 21 września w pokoju 2111 w Pałacu Kultury i Nauki,
27 września w siedzibie Muzeum Ziemi PAN i 2 października również w pokoju 2111 w Pałacu Kultury
i Nauki. Na pierwszym spotkaniu nieobecna była Pani Prof. Agnieszka Gałuszka (nieobecność
usprawiedliwiona), natomiast uczestniczyli w nim przedstawiciele Biura Finansów i Budżetu PAN,
Biura Majątkowego PAN i Biura Prawnego PAN. W drugim spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele
związków zawodowych, a po nim komisja spotkała się z pracownikami MZ.
W trakcie obrad komisja posiłkowała się dostarczonymi dokumentami:
 analizami przygotowanymi przez Biuro Majątkowe i Biuro Finansów i Budżetu,
 raportem z zadań realizowanych w PAN Muzeum Ziemi w latach 2021-2023 dostarczonym
przez Panią Dyrektor,
 Oceną działalności pomocniczej jednostki naukowej działającej pod nazwą PAN Muzeum
Ziemi przygotowaną przez komisję powołaną przez Prezesa PAN decyzją nr 22/2019 z dnia 25
lutego 2019 roku,
 Postanowieniem Prezydium PAN z dnia 22 lutego 2011 roku w sprawie ustalenia wykazów
jednostek naukowych Akademii koordynowanych lub objętych nadzorem wydziałów
Akademii,
 Decyzją Prezesa PAN z dnia 23 grudnia 2011 roku w sprawie nadania statutu jednostce
działającej pod nazwą PAN Muzeum Ziemi,
 opracowaniem wewnętrznym MZ pt. „Proponowane plany rozwoju zbiorów w perspektywie
planów budżetowych i tworzenia nowych kolekcji”,
 dostępnymi w Internecie na stronie PAN Muzeum Ziemi informacjami na temat działalności
jednostki.
Wnioski komisji
Ocena działalności merytorycznej, efektywności i możliwości dalszego wykonywania zadań przez
Muzeum
Działalność PAN Muzeum Ziemi skupia się na popularyzacji wiedzy z nauk o Ziemi poprzez
prezentowanie wystaw stałych i czasowych, udział w ogólnopolskich imprezach muzealnych, tj. noc
muzeów, festiwale nauki itp.

-- 1 of 5 --

2
Dodatkowo w poszczególnych działach prowadzone są aktywności związane z okazami i zbiorami (w
tym: wpisy do ksiąg inwentarzowych i elektronicznej bazy, pozyskiwanie, opracowanie,
porządkowanie okazów, konserwacja i zabezpieczanie zbiorów), realizowane są usługi zewnętrzne
(oznaczenie okazów na zlecenie, konsultacje, ekspertyzy, udostępnianie okazów, przekazywanie
próbek do badań, wykonywanie fotografii itp.). Pracownicy PAN Muzeum Ziemi uczestniczą w
działalności naukowej poprzez autorstwo i/lub współautorstwo publikacji, udział w projektach
badawczych, konferencjach, sympozjach i seminariach. W latach 2021-23 odbyli kilka wyjazdów
terenowych, co przyczyniło się do pozyskania nowych okazów.
W ocenie komisji działalność wystawienniczo-popularyzatorska wykonywana jest w stopniu
zadawalającym i uległa w ostatnim czasie poprawie po zmianie na stanowisku dyrektora MZ.
Jednocześnie komisja dostrzega bariery dla dalszego wykonywania zadań przez Muzeum związane z
ograniczoną powierzchnią wystawienniczo-magazynową i pogarszającym się stanem technicznym
budynków, zwłaszcza Pałacu Branickich. Stwarza to przeszkody strukturalne dla rozwoju MZ i może w
przyszłości znacznie zwiększyć koszty jego utrzymania. Efektywności działalności MZ nie można
rozpatrywać w oderwaniu od stanu kadrowego jednostki w sytuacji, gdy 3/4 subwencji dla Muzeum
pochłaniają koszty osobowe. Na pochwałę zasługują działania dyrektora MZ mające na celu
pozyskanie zewnętrznych sponsorów, choć sumy od nich pochodzące są nieduże w porównaniu ze
skalą potrzeb.
Analiza stanu organizacyjno-prawnego oraz ocena stanu ekonomiczno-finansowego Muzeum, ze
szczególnym uwzględnieniem statusu prawnego majątku, wartości niematerialnych i prawnych, w
tym praw autorskich
PAN Muzeum Ziemi jest naukową jednostką pomocniczą, nad którą nadzór sprawuje Wydział III Nauk
Ścisłych i Nauk o Ziemi (Postanowienie Prezydium PAN z dnia 22 lutego 2011 roku). Muzeum nie
posiada osobowości prawnej, budynki w których się mieści są własnością Polskiej Akademii Nauk a
grunty są w wieczystej dzierżawie PAN. Muzeum jest utrzymywane podobnie jak inne jednostki
nieposiadające osobowości prawnej z dotacji przyznawanej przez Polską Akademię Nauk. W ostatnim
czasie budżet Muzeum był uzupełniony przez finansowanie pozabudżetowe pozyskane od partnerów;
głównym partnerem jest KGHM.
W związku z brakami w budżecie Akademii w bieżącym roku oraz w planowanym na rok 2024 nie ma
możliwości utrzymania finansowania budżetu Muzeum na poziomie z lat ubiegłych. Ponadto, zgodnie
z informacją z Biura Majątkowego nakłady na remonty w obiektach zajmowanych przez Muzeum w
latach 2023-2026 są szacowane na poziomie 20 milionów złotych. Podobne szacunki Potwierdziła
Pani Dyrektor. Akademia nie dysponuje w tym roku takimi funduszami i nie ma ich również w
propozycji budżetu Akademii na rok 2024.
Ocena możliwości kontynuacji badań naukowych w Muzeum
Przy zatrudnieniu w Muzeum jednej osoby na etacie naukowym oraz nawet przy zaangażowaniu
innych pracowników merytorycznych możliwość własnego rozwoju naukowego Muzeum jest mało
prawdopodobna. Dotychczasowy dość skromny dorobek naukowy opierał się na współpracy i takie
działanie jest nadal możliwe.
W latach 2019-2023 pracownicy Muzeum Ziemi PAN opublikowali łącznie 62 publikacje
współautorskie i autorskie, w tym 13 artykułów w czasopismach indeksowanych w bazie JCR, 11
artykułów recenzowanych spoza tej bazy, 9 rozdziałów w monografii, 26 prac w materiałach z
konferencji i sympozjów. Uczestniczyli w przygotowaniu trzech monografii jako ich redaktorzy (Tab.
1). Tabela ilustruje słabnącą aktywność publikacyjną pracowników MZ. Biorąc pod uwagę publikacje z

-- 2 of 5 --

3
afiliacją Muzeum Ziemi PAN, które ukazały się w latach 2021-23 w czasopismach uwzględnionych w
bazie Scopus można stwierdzić, że rocznie ukazuje się kilka takich prac.
Tabela 1. Liczba publikacji pracowników
2019 2020 2021 2022 2023
Publikacje naukowe w czasopismach
indeksowanych w bazie JCR
2 4 2 4 1
Artykuły w czasopismach
recenzowanych spoza bazy JCR
4 2 3 1 1
Redakcja monografii 1 1 1 - -
Rozdziały w monografii 3 2 2 1 1
Publikacje w materiałach z konferencji
i sympozjów
15 4 3 1 3
SUMA 25 13 11 7 6
Analiza udziału poszczególnych pracowników z afiliacją Muzeum Ziemi PAN jako
autorów/współautorów publikacji w czasopismach uwzględnionych w bazie Scopus wskazuje na
niewielką aktywność w zakresie publikowania wyników badań naukowych.
Rys. 1. Publikacje autorów z afiliacją Muzeum Ziemi PAN według bazy Scopus w latach 2019-2023
(dane: baza Scopus).
Warto zwrócić uwagę, że wśród autorów nie ma pracownika Muzeum, który jako jedyny jest
zatrudniony na etacie naukowym (Rys. 1). Jednocześnie najbardziej produktywny z pracowników (D.
Tyborowski) przestał być pracownikiem Muzeum. Reasumując komisja podkreśla niewielką
aktywność badawczą MZ i brak perspektyw na jej poprawę w przyszłości.
Analiza stanu kadrowego Muzeum
Zgodnie z informacją zawartą w przedstawionym przez Panią Dyrektor sprawozdaniu, w tej chwili, na
dzień 9 września, w Muzeum zatrudnionych jest 30 osób na 27,1 etatach. W tej licznie jest 1 etat
naukowy, 11,6 etatów w działalności podstawowej i 14,5 pozostałych etatów. Wśród zatrudnionych
pracowników 4 osoby są w okresie ochronnym, 8 pracowników korzysta z uprawnień emerytalnych a
jeden w wieku emerytalnym z tych uprawnień nie korzysta.

-- 3 of 5 --

4
Dział Zbiorów Mineralogicznych i Petrograficznych, w którym jest zatrudnionych dwóch
pracowników z tytułem mgr;
Dział Paleozoologii, w którym jest zatrudnionych pięciu pracowników, w tym jeden ze stopniem dr
hab. (jedyny etat naukowy), dwóch ze stopniem dr i dwóch z tytułem mgr;
Dział Paleobotaniki, w którym jest zatrudnionych trzech pracowników, w tym jeden ze stopniem dr i
jeden z tytułem mgr;
Dział Bursztynu, w którym jest zatrudnionych trzech pracowników z tytułem mgr;
Dział Historii Nauk o Ziemi i Biblioteka, w którym jest zatrudniony jest jeden pracownik;
Dział Popularyzacji Nauk Geologicznych, w którym jest zatrudnionych trzech pracowników z tytułem
mgr;
Dział Administracyjno-Gospodarczy;
Dział Finansowo-Księgowy.
Do obsługi administracyjnej i finansowej siedemnastu pracowników zatrudnionych w sześciu
działach realizujących zadania statutowe jest zatrudnionych aż dwunastu pracowników w działach
Administracyjno-Gospodarczym i Finansowo-Księgowym.
W opinii komisji w jednostce jest zbyt wiele etatów. Jedynie Działy Popularyzacji Nauk Geologicznych
i Historii Nauk o Ziemi mają zatrudnienie na adekwatnym poziomie. Pozostałe działy zatrudniają zbyt
wielu pracowników w stosunku do stawianych przed nimi zadań wystawienniczych i efektywności
naukowej jednostki. Również skład kadrowy Działów Administracyjno-Gospodarczego i Finansowo-
Księgowego jest nadmiernie rozbudowany w stosunku do wielkości jednostki i całkowitej liczby
pracowników.
Sposób dokonania likwidacji Muzeum, stosownie do art. 65 ustawy o Polskiej Akademii Nauk
Stosownie do art. 65 uregulowanie zobowiązań Muzeum przechodzi na Polską Akademię Nauk
podobnie jak całe mienie znajdujące się w Muzeum.
Jednocześnie komisja postuluje zachowanie ciągłości działalności wystawienniczej i
popularyzatorskiej w aktualnej siedzibie i zapewnienie merytorycznego nadzoru nad kolekcją. W
związku z wolą wyrażoną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, komisja rekomenduje
zawarcie umowy z wskazanym przez Ministra Narodowym Muzeum Techniki gwarantującej
utrzymanie działalności Muzeum oraz finansowanie tej działalności oraz utrzymania budynków do
czasu przeniesienia zbiorów do przyszłego Narodowego Muzeum Historii Naturalnej, którego
realizację zaangażowana jest Akademia.
Analiza możliwości zaspokojenia lub zabezpieczenia zobowiązań Muzeum
Według informacji przekazanej przez Panią Zastępcę Dyrektora, Muzeum nie posiada w chwili
obecnej żadnych zaległych zobowiązań.
Propozycja w zakresie zagospodarowania mienia i należności Muzeum
W przypadku likwidacji jednostki jej mienie przechodzi do Polskiej Akademii Nauk, w tym
wyposażenie i zgromadzone zbiory.

-- 4 of 5 --

5
Wskazanie kandydata na likwidatora Muzeum
Komisja analizując możliwych kandydatów brała pod uwagę przygotowanie merytoryczne w obszarze
działania Muzeum i doświadczenie w tym zakresie. Komisja proponuje kandydaturę dra hab. Błażeja
Błażejowskiego, obecnego pracownika Instytutu Paleobiologii PAN.
Wniosek końcowy.
Po przeanalizowaniu wszystkich aspektów działalności Muzeum oraz uwarunkowań ekonomicznych i
lokalowych, wobec braku regulacji prawnych uniemożliwiających przejęcie jej przez podmiot
zewnętrzny, komisja proponuje całkowite zakończenie działalności jednostki zgodnie z art. 65 ust. 1
pkt 2 ustawy o PAN.
Jednocześnie komisja wnosi o podjęcie dalszych czynności prawnych prowadzących do wypracowanie
zasad, na których zostanie zapewnione (i) dalsze działanie wystawiennicze i edukacyjne,
(ii) merytoryczny nadzór nad zbiorami i działalnością wystawienniczo-popularyzatorską oraz
(iii) finansowanie bieżącej działalności i niezbędnych prac remontowych. Biorąc pod uwagę pisemną
deklarację Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wszystkie te warunki powinny zostać
spełnione z zachowaniem praw własności Polskiej Akademii Nauk do obiektów i zbiorów.
Krzysztof W. Nowak
(przewodniczący komisji)

-- 5 of 5 --

-- 1 of 3 --



-- 2 of 3 --



-- 3 of 3 --