Interpelacja w sprawie skutków projektowanej zmiany zasad finansowania Agencji Badań Medycznych oraz przeznaczenia środków pozostających w Narodowym Funduszu Zdrowia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 20507
do ministra zdrowia
w sprawie skutków projektowanej zmiany zasad finansowania Agencji Badań Medycznych oraz przeznaczenia środków pozostających w Narodowym Funduszu Zdrowia
Zgłaszający: Bartłomiej Pejo
Data wpływu: 20-10-2026
W związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw, oznaczonym numerem UD439, zwracam się o przedstawienie szczegółowych wyjaśnień dotyczących zmiany zasad finansowania Agencji Badań Medycznych.
Art. 1 pkt 19 projektu przewiduje zastąpienie w art. 97 ust. 3e ustawy wyrazów „wysokości 0,3%“ wyrazami „wysokości do 0,3%“. Oznacza to odejście od określonej ustawowo stawki odpisu na rzecz mechanizmu pozwalającego na jego obniżanie, bez wskazania w tym przepisie minimalnego poziomu finansowania.
Tak istotna zmiana wymaga przedstawienia konkretnych wyliczeń i zabezpieczeń dla wieloletnich badań. Doraźna poprawa sytuacji finansowej NFZ nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia dla osłabiania przewidywalności finansowania badań medycznych. Pacjenci mają prawo wiedzieć, jakie korzyści przyniesie pozostawienie tych środków w funduszu oraz jakie koszty i zagrożenia powstaną po stronie badań nad nowymi metodami leczenia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie konkretne zadania ustawowe NFZ mają zostać sfinansowane ze środków, które w wyniku projektowanej zmiany nie zostaną przekazane Agencji Badań Medycznych? Proszę o wskazanie zadań, podstaw prawnych oraz planowanych kwot.
2. Jaka jest szacowana kwota środków pozostających w dyspozycji NFZ w 2027 r. wskutek zmiany zasad ustalania odpisu? Jaką stawkę odpisu przyjęto w kalkulacjach projektu oraz na jakiej podstawie finansowej ją obliczono?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia lub NFZ sporządziły analizę korzyści dla systemu ochrony zdrowia wynikających z pozostawienia tych środków w funduszu? Proszę o przedstawienie analizy, w tym pieniężnej wyceny korzyści, przyjętych założeń, horyzontu czasowego i mierników poprawy dostępności świadczeń. Jeżeli analizy nie sporządzono, proszę wyjaśnić przyczyny.
4. Jakie kryteria będą decydowały o wysokości odpisu w poszczególnych latach? Które organa i instytucje będą proponowały, opiniowały oraz zatwierdzały jego wysokość, w jakim trybie i na jakiej podstawie prawnej? Czy przewidziano udział ABM w tej procedurze?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia zapewni coroczne publikowanie uzasadnienia wysokości odpisu, w szczególności w przypadku ustalenia go poniżej 0,3%? Czy uzasadnienie będzie obejmowało ocenę skutków dla badań i realizacji zobowiązań ABM?
6. Jaki procent oraz jaka kwota środków pozostających w NFZ mają zostać przeznaczone na świadczenia zdrowotne, a jaki na koszty administracyjne, zatrudnienie i wynagrodzenia w funduszu? Jakie mechanizmy zagwarantują, że deklarowane wsparcie leczenia pacjentów nie zostanie zastąpione finansowaniem wzrostu kosztów funkcjonowania NFZ?
7. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę wpływu potencjalnego obniżenia odpisu na realizację wieloletnich niekomercyjnych badań klinicznych i projektów biomedycznych? Proszę o wskazanie liczby i wartości projektów objętych analizą oraz ryzyka ograniczenia rekrutacji pacjentów, opóźnień lub przerwania badań.
8. W jaki sposób porównano potencjalne korzyści z pozostawienia środków w NFZ z ryzykiem utraty stabilności finansowania badań medycznych? Czy uwzględniono możliwe koszty opóźnienia wdrażania skuteczniejszych terapii, utraty dotychczasowych nakładów oraz ograniczenia krajowych kompetencji badawczych?
9. Proszę o przedstawienie kalkulacji dla 2027 r. przy odpisach w wysokości: 0,25%, 0,20% i 0,15%, obejmujących kwotę przekazywaną ABM, kwotę pozostającą w NFZ względem wariantu 0,3% oraz plan jej wykorzystania. Proszę również o wskazanie skutków każdego wariantu dla finansowania zobowiązań ABM.
10. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia i NFZ zapewnią transparentność oraz publiczną kontrolę nad przeznaczeniem i efektami wykorzystania środków nieprzekazanych ABM? Czy zostaną one odrębnie wykazane w planie finansowym i sprawozdawczości funduszu?
Proszę o udzielenie odpowiedzi oddzielnie na każde pytanie oraz przekazanie dokumentów źródłowych i kalkulacji. W przypadku braku analiz lub rozstrzygnięć proszę o jednoznaczne wskazanie tego faktu, instytucji odpowiedzialnej za ich przygotowanie i przewidywanego terminu.
Z poważaniem
Bartłomiej Pejo
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8706 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
NKN.050.7.2026.4.ŁCS
Warszawa, 17 listopada 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 20507 Pana Bartłomieja Pejo, Posła na Sejm RP, z dnia 27
października 2026 r.,
w sprawie skutków projektowanej zmiany zasad finansowania Agencji
Badań Medycznych oraz przeznaczenia środków pozostających w Narodowym Funduszu
Zdrowia, odnosząc się bezpośrednio do pytań zadanych w ww. interpelacji, uprzejmie
wskazuję, co następuje.
Ad. 1 Na wstępie należy wskazać, że zmiana zasad ustalania odpisu dla Agencji Badań
Medycznych (dalej również jako ABM) ujęta w będącej przedmiotem prac parlamentarnych
ustawie z dnia 22 października 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (druk senacki nr 893;
dalej jako „ustawa zmieniająca”) nie przesądza o wysokości środków, które w związku z jej
wejściem w życie pozostaną w dyspozycji Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej również
jako NFZ). Projekt określa bowiem minimalne kwoty odpisu na poszczególne lata. W
konsekwencji, ewentualne dodatkowe środki pozostające w dyspozycji NFZ będą
uzależnione od wysokości odpisu ustalonej w danym roku. Jednocześnie uprzejmie
informuję, że środki te podlegają gospodarowaniu na zasadach określonych w ustawie z
dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461, z późn. zm.; dalej jako „u.ś.o.z.”), w ramach planu
finansowego NFZ, z przeznaczeniem na realizację jego ustawowych zadań. Należy przy tym
wskazać, że potrzeby finansowe związane z realizacją zadań NFZ w 2027 r. przewyższają
poziom kosztów zabezpieczonych w aktualnym planie finansowym Narodowego Funduszu
Zdrowia na 2027 r. Ewentualne ustalenie odpisu dla ABM na poziomie minimalnym
zwiększałoby zatem zakres środków pozostających w dyspozycji NFZ na realizację jego
ustawowych zadań, bez przesądzania o ich szczegółowej alokacji.
Ad. 2 W planie finansowym NFZ na 2027 r., sporządzonym zgodnie z art. 120 i 121 u.ś.o.z.
zaplanowano należne przychody ze składek w wysokości 194 182 144 tys. zł. Zgodnie z
obowiązującym brzmieniem art. 97 ust. 3e ww. ustawy, odpis dla ABM obliczany jest jako
0,3% tych przychodów, co odpowiada kwocie 582 546 tys. zł, aktualnie zabezpieczonej na
ten cel w planie finansowym NFZ na 2027 r. Aktualnie procedowana ustawa zmieniająca
przewiduje zastąpienie stałej wysokości odpisu wynoszącej 0,3% górnym limitem
określonym jako „do 0,3%” należnych przychodów ze składek, a jednocześnie określa
minimalną wysokość odpisu w 2027 r. na poziomie 200 mln zł. Nie określa ona zatem stałej
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
stawki odpisu na 2027 r., lecz wyznacza jego minimalną wysokość kwotową oraz
maksymalny limit odnoszony do należnych przychodów ze składek określonych w planie
finansowym NFZ. Kwota określająca minimalną wysokość odpisu na 2027 r. została
obliczona na podstawie informacji przekazanych przez ABM w zakresie wysokości jej
zobowiązań finansowych wynikających z finansowania projektów, przy uwzględnieniu
wysokości oszczędności pochodzących z odpisu z NFZ z lat ubiegłych, którymi dysponuje
ABM.
Ad. 3 Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 1, procedowana zmiana zasad ustalania
odpisu dla ABM nie przesądza o wysokości ewentualnych dodatkowych środków, które
pozostaną w dyspozycji Narodowego Funduszu Zdrowia. Należy jednocześnie wskazać, że
potrzeby związane z realizacją ustawowych zadań NFZ w 2027 r. przewyższają poziom
środków zabezpieczonych w planie finansowym NFZ na przyszły rok, co oznacza, że
ewentualne dodatkowe środki pozostające w dyspozycji NFZ w przypadku ustalenia odpisu
dla ABM na poziomie niższym niż maksymalny (0,3%) zwiększą możliwości ich
finansowania.
Ad. 4 Minimalna wysokość odpisu na lata 2027-2031 została określona w art. 11 ustawy
zmieniającej, który przewiduje, że minimalna wysokość odpisu przekazywanego przez
Narodowy Fundusz Zdrowia dla Agencji Badań Medycznych, wynosi:
1) w 2027 r. – 200 000 tys. zł;
2) w 2028 r. – 550 000 tys. zł;
3) w 2029 r. – 350 000 tys. zł;
4) w 2030 r. – 350 000 tys. zł;
5) w 2031 r. – 350 000 tys. zł.
Powyższe kwoty określone zostały w oparciu o informacje przekazane przez ABM w
zakresie jej zobowiązań związanych z finansowaniem projektów, przy uwzględnieniu
poziomu oszczędności pochodzących ze środków z odpisu z NFZ z lat ubiegłych, którymi
dysponuje ABM.
Przepisy ustawy zmieniającej nie określają trybu proponowania, opiniowania ani
zatwierdzania wysokości odpisu.
Ad. 5 Przepisy ustawy zmieniającej nie przewidują obowiązku corocznego publikowania
przez Ministerstwo Zdrowia uzasadnienia wysokości odpisu.
Ad. 6 Jak wskazano w odpowiedziach na pytania nr 1–3, procedowana zmiana przepisów
u.ś.o.z. nie przesądza o wysokości ewentualnych dodatkowych środków, które pozostaną w
dyspozycji Narodowego Funduszu Zdrowia, co oznacza, że nie jest możliwe określenie
procentowego ani kwotowego podziału ewentualnych dodatkowych środków, które
pozostaną w dyspozycji NFZ. Należy przy tym podkreślić, że środki pozostające w
dyspozycji NFZ nie podlegają automatycznemu przypisaniu do określonych kategorii
kosztów wyłącznie ze względu na źródło lub zmianę wysokości przychodów. Środki
pozostające w dyspozycji NFZ są ujmowane i rozdysponowywane w ramach planu
finansowego, z uwzględnieniem jego ustawowych zadań oraz aktualnych potrzeb
finansowych.
Ad. 7 Ministerstwo Zdrowia nie identyfikuje negatywnego wpływu procedowanych zmian
na realizację wieloletnich projektów finansowanych przez ABM ze środków pochodzących
z odpisu z NFZ. Należy zaznaczyć, że wskazane w odpowiedzi na pytanie nr 4 minimalne
kwoty przewidziane w art. 11 ustawy zmieniającej, przy uwzględnieniu planowanego
wydatkowania w kolejnych latach oszczędności pochodzących z odpisu z NFZ z lat
ubiegłych, którymi dysponuje ABM, zostały określone w kwocie przewyższającej wartość
zadeklarowanych przez ABM zobowiązań wynikających z finansowania projektów
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
wyłonionych w ogłaszanych przez ABM konkursach, w tym konkursach jeszcze
nierozstrzygniętych.
Mając na uwadze, że część z konkursów nie jest jeszcze rozstrzygnięta, liczba
finansowanych projektów nie jest możliwa do określenia.
Ad. 8 Jak zostało wskazane w odpowiedzi na pytanie nr 7, nie jest identyfikowane ryzyko
utraty stabilności finansowania projektów dofinansowywanych przez ABM. Z kolei kwestie
dotyczące przesłanek procedowanej zmiany zasad ustalania odpisu dla Agencji Badań
Medycznych oraz ewentualnych dodatkowych środków pozostających w dyspozycji
Narodowego Funduszu Zdrowia zostały przedstawione w odpowiedziach na wcześniejsze
pytania. Jak wskazano, ewentualne środki pozostające w dyspozycji NFZ zwiększałyby
możliwości finansowania ustawowych zadań NFZ, w odniesieniu do których występują
zwiększone potrzeby finansowe.
Ad. 9 Przy uwzględnieniu aktualnej wysokości przychodów ze składek na ubezpieczenie
zdrowotne zaplanowanych w planie finansowym NFZ na 2027 r. w kwocie 194 182 144 tys.
zł, przedstawione warianty odpowiadałyby następującym wartościom:
Wariant Kwota odpisu dla ABM Maksymalna różnica
względem odpisu 0,3%
ujętego w planie NFZ
0,25% ok. 485,5 mln zł ok. 97,1 mln zł
0,20% ok. 388,4 mln zł ok. 194,2 mln zł
0,15% ok. 291,3 mln zł ok. 291,3 mln zł
Należy jednocześnie podkreślić, że powyższe kwoty stanowią wyłącznie wynik
matematycznego zastosowania wskazanych w pytaniu stawek do podstawy przyjętej w
planie finansowym NFZ na 2027 r. i nie odzwierciedlają wariantów przyjętych w
procedowanej ustawie. W odniesieniu do sposobu wykorzystania ewentualnych
dodatkowych środków pozostających w dyspozycji NFZ, jak również kwestii finansowania
zobowiązań ABM, aktualne pozostają wyjaśnienia przedstawione w odpowiedziach na
wcześniejsze pytania.
Ad. 10 Obowiązujące zasady prowadzenia gospodarki finansowej NFZ nie przewidują
odrębnego wykazywania w planie finansowym ani w sprawozdawczości NFZ środków
odpowiadających różnicy pomiędzy maksymalną a faktycznie ustaloną wysokością odpisu
dla ABM. Plan finansowy oraz sprawozdanie z jego wykonania przedstawiają natomiast
przychody i koszty NFZ w układzie określonym właściwymi przepisami, umożliwiając ocenę
wykonania planu finansowego NFZ za dany rok.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --