Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Konserwator Przyrody
Mikołaj Dorożała
DOP-WŚ.0500.72.2026.AS
4518048.18703501.15064127
Warszawa, 02-09-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację posłanki Małgorzaty Pępek nr K10INT19130
Temat: podjęcie działań na rzecz ochrony ekosystemu rezerwatów przyrody w regionie Podbeskidzia
przed skutkami suszy oraz nielegalnego odprowadzania wód opadowych i ścieków.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT19130 posłanki Małgorzaty Pępek przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska w odniesieniu do
poszczególnych pytań.
1. Jakie dodatkowe instrumenty prawne i finansowe Ministerstwo Klimatu
i Środowiska zamierza udostępnić Regionalnym Dyrekcjom Ochrony Środowiska oraz
samorządom lokalnym w celu skuteczniejszego wykrywania i likwidacji nielegalnych
przyłączy kanalizacyjnych i burzowych na terenach rezerwatów przyrody i ich otulin?
Nielegalne przyłącza kanalizacyjne, a także nieprawidłowe podłączenia instalacji
sanitarnych do kanalizacji deszczowej, rowów, cieków lub innych urządzeń odwadniających,
są szczególnie niebezpieczne w przypadku terenów objętych ochroną przyrody.
W województwie śląskim ma to znaczenie ze względu na silne zurbanizowanie regionu
i bezpośrednie sąsiedztwo wielu obszarów cennych przyrodniczo z zabudową
mieszkaniową, drogami, zakładami przemysłowymi i infrastrukturą komunalną. W praktyce
problemem nie jest więc całkowity brak podstaw prawnych, lecz przede wszystkim trudność
w wykryciu nielegalnego podłączenia, rozproszenie kompetencji pomiędzy różne organy,
konieczność udowodnienia źródła zanieczyszczenia; trudności w sytuacji, gdy nielegalny
odpływ jest podłączony do kanalizacji deszczowej, rowu albo cieku, a nie bezpośrednio do
sieci kanalizacyjnej. Przykładem zaistnienia takiej sytuacji jest wspomniany w interpelacji
rezerwat przyrody Dolina Łańskiego Potoku. W ramach sprawowanego przez Regionalną
Dyrekcję Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej „RDOŚ w Katowicach”) nadzoru nad
rezerwatem od kilku lat obserwowane jest odprowadzanie do rezerwatu wód poprzez
wyloty rur kanalizacyjnych poprowadzonych z terenu posesji prywatnych w pobliże granicy
z rezerwatem. Niejednokrotnie widoczne były wypływy wód o zabarwieniu i konsystencji
wskazujących na odprowadzanie do rezerwatu nieczystości. Stan ten skutkuje negatywnym
oddziaływaniem na rezerwat, w postaci zmiany warunków siedliskowych, zaburzenia w
składzie i strukturze fauny i flory, prowadząc do eutrofizacji, a także erozji gruntu.
O powyższej sytuacji z prośbą o interwencje informowane były różne instytucje, w tym

-- 1 of 6 --

Gmina Jasienica, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bielsku-Białej, WIOŚ,
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach. Z informacji przekazanych RDOŚ w
Katowicach przez administratora sieci kanalizacyjnej (Rejonowy Związek Spółek Wodnych
w Bielsku-Białej) system melioracyjny gruntów graniczących z rezerwatem był wykonywany
w latach 60-tych, a dla zmeliorowanego terenu praktycznie brak jest jakichkolwiek
dokumentów. Sytuacja ta utrudnia podjęcie działań związanych z eliminacją drenażu. Po
kolejnych kontrolach i interwencjach RDOŚ w Katowicach, gmina w 2025 r. zwróciła się do
administratora sieci kanalizacyjnej o podjęcie czynności, mających na celu sprawdzenie
stanu technicznego sieci drenarskiej i ustalenie miejsc nielegalnego podłączenia rur
kanalizacyjnych do systemu melioracyjnego, skutkujących odprowadzaniem ścieków przez
wyloty sieci na teren rezerwatu. Ponadto działania RDOŚ w Katowicach w celu poprawy
stanu ochrony rezerwatu spowodowały intensyfikację prowadzonych przez gminę kontroli
gospodarki wodno-ściekowej na terenie gospodarstw indywidualnych zlokalizowanych w
okolicy nielegalnych wylotów ścieków, na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 13 września
1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach1. Działania kontrolne wobec
nielegalnego odprowadzania ścieków czy deszczówki do rezerwatów w województwie
śląskim prowadzone są rutynowo przez pracowników RDOŚ w Katowicach w ramach
nadzoru nad tymi obszarami. Postępowania skutkujące likwidacją nielegalnych urządzeń
prowadzone były między innymi w odniesieniu do rezerwatów: Grapa (na terenie Miasta
Żywiec), Lasek Miejski nad Puńcówką i Lasek Miejski nad Olzą (na terenie Miasta Cieszyn).
W ocenie resortu środowiska najbardziej potrzebne nie jest tworzenie zupełnie nowego
systemu prawnego, ale połączenie istniejących kompetencji w jeden mechanizm kontrolny.
W przypadku stwierdzenia nielegalnego przyłącza na terenie rezerwatu lub w jego
bezpośrednim sąsiedztwie wskazane byłoby stworzenie mechanizmu umożliwiającego
szybkie ustalenie właściciela infrastruktury, wydanie nakazu usunięcia nielegalnego
przyłącza, obciążenie kosztami właściciela lub sprawcy i przywrócenie właściwego stanu
środowiska. Jest to szczególnie istotne w przypadku rezerwatów wodnych, torfowiskowych
i terenów podmokłych.
2. Czy resort planuje uruchomienie dedykowanych programów wsparcia dla gmin
ukierunkowanych na modernizację i uszczelnienie lokalnej infrastruktury wodno-
ściekowej w sąsiedztwie cennych przyrodniczo obiektów chronionych?
MKiŚ uczestniczy w realizacji programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat,
Środowisko 2021–2027 (dalej: „FEnIKS”). Program ma charakter ogólnokrajowy. W
obszarze gospodarki wodno-ściekowej dofinansowaniem objęte zostały aglomeracje o
wielkości co najmniej 15 tys. RLM (równoważnej liczby mieszkańców), ujęte w Krajowym
Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (dalej: „KPOŚK”). Wspierane są również
samodzielne (niezwiązane z gospodarką ściekową) projekty dotyczące zaopatrzenia w wodę
pitną w gminach powyżej 15 tys. mieszkańców. Pomoc przewidziano dla jednostek
samorządu terytorialnego, spółek komunalnych oraz spółek wodnych i ich związków.
W zakresie gospodarki ściekowej celem wsparcia jest realizacja przedsięwzięć niezbędnych
do wypełnienia zobowiązań wynikających z dyrektywy 91/271/EWG dotyczącej
oczyszczania ścieków komunalnych, w szczególności w zakresie zapewnienia
odpowiedniego poziomu wyposażenia aglomeracji w systemy zbierania ścieków oraz ich
oczyszczania zgodnie z wymaganymi standardami ochrony środowiska. Wsparcie dla
Inwestycji związanych z gospodarką wodno-ściekową w aglomeracjach o wielkości od 2 do
15 tys. RLM, a także zaopatrzeniem w wodę w gminach mniejszych niż 15 tys. mieszkańców,
zapewniono w ramach programów regionalnych. Za ich realizację odpowiadają
poszczególne urzędy marszałkowskie. Gospodarka ściekowa poza aglomeracjami ujętymi w
KPOŚK finansowana jest z innych instrumentów. W ramach Planu Strategicznego dla
1 (Dz. U. z 2025 r. poz. 733, z późn. zm.)

-- 2 of 6 --

Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 (dalej: „PSWPR”) zaplanowana została
interwencja 10.10. „Infrastruktura na obszarach wiejskich oraz wdrożenie koncepcji
inteligentnych wsi” – Obszar A „Inwestycje w zakresie systemów indywidualnego
oczyszczania ścieków”. Z wdrażanie PSWPR odpowiada Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju
Wsi (dalej: „MRiRW”). Wsparcie kierowane jest do gmin i związków międzygminnych.
Wsparcie dla inwestycji w gospodarkę ściekową poza obszarami aglomeracji przewidziano
również w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. MRiRW
odpowiada za realizację inwestycji B3.1.1 „Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę
wodno-ściekową na terenach wiejskich”. Instrument przewidziano dla gmin, związków
międzygminnych oraz spółek komunalnych. Jego celem jest rozwój infrastruktury
komunalnej, w tym systemów odprowadzania ścieków na terenach wiejskich.
Aktualnie trwają prace związane z programowaniem wsparcia unijnego na lata 2028-2034.
Nie jest jeszcze znany szczegółowy zakres wsparcia ani zasady na jakich będą mogły być
finansowane przedsięwzięcia. Mając na uwadze skalę potrzeb inwestycyjnych w obszarze
gospodarki wodno-ściekowej, Ministerstwo Klimatu i Środowiska będzie zabiegało o jego
uwzględnienie w ramach programów finansowanych ze środków UE w nowej perspektywie
finansowej.
W marcu 2026 r. NFOŚiGW podpisał np. osiem umów o łącznej wartości 207,2 mln zł na
modernizację systemów wodno-ściekowych w ramach wspomnianego programu FEnIKS2.
Odnosząc się do wykorzystania środków krajowych NFOŚiGW finansowanie gospodarki
wodno-ściekowej może być realizowane w ramach następujących programów
priorytetowych:
 Gospodarka wodnościekowa w aglomeracjach - część 1) Gospodarka ściekowa w ramach
Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych,
 Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji.
Pierwszy z programów przeznaczony jest dla przedsięwzięć z aglomeracji ujętych w KPOŚK.
Zakres projektu może obejmować budowę, rozbudowę, modernizację oczyszczalni ścieków
oraz sieci kanalizacyjnych, budowę przyłączy kanalizacyjnych3.
Drugi z przywołanych programów dedykowany jest dla obszarów, gdzie nie wyznaczono
aglomeracji. Wsparcie przeznaczone jest m.in. na budowę, rozbudowę, modernizację
lokalnych oczyszczalni ścieków oraz sieci kanalizacyjnych i budowę przyłączy
kanalizacyjnych4.
Oba wyżej wymienione programy skierowane są do jednostek samorządu terytorialnego lub
podmiotów świadczących usługi publiczne w ramach realizacji zadań własnych gmin.
Dofinansowanie udzielane jest w formie pożyczki, z możliwością jej częściowego umorzenia
(pod warunkiem spełnienia określonych warunków).
Inwestycje w gospodarce ściekowej mogą być także finansowane z innych źródeł
publicznych, zarówno krajowych jak i zagranicznych. Syntetyczna informacja o
2 https://funduszeeuropejskie.gov.pl/aktualnosci/ponad-200-mln-zl-na-nowoczesna-gospodarke-
sciekowa-8-nowych-umow/?utm_source=chatgpt.com
3 Szczegółowe informacje znajdują się pod adresem: https://www.gov.pl/web/nfosigw/gospodarka-
wodno-sciekowa-w aglomeracjach-2021;
4 Szczegółowe informacje znajdują się pod adresem: https://www.gov.pl/web/nfosigw/gospodarka-
wodno-sciekowa-poza-granicami-aglomeracji .

-- 3 of 6 --

możliwościach pozyskania wsparcia na gospodarkę ściekową została zamieszczona na
stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury, które odpowiada za kwestie zbiorowego
zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków5.
Dodatkowo można wskazać również na program priorytetowy „Przestrzeń dla przyrody
Część 5) Zielone gminy - stawiając na bioróżnorodność” (realizacja planowana na lata 2026-
2031), którego celem jest wsparcie procesu tworzenia nowych lub powiększania
istniejących parków narodowych i rezerwatów przyrody6 (z zastrzeżeniem, iż katalog działań
nie obejmuje wprost modernizacji sieci kanalizacyjnej). Wsparcie z programu będzie
skierowane do:
1) gmin i miast na prawach powiatu, na terenie których od roku 2024 utworzono lub
rozszerzono park narodowy lub rezerwat przyrody;
2) powiatów, na terenie których od roku 2024 utworzono lub rozszerzono park
narodowy;
3) parków narodowych, które od 2024 r. zostały utworzone lub rozszerzone.
Warto również podkreślić, iż ochrona bioróżnorodności oraz wpływ zmian klimatu na
kondycję i zdrowie ekosystemów stanowią zagadnienia kluczowe z punktu widzenia polityki
adaptacyjnej. Zagadnienia te stanowią przedmiot analiz w toku prac nad obecnie
powstającą, nową Krajową strategią adaptacji (KSA) wraz Planem działań adaptacyjnych
(PDA). PDA stanie się dokumentem wdrożeniowym strategii, zawierać będzie konkretne
działania obejmujące 4-letni horyzont wdrażania, w tym projekty partnerskie w ramach
zarządzania zlewniowego, których celem jest przeciwdziałanie suszy poprzez zintegrowane
i lokalnie dostosowane interwencje. Przedłożenie obu dokumentów do przyjęcia przez Radę
Ministrów planowane jest w 2027 r.
3. Jakie ogólnokrajowe lub regionalne strategie walki z inwazyjnymi gatunkami roślin
(takimi jak rdestowiec) w obrębie rezerwatów przyrody są obecnie realizowane bądź
planowane przez podmioty podległe ministerstwu w celu powstrzymania degradacji
siedlisk?
Podstawą prawną działania na rzecz zwalczania inwazyjnych gatunków obcych roślin (IGO)
w rezerwatach przyrody województwa śląskiego stanowią przepisy ustawa z 11 sierpnia
2021 r. o gatunkach obcych7. System przewiduje m.in. zapobieganie introdukcji, wczesne
wykrywanie, eliminację oraz kontrolę populacji tych roślin. Ustawa przewiduje również
tworzenie Centralnego Rejestru Danych o IGO działającego na podstawie mechanizmu
przekazywania informacji o nowych stanowiskach. W województwie śląskim rdestowiec
(Reynoutria) należy do najważniejszych aktualnych problemów związanych z IGO. Ze
względu na wyjątkową zdolność do regeneracji i rozprzestrzeniania się za pomocą kłączy,
rośliny te skutecznie wypierają rodzimą roślinność, prowadząc do spadku bioróżnorodności
oraz niekorzystnych zmian w funkcjonowaniu ekosystemów. W odpowiedzi na te
zagrożenia RDOŚ w Katowicach realizuje działania mające na celu ograniczenie ekspansji
rdestowców poprzez ich systematyczne usuwanie oraz prowadzenie działań edukacyjnych.
W ramach działań edukacyjnych i profilaktyki IGO, RDOŚ w Katowicach koncentruje się
między innymi na komunikacji z samorządami. Wystosowane zostały do wszystkich gmin w
województwie śląskim pisma w sprawie funkcjonowania Rejestru IGO, sposobu
postępowania w przypadku stwierdzenia obecności IGO w środowisku oraz samego
5 https://www.gov.pl/web/infrastruktura/finansowanie-gospodarki-sciekowej
6 Szczegółowe informacje można znaleźć pod adresem:
https://www.gov.pl/web/nfosigw/konsultacje-projektu-programu-priorytetowego-przestrzen-dla-
przyrody-czesc-5-zielone-gminy---stawiajac-na-bioroznorodnosc
7 (Dz. U. z 2023 r. poz. 1589, z późn. zm.)

-- 4 of 6 --

rdestowca, zawierające w sposób syntetyczny naszą wiedzę na temat walki z tą rośliną.
Utworzony został również specjalny kanał komunikacyjny, poprzez dedykowany adres
mailowy (inwazyjne@,katowice.rdos.gov.pl ), ułatwiający kontakt w sprawach związanych z
IGO. Wiele przydatnych informacji w związku z walką z IGO zamieszczono na stronie BIP
RDOŚ w Katowicach8 oraz na koncie serwisu społecznościowego Ochrona przyrody
województwa śląskiego na portalu Facebook.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1 oraz art. 24 ust. 1 pkt 2d ww. ustawy, za
podejmowanie działań zaradczych na terenie leśnych rezerwatów przyrody będących
w zarządzie PGL LP, odpowiada właściwy dyrektor regionalnej dyrekcji PGL LP. Powyższe
dotyczy m. in. konieczności eliminacji roślin z rodzaju rdestowiec. W świetle zakazów i
ograniczeń obowiązujących w rezerwatach przyrody (art. 15) zgodnie z ustawą z 16 kwietnia
2004 r. o ochronie przyrody9, usuwanie rdestowca w rezerwatach Las Dąbrowa, Las
Murckowski i Łęg nad Młynówką przewidziane zostało w obowiązujących zarządzeniach
w sprawie ustanowienia zadań ochronnych. W przypadku rezerwatów Segiet i Dolina
Łańskiego Potoku, zostały w tej sprawie wydane indywidualne zgody (w formie decyzji),
odpowiednio przez RDOŚ w Katowicach i Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
Takie prace podejmowane są w większości rezerwatów przez właściwe miejscowo
Nadleśnictwa. Między innymi działania związane z eliminacją rdestowca podejmowało w
tym roku Nadleśnictwo Bielsko w rezerwacie przyrody Dolina Łańskiego Potoku. Ponadto
we własnym zakresie RDOŚ w Katowicach podejmowała działania związane z
wykrywaniem i wykaszaniem tej rośliny na terenie rezerwatu przyrody Morzyk, położonego
na terenie gruntów prywatnych. W rezerwacie przyrody Segiet działania prowadzone są
przez regionalna dyrekcje ochrony środowiska we współpracy z Fundacją Srebrne Buki.
Dobrym przykładem podejścia do problemu rdestowca jest projekt realizowany przez
Miasto Racibórz. W czerwcu tego roku odbyło się wydarzenie łączące zwalczanie gatunku
inwazyjnego z aktywną odbudową rodzimego ekosystemu. W pierwszym etapie
przeprowadzono mechaniczne osłabienie stanowiska poprzez usunięcie części
nadziemnych i kłączy oraz przystąpiono do nasadzeń rodzimych gatunków drzew i
krzewów. RDOŚ uczestniczył jako partner w tym wydarzeniu. Działanie to miało wymiar
przyrodniczy, ale również edukacyjny - do udziału zaproszeni został mieszkańcy, w tym
dzieci i młodzież, którzy mieli możliwość poznania znaczenia bioróżnorodności oraz roli
rodzimych gatunków w ekosystemach. Poza tym w roku bieżącym RDOŚ w Katowicach
podjęła próby zlecenia wykonania działań ochronnych w obszarze Natura 2000 Las koło
Tworkowa PLH240040 polegających na zwalczaniu inwazyjnych gatunków roślin, tj.
niecierpka gruczołowatego (Impatiens glandulifera) oraz rdestowca ostrokończystego
(Reynoutria japonica). Jednakże, ze względów proceduralnych, zamówienie zostało
unieważnione.
Drugą grupą problemów są obce i inwazyjne gatunki drzew oraz krzewów, szczególnie w
rezerwatach leśnych. Przykładem gatunku, który może zmieniać strukturę siedlisk i zagraża
swoją ekspansją rodzimej florze, jest czeremcha amerykańska. Z dużym powodzeniem
prowadzone są zabiegi ochronne związane z eliminacją tego gatunku w rezerwatach
Zamczysko, Stawiska i Parkowe, gdzie rośliny te w zależności od lokalizacji i fazy wzrostu są
wyrywane, obrączkowane lub wycinane na wysokości 1 m. W przypadku IGO kluczowe są
wczesne wykrywanie powołanie, szybkie reagowanie, wieloletnie zwalczanie, monitoring,
eliminowanie źródeł poza rezerwatem oraz właściwy dobór metod do charakteru siedliska.
Niestety temat ten dopiero się rozwija na poszczególnych poziomach. Świadczy o tym
znikomość lub brak informacji ze strony zarządców o stwierdzonych stanowiskach IGO w
granicach rezerwatów oraz ich otoczeniu, co związane jest z głównie z brakiem świadomości
8 https://www.gov.pl/web/rdos-katowice/inwazyjne-gatunki-obce
9 (Dz. U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.)

-- 5 of 6 --

o skutkach niepodejmowania w tym kontekście działań zaradczych. Poza tym brak jest
dostępnych i skutecznych metod usuwania najbardziej problematycznej rośliny, tj.
rdestowca. Zabiegi choć niejednokrotnie bardzo kosztowne nie przynoszą oczekiwanych
rezultatów. W dobie zmian klimatycznych skala problemu rozprzestrzeniania się gatunków
inwazyjnych i obcych naszej florze powoduje, że potrzebne jest przejście od punktowych
do systemowych działań, opartych na wspólnej bazie danych, monitoringu, wieloletnim
finansowaniu i jasno określonej odpowiedzialności poszczególnych organów. Niski stan wód
związany z utrzymującą się suszą hydrologiczną szczególnie przyczynia się do pogłębienia
problemu zarówno z IGO jak i z kumulacją zanieczyszczeń. Rozwiązaniem może być
wyznaczenie kolejnych obszarów wyłączonych z gospodarki leśnej, w szczególności
rezerwatów przyrody obejmujących ochroną całe ekosystemy wraz z terenami źródlisk
potoków i rzek. W celu między innymi ochrony tych wartości poszerzony o został rezerwat
Madohora położony w Beskidzie Małym (poszerzenie o 264,21 ha). Objął on ochroną
kluczowe 4 źródliska i zlewnie potoków zasilających lokalne ujęcia wody pitnej dla ponad
40 tysięcy mieszkańców gminy Andrychów. W zasięgu tzw. Podbeskidzia planowane jest
utworzenie kilkunastu obiektów rezerwatowych, w tym zgromadzonych w Dolinie
Wapienicy (m. in. projektowane rezerwaty: Klimczok, Piekielna Barbara), co będzie miało
niezwykle istotne znaczenie w ochronie czystości zasobów wodnych regionu.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.

-- 6 of 6 --