Interpelacja nr 18937
Interpelacja w sprawie nadmiernych obciążeń finansowych i biurokratycznych nakładanych na organizatorów wydarzeń kulturalnych przez OZZ z tytułu koncertów autorskich i charytatywnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nadmiernych obciążeń finansowych i biurokratycznych nakładanych na organizatorów wydarzeń kulturalnych przez OZZ z tytułu koncertów autorskich i charytatywnych
Interpelacja nr 18937
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie nadmiernych obciążeń finansowych i biurokratycznych nakładanych na organizatorów wydarzeń kulturalnych przez OZZ z tytułu koncertów autorskich i charytatywnych
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 28-07-2026
Szanowna Pani Minister,
obecny model funkcjonowania OZZ wymusza na organizatorach wydarzeń ponoszenie nieuzasadnionych, podwójnych kosztów. Dzieje się tak nawet w sytuacjach, które z punktu widzenia logiki i sprawiedliwości powinny być z takich opłat zwolnione.
Najczęstszym przykładem są koncerty autorskie. Gdy dom kultury lub inny podmiot organizuje koncert artysty, który wykonuje w 100% własny repertuar, organizator poza opłaceniem honorarium dla wykonawcy, i tak musi zapłacić stowarzyszeniu (np. ZAiKS-owi) za wykonanie utworów. Niestety, z powodu sztywnych przepisów i braku elastyczności licencyjnej ze strony OZZ, organizator nie może podpisać z artystą bezpośredniego oświadczenia zwalniającego z opłat licencyjnych (jeśli twórca należy do OZZ).
W efekcie organizator musi podpisać odrębną umowę z organizacją taką jak ZAiKS, złożyć szczegółowe raporty, a następnie zapłacić dodatkowy procent od wpływów z biletów lub budżetu imprezy (często 10 procent wartości budżetu koncertu). Zarówno dla organizatora, jak i dla wykonawcy korzystniejsze byłoby uwzględnienie całości w honorarium z występu, bez płacenia pośrednikowi za wykonywanie własnych utworów.
Dla lokalnych instytucji kultury, operujących na bardzo ograniczonych budżetach, opłaty płacone ZAiKS-owi to poważne obciążenie. Organizator płaci organizacji zbiorowego zarządzania tylko po to, by ta potrąciła kilkanaście procent prowizji i odesłała resztę z powrotem do tego samego artysty, który przed chwilą stał na scenie. Ten mechanizm drastycznie zawyża koszty organizacji koncertów, co z kolei zmusza do podnoszenia cen biletów dla mieszkańców lub całkowitej rezygnacji z organizacji wydarzeń.
Poczucie niesprawiedliwości społecznej pojawia się szczególnie w przypadku koncertów charytatywnych. Nawet jeśli artyści występują za darmo i zrzekają się swoich praw na rzecz celu charytatywnego, to OZZ i tak mogą żądać od organizatorów wniesienia opłat licencyjnych. Pieniądze, które miały ratować życie, trafiają w części na pokrycie kosztów administracyjnych biur OZZ.
W związku z powyżej przedstawionym problemem proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak ministerstwo odnosi się do podniesionych powyżej problemów? Czy zauważa potrzebę zmian prawnych w tym zakresie?
2. Czy ministerstwo podejmie inicjatywę legislacyjną (np. poprzez dopisanie zwolnienia w art. 31 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), aby prawnie zagwarantować pełne zwolnienie organizatorów udokumentowanych zbiórek i koncertów charytatywnych z obowiązku uiszczania opłat do OZZ, jeśli artyści wykonujący utwory wyrażą na to zgodę?
3. Czy resort rozważa wprowadzenie systemowych preferencji lub zwolnień dla niekomercyjnych, darmowych wydarzeń kulturalnych organizowanych przez JST, na których wykonywany jest repertuar autorski?
4. W jaki sposób ministerstwo monitoruje obecnie procedury kontrolne i cenniki narzucane organizatorom przez OZZ, aby zapobiec nadużywaniu przez te organizacje pozycji monopolistycznej?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18937
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie nadmiernych obciążeń finansowych i biurokratycznych nakładanych na organizatorów wydarzeń kulturalnych przez OZZ z tytułu koncertów autorskich i charytatywnych
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 28-07-2026
Szanowna Pani Minister,
obecny model funkcjonowania OZZ wymusza na organizatorach wydarzeń ponoszenie nieuzasadnionych, podwójnych kosztów. Dzieje się tak nawet w sytuacjach, które z punktu widzenia logiki i sprawiedliwości powinny być z takich opłat zwolnione.
Najczęstszym przykładem są koncerty autorskie. Gdy dom kultury lub inny podmiot organizuje koncert artysty, który wykonuje w 100% własny repertuar, organizator poza opłaceniem honorarium dla wykonawcy, i tak musi zapłacić stowarzyszeniu (np. ZAiKS-owi) za wykonanie utworów. Niestety, z powodu sztywnych przepisów i braku elastyczności licencyjnej ze strony OZZ, organizator nie może podpisać z artystą bezpośredniego oświadczenia zwalniającego z opłat licencyjnych (jeśli twórca należy do OZZ).
W efekcie organizator musi podpisać odrębną umowę z organizacją taką jak ZAiKS, złożyć szczegółowe raporty, a następnie zapłacić dodatkowy procent od wpływów z biletów lub budżetu imprezy (często 10 procent wartości budżetu koncertu). Zarówno dla organizatora, jak i dla wykonawcy korzystniejsze byłoby uwzględnienie całości w honorarium z występu, bez płacenia pośrednikowi za wykonywanie własnych utworów.
Dla lokalnych instytucji kultury, operujących na bardzo ograniczonych budżetach, opłaty płacone ZAiKS-owi to poważne obciążenie. Organizator płaci organizacji zbiorowego zarządzania tylko po to, by ta potrąciła kilkanaście procent prowizji i odesłała resztę z powrotem do tego samego artysty, który przed chwilą stał na scenie. Ten mechanizm drastycznie zawyża koszty organizacji koncertów, co z kolei zmusza do podnoszenia cen biletów dla mieszkańców lub całkowitej rezygnacji z organizacji wydarzeń.
Poczucie niesprawiedliwości społecznej pojawia się szczególnie w przypadku koncertów charytatywnych. Nawet jeśli artyści występują za darmo i zrzekają się swoich praw na rzecz celu charytatywnego, to OZZ i tak mogą żądać od organizatorów wniesienia opłat licencyjnych. Pieniądze, które miały ratować życie, trafiają w części na pokrycie kosztów administracyjnych biur OZZ.
W związku z powyżej przedstawionym problemem proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jak ministerstwo odnosi się do podniesionych powyżej problemów? Czy zauważa potrzebę zmian prawnych w tym zakresie?
2. Czy ministerstwo podejmie inicjatywę legislacyjną (np. poprzez dopisanie zwolnienia w art. 31 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), aby prawnie zagwarantować pełne zwolnienie organizatorów udokumentowanych zbiórek i koncertów charytatywnych z obowiązku uiszczania opłat do OZZ, jeśli artyści wykonujący utwory wyrażą na to zgodę?
3. Czy resort rozważa wprowadzenie systemowych preferencji lub zwolnień dla niekomercyjnych, darmowych wydarzeń kulturalnych organizowanych przez JST, na których wykonywany jest repertuar autorski?
4. W jaki sposób ministerstwo monitoruje obecnie procedury kontrolne i cenniki narzucane organizatorom przez OZZ, aby zapobiec nadużywaniu przez te organizacje pozycji monopolistycznej?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12083 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2567374.11458397.10827808
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18937 poseł Lidii Czechak z 31 lipca 2026 roku w sprawie
nadmiernych obciążeń finansowych i biurokratycznych nakładanych na organizatorów
wydarzeń kulturalnych przez OZZ z tytułu koncertów autorskich i charytatywnych,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dostrzega znaczenie problemów poruszonych
w interpelacji oraz potrzebę zapewnienia odpowiedniej równowagi pomiędzy skuteczną
ochroną praw twórców i innych uprawnionych a stworzeniem możliwie przejrzystych i
proporcjonalnych warunków korzystania z utworów przez organizatorów wydarzeń
kulturalnych. Nie można jednak zgodzić się z tezą, że w przypadku koncertów, podczas
których twórca wykonuje wyłącznie własne utwory, dochodzi do ponoszenia przez
organizatora „podwójnych kosztów”. Honorarium wypłacane artyście za wykonanie
koncertu oraz wynagrodzenie należne z tytułu korzystania z autorskich praw majątkowych
mają odmienny charakter prawny i dotyczą różnych świadczeń. Honorarium stanowi
wynagrodzenie za wykonanie koncertu, natomiast wynagrodzenie autorskie jest należne za
korzystanie z utworów chronionych prawem autorskim. Są to dwa odrębne tytuły prawne,
które nie mogą być ze sobą utożsamiane.
Obowiązujące przepisy z zakresu prawa autorskiego i praw pokrewnych kompleksowo
regulują zasady udzielania licencji na korzystanie z utworów, pobierania wynagrodzeń, ich
podziału oraz wypłaty twórcom i innym uprawnionym. Model zbiorowego zarządzania nie
ogranicza się zatem do poboru wynagrodzeń, lecz służy zapewnieniu skutecznego
wykonywania praw autorskich, w tym sprawnego zawierania umów licencyjnych z
użytkownikami oraz prawidłowego podziału pobranych środków pomiędzy wszystkich
uprawnionych zgodnie z ustawowymi zasadami.
W konsekwencji nie można przyjąć, że organizacje zbiorowego zarządzania pełnią jedynie
rolę pośrednika pobierającego prowizję od wynagrodzeń należnych twórcom. Organizacje
wykonują powierzone im prawa, zawierają umowy licencyjne z użytkownikami, pobierają
wynagrodzenia, dokonują ich podziału i wypłaty zgodnie z regulaminami podziału oraz
zapewniają wykonywanie obowiązków wynikających z przepisów prawa krajowego i prawa
Unii Europejskiej.
Jednocześnie należy zauważyć, że obowiązujące przepisy nie pozbawiają twórców
możliwości samodzielnego decydowania o sposobie korzystania z ich utworów. Zgodnie z
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
art. 30 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i
prawami pokrewnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1665) uprawniony może udzielić osobie trzeciej
zgody na korzystanie z utworu lub przedmiotu praw pokrewnych, jeżeli korzystanie to nie
wiąże się z osiąganiem korzyści majątkowych. Twórca nie jest zatem pozbawiony wpływu na
wykonywanie swoich praw poza zakresem działalności organizacji zbiorowego zarządzania
w przypadkach określonych przez ustawodawcę.
Ad 2.
Odnosząc się do postulatu dotyczącego wprowadzenia ustawowego zwolnienia z obowiązku
uiszczania wynagrodzeń z tytułu korzystania z utworów podczas koncertów i wydarzeń
charytatywnych, należy przede wszystkim podkreślić, że art. 31 ustawy z dnia 4 lutego 1994
r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24) wskazuje na wyjątki od
ochrony praw autorskich, umożliwiając korzystanie z utworów w określonych kontekstach
społecznych. Wyłączenie konieczności uzyskiwania zgody uprawnionego na korzystanie z
utworów w szczególnych przypadkach wynika z realizacji celów społecznych, edukacyjnych,
religijnych i kulturalnych. Przepis ten stanowi wdrożenie art. 5 ust. 3 lit. g dyrektywy
2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie
harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie
informacyjnym, który daje państwom członkowskim UE możliwość wprowadzenia
dozwolonego użytku dotyczącego korzystania z utworów podczas obrzędów religijnych lub
świąt państwowych organizowanych przez władze publiczne. Rozszerzenie tego wyjątku na
wydarzenia określone w interpelacji jako „charytatywne” lub inne wydarzenia o charakterze
społecznym wykraczałoby poza zakres wyjątku przewidzianego w prawie Unii Europejskiej.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że podstawowym elementem autorskich praw
majątkowych jest wyłączne prawo twórcy do korzystania z utworu, rozporządzania nim na
wszystkich polach eksploatacji oraz do otrzymywania wynagrodzenia z tytułu korzystania z
utworu. Z tego względu wszelkie wyjątki i ograniczenia prawa autorskiego podlegają ścisłej
wykładni. Znajduje to odzwierciedlenie również w tzw. teście trójstopniowym, stanowiącym
podstawową zasadę prawa międzynarodowego i unijnego, zgodnie z którą każda regulacja
ograniczająca prawo wyłączne twórcy może dotyczyć jedynie szczególnych przypadków, nie
może naruszać normalnego korzystania z utworu ani w sposób nieuzasadniony godzić w
słuszne interesy uprawnionych. Słuszne interesy twórcy obejmują przy tym nie tylko jego
interes ekonomiczny, ale również możliwość decydowania o warunkach eksploatacji
własnego utworu. Rozszerzenie katalogu wyjątków mogłoby prowadzić do formułowania
kolejnych postulatów ograniczania praw twórców pod pretekstem realizacji interesu
publicznego. Nie każde dobro wspólne uzasadnia ingerencję w konstytucyjnie chronione
prawa majątkowe twórców. Cele społeczne, w tym wspieranie działalności charytatywnej,
mogą być realizowane również przy wykorzystaniu innych instrumentów, takich jak dotacje
publiczne, programy grantowe, zbiórki społeczne, współpraca ze sponsorami czy partnerami
instytucjonalnymi, bez konieczności ograniczania monopolu autorskiego.
Dodatkowo należy zauważyć, że pojęcie "wydarzenie charytatywne" nie posiada definicji
ustawowej i obejmuje bardzo szerokie spektrum inicjatyw, co utrudniałoby jednoznaczne
określenie zakresu projektowanego wyjątku oraz mogłoby prowadzić do istotnych
wątpliwości interpretacyjnych.
Ocena zasadności ewentualnych zmian legislacyjnych wymagałaby zatem pogłębionej
analizy uwzględniającej zarówno ochronę interesów twórców i innych uprawnionych, jak i
potrzeby organizatorów wydarzeń kulturalnych, a także konieczność pozostawania w
zgodności z prawem Unii Europejskiej. Na obecnym etapie Minister Kultury i Dziedzictwa
Narodowego nie znajduje podstaw do podjęcia działań legislacyjnych w zakresie wskazanym
w interpelacji.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
Obowiązujące przepisy przewidują już mechanizmy umożliwiające uwzględnienie
szczególnego charakteru określonych sposobów korzystania z utworów.
Zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami
autorskimi i prawami pokrewnymi organizacja zbiorowego zarządzania ustala wysokość
wynagrodzenia i pozostałych warunków umowy o korzystanie z utworów lub przedmiotów
praw pokrewnych z uwzględnieniem obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów, w
szczególności charakteru i zakresu korzystania z utworów lub przedmiotów praw
pokrewnych, wpływów osiąganych z korzystania oraz charakterystyki podmiotów
korzystających.
Jednocześnie ustawodawca wprost przesądził w art. 46 cyt. ustawy, że organizacja
zbiorowego zarządzania jest obowiązana stosować niższe stawki wynagrodzeń wobec
podmiotów prowadzących działalność kulturalną, jeżeli działalność ta nie jest nastawiona na
osiąganie zysku lub dochód z niej przeznaczany jest w całości na prowadzenie działalności
kulturalnej. Oznacza to, że obowiązujące przepisy już obecnie nakładają na organizacje
zbiorowego zarządzania obowiązek uwzględniania szczególnego charakteru tego rodzaju
działalności przy ustalaniu wysokości należnych wynagrodzeń.
W konsekwencji kwestia uwzględniania specyfiki niekomercyjnej działalności kulturalnej
została już uregulowana na poziomie ustawowym. Obowiązujący model przewiduje zatem
systemowe preferencje dla określonych kategorii użytkowników, realizowane poprzez
odpowiednie różnicowanie stawek wynagrodzeń przez organizacje zbiorowego zarządzania
zgodnie z wymogami art. 46 cyt. ustawy. Z powyższych przyczyn brak jest również podstaw
do wprowadzania systemowych preferencji dla wydarzeń organizowanych przez jednostki
samorządu terytorialnego.
Ad 4.
Nie można zgodzić się z tezą o funkcjonowaniu monopolu organizacji zbiorowego
zarządzania.
Organizacje zbiorowego zarządzania wykonują zbiorowy zarząd prawami autorskimi i
prawami pokrewnymi na podstawie zezwoleń wydawanych przez ministra właściwego do
spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz na zasadach określonych w ustawie z
dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami
pokrewnymi. Zasady dochodzenia wynagrodzeń od użytkowników, ustalania wysokości
stawek oraz wykonywania zbiorowego zarządu wynikają z przepisów tej ustawy i nie są
pozostawione swobodnemu uznaniu organizacji.
Należy również podkreślić, że działalność organizacji zbiorowego zarządzania podlega
stałemu nadzorowi ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego, szczegółowo określonemu w cyt. wyżej ustawie, i obejmuje zarówno działania
o charakterze bieżącym, jak i kontrolnym.
Minister jest uprawniony w szczególności do żądania od organizacji zbiorowego zarządzania
wszelkich informacji, dokumentów i wyjaśnień dotyczących wykonywanej działalności,
przeprowadzania kontroli w siedzibie organizacji, badania zgodności jej działalności z
przepisami prawa oraz warunkami udzielonego zezwolenia, a także wydawania zaleceń
pokontrolnych zobowiązujących organizację do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów ustawy minister dysponuje również
środkami nadzorczymi o charakterze władczym, obejmującymi m.in. możliwość nałożenia
kary pieniężnej, wyznaczenia terminu usunięcia naruszeń, a w przypadkach
najpoważniejszych lub uporczywych naruszeń – także cofnięcia zezwolenia na wykonywanie
zbiorowego zarządzania. Jeżeli w toku wykonywania nadzoru ujawnione zostanie
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub innego naruszenia prawa, minister
może również zawiadomić właściwe organy.
Niezależnie od powyższego organizacje zbiorowego zarządzania podlegają również licznym
obowiązkom w zakresie transparentności swojej działalności. Są zobowiązane do
sporządzania i publikowania rocznych sprawozdań o przejrzystości, przekazywania
ministrowi dokumentów dotyczących swojej działalności oraz poddawania sprawozdań
finansowych badaniu przez biegłego rewidenta. Dokumenty te podlegają analizie w ramach
wykonywanego nadzoru.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że obowiązujące przepisy przewidują
rozbudowany system nadzoru nad działalnością organizacji zbiorowego zarządzania,
którego celem jest zapewnienie zgodnego z prawem, przejrzystego i rzetelnego
wykonywania zbiorowego zarządu z poszanowaniem interesów zarówno uprawnionych, jak
i użytkowników utworów. W związku z tym nie można przyjąć, że organizacje zbiorowego
zarządzania funkcjonują poza efektywnym nadzorem organów państwa.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 4 of 4 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2567374.11458397.10827808
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18937 poseł Lidii Czechak z 31 lipca 2026 roku w sprawie
nadmiernych obciążeń finansowych i biurokratycznych nakładanych na organizatorów
wydarzeń kulturalnych przez OZZ z tytułu koncertów autorskich i charytatywnych,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dostrzega znaczenie problemów poruszonych
w interpelacji oraz potrzebę zapewnienia odpowiedniej równowagi pomiędzy skuteczną
ochroną praw twórców i innych uprawnionych a stworzeniem możliwie przejrzystych i
proporcjonalnych warunków korzystania z utworów przez organizatorów wydarzeń
kulturalnych. Nie można jednak zgodzić się z tezą, że w przypadku koncertów, podczas
których twórca wykonuje wyłącznie własne utwory, dochodzi do ponoszenia przez
organizatora „podwójnych kosztów”. Honorarium wypłacane artyście za wykonanie
koncertu oraz wynagrodzenie należne z tytułu korzystania z autorskich praw majątkowych
mają odmienny charakter prawny i dotyczą różnych świadczeń. Honorarium stanowi
wynagrodzenie za wykonanie koncertu, natomiast wynagrodzenie autorskie jest należne za
korzystanie z utworów chronionych prawem autorskim. Są to dwa odrębne tytuły prawne,
które nie mogą być ze sobą utożsamiane.
Obowiązujące przepisy z zakresu prawa autorskiego i praw pokrewnych kompleksowo
regulują zasady udzielania licencji na korzystanie z utworów, pobierania wynagrodzeń, ich
podziału oraz wypłaty twórcom i innym uprawnionym. Model zbiorowego zarządzania nie
ogranicza się zatem do poboru wynagrodzeń, lecz służy zapewnieniu skutecznego
wykonywania praw autorskich, w tym sprawnego zawierania umów licencyjnych z
użytkownikami oraz prawidłowego podziału pobranych środków pomiędzy wszystkich
uprawnionych zgodnie z ustawowymi zasadami.
W konsekwencji nie można przyjąć, że organizacje zbiorowego zarządzania pełnią jedynie
rolę pośrednika pobierającego prowizję od wynagrodzeń należnych twórcom. Organizacje
wykonują powierzone im prawa, zawierają umowy licencyjne z użytkownikami, pobierają
wynagrodzenia, dokonują ich podziału i wypłaty zgodnie z regulaminami podziału oraz
zapewniają wykonywanie obowiązków wynikających z przepisów prawa krajowego i prawa
Unii Europejskiej.
Jednocześnie należy zauważyć, że obowiązujące przepisy nie pozbawiają twórców
możliwości samodzielnego decydowania o sposobie korzystania z ich utworów. Zgodnie z
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
art. 30 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i
prawami pokrewnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1665) uprawniony może udzielić osobie trzeciej
zgody na korzystanie z utworu lub przedmiotu praw pokrewnych, jeżeli korzystanie to nie
wiąże się z osiąganiem korzyści majątkowych. Twórca nie jest zatem pozbawiony wpływu na
wykonywanie swoich praw poza zakresem działalności organizacji zbiorowego zarządzania
w przypadkach określonych przez ustawodawcę.
Ad 2.
Odnosząc się do postulatu dotyczącego wprowadzenia ustawowego zwolnienia z obowiązku
uiszczania wynagrodzeń z tytułu korzystania z utworów podczas koncertów i wydarzeń
charytatywnych, należy przede wszystkim podkreślić, że art. 31 ustawy z dnia 4 lutego 1994
r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24) wskazuje na wyjątki od
ochrony praw autorskich, umożliwiając korzystanie z utworów w określonych kontekstach
społecznych. Wyłączenie konieczności uzyskiwania zgody uprawnionego na korzystanie z
utworów w szczególnych przypadkach wynika z realizacji celów społecznych, edukacyjnych,
religijnych i kulturalnych. Przepis ten stanowi wdrożenie art. 5 ust. 3 lit. g dyrektywy
2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie
harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie
informacyjnym, który daje państwom członkowskim UE możliwość wprowadzenia
dozwolonego użytku dotyczącego korzystania z utworów podczas obrzędów religijnych lub
świąt państwowych organizowanych przez władze publiczne. Rozszerzenie tego wyjątku na
wydarzenia określone w interpelacji jako „charytatywne” lub inne wydarzenia o charakterze
społecznym wykraczałoby poza zakres wyjątku przewidzianego w prawie Unii Europejskiej.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że podstawowym elementem autorskich praw
majątkowych jest wyłączne prawo twórcy do korzystania z utworu, rozporządzania nim na
wszystkich polach eksploatacji oraz do otrzymywania wynagrodzenia z tytułu korzystania z
utworu. Z tego względu wszelkie wyjątki i ograniczenia prawa autorskiego podlegają ścisłej
wykładni. Znajduje to odzwierciedlenie również w tzw. teście trójstopniowym, stanowiącym
podstawową zasadę prawa międzynarodowego i unijnego, zgodnie z którą każda regulacja
ograniczająca prawo wyłączne twórcy może dotyczyć jedynie szczególnych przypadków, nie
może naruszać normalnego korzystania z utworu ani w sposób nieuzasadniony godzić w
słuszne interesy uprawnionych. Słuszne interesy twórcy obejmują przy tym nie tylko jego
interes ekonomiczny, ale również możliwość decydowania o warunkach eksploatacji
własnego utworu. Rozszerzenie katalogu wyjątków mogłoby prowadzić do formułowania
kolejnych postulatów ograniczania praw twórców pod pretekstem realizacji interesu
publicznego. Nie każde dobro wspólne uzasadnia ingerencję w konstytucyjnie chronione
prawa majątkowe twórców. Cele społeczne, w tym wspieranie działalności charytatywnej,
mogą być realizowane również przy wykorzystaniu innych instrumentów, takich jak dotacje
publiczne, programy grantowe, zbiórki społeczne, współpraca ze sponsorami czy partnerami
instytucjonalnymi, bez konieczności ograniczania monopolu autorskiego.
Dodatkowo należy zauważyć, że pojęcie "wydarzenie charytatywne" nie posiada definicji
ustawowej i obejmuje bardzo szerokie spektrum inicjatyw, co utrudniałoby jednoznaczne
określenie zakresu projektowanego wyjątku oraz mogłoby prowadzić do istotnych
wątpliwości interpretacyjnych.
Ocena zasadności ewentualnych zmian legislacyjnych wymagałaby zatem pogłębionej
analizy uwzględniającej zarówno ochronę interesów twórców i innych uprawnionych, jak i
potrzeby organizatorów wydarzeń kulturalnych, a także konieczność pozostawania w
zgodności z prawem Unii Europejskiej. Na obecnym etapie Minister Kultury i Dziedzictwa
Narodowego nie znajduje podstaw do podjęcia działań legislacyjnych w zakresie wskazanym
w interpelacji.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
Obowiązujące przepisy przewidują już mechanizmy umożliwiające uwzględnienie
szczególnego charakteru określonych sposobów korzystania z utworów.
Zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami
autorskimi i prawami pokrewnymi organizacja zbiorowego zarządzania ustala wysokość
wynagrodzenia i pozostałych warunków umowy o korzystanie z utworów lub przedmiotów
praw pokrewnych z uwzględnieniem obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów, w
szczególności charakteru i zakresu korzystania z utworów lub przedmiotów praw
pokrewnych, wpływów osiąganych z korzystania oraz charakterystyki podmiotów
korzystających.
Jednocześnie ustawodawca wprost przesądził w art. 46 cyt. ustawy, że organizacja
zbiorowego zarządzania jest obowiązana stosować niższe stawki wynagrodzeń wobec
podmiotów prowadzących działalność kulturalną, jeżeli działalność ta nie jest nastawiona na
osiąganie zysku lub dochód z niej przeznaczany jest w całości na prowadzenie działalności
kulturalnej. Oznacza to, że obowiązujące przepisy już obecnie nakładają na organizacje
zbiorowego zarządzania obowiązek uwzględniania szczególnego charakteru tego rodzaju
działalności przy ustalaniu wysokości należnych wynagrodzeń.
W konsekwencji kwestia uwzględniania specyfiki niekomercyjnej działalności kulturalnej
została już uregulowana na poziomie ustawowym. Obowiązujący model przewiduje zatem
systemowe preferencje dla określonych kategorii użytkowników, realizowane poprzez
odpowiednie różnicowanie stawek wynagrodzeń przez organizacje zbiorowego zarządzania
zgodnie z wymogami art. 46 cyt. ustawy. Z powyższych przyczyn brak jest również podstaw
do wprowadzania systemowych preferencji dla wydarzeń organizowanych przez jednostki
samorządu terytorialnego.
Ad 4.
Nie można zgodzić się z tezą o funkcjonowaniu monopolu organizacji zbiorowego
zarządzania.
Organizacje zbiorowego zarządzania wykonują zbiorowy zarząd prawami autorskimi i
prawami pokrewnymi na podstawie zezwoleń wydawanych przez ministra właściwego do
spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz na zasadach określonych w ustawie z
dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami
pokrewnymi. Zasady dochodzenia wynagrodzeń od użytkowników, ustalania wysokości
stawek oraz wykonywania zbiorowego zarządu wynikają z przepisów tej ustawy i nie są
pozostawione swobodnemu uznaniu organizacji.
Należy również podkreślić, że działalność organizacji zbiorowego zarządzania podlega
stałemu nadzorowi ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego, szczegółowo określonemu w cyt. wyżej ustawie, i obejmuje zarówno działania
o charakterze bieżącym, jak i kontrolnym.
Minister jest uprawniony w szczególności do żądania od organizacji zbiorowego zarządzania
wszelkich informacji, dokumentów i wyjaśnień dotyczących wykonywanej działalności,
przeprowadzania kontroli w siedzibie organizacji, badania zgodności jej działalności z
przepisami prawa oraz warunkami udzielonego zezwolenia, a także wydawania zaleceń
pokontrolnych zobowiązujących organizację do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów ustawy minister dysponuje również
środkami nadzorczymi o charakterze władczym, obejmującymi m.in. możliwość nałożenia
kary pieniężnej, wyznaczenia terminu usunięcia naruszeń, a w przypadkach
najpoważniejszych lub uporczywych naruszeń – także cofnięcia zezwolenia na wykonywanie
zbiorowego zarządzania. Jeżeli w toku wykonywania nadzoru ujawnione zostanie
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub innego naruszenia prawa, minister
może również zawiadomić właściwe organy.
Niezależnie od powyższego organizacje zbiorowego zarządzania podlegają również licznym
obowiązkom w zakresie transparentności swojej działalności. Są zobowiązane do
sporządzania i publikowania rocznych sprawozdań o przejrzystości, przekazywania
ministrowi dokumentów dotyczących swojej działalności oraz poddawania sprawozdań
finansowych badaniu przez biegłego rewidenta. Dokumenty te podlegają analizie w ramach
wykonywanego nadzoru.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że obowiązujące przepisy przewidują
rozbudowany system nadzoru nad działalnością organizacji zbiorowego zarządzania,
którego celem jest zapewnienie zgodnego z prawem, przejrzystego i rzetelnego
wykonywania zbiorowego zarządu z poszanowaniem interesów zarówno uprawnionych, jak
i użytkowników utworów. W związku z tym nie można przyjąć, że organizacje zbiorowego
zarządzania funkcjonują poza efektywnym nadzorem organów państwa.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 4 of 4 --