Interpelacja nr 19217
Interpelacja w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (90%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
Interpelacja nr 19217
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
Zgłaszający: Joanna Borowiak, Bożena Borys-Szopa, Magdalena Filipek-Sobczak, Wioletta Maria Kulpa, Marcin Grabowski, Jan Mosiński, Anna Dąbrowska-Banaszek, Teresa Wilk, Stanisław Szwed, Lidia Burzyńska, Zbigniew Hoffmann
Data wpływu: 13-08-2026
Z dniem 1 sierpnia 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wprowadził zmiany organizacyjne, które w praktyce oznaczają znaczące pogorszenie dostępu mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego do postępowań prowadzonych przez komisje lekarskie ZUS.
Sprawy z terenu Oddziału ZUS w Toruniu, które dotychczas były rozpatrywane przez komisję lekarską w Bydgoszczy, zostały przeniesione do I Oddziału ZUS w Łodzi. Jednocześnie wszystkie nierozpatrzone do 31 lipca 2026 r. sprzeciwy, zarzuty wadliwości oraz sprawy prowadzone w ramach nadzoru nad orzecznictwem lekarskim zostały przekazane do nowych jednostek.
Decyzja ta budzi poważny sprzeciw mieszkańców regionu. Trudno bowiem uznać za działanie racjonalne przenoszenie postępowań dotyczących osób chorych, z niepełnosprawnościami oraz seniorów do miasta oddalonego o blisko 200 kilometrów od Torunia. Oznacza to konieczność wielogodzinnych podróży, dodatkowych kosztów oraz znacznego obciążenia osób, które ze względu na stan zdrowia często mają ograniczoną możliwość samodzielnego przemieszczania się.
Najbardziej poszkodowane są osoby z niepełnosprawnościami, osoby przewlekle chore oraz seniorzy. To właśnie oni najczęściej korzystają z systemu orzecznictwa lekarskiego ZUS i jednocześnie napotykają największe bariery transportowe. Dla wielu z nich wyjazd do Łodzi oznacza konieczność organizacji specjalistycznego transportu, opieki osoby towarzyszącej, a niejednokrotnie poniesienia kosztów noclegu. W praktyce państwo, zamiast ułatwiać dostęp do procedur administracyjnych, tworzy kolejne bariery dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji zdrowotnej.
Niezrozumiałe jest również, że decyzję o zmianie właściwości komisji podjęto bez przedstawienia opinii publicznej jakichkolwiek analiz dotyczących jej skutków społecznych. Powstaje zasadne pytanie, czy w ogóle przeprowadzono ocenę wpływu tej reorganizacji na sytuację mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego oraz czy wzięto pod uwagę fakt, że to właśnie osoby chore i z niepełnosprawnościami będą ponosiły największe konsekwencje tej decyzji.
Trudno oprzeć się wrażeniu, że przy projektowaniu nowych rozwiązań zabrakło elementarnej wrażliwości społecznej. Reorganizacja administracji nie może odbywać się kosztem obywateli, zwłaszcza tych, którzy z uwagi na wiek lub stan zdrowia wymagają szczególnej ochrony i wsparcia ze strony państwa. Zamiast przybliżać usługi publiczne obywatelom, zdecydowano o ich oddaleniu, co stoi w sprzeczności z deklarowanym celem budowy dostępnej i przyjaznej administracji.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Kto podjął decyzję o przeniesieniu właściwości komisji lekarskiej dla mieszkańców Torunia i obszaru działania Oddziału ZUS w Toruniu do I Oddziału ZUS w Łodzi oraz jakie były rzeczywiste przesłanki tej decyzji?
Czy przed wprowadzeniem zmian sporządzono analizę skutków społecznych, ekonomicznych i komunikacyjnych dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego? Jeśli tak, proszę o jej udostępnienie.
Czy przeprowadzono konsultacje z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami, środowiskami senioralnymi lub samorządami województwa kujawsko-pomorskiego? Jeżeli nie, z jakiego powodu z nich zrezygnowano?
Ilu ubezpieczonych z terenu Oddziału ZUS w Toruniu będzie rocznie objętych skutkami tej zmiany?
Ile nierozpatrzonych sprzeciwów, zarzutów wadliwości i innych postępowań przekazano do Łodzi?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby osoby z niepełnosprawnościami i seniorzy nie byli zmuszeni do wielogodzinnych podróży wyłącznie w celu uczestnictwa w postępowaniu przed komisją lekarską?
Czy ministerstwo rozważa przywrócenie właściwości komisji lekarskiej dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego na terenie tego województwa, tak aby zapewnić obywatelom rzeczywisty, a nie iluzoryczny dostęp do postępowania orzeczniczego?
Czy ministerstwo zagwarantuje zwrot pełnych kosztów dojazdu i innych wydatków ponoszonych przez osoby wezwane na badania do Łodzi?
Czy planowane są kolejne zmiany właściwości komisji lekarskich ZUS w innych regionach kraju i jakie kryteria decydują o takich działaniach?
Oczekuję wyjaśnienia, dlaczego decyzje o charakterze organizacyjnym zostały podjęte kosztem mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego oraz jakie działania zostaną podjęte w celu wyeliminowania skutków tej reorganizacji. Państwo powinno organizować system orzeczniczy w sposób uwzględniający potrzeby obywateli, a nie zmuszać osoby chore, starsze i z niepełnosprawnościami do pokonywania setek kilometrów tylko po to, by dochodzić swoich praw do świadczeń.
Interpelacja nr 19217
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
Zgłaszający: Joanna Borowiak, Bożena Borys-Szopa, Magdalena Filipek-Sobczak, Wioletta Maria Kulpa, Marcin Grabowski, Jan Mosiński, Anna Dąbrowska-Banaszek, Teresa Wilk, Stanisław Szwed, Lidia Burzyńska, Zbigniew Hoffmann
Data wpływu: 13-08-2026
Z dniem 1 sierpnia 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wprowadził zmiany organizacyjne, które w praktyce oznaczają znaczące pogorszenie dostępu mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego do postępowań prowadzonych przez komisje lekarskie ZUS.
Sprawy z terenu Oddziału ZUS w Toruniu, które dotychczas były rozpatrywane przez komisję lekarską w Bydgoszczy, zostały przeniesione do I Oddziału ZUS w Łodzi. Jednocześnie wszystkie nierozpatrzone do 31 lipca 2026 r. sprzeciwy, zarzuty wadliwości oraz sprawy prowadzone w ramach nadzoru nad orzecznictwem lekarskim zostały przekazane do nowych jednostek.
Decyzja ta budzi poważny sprzeciw mieszkańców regionu. Trudno bowiem uznać za działanie racjonalne przenoszenie postępowań dotyczących osób chorych, z niepełnosprawnościami oraz seniorów do miasta oddalonego o blisko 200 kilometrów od Torunia. Oznacza to konieczność wielogodzinnych podróży, dodatkowych kosztów oraz znacznego obciążenia osób, które ze względu na stan zdrowia często mają ograniczoną możliwość samodzielnego przemieszczania się.
Najbardziej poszkodowane są osoby z niepełnosprawnościami, osoby przewlekle chore oraz seniorzy. To właśnie oni najczęściej korzystają z systemu orzecznictwa lekarskiego ZUS i jednocześnie napotykają największe bariery transportowe. Dla wielu z nich wyjazd do Łodzi oznacza konieczność organizacji specjalistycznego transportu, opieki osoby towarzyszącej, a niejednokrotnie poniesienia kosztów noclegu. W praktyce państwo, zamiast ułatwiać dostęp do procedur administracyjnych, tworzy kolejne bariery dla osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji zdrowotnej.
Niezrozumiałe jest również, że decyzję o zmianie właściwości komisji podjęto bez przedstawienia opinii publicznej jakichkolwiek analiz dotyczących jej skutków społecznych. Powstaje zasadne pytanie, czy w ogóle przeprowadzono ocenę wpływu tej reorganizacji na sytuację mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego oraz czy wzięto pod uwagę fakt, że to właśnie osoby chore i z niepełnosprawnościami będą ponosiły największe konsekwencje tej decyzji.
Trudno oprzeć się wrażeniu, że przy projektowaniu nowych rozwiązań zabrakło elementarnej wrażliwości społecznej. Reorganizacja administracji nie może odbywać się kosztem obywateli, zwłaszcza tych, którzy z uwagi na wiek lub stan zdrowia wymagają szczególnej ochrony i wsparcia ze strony państwa. Zamiast przybliżać usługi publiczne obywatelom, zdecydowano o ich oddaleniu, co stoi w sprzeczności z deklarowanym celem budowy dostępnej i przyjaznej administracji.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Kto podjął decyzję o przeniesieniu właściwości komisji lekarskiej dla mieszkańców Torunia i obszaru działania Oddziału ZUS w Toruniu do I Oddziału ZUS w Łodzi oraz jakie były rzeczywiste przesłanki tej decyzji?
Czy przed wprowadzeniem zmian sporządzono analizę skutków społecznych, ekonomicznych i komunikacyjnych dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego? Jeśli tak, proszę o jej udostępnienie.
Czy przeprowadzono konsultacje z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami, środowiskami senioralnymi lub samorządami województwa kujawsko-pomorskiego? Jeżeli nie, z jakiego powodu z nich zrezygnowano?
Ilu ubezpieczonych z terenu Oddziału ZUS w Toruniu będzie rocznie objętych skutkami tej zmiany?
Ile nierozpatrzonych sprzeciwów, zarzutów wadliwości i innych postępowań przekazano do Łodzi?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby osoby z niepełnosprawnościami i seniorzy nie byli zmuszeni do wielogodzinnych podróży wyłącznie w celu uczestnictwa w postępowaniu przed komisją lekarską?
Czy ministerstwo rozważa przywrócenie właściwości komisji lekarskiej dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego na terenie tego województwa, tak aby zapewnić obywatelom rzeczywisty, a nie iluzoryczny dostęp do postępowania orzeczniczego?
Czy ministerstwo zagwarantuje zwrot pełnych kosztów dojazdu i innych wydatków ponoszonych przez osoby wezwane na badania do Łodzi?
Czy planowane są kolejne zmiany właściwości komisji lekarskich ZUS w innych regionach kraju i jakie kryteria decydują o takich działaniach?
Oczekuję wyjaśnienia, dlaczego decyzje o charakterze organizacyjnym zostały podjęte kosztem mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego oraz jakie działania zostaną podjęte w celu wyeliminowania skutków tej reorganizacji. Państwo powinno organizować system orzeczniczy w sposób uwzględniający potrzeby obywateli, a nie zmuszać osoby chore, starsze i z niepełnosprawnościami do pokonywania setek kilometrów tylko po to, by dochodzić swoich praw do świadczeń.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Treść oficjalnej odpowiedzi rządowej (dokument urzędowy)
542 znaków
Odpowiedź na interpelację w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
Odpowiedź na interpelację nr 19217
w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski
Warszawa, 02-10-2026
Treść odpowiedzi znajduje się w załączniku.
Załączniki
odpowiedź dot. interpelacji 19217.pdf
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12067 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.504.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19217 Pani Poseł Joanny Borowiak wraz z grupą posłów,
w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego, w oparciu o informacje przekazane
przez Naczelnego Lekarza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z 4 września br.,
znak: 991800.070.12.2026-A, proszę przyjąć następujące wyjaśnienia.
W świetle przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych1 orzekanie przez lekarzy orzeczników Zakładu oraz komisje lekarskie Zakładu
dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych należy do zakresu
działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zwierzchni nadzór nad orzecznictwem
lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych sprawuje Prezes Zakładu. Prezes Zakładu na
podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie
orzekania o niezdolności do pracy2 tworzy i znosi komisje lekarskie oraz określa ich siedziby
i właściwość terytorialną. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada
jakichkolwiek przypisanych przez przepisy prawa kompetencji w tym zakresie.
Jak wynika z informacji przekazanych w powołanym wyżej piśmie ZUS z dniem 1 sierpnia
2026 r., zostały wprowadzone zmiany w zakresie właściwości miejscowej komisji lekarskich
dla spraw z terenów Oddziałów ZUS w Bydgoszczy i w Toruniu.
Wprowadzenie przedmiotowej zmiany przez Prezesa ZUS było podyktowane
przejściowymi trudnościami kadrowymi związanymi z brakiem lekarzy mogących
wykonywać zadania członków komisji lekarskich w Oddziale ZUS w Bydgoszczy. W związku
z koniecznością zapewnienia niezakłóconej realizacji ustawowych zadań ZUS oraz
zachowania terminowości rozpatrywania środków odwoławczych od orzeczeń lekarzy
orzeczników, sprawy z terenu właściwości Oddziału ZUS w Bydgoszczy zostały przekazane
do Oddziału ZUS w Gdańsku, a sprawy z terenu właściwości Oddziału ZUS w Toruniu do I
Oddziału ZUS w Łodzi.
Przekazując powyższe należy zaznaczyć, że postępowanie orzecznicze w ZUS jest aktualnie
dwuinstancyjne. Środki odwoławcze od orzeczenia orzecznika (wydanego w I instancji) to:
— sprzeciw – przysługuje osobie zainteresowanej, jeśli nie zgadza się z ustaleniami
dokonanymi w orzeczeniu orzecznika, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia,
— zarzut wadliwości – przysługuje Prezesowi Zakładu w terminie 14 dni od daty wydania
orzeczenia.
Postępowania orzecznicze w I Instancji tj. postępowania związane z wydaniem orzeczenia
przez orzecznika w sprawach dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń
społecznych, innych świadczeń pozostających we właściwości ZUS, świadczeń
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.
2 Dz. U. z 2004 r. poz. 2711
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podlegających koordynacji wspólnotowej i bilateralnej oraz w sprawach
pozaubezpieczeniowych prowadzone są w Oddziałach ZUS właściwych ze względu na
miejsce zamieszkania tj. odpowiednio w Oddziale ZUS w Toruniu i Oddziale ZUS
w Bydgoszczy, a jedynie sprzeciwy i zarzuty wadliwości od orzeczeń wydanych przez
lekarzy orzeczników w tych oddziałach ZUS są rozpatrywane odpowiednio w I Oddziale
ZUS w Łodzi i w Oddziale w Gdańsku.
Warto dodać, że zgodnie z obowiązującymi przepisami lekarz orzecznik, jak i komisja
lekarska wydaje orzeczenie na podstawie dokumentacji dołączonej do wniosku oraz po
przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia osoby, w stosunku do której ma
być wydane orzeczenie.
Lekarz orzecznik/komisja lekarska może wydać orzeczenie również bez bezpośredniego
badania stanu zdrowia osoby, w stosunku do której ma być ono wydane, jeżeli
dokumentacja dołączona do wniosku jest wystarczająca do wydania orzeczenia. Lekarz
orzecznik/komisja lekarska może, przed wydaniem orzeczenia uzupełnić dokumentację
dołączoną do wniosku, w szczególności o opinie lekarza konsultanta lub psychologa albo o
wyniki badań dodatkowych lub obserwacji szpitalnej.
Co istotne w przypadkach gdy stan zdrowia stwierdzony w zaświadczeniu lekarskim
uniemożliwia osobiste zgłoszenie się na badanie, może ono być przeprowadzone w miejscu
pobytu osoby, w stosunku do której ma być wydane orzeczenie, za jej zgodą. W przypadku
konieczności uzupełnienia dokumentacji np. o opinie specjalistyczne lub wyniki badań
dodatkowych, zarówno badania przez lekarzy konsultantów ZUS związane z wydaniem
opinii specjalistycznych, jak i badania dodatkowe, realizowane są przez Oddziały ZUS
właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby orzekanej tj. odpowiednio w Oddziale
ZUS w Toruniu albo Oddziale ZUS w Bydgoszczy.
Orzecznictwo lekarskie w ZUS jest realizowane przez lekarzy orzeczników, specjalistów
fizjoterapii, specjalistów pielęgniarstwa i komisje lekarskie. Orzecznicy funkcjonują w 39
spośród 43 oddziałów ZUS. Komisje lekarskie działają w 15 oddziałach ZUS.
Zakład organizuje postępowanie orzecznicze przed komisjami lekarskimi w taki sposób, aby
nie wiązały się z utrudnieniami dla osób orzekanych. Osoba, która występuje z wnioskiem
o ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń
wypłacanych przez ZUS przedkłada:
— zaświadczenie o stanie zdrowia, wydane przez lekarza leczącego tj. lekarza, pod którego
opieką się znajduje,
— posiadaną dokumentację medyczną oraz inne dokumenty mające znaczenie dla wydania
orzeczenia np. dokumentację rehabilitacji leczniczej.
W celu wydania orzeczenia ZUS pozyskuje od osoby zainteresowanej informację
o podmiotach, w których jest/była leczona. Podkreślenia wymaga, że dokumentacja
medyczna z przebiegu leczenia jest gromadzona przez pracowników ZUS od wskazanych
przez osobę zainteresowaną podmiotów we własnym zakresie, bez jej pośrednictwa.
W okresie od stycznia do lipca 2026 r. komisje lekarskie Oddziału ZUS w Bydgoszczy
rozpatrzyły:
— 874 sprawy z terenu Oddziału w Toruniu tj. średnio 125 spraw miesięcznie,
— 986 spraw z terenu Oddziału w Bydgoszczy, tj. średnio 140 spraw miesięcznie.
Po wprowadzonej przez Prezesa ZUS zmianie, w okresie od 1 do 31 sierpnia 2026 r. komisje
lekarskie I Oddziału ZUS w Łodzi rozpatrzyły 110 spraw z terenu właściwości Oddziału ZUS
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w Toruniu, z tego tylko w 3 przypadkach zostały przeprowadzone bezpośrednie badania
lekarskie, czyli z koniecznością dojazdu do właściwej komisji lekarskiej, a w pozostałych
sprawach orzeczenia zostały wydane na podstawie dokumentacji medycznej, a zatem bez
konieczności dojazdu osoby orzekanej na badanie lekarskie do I Oddziału ZUS w Łodzi.
Komisje lekarskie Oddziału ZUS w Gdańsku rozpatrzyły 41 spraw z terenu właściwości
Oddziału ZUS w Bydgoszczy. We wszystkich sprawach orzeczenia zostały wydane na
podstawie dokumentacji medycznej, zatem żadna z osób orzekanych z terenu właściwości
miejscowej Oddziału ZUS w Bydgoszczy, wobec której było prowadzone postępowanie
przed komisją lekarską, nie była kierowana na badanie lekarskie do Oddziału ZUS
w Gdańsku.
Z przedstawionych danych wynika, że wprowadzone przez Prezesa ZUS zmiany we
właściwości komisji lekarskich w sprawach z Oddziału ZUS w Bydgoszczy i Oddziału ZUS w
Toruniu skutkowały jak dotąd koniecznością dojazdu sumarycznie w 3 przypadkach.
Natomiast liczba spraw nierozpatrzonych przez komisje lekarskie Oddziału ZUS
w Bydgoszczy przekazanych do rozpatrzenia przez komisje lekarskie – odpowiednio do
I Oddziału ZUS w Łodzi i Oddziału ZUS w Gdańsku wynosiła:
— 2 sprawy z terenu właściwości Oddziału ZUS w Toruniu,
— 57 spraw z terenu właściwości Oddziału ZUS w Bydgoszczy.
Odpowiadając na postulaty Pani Poseł dotyczące podjęcia przez resort rodziny działań
mających na celu przywrócenie dotychczasowych właściwości terytorialnych komisji
lekarskich dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego, podkreślenia wymaga,
że przyjęte rozwiązanie ma charakter przejściowy i będzie funkcjonowało przez okres 5
miesięcy, a w świetle obowiązujących przepisów rozstrzygnięcia w tym zakresie podejmuje
Prezes ZUS, a nie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Pragnę zwrócić uwagę Pani Poseł, że działania te miały na celu zapewnienie ciągłości
realizacji ustawowych zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji przejściowych
trudności kadrowych, przy zachowaniu prawa ubezpieczonych do rozpoznania sprawy bez
zbędnej zwłoki oraz z uwzględnieniem zasad dostępności postępowania orzeczniczego.
Jednocześnie ich czasowy charakter wynika z planowanych zmian organizacyjnych
w systemie orzecznictwa lekarskiego ZUS, które wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.
Z uwagi na zmiany wprowadzone ustawą z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw3, komisje lekarskie będą
funkcjonowały do 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. zostaną wprowadzone zmiany
w trybie wydawania orzeczeń, tj. w przypadku wniesienia sprzeciwu lub zgłoszenia zarzutu
wadliwości orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika albo osobę wykonującą
samodzielny zawód medyczny sprawa zostanie skierowana do ponownego rozpatrzenia
przez lekarza orzecznika. Założeniem jest, aby proces ponownego rozpatrywania spraw
w związku z wniesieniem sprzeciwu lub zgłoszeniem zarzutu wadliwości orzeczenia był
realizowany w każdym z oddziałów ZUS, w którym funkcjonuje orzecznictwo lekarskie,
z uwzględnieniem dostępności dla osób zainteresowanych oraz przy zapewnieniu
odpowiedniej obsady kadrowej.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie musi podejmować
dodatkowych działań w celu zagwarantowania zwrotu kosztów dojazdu osobom
wezwanym na badania, ponieważ kwestia ta została już uregulowana w obowiązujących
3 Dz. U. z 2026 r., poz. 26
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przepisach prawa. Zwrot kosztów przejazdu przysługuje na podstawie art. 77 ust. 4 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym Zakład zwraca osobom wezwanym
do osobistego stawiennictwa w sprawach świadczeń z ubezpieczeń społecznych i innych
świadczeń wypłacanych przez Zakład poniesione koszty przejazdu. Szczegółowe rodzaje
i wysokość kosztów podlegających zwrotowi oraz warunki dokonywania ich zwrotu
określają przepisy wykonawcze wydane na podstawie upoważnienia ustawowego
zawartego w art. 77 ust. 4 ustawy.
Dodatkowo wyjaśniam, że osoby, w odniesieniu do których są wydawane orzeczenia, nie
ponoszą żadnych kosztów związanych z postępowaniem orzeczniczym. ZUS pokrywa
koszty:
— wydania opinii specjalistycznych, przeprowadzenia badań dodatkowych, hospitalizacji –
zlecanych w postępowaniu orzeczniczym,
— gromadzenia i uzupełniania dokumentacji medycznej niezbędnej do wydania orzeczenia
(pozyskania dokumentacji od podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych),
— przejazdu – poniesione przez osoby skierowane na badania w postępowaniu
orzeczniczym.
Należy również zauważyć, że dotychczasowe doświadczenia związane z funkcjonowaniem
komisji lekarskich rozpatrujących sprawy z terenu województwa kujawsko-pomorskiego
wskazują, że zdecydowana większość orzeczeń wydawana jest na podstawie zgromadzonej
dokumentacji medycznej, bez konieczności osobistego stawiennictwa osoby
zainteresowanej przed komisją lekarską. W przypadku jednak wezwania na badanie,
poniesione koszty przejazdu podlegają zwrotowi na zasadach określonych
w obowiązujących przepisach.
Z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że aktualnie nie są przewidywane
zmiany w funkcjonowaniu komisji lekarskich w innych oddziałach ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.504.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 19217 Pani Poseł Joanny Borowiak wraz z grupą posłów,
w sprawie ograniczenia dostępności komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego, w oparciu o informacje przekazane
przez Naczelnego Lekarza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z 4 września br.,
znak: 991800.070.12.2026-A, proszę przyjąć następujące wyjaśnienia.
W świetle przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych1 orzekanie przez lekarzy orzeczników Zakładu oraz komisje lekarskie Zakładu
dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych należy do zakresu
działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zwierzchni nadzór nad orzecznictwem
lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych sprawuje Prezes Zakładu. Prezes Zakładu na
podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie
orzekania o niezdolności do pracy2 tworzy i znosi komisje lekarskie oraz określa ich siedziby
i właściwość terytorialną. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie posiada
jakichkolwiek przypisanych przez przepisy prawa kompetencji w tym zakresie.
Jak wynika z informacji przekazanych w powołanym wyżej piśmie ZUS z dniem 1 sierpnia
2026 r., zostały wprowadzone zmiany w zakresie właściwości miejscowej komisji lekarskich
dla spraw z terenów Oddziałów ZUS w Bydgoszczy i w Toruniu.
Wprowadzenie przedmiotowej zmiany przez Prezesa ZUS było podyktowane
przejściowymi trudnościami kadrowymi związanymi z brakiem lekarzy mogących
wykonywać zadania członków komisji lekarskich w Oddziale ZUS w Bydgoszczy. W związku
z koniecznością zapewnienia niezakłóconej realizacji ustawowych zadań ZUS oraz
zachowania terminowości rozpatrywania środków odwoławczych od orzeczeń lekarzy
orzeczników, sprawy z terenu właściwości Oddziału ZUS w Bydgoszczy zostały przekazane
do Oddziału ZUS w Gdańsku, a sprawy z terenu właściwości Oddziału ZUS w Toruniu do I
Oddziału ZUS w Łodzi.
Przekazując powyższe należy zaznaczyć, że postępowanie orzecznicze w ZUS jest aktualnie
dwuinstancyjne. Środki odwoławcze od orzeczenia orzecznika (wydanego w I instancji) to:
— sprzeciw – przysługuje osobie zainteresowanej, jeśli nie zgadza się z ustaleniami
dokonanymi w orzeczeniu orzecznika, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia,
— zarzut wadliwości – przysługuje Prezesowi Zakładu w terminie 14 dni od daty wydania
orzeczenia.
Postępowania orzecznicze w I Instancji tj. postępowania związane z wydaniem orzeczenia
przez orzecznika w sprawach dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń
społecznych, innych świadczeń pozostających we właściwości ZUS, świadczeń
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.
2 Dz. U. z 2004 r. poz. 2711
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podlegających koordynacji wspólnotowej i bilateralnej oraz w sprawach
pozaubezpieczeniowych prowadzone są w Oddziałach ZUS właściwych ze względu na
miejsce zamieszkania tj. odpowiednio w Oddziale ZUS w Toruniu i Oddziale ZUS
w Bydgoszczy, a jedynie sprzeciwy i zarzuty wadliwości od orzeczeń wydanych przez
lekarzy orzeczników w tych oddziałach ZUS są rozpatrywane odpowiednio w I Oddziale
ZUS w Łodzi i w Oddziale w Gdańsku.
Warto dodać, że zgodnie z obowiązującymi przepisami lekarz orzecznik, jak i komisja
lekarska wydaje orzeczenie na podstawie dokumentacji dołączonej do wniosku oraz po
przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia osoby, w stosunku do której ma
być wydane orzeczenie.
Lekarz orzecznik/komisja lekarska może wydać orzeczenie również bez bezpośredniego
badania stanu zdrowia osoby, w stosunku do której ma być ono wydane, jeżeli
dokumentacja dołączona do wniosku jest wystarczająca do wydania orzeczenia. Lekarz
orzecznik/komisja lekarska może, przed wydaniem orzeczenia uzupełnić dokumentację
dołączoną do wniosku, w szczególności o opinie lekarza konsultanta lub psychologa albo o
wyniki badań dodatkowych lub obserwacji szpitalnej.
Co istotne w przypadkach gdy stan zdrowia stwierdzony w zaświadczeniu lekarskim
uniemożliwia osobiste zgłoszenie się na badanie, może ono być przeprowadzone w miejscu
pobytu osoby, w stosunku do której ma być wydane orzeczenie, za jej zgodą. W przypadku
konieczności uzupełnienia dokumentacji np. o opinie specjalistyczne lub wyniki badań
dodatkowych, zarówno badania przez lekarzy konsultantów ZUS związane z wydaniem
opinii specjalistycznych, jak i badania dodatkowe, realizowane są przez Oddziały ZUS
właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby orzekanej tj. odpowiednio w Oddziale
ZUS w Toruniu albo Oddziale ZUS w Bydgoszczy.
Orzecznictwo lekarskie w ZUS jest realizowane przez lekarzy orzeczników, specjalistów
fizjoterapii, specjalistów pielęgniarstwa i komisje lekarskie. Orzecznicy funkcjonują w 39
spośród 43 oddziałów ZUS. Komisje lekarskie działają w 15 oddziałach ZUS.
Zakład organizuje postępowanie orzecznicze przed komisjami lekarskimi w taki sposób, aby
nie wiązały się z utrudnieniami dla osób orzekanych. Osoba, która występuje z wnioskiem
o ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń
wypłacanych przez ZUS przedkłada:
— zaświadczenie o stanie zdrowia, wydane przez lekarza leczącego tj. lekarza, pod którego
opieką się znajduje,
— posiadaną dokumentację medyczną oraz inne dokumenty mające znaczenie dla wydania
orzeczenia np. dokumentację rehabilitacji leczniczej.
W celu wydania orzeczenia ZUS pozyskuje od osoby zainteresowanej informację
o podmiotach, w których jest/była leczona. Podkreślenia wymaga, że dokumentacja
medyczna z przebiegu leczenia jest gromadzona przez pracowników ZUS od wskazanych
przez osobę zainteresowaną podmiotów we własnym zakresie, bez jej pośrednictwa.
W okresie od stycznia do lipca 2026 r. komisje lekarskie Oddziału ZUS w Bydgoszczy
rozpatrzyły:
— 874 sprawy z terenu Oddziału w Toruniu tj. średnio 125 spraw miesięcznie,
— 986 spraw z terenu Oddziału w Bydgoszczy, tj. średnio 140 spraw miesięcznie.
Po wprowadzonej przez Prezesa ZUS zmianie, w okresie od 1 do 31 sierpnia 2026 r. komisje
lekarskie I Oddziału ZUS w Łodzi rozpatrzyły 110 spraw z terenu właściwości Oddziału ZUS
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w Toruniu, z tego tylko w 3 przypadkach zostały przeprowadzone bezpośrednie badania
lekarskie, czyli z koniecznością dojazdu do właściwej komisji lekarskiej, a w pozostałych
sprawach orzeczenia zostały wydane na podstawie dokumentacji medycznej, a zatem bez
konieczności dojazdu osoby orzekanej na badanie lekarskie do I Oddziału ZUS w Łodzi.
Komisje lekarskie Oddziału ZUS w Gdańsku rozpatrzyły 41 spraw z terenu właściwości
Oddziału ZUS w Bydgoszczy. We wszystkich sprawach orzeczenia zostały wydane na
podstawie dokumentacji medycznej, zatem żadna z osób orzekanych z terenu właściwości
miejscowej Oddziału ZUS w Bydgoszczy, wobec której było prowadzone postępowanie
przed komisją lekarską, nie była kierowana na badanie lekarskie do Oddziału ZUS
w Gdańsku.
Z przedstawionych danych wynika, że wprowadzone przez Prezesa ZUS zmiany we
właściwości komisji lekarskich w sprawach z Oddziału ZUS w Bydgoszczy i Oddziału ZUS w
Toruniu skutkowały jak dotąd koniecznością dojazdu sumarycznie w 3 przypadkach.
Natomiast liczba spraw nierozpatrzonych przez komisje lekarskie Oddziału ZUS
w Bydgoszczy przekazanych do rozpatrzenia przez komisje lekarskie – odpowiednio do
I Oddziału ZUS w Łodzi i Oddziału ZUS w Gdańsku wynosiła:
— 2 sprawy z terenu właściwości Oddziału ZUS w Toruniu,
— 57 spraw z terenu właściwości Oddziału ZUS w Bydgoszczy.
Odpowiadając na postulaty Pani Poseł dotyczące podjęcia przez resort rodziny działań
mających na celu przywrócenie dotychczasowych właściwości terytorialnych komisji
lekarskich dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego, podkreślenia wymaga,
że przyjęte rozwiązanie ma charakter przejściowy i będzie funkcjonowało przez okres 5
miesięcy, a w świetle obowiązujących przepisów rozstrzygnięcia w tym zakresie podejmuje
Prezes ZUS, a nie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Pragnę zwrócić uwagę Pani Poseł, że działania te miały na celu zapewnienie ciągłości
realizacji ustawowych zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji przejściowych
trudności kadrowych, przy zachowaniu prawa ubezpieczonych do rozpoznania sprawy bez
zbędnej zwłoki oraz z uwzględnieniem zasad dostępności postępowania orzeczniczego.
Jednocześnie ich czasowy charakter wynika z planowanych zmian organizacyjnych
w systemie orzecznictwa lekarskiego ZUS, które wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.
Z uwagi na zmiany wprowadzone ustawą z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw3, komisje lekarskie będą
funkcjonowały do 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. zostaną wprowadzone zmiany
w trybie wydawania orzeczeń, tj. w przypadku wniesienia sprzeciwu lub zgłoszenia zarzutu
wadliwości orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika albo osobę wykonującą
samodzielny zawód medyczny sprawa zostanie skierowana do ponownego rozpatrzenia
przez lekarza orzecznika. Założeniem jest, aby proces ponownego rozpatrywania spraw
w związku z wniesieniem sprzeciwu lub zgłoszeniem zarzutu wadliwości orzeczenia był
realizowany w każdym z oddziałów ZUS, w którym funkcjonuje orzecznictwo lekarskie,
z uwzględnieniem dostępności dla osób zainteresowanych oraz przy zapewnieniu
odpowiedniej obsady kadrowej.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie musi podejmować
dodatkowych działań w celu zagwarantowania zwrotu kosztów dojazdu osobom
wezwanym na badania, ponieważ kwestia ta została już uregulowana w obowiązujących
3 Dz. U. z 2026 r., poz. 26
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przepisach prawa. Zwrot kosztów przejazdu przysługuje na podstawie art. 77 ust. 4 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym Zakład zwraca osobom wezwanym
do osobistego stawiennictwa w sprawach świadczeń z ubezpieczeń społecznych i innych
świadczeń wypłacanych przez Zakład poniesione koszty przejazdu. Szczegółowe rodzaje
i wysokość kosztów podlegających zwrotowi oraz warunki dokonywania ich zwrotu
określają przepisy wykonawcze wydane na podstawie upoważnienia ustawowego
zawartego w art. 77 ust. 4 ustawy.
Dodatkowo wyjaśniam, że osoby, w odniesieniu do których są wydawane orzeczenia, nie
ponoszą żadnych kosztów związanych z postępowaniem orzeczniczym. ZUS pokrywa
koszty:
— wydania opinii specjalistycznych, przeprowadzenia badań dodatkowych, hospitalizacji –
zlecanych w postępowaniu orzeczniczym,
— gromadzenia i uzupełniania dokumentacji medycznej niezbędnej do wydania orzeczenia
(pozyskania dokumentacji od podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych),
— przejazdu – poniesione przez osoby skierowane na badania w postępowaniu
orzeczniczym.
Należy również zauważyć, że dotychczasowe doświadczenia związane z funkcjonowaniem
komisji lekarskich rozpatrujących sprawy z terenu województwa kujawsko-pomorskiego
wskazują, że zdecydowana większość orzeczeń wydawana jest na podstawie zgromadzonej
dokumentacji medycznej, bez konieczności osobistego stawiennictwa osoby
zainteresowanej przed komisją lekarską. W przypadku jednak wezwania na badanie,
poniesione koszty przejazdu podlegają zwrotowi na zasadach określonych
w obowiązujących przepisach.
Z informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że aktualnie nie są przewidywane
zmiany w funkcjonowaniu komisji lekarskich w innych oddziałach ZUS.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --