Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa i dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych dla Polskiej Grupy Zbrojeniowej, w tym Mesko SA w Skarżysku-Kamiennej, PIT-Radwar SA, PCO SA i innych spółek z udziałem Skarbu Państwa, w kontekście zasobów minerałów krytycznych państw Afryki i wdrożenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na rzecz zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 19370
do ministra aktywów państwowych
w sprawie bezpieczeństwa i dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych dla Polskiej Grupy Zbrojeniowej, w tym Mesko SA w Skarżysku-Kamiennej, PIT-Radwar SA, PCO SA i innych spółek z udziałem Skarbu Państwa, w kontekście zasobów minerałów krytycznych państw Afryki i wdrożenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na rzecz zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych
Zgłaszający: Andrzej Szejna
Data wpływu: 21-08-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ustanowienia ram na rzecz zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych (Critical Raw Material Act, CRMA), do 2030 żadne państwo trzecie nie może być źródłem więcej niż 65% rocznego zużycia danego surowca strategicznego, który to limit dotyczy każdego z łańcuchów dostaw osobno. Sytuacja geopolityczna jest skrajnie napięta i wychodzi poza tymczasowe zakłócenia stając się głównym czynnikiem kształtującym globalne łańcuch dostaw. Na rynkach metali ziem rzadkich zdominowana jest przez wojnę handlową i surowcową między Chinami oraz USA i UE.
Afryka wyróżnia się na światowej scenie, posiadając około 30% zasobów minerałów krytycznych. Na uwagę zasługuje szczególnie Demokratyczna Republika Konga, posiadając około 47% światowych rezerw kobaltu i 15% metali ziem rzadkich. Również, Republika Południowej Afryki ma znaczące udziały w chromie, manganie i platynie, podczas gdy inne kraje, takie jak Gabon i Zimbabwe, także mają kopalnie rud, takich jak lit i miedź. Te liczby wyjaśniają, dlaczego kontynent uznawany jest za trzecim preferowanym kierunkiem dla inwestycji w sektorze wydobywczym, zaraz za Ameryką Łacińską i Kanadą. Mimo stosunkowo ograniczonego budżetu przeznaczanego na eksplorację, Afryka przyciągnęła około 13,9% bezpośrednich inwestycji zagranicznych w sektorze wydobywczym w latach 2018-2022, z łączną kwotą 77 miliardów dolarów, z czego 4,7 miliarda przeznaczone specjalnie na eksplorację nowych złóż.
Wraz z szybkim przejściem na transformację energetyczną i cyfrową, popyt na te kluczowe minerały wciąż rośnie, a Afryka ma nadzieję skorzystać z tego korzystnego trendu. Tradycyjnie Wielka Brytania, Kanada i Australia są uważane za głównych graczy w afrykańskim sektorze wydobywczym. Jednak stają w obliczu rosnącej konkurencji ze strony nowych graczy, zwłaszcza z Chin.
Aby przeciwdziałać swojej zależności od Chin, Unia Europejska wzmocniła swoje partnerstwa z wieloma krajami afrykańskimi poprzez inicjatywy takie jak „Global Gateway“.
Ministerstwo Aktywów Państwowych sprawuje nadzór nad Polską Grupą Zbrojeniową i odpowiada za to, aby zakłady min. MESKO SA w Skarżysku Kamiennej, PIT-Radwar SA, PCO SA i inne miały zapewnioną ciągłość dostaw komponentów zawierających metale ziem rzadkich.
1. W jaki sposób rząd RP zamierza zrealizować wymogi unijnego rozporządzenia CRMA w zakresie dywersyfikacji dostaw surowców krytycznych, tak aby żaden kraj trzeci nie odpowiadał za więcej niż 65% dostaw danego surowca strategicznego do Polski? Czy mapowane są zasoby i możliwości w wspomnianych krajach Afryki?
2. Czy resort dokonał audytu polskiego przemysłu (w szczególności sektorów: zbrojeniowego, chemicznego i energetycznego) pod kątem stopnia ich uzależnienia od surowców krytycznych pochodzących z kierunków obarczonych wysokim ryzykiem geopolitycznym (np. Chiny, Federacja Rosyjska)?
3. Czy zakłady MESKO SA w Skarżysku Kamiennej jako jedno z kluczowych przedsiębiorstw o znaczeniu strategicznym, z dużym udziałem w programie SAFE ma precyzyjnie zmapowany łańcuch dostaw i jest przygotowane na wykorzystanie narzędzi i sprostanie obowiązkom wynikającym z rozporządzenia CRMA?
4. Czy w ramach unijnej strategii Global Gateway Polska planuje podjąć dwustronne działania dyplomatyczne lub gospodarcze z państwami Afryki Zachodniej (takimi jak Gwinea, Ghana czy Nigeria), DRK, Gabon, Rwanda, Zimbabe w celu zabezpieczenia dostaw boksytu, litu oraz innych metali ziem rzadkich dla krajowych przedsiębiorstw?
5. Czy polskie spółki z udziałem Skarbu Państwa (np. KGHM, Grupa Azoty) zgłosiły lub planują zgłosić do Komisji Europejskiej wnioski o nadanie statusu „Projektu Strategicznego CRMA“ dla inwestycji wydobywczych lub przetwórczych realizowanych poza granicami Unii Europejskiej, w tym na kontynencie afrykańskim?
6. Jak rząd RP odnosi się do coraz częstszych zakazów eksportu nieprzetworzonych surowców mineralnych (tzw. raw minerals export bans) wprowadzanych przez rządy państw Afryki Zachodniej i czy polskie programy wsparcia eksportu uwzględniają konieczność współfinansowania tamtejszej infrastruktury przetwórczej w formule partnerstwa?
7. W jaki sposób polska dyplomacja ekonomiczna zamierza zabezpieczać interesy ewentualnych polskich inwestorów w regionie Afryki Zachodniej w obliczu wysokiej niestabilności politycznej (tzw. pasa zamachów stanu w Sahelu) oraz silnej ekspansji kapitałowej Chin i Rosji w tamtejszych sektorach wydobywczych?
Z poważaniem Andrzej Szejna
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Konrad Gołota
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5971 znakówwww.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.421.2026
IK: 1305407
Warszawa, 02 października 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT19370, Pana Andrzeja Szejny,
Posła na Sejm RP, z dnia 1 września 2026 roku w sprawie bezpieczeństwa i dywersyfikacji
dostaw surowców krytycznych dla Polskiej Grupy Zbrojeniowej, w tym Mesko S.A.
w Skarżysku-Kamiennej, PIT-Radwar S.A., PCO S.A. i innych spółek z udziałem Skarbu
Państwa, w kontekście zasobów minerałów krytycznych państw Afryki i wdrożenia
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024 /1252 z dnia 11 kwietnia
2024 r. w sprawie ustanowienia ram na rzecz zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych
dostaw surowców krytycznych (dalej: Rozporządzenie CRMA).
W zakresie MESKO S.A. w odniesieniu do materiałów krytycznych oraz wymagań
wynikających z Rozporządzenia CRMA należy wskazać, że spółka prowadzi działania
związane z identyfikacją i monitorowaniem łańcuchów dostaw wykorzystywanych
surowców i materiałów, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów mających istotne
znaczenie dla ciągłości produkcji oraz bezpieczeństwa dostaw. Spółka na bieżąco analizuje
potencjalne ryzyka występujące w łańcuchu dostaw i podejmuje działania mające na celu
zwiększanie jego odporności. Obejmują one m.in. dywersyfikację źródeł zaopatrzenia,
analizę możliwości stosowania rozwiązań alternatywnych oraz zamienników dla materiałów
opartych na metalach ziem rzadkich i innych surowcach krytycznych, a także monitorowanie
dostępności kluczowych komponentów i materiałów.
W przypadkach, w których zastosowanie zamienników nie jest obecnie możliwe
lub wymaga przeprowadzenia dodatkowych prac rozwojowych, badań bądź zmian
konstrukcyjnych, MESKO S.A. podejmuje działania zmierzające do zabezpieczenia ciągłości
dostaw, w tym, tam gdzie jest to uzasadnione i możliwe, poprzez utrzymywanie
odpowiedniego poziomu zapasów. Działania związane z realizacją założeń Rozporządzenia
CRMA mają charakter ciągły i obejmują stałe monitorowanie sytuacji rynkowej,
identyfikację potencjalnych zagrożeń, poszukiwanie alternatywnych źródeł zaopatrzenia
oraz wdrażanie rozwiązań wzmacniających bezpieczeństwo i odporność łańcucha dostaw.
W tym zakresie MESKO S.A. analizuje również narzędzia i mechanizmy przewidziane
w obowiązujących oraz projektowanych regulacjach Unii Europejskiej dotyczących
surowców krytycznych.
Jednocześnie należy podkreślić, że dostępność materiałów krytycznych pozostaje
w znacznym stopniu uzależniona od czynników zewnętrznych, takich jak sytuacja
geopolityczna, uwarunkowania handlowe i eksportowe, dostępność usług transportowych
-- 1 of 2 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
czy zakłócenia występujące na globalnych rynkach surowcowych. W konsekwencji,
nawet przy prowadzeniu działań zarządczych i zabezpieczających, nie jest możliwe
całkowite wyeliminowanie ryzyka wystąpienia ograniczeń po stronie dostawców.
Odnosząc się do kwestii zabiegania o nadanie statusu „Projektu Strategicznego CRMA”
projektom przez wybrane spółki informuję, że KGHM S.A., jako podmiot z udziałem
Skarbu Państwa realizujący cele w zakresie zabezpieczenia ciągłości łańcuchów dostaw
surowców strategicznych dla polskiej gospodarki, monitoruje sytuację na globalnym rynku
surowców krytycznych pod kątem wymogów dywersyfikacji dostaw, w tym również
na kontynencie afrykańskim. W tym regionie spółka koncentruje się aktualnie na obszarze
Afryki Północno-Zachodniej, ze szczególnym uwzględnieniem projektów związanych
z eksploracją i wydobyciem miedzi, litu i metali ziem rzadkich. Z uwagi na bezwzględną
dyscyplinę inwestycyjną, na której opiera się ekspansja zagraniczna KGHM S.A.,
na obecnym etapie nie zidentyfikowano jeszcze konkretnego projektu poszukiwawczego,
wydobywczego, czy dotyczącego przerobu metali w tym regionie, który spełniałby
rygorystyczne kryteria operacyjne i finansowe spółki.
Pozyskanie i zabezpieczenie takiego projektu jest dla KGHM S.A. warunkiem niezbędnym
do podjęcia jakichkolwiek dalszych formalnych kroków proceduralnych na arenie
europejskiej. Dopiero w momencie, gdy potencjalne aktywo zostanie przez KGHM S.A.
jednoznacznie zidentyfikowane, a szczegółowe, wieloaspektowe badanie due diligence
potwierdzi jego wartość techniczną, rentowność oraz inwestycyjne bezpieczeństwo
prawno-polityczne, spółka będzie mogła podjąć decyzję o akwizycji takiego aktywa,
a po spełnieniu wymogów formalnych o ewentualnym rozpoczęciu procedury aplikacyjnej
w celu wpisania danego przedsięwzięcia na listę projektów strategicznych UE.
Odnosząc tę samą kwestię do Grupy Azoty S.A. obok metali ziem rzadkich warto zwrócić
uwagę również na fosforyty, stanowiące kluczowy surowiec wykorzystywany w produkcji
nawozów. Głównymi kierunkami pozyskiwania fosforytów przez podmioty z Grupy Azoty
są kraje Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, w szczególności Maroko, Algieria
oraz Tunezja. Potencjalnymi dostawcami pozostają również Senegal, Egipt, Jordania
oraz Syria.
Informuję, że Ministerstwo Aktywów Państwowych nie dokonało audytu polskiego
przemysłu pod kątem stopnia ich uzależnienia od surowców krytycznych pochodzących
z kierunków obarczonych wysokim ryzykiem geopolitycznym, natomiast resort jest gotowy
do współpracy w tym zakresie.
Działania dyplomatyczne na rzecz współpracy z państwami Afryki Zachodniej w zakresie
surowców krytycznych oraz wsparcie eksportu z tego regionu, a także szersze kwestie
związane z realizacją wymogów Rozporządzenia CRMA znajdują się poza zakresem
kompetencji Ministerstwa Aktywów Państwowych.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Konrad Gołota
Podsekretarz stanu
dokument podpisany elektronicznie
1305407.4985448.3934088
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 2 of 2 --