Interpelacja nr 19114
Interpelacja w sprawie niskiego poziomu realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Cyfryzacja i Technologie (35%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie niskiego poziomu realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży
Interpelacja nr 19114
do ministra zdrowia
w sprawie niskiego poziomu realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 07-08-2026
Szanowna Pani Minister!
Najwyższa Izba Kontroli pod koniec lipca br. opublikowała wyniki kontroli dotyczącej realizacji badań profilaktycznych dzieci i młodzieży w latach 2022–2024. Ustalenia kontroli wskazują na poważne problemy w zakresie dostępności i realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad najmłodszymi pacjentami – badaniami objęto jedynie niewielką część spośród ponad 3,5 mln uprawnionych dzieci i młodzieży.
Szczególne zaniepokojenie budzi poziom realizacji nieodpłatnych badań bilansowych przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Zgodnie z danymi Ministerstwa Zdrowia w poszczególnych latach objętych kontrolą badania bilansowe przeprowadzono u zaledwie 25,2–26,2% uprawnionych dzieci i młodzieży. Oznacza to, że badanie, które powinno służyć m.in. ocenie rozwoju dziecka oraz wczesnemu wykrywaniu chorób, zaburzeń i wad rozwojowych, wykonywano u mniej niż co trzeciego uprawnionego dziecka. Brak systematycznej i kompleksowej profilaktycznej opieki zdrowotnej nie tylko utrudnia wczesne wykrycie poważnych chorób i wad rozwojowych dzieci i młodzieży, ale także przypadków niewłaściwego ich traktowania przez rodziców/opiekunów prawnych czy osoby z najbliższego otoczenia. Nadmienię, że poradami patronażowymi objęto od 39% do 42,3% uprawnionych dzieci, pielęgniarki POZ objęły testami przesiewowymi od 43,2% do 67% populacji, zaś wizytami patronażowymi tylko od 16,9% do 18,2% uprawnionych. Więcej badań profilaktycznych w porównaniu do lekarzy i pielęgniarek POZ, bo prawie u wszystkich dzieci, zrealizowały położne POZ w ramach wizyt patronażowych.
Jednocześnie NIK zwróciła uwagę, że kontrolowane podmioty w niewystarczającym stopniu zachęcały rodziców dzieci do skorzystania z badań profilaktycznych, ponieważ nie kierowały do nich bezpośrednich informacji o korzyściach z takich badań i nie przypominały im o terminach ich wykonania.
Kontrola NIK ujawniła również poważne problemy z dokumentowaniem badań oraz z jakością danych przekazywanych przez świadczeniodawców i wskazała, że minister zdrowia nie posiadał rzetelnej wiedzy o rzeczywistej skali realizacji profilaktycznych świadczeń zdrowotnych dla dzieci i młodzieży.
W latach 2022–2024 sprawozdania MZ-11 złożyło odpowiednio 78,1%, 77,4% i 71,5% obowiązanych podmiotów. Wskutek tego nie można wykorzystać danych z profilaktycznej opieki zdrowotnej do monitorowania stanu zdrowia dzieci i młodzieży w naszym kraju.
Minister zdrowia, zdaniem NIK, nie sprawował również odpowiedniego nadzoru nad działalnością NFZ dotyczącą profilaktycznej opieki zdrowotnej dzieci i młodzieży i nie wykorzystał danych z NFZ do opracowania mapy potrzeb zdrowotnych.
Warto podkreślić, że na świadczenia w ramach POZ, w tym badania profilaktyczne dzieci i młodzieży do 19. roku życia, z budżetu państwa wydatkowano w ramach stawki kapitacyjnej 3,2 mld zł w 2022 r., 3,6 mld zł w 2023 r. oraz 3,8 mld zł w 2024 r. Jednocześnie NFZ wypłaca świadczeniodawcom stawkę kapitacyjną za zadeklarowanych pacjentów – niezależnie od tego, czy korzystają oni ze świadczeń.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia celem istotnego zwiększenia odsetka dzieci i młodzieży objętych badaniami bilansowymi w ramach POZ?
Jakie, zdaniem ministerstwa, były przyczyny tak niskiego poziomu realizacji badań bilansowych, wynoszącego w latach 2022–2024 jedynie 25,2–26,2% populacji uprawnionych dzieci i młodzieży?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie systemowego mechanizmu przypominania rodzicom o terminach badań bilansowych, np. za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, aplikacji mObywatel lub wiadomości SMS? Jeśli tak, kiedy takie rozwiązanie może zostać wdrożone?
W jaki sposób ministerstwo planuje sprawić, by badania bilansowe były wykonywane w pełnym zakresie określonym w przepisach, a ich wyniki były prawidłowo odnotowywane w dokumentacji medycznej?
Czy ministerstwo planuje zmianę sposobu finansowania lub rozliczania profilaktycznych świadczeń zdrowotnych dzieci i młodzieży, tak aby wysokość finansowania była w większym stopniu powiązana z faktyczną realizacją badań profilaktycznych?
Czy ministerstwo przeprowadzi analizę efektywności obecnego modelu finansowania profilaktycznej opieki zdrowotnej dzieci i młodzieży, w szczególności w kontekście wypłacania stawki kapitacyjnej za zadeklarowanych pacjentów niezależnie od faktycznego korzystania przez nich ze świadczeń?
Jaki jest obecnie poziom realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży w 2025 r. oraz w pierwszym półroczu 2026 r., w podziale na poszczególne grupy wiekowe i województwa?
Czy ministerstwo dysponuje danymi pozwalającymi wskazać województwa, w których odsetek dzieci objętych badaniami bilansowymi jest najniższy? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych.
Czy w przyszłości ministerstwo planuje wykorzystanie danych o realizacji badań bilansowych do monitorowania stanu zdrowia populacji dzieci i młodzieży oraz planowania polityki zdrowotnej państwa?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Interpelacja nr 19114
do ministra zdrowia
w sprawie niskiego poziomu realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 07-08-2026
Szanowna Pani Minister!
Najwyższa Izba Kontroli pod koniec lipca br. opublikowała wyniki kontroli dotyczącej realizacji badań profilaktycznych dzieci i młodzieży w latach 2022–2024. Ustalenia kontroli wskazują na poważne problemy w zakresie dostępności i realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad najmłodszymi pacjentami – badaniami objęto jedynie niewielką część spośród ponad 3,5 mln uprawnionych dzieci i młodzieży.
Szczególne zaniepokojenie budzi poziom realizacji nieodpłatnych badań bilansowych przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Zgodnie z danymi Ministerstwa Zdrowia w poszczególnych latach objętych kontrolą badania bilansowe przeprowadzono u zaledwie 25,2–26,2% uprawnionych dzieci i młodzieży. Oznacza to, że badanie, które powinno służyć m.in. ocenie rozwoju dziecka oraz wczesnemu wykrywaniu chorób, zaburzeń i wad rozwojowych, wykonywano u mniej niż co trzeciego uprawnionego dziecka. Brak systematycznej i kompleksowej profilaktycznej opieki zdrowotnej nie tylko utrudnia wczesne wykrycie poważnych chorób i wad rozwojowych dzieci i młodzieży, ale także przypadków niewłaściwego ich traktowania przez rodziców/opiekunów prawnych czy osoby z najbliższego otoczenia. Nadmienię, że poradami patronażowymi objęto od 39% do 42,3% uprawnionych dzieci, pielęgniarki POZ objęły testami przesiewowymi od 43,2% do 67% populacji, zaś wizytami patronażowymi tylko od 16,9% do 18,2% uprawnionych. Więcej badań profilaktycznych w porównaniu do lekarzy i pielęgniarek POZ, bo prawie u wszystkich dzieci, zrealizowały położne POZ w ramach wizyt patronażowych.
Jednocześnie NIK zwróciła uwagę, że kontrolowane podmioty w niewystarczającym stopniu zachęcały rodziców dzieci do skorzystania z badań profilaktycznych, ponieważ nie kierowały do nich bezpośrednich informacji o korzyściach z takich badań i nie przypominały im o terminach ich wykonania.
Kontrola NIK ujawniła również poważne problemy z dokumentowaniem badań oraz z jakością danych przekazywanych przez świadczeniodawców i wskazała, że minister zdrowia nie posiadał rzetelnej wiedzy o rzeczywistej skali realizacji profilaktycznych świadczeń zdrowotnych dla dzieci i młodzieży.
W latach 2022–2024 sprawozdania MZ-11 złożyło odpowiednio 78,1%, 77,4% i 71,5% obowiązanych podmiotów. Wskutek tego nie można wykorzystać danych z profilaktycznej opieki zdrowotnej do monitorowania stanu zdrowia dzieci i młodzieży w naszym kraju.
Minister zdrowia, zdaniem NIK, nie sprawował również odpowiedniego nadzoru nad działalnością NFZ dotyczącą profilaktycznej opieki zdrowotnej dzieci i młodzieży i nie wykorzystał danych z NFZ do opracowania mapy potrzeb zdrowotnych.
Warto podkreślić, że na świadczenia w ramach POZ, w tym badania profilaktyczne dzieci i młodzieży do 19. roku życia, z budżetu państwa wydatkowano w ramach stawki kapitacyjnej 3,2 mld zł w 2022 r., 3,6 mld zł w 2023 r. oraz 3,8 mld zł w 2024 r. Jednocześnie NFZ wypłaca świadczeniodawcom stawkę kapitacyjną za zadeklarowanych pacjentów – niezależnie od tego, czy korzystają oni ze świadczeń.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia celem istotnego zwiększenia odsetka dzieci i młodzieży objętych badaniami bilansowymi w ramach POZ?
Jakie, zdaniem ministerstwa, były przyczyny tak niskiego poziomu realizacji badań bilansowych, wynoszącego w latach 2022–2024 jedynie 25,2–26,2% populacji uprawnionych dzieci i młodzieży?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie systemowego mechanizmu przypominania rodzicom o terminach badań bilansowych, np. za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, aplikacji mObywatel lub wiadomości SMS? Jeśli tak, kiedy takie rozwiązanie może zostać wdrożone?
W jaki sposób ministerstwo planuje sprawić, by badania bilansowe były wykonywane w pełnym zakresie określonym w przepisach, a ich wyniki były prawidłowo odnotowywane w dokumentacji medycznej?
Czy ministerstwo planuje zmianę sposobu finansowania lub rozliczania profilaktycznych świadczeń zdrowotnych dzieci i młodzieży, tak aby wysokość finansowania była w większym stopniu powiązana z faktyczną realizacją badań profilaktycznych?
Czy ministerstwo przeprowadzi analizę efektywności obecnego modelu finansowania profilaktycznej opieki zdrowotnej dzieci i młodzieży, w szczególności w kontekście wypłacania stawki kapitacyjnej za zadeklarowanych pacjentów niezależnie od faktycznego korzystania przez nich ze świadczeń?
Jaki jest obecnie poziom realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży w 2025 r. oraz w pierwszym półroczu 2026 r., w podziale na poszczególne grupy wiekowe i województwa?
Czy ministerstwo dysponuje danymi pozwalającymi wskazać województwa, w których odsetek dzieci objętych badaniami bilansowymi jest najniższy? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie tych danych.
Czy w przyszłości ministerstwo planuje wykorzystanie danych o realizacji badań bilansowych do monitorowania stanu zdrowia populacji dzieci i młodzieży oraz planowania polityki zdrowotnej państwa?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8237 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZZR.050.20.2026.AW
Warszawa, 29 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 19114 Poseł Katarzyny Osos, w sprawie niskiego poziomu
realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży, uprzejmie przekazuję następujące
informacje i wyjaśnienia.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej1 świadczenia
profilaktyczne dla dzieci i młodzieży realizują:
1) lekarz podstawowej opieki zdrowotnej – poradę patronażową oraz badania bilansowe,
w tym badania przesiewowe;
2) pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej – wizytę patronażową oraz testy
przesiewowe mające na celu monitorowanie rozwoju dziecka oraz wykrywanie
odchyleń od normy rozwojowej;
3) położna podstawowej opieki zdrowotnej – wizytę patronażową;
4) pielęgniarka lub higienistka szkolna w środowisku nauczania i wychowania –
wykonywanie i interpretowanie testów przesiewowych oraz kierowanie
postępowaniem poprzesiewowym oraz sprawowanie opieki nad uczniami z dodatnimi
wynikami testów.
Testy przesiewowe i badania bilansowe służą wczesnemu wykrywaniu nieprawidłowości
rozwoju, zaburzeń i chorób oraz pozwalają na szybkie rozpoczęcie leczenia
i przeciwdziałanie postępowi choroby. Z tego powodu ważne jest ich systematyczne
wykonywanie i stosowanie się do zaleceń wynikających z takiego przeglądu stanu zdrowia.
Mając na uwadze, że zwiększanie zgłaszalności na badania bilansowe zależy przede
wszystkim od wzmacniania świadomości prozdrowotnej i zaangażowania rodziców
w zakresie odpowiedzialności za zdrowie ich dzieci Minister Zdrowia podejmuje działania
informacyjne skierowane przede wszystkim do tych odbiorców.
W ramach ww. działań przygotowane zostały pisma adresowane do kierowników
podmiotów leczniczych udzielających świadczeń w zakresie podstawowej opieki
zdrowotnej (POZ), a także do rodziców i opiekunów dzieci i młodzieży, w których
1 Dz.U. z 2023 r. poz. 1427, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
podkreślono, że systematyczne wykonywanie testów przesiewowych oraz badań
bilansowych u dzieci pozwala na wczesne wykrycie nieprawidłowości rozwoju, zaburzeń
i chorób oraz na szybkie rozpoczęcie leczenia i przeciwdziałanie postępowi choroby.
W wielu przypadkach chroni też przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi
odczuwanymi w późniejszych latach. W maju 2026 r. pisma, w których istota tego
zagadnienia została również podkreślona zaznaczona, zostały przekazane do:
Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o upowszechnienie wśród
świadczeniodawców POZ informacji dotyczącej przypominania o badaniach
bilansowych rodzicom i opiekunom dzieci będących pod opieką lekarzy podstawowej
opieki zdrowotnej,
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o przekazanie rodzicom
i opiekunom dzieci uczęszczających do żłobków informacji na temat prawa do
bezpłatnej profilaktycznej opieki zdrowotnej, w tym kompleksowych bilansów zdrowia,
Ministerstwa Edukacji Narodowej z prośbą o przekazania ww. informacji rodzicom
i opiekunom dzieci uczęszczających do przedszkoli i szkół.
Również Narodowy Fundusz Zdrowia prowadzi działania profilaktyczne oraz edukacyjno-
informacyjne dotyczące profilaktyki zdrowotnej, prawidłowego rozwoju oraz znaczenia
regularnych badań i kontroli stanu zdrowia. Informacje i materiały edukacyjne publikowane
są przede wszystkim na portalach internetowych obsługiwanych przez Narodowy Fundusz
Zdrowia. Na portalu pacjent.gov.pl publikowane są materiały dotyczące zdrowia dzieci i
młodzieży oraz profilaktyki zdrowotnej, w szczególności:
informacje dotyczące bilansów zdrowia dziecka,
materiały dotyczące badań i wizyt profilaktycznych,
informacje o prawidłowym rozwoju dzieci, itp.
Portal Akademia NFZ zawiera praktyczny kalendarz badań profilaktycznych dla osób
w każdym wieku. Podając płeć oraz wiek każda osoba otrzymuje profilowaną ofertę
profilaktyczną wraz z zaleceniami.
Wprowadzenie mechanizmu przypominania rodzicom o terminach badań bilansowych, za
pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, jest rozważane w ramach wdrażanej
obecnie cyfryzacji dokumentacji medycznej w profilaktycznej opiece zdrowotnej nad
uczniami. Elektroniczna dokumentacja medyczna przyczyni się również do poprawy
kompletności i prawidłowości dokumentowania wykonywanych badań bilansowych.
Jednocześnie, zgodnie z przywołanym na wstępie rozporządzeniem Ministra Zdrowia w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej,
profilaktyczne świadczenia zdrowotne dla dzieci i młodzieży są świadczeniami
gwarantowanymi. Finasowanie tych świadczeń odbywa się na podstawie rocznej stawki
kapitacyjnej, korygowanej z zastosowaniem współczynnika odpowiedniego dla grupy
wiekowej świadczeniobiorcy. Zasady sprawozdania i rozliczania świadczeń określone są
w zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia2. Zgodnie z § 23 ust. 2 zarządzenia,
w przypadku świadczeń lekarza POZ wartość współczynnika korygującego w przypadku
dzieci i młodzieży wynosi odpowiednio:
1. 4,0 - osoby do 2. roku życia;
2. 2,8 - osoby od 3. do 6. roku życia;
3. 1,3 - osoby od 7. do 19. roku życia.
W porównaniu do przepisów poprzedniego zarządzenia Prezesa NFZ Nr 79/2022/DSOZ,
zmiany dokonane w obowiązującym zarządzeniu dotyczą m.in.: modyfikacji
2 Zarządzenie nr 22/2025/DSOZ z dnia 31 marca 2025 r. w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna (ze zm.).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
współczynników w przypadku dzieci do lat 6 poprzez wydzielenie dwóch grup od 0. do 2.
roku życia i od 3. do 6. roku życia.
Obecnie nie są prowadzone prace dotyczące zmiany sposobu finansowania lub rozliczania
profilaktycznych świadczeń zdrowotnych dla dzieci i młodzieży i powiązania ich z faktyczną
realizacją badań profilaktycznych. Rozważane jest natomiast wprowadzenie dodatkowych
produktów statystycznych – bilans zdrowia, które byłyby skorelowane
z wiekiem dziecka albo etapem edukacji, w zgodności z przywołanym rozporządzeniem3.
O ile wprowadzenie dodatkowych produktów statystycznych – bilans zdrowia dziecka
młodszego w odpowiedniej grupie wiekowej, np.: bilans zdrowia 2 latka, jest możliwe na
wczesnym etapie, to wprowadzenie produktów statystycznych powiązanych z etapem
kształcenia może nastąpić po planowanej nowelizacji rozporządzenia w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu POZ. Planowana nowelizacja będzie obejmować między innymi
uspójnienie z przepisami regulującymi system oświaty w zakresie zgodności z aktualnymi
etapami edukacji szkolnej.
Wprowadzenie produktów statystycznych do rozliczenia udzielonych świadczeń umożliwi
precyzyjne raportowanie przez świadczeniodawców POZ, a w konsekwencji gromadzenie
danych przez NFZ, o wykonanych bilansach zdrowia dzieci i młodzieży przez lekarzy POZ w
grupach wiekowych lub etapach edukacji. Zapewni to płatnikowi możliwość monitorowania
i kontroli realizacji świadczeń oraz analizy efektywności obecnego modelu
finansowania profilaktycznej opieki zdrowotnej dzieci i młodzieży. Na tej podstawie
możliwe będzie ewentualne podjęcie decyzji o zmianach sposobu finansowania lub
rozliczania wskazanych świadczeń. Wprowadzenie zmian w sposobie raportowania
wykonania bilansów zdrowia dzieci i młodzieży przez świadczeniodawców pozwoli również
na określenie nowych wskaźników jakości.
Równocześnie w załączeniu przekazuję dane Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące
bilansów zdrowia w latach 2024 – 2025. Uprzejmie wyjaśniam, że dane za 2026 r. nie są
jeszcze dostępne.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
3 Załącznik 1 Wykaz świadczeń gwarantowanych lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz warunki ich
realizacji, cz. III. Warunki realizacji porad patronażowych oraz badań bilansowych, w tym badań przesiewowych.
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZZR.050.20.2026.AW
Warszawa, 29 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 19114 Poseł Katarzyny Osos, w sprawie niskiego poziomu
realizacji badań bilansowych dzieci i młodzieży, uprzejmie przekazuję następujące
informacje i wyjaśnienia.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej1 świadczenia
profilaktyczne dla dzieci i młodzieży realizują:
1) lekarz podstawowej opieki zdrowotnej – poradę patronażową oraz badania bilansowe,
w tym badania przesiewowe;
2) pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej – wizytę patronażową oraz testy
przesiewowe mające na celu monitorowanie rozwoju dziecka oraz wykrywanie
odchyleń od normy rozwojowej;
3) położna podstawowej opieki zdrowotnej – wizytę patronażową;
4) pielęgniarka lub higienistka szkolna w środowisku nauczania i wychowania –
wykonywanie i interpretowanie testów przesiewowych oraz kierowanie
postępowaniem poprzesiewowym oraz sprawowanie opieki nad uczniami z dodatnimi
wynikami testów.
Testy przesiewowe i badania bilansowe służą wczesnemu wykrywaniu nieprawidłowości
rozwoju, zaburzeń i chorób oraz pozwalają na szybkie rozpoczęcie leczenia
i przeciwdziałanie postępowi choroby. Z tego powodu ważne jest ich systematyczne
wykonywanie i stosowanie się do zaleceń wynikających z takiego przeglądu stanu zdrowia.
Mając na uwadze, że zwiększanie zgłaszalności na badania bilansowe zależy przede
wszystkim od wzmacniania świadomości prozdrowotnej i zaangażowania rodziców
w zakresie odpowiedzialności za zdrowie ich dzieci Minister Zdrowia podejmuje działania
informacyjne skierowane przede wszystkim do tych odbiorców.
W ramach ww. działań przygotowane zostały pisma adresowane do kierowników
podmiotów leczniczych udzielających świadczeń w zakresie podstawowej opieki
zdrowotnej (POZ), a także do rodziców i opiekunów dzieci i młodzieży, w których
1 Dz.U. z 2023 r. poz. 1427, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
podkreślono, że systematyczne wykonywanie testów przesiewowych oraz badań
bilansowych u dzieci pozwala na wczesne wykrycie nieprawidłowości rozwoju, zaburzeń
i chorób oraz na szybkie rozpoczęcie leczenia i przeciwdziałanie postępowi choroby.
W wielu przypadkach chroni też przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi
odczuwanymi w późniejszych latach. W maju 2026 r. pisma, w których istota tego
zagadnienia została również podkreślona zaznaczona, zostały przekazane do:
Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o upowszechnienie wśród
świadczeniodawców POZ informacji dotyczącej przypominania o badaniach
bilansowych rodzicom i opiekunom dzieci będących pod opieką lekarzy podstawowej
opieki zdrowotnej,
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o przekazanie rodzicom
i opiekunom dzieci uczęszczających do żłobków informacji na temat prawa do
bezpłatnej profilaktycznej opieki zdrowotnej, w tym kompleksowych bilansów zdrowia,
Ministerstwa Edukacji Narodowej z prośbą o przekazania ww. informacji rodzicom
i opiekunom dzieci uczęszczających do przedszkoli i szkół.
Również Narodowy Fundusz Zdrowia prowadzi działania profilaktyczne oraz edukacyjno-
informacyjne dotyczące profilaktyki zdrowotnej, prawidłowego rozwoju oraz znaczenia
regularnych badań i kontroli stanu zdrowia. Informacje i materiały edukacyjne publikowane
są przede wszystkim na portalach internetowych obsługiwanych przez Narodowy Fundusz
Zdrowia. Na portalu pacjent.gov.pl publikowane są materiały dotyczące zdrowia dzieci i
młodzieży oraz profilaktyki zdrowotnej, w szczególności:
informacje dotyczące bilansów zdrowia dziecka,
materiały dotyczące badań i wizyt profilaktycznych,
informacje o prawidłowym rozwoju dzieci, itp.
Portal Akademia NFZ zawiera praktyczny kalendarz badań profilaktycznych dla osób
w każdym wieku. Podając płeć oraz wiek każda osoba otrzymuje profilowaną ofertę
profilaktyczną wraz z zaleceniami.
Wprowadzenie mechanizmu przypominania rodzicom o terminach badań bilansowych, za
pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, jest rozważane w ramach wdrażanej
obecnie cyfryzacji dokumentacji medycznej w profilaktycznej opiece zdrowotnej nad
uczniami. Elektroniczna dokumentacja medyczna przyczyni się również do poprawy
kompletności i prawidłowości dokumentowania wykonywanych badań bilansowych.
Jednocześnie, zgodnie z przywołanym na wstępie rozporządzeniem Ministra Zdrowia w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej,
profilaktyczne świadczenia zdrowotne dla dzieci i młodzieży są świadczeniami
gwarantowanymi. Finasowanie tych świadczeń odbywa się na podstawie rocznej stawki
kapitacyjnej, korygowanej z zastosowaniem współczynnika odpowiedniego dla grupy
wiekowej świadczeniobiorcy. Zasady sprawozdania i rozliczania świadczeń określone są
w zarządzeniu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia2. Zgodnie z § 23 ust. 2 zarządzenia,
w przypadku świadczeń lekarza POZ wartość współczynnika korygującego w przypadku
dzieci i młodzieży wynosi odpowiednio:
1. 4,0 - osoby do 2. roku życia;
2. 2,8 - osoby od 3. do 6. roku życia;
3. 1,3 - osoby od 7. do 19. roku życia.
W porównaniu do przepisów poprzedniego zarządzenia Prezesa NFZ Nr 79/2022/DSOZ,
zmiany dokonane w obowiązującym zarządzeniu dotyczą m.in.: modyfikacji
2 Zarządzenie nr 22/2025/DSOZ z dnia 31 marca 2025 r. w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów
o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna (ze zm.).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
współczynników w przypadku dzieci do lat 6 poprzez wydzielenie dwóch grup od 0. do 2.
roku życia i od 3. do 6. roku życia.
Obecnie nie są prowadzone prace dotyczące zmiany sposobu finansowania lub rozliczania
profilaktycznych świadczeń zdrowotnych dla dzieci i młodzieży i powiązania ich z faktyczną
realizacją badań profilaktycznych. Rozważane jest natomiast wprowadzenie dodatkowych
produktów statystycznych – bilans zdrowia, które byłyby skorelowane
z wiekiem dziecka albo etapem edukacji, w zgodności z przywołanym rozporządzeniem3.
O ile wprowadzenie dodatkowych produktów statystycznych – bilans zdrowia dziecka
młodszego w odpowiedniej grupie wiekowej, np.: bilans zdrowia 2 latka, jest możliwe na
wczesnym etapie, to wprowadzenie produktów statystycznych powiązanych z etapem
kształcenia może nastąpić po planowanej nowelizacji rozporządzenia w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu POZ. Planowana nowelizacja będzie obejmować między innymi
uspójnienie z przepisami regulującymi system oświaty w zakresie zgodności z aktualnymi
etapami edukacji szkolnej.
Wprowadzenie produktów statystycznych do rozliczenia udzielonych świadczeń umożliwi
precyzyjne raportowanie przez świadczeniodawców POZ, a w konsekwencji gromadzenie
danych przez NFZ, o wykonanych bilansach zdrowia dzieci i młodzieży przez lekarzy POZ w
grupach wiekowych lub etapach edukacji. Zapewni to płatnikowi możliwość monitorowania
i kontroli realizacji świadczeń oraz analizy efektywności obecnego modelu
finansowania profilaktycznej opieki zdrowotnej dzieci i młodzieży. Na tej podstawie
możliwe będzie ewentualne podjęcie decyzji o zmianach sposobu finansowania lub
rozliczania wskazanych świadczeń. Wprowadzenie zmian w sposobie raportowania
wykonania bilansów zdrowia dzieci i młodzieży przez świadczeniodawców pozwoli również
na określenie nowych wskaźników jakości.
Równocześnie w załączeniu przekazuję dane Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące
bilansów zdrowia w latach 2024 – 2025. Uprzejmie wyjaśniam, że dane za 2026 r. nie są
jeszcze dostępne.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
3 Załącznik 1 Wykaz świadczeń gwarantowanych lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz warunki ich
realizacji, cz. III. Warunki realizacji porad patronażowych oraz badań bilansowych, w tym badań przesiewowych.
-- 3 of 3 --