+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.391.2026
Warszawa, 20 sierpnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18930 w sprawie alimentów, którą złożył Pan Poseł
Robert Dowhan, w pierwszej kolejności wyjaśniam, że obecne regulacje stanowią
kompleksowy model dochodzenia świadczeń alimentacyjnych. System opiera się na
przepisach Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o pomocy osobom
uprawnionym do alimentów. W ustawach tych wprowadzono mechanizmy, które
gwarantują uzyskanie na czas pieniędzy na utrzymanie i rozwój dziecka, w ramach
przyjętych standardów ochrony jego praw. Nie oznacza to jednak zachwiania równowagi
procesowej stron postępowania egzekucyjnego. Dłużnikowi alimentacyjnemu
zapewniono możliwość obrony oraz instrumenty, które służą realizacji jego praw
w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym.
Przewidziano zarówno konieczność szybkiego i skutecznego uzyskania należnych
świadczeń alimentacyjnych, jak i ochronę przed egzekucją świadczenia, które zostało
wykonane, wygasło albo z innych przyczyn nie może być egzekwowane.
Aktualne przepisy zapewniają zatem odpowiednią równowagę pomiędzy interesami obu
stron postępowania. Nie ma przy tym podstaw do przyjęcia założenia, że samo wszczęcie

-- 1 of 8 --

2
postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela alimentacyjnego stanowi ingerencję
pozbawioną odpowiednich gwarancji procesowych po stronie dłużnika.
Poniżej przedstawiam szczegółowe odpowiedzi na poszczególne pytania interpelacji.
Ad 1
Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje funkcjonowanie systemu egzekucji sądowej,
w tym egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Zagadnienie prawidłowości wykonywania
tytułów wykonawczych oraz ochrony praw stron postępowania egzekucyjnego jest
elementem funkcjonowania całego systemu wymiaru sprawiedliwości i nadzoru nad
działalnością komorników sądowych, sprawowanego przede wszystkim przez sądy
powszechne.
Nie każda sytuacja, w której dłużnik kwestionuje wysokość dochodzonej należności, może
być kwalifikowana jako „bezzasadne wszczęcie egzekucji”. Należy bowiem wyraźnie
rozróżnić bezzasadność egzekucji od sytuacji, w której dłużnik, już po wszczęciu
postępowania, przedstawia dowody spełnienia świadczenia albo podnosi inne
okoliczności, które mają wpływ na zakres zobowiązania.
Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym. Zgodnie Kodeksem
postępowania cywilnego (art. 776) podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Komornik
wykonuje zatem istniejący tytuł wykonawczy. Nie jest uprawniony do badania zasadności
i wymagalności obowiązku nim objętego (art. 804 § 1). Tym samym nie jest uprawniony
do ponownego merytorycznego rozstrzygania o zasadności i wysokości obowiązku
alimentacyjnego ustalonego już przez sąd w postępowaniu rozpoznawczym. Nie można
więc oczekiwać od komornika, aby przed wszczęciem każdej egzekucji prowadził
postępowanie wyjaśniające porównywalne z postępowaniem sądowym i rozstrzygał
wszelkie potencjalne spory pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem.
Przyjęcie takiego rozwiązania prowadziłoby bowiem do istotnego spowolnienia egzekucji
świadczeń alimentacyjnych. Mogłoby też godzić w interes osób uprawnionych, dla których

-- 2 of 8 --

3
terminowe otrzymywanie alimentów ma często podstawowe znaczenie dla bieżącego
utrzymania.
Należy rozróżnić pojęcie „bezzasadnego wszczęcia egzekucji” od sytuacji, w której
egzekucja została wszczęta na podstawie istniejącego i prawidłowego tytułu
wykonawczego, lecz następnie okazało się, że konkretna należność została wcześniej
w całości lub w części spełniona. W tym drugim przypadku samo istnienie tytułu
wykonawczego nie przesądza o możliwości dochodzenia konkretnej należności.
Decydujące znaczenie mogą mieć zatem zdarzenia, które nastąpiły po powstaniu tytułu,
w szczególności dokonanie zapłaty. Z tego względu ustawowy model ochrony dłużnika
opiera się na połączeniu kilku instrumentów:
 możliwości wykazania wykonania obowiązku w toku egzekucji,
 skargi na czynności komornika,
 powództwa przeciwegzekucyjnego.
Ad 2
Dane statystyczne dotyczące egzekucji alimentów obejmują głównie informacje
o sprawach egzekucyjnych, ich wpływie, stanie oraz skuteczności egzekucji. Ministerstwo
Sprawiedliwości nie dysponuje natomiast danymi na temat postępowań, w których sąd
uznał egzekucję za bezzasadną lub oddalił roszczenia wierzyciela. Brak wyodrębnionej
kategorii statystycznej nie oznacza jednak braku nadzoru nad prawidłowością
konkretnych postępowań. Nadzór ten sprawowany jest przez sądy powszechne.
Warto przy tym zwrócić uwagę na zasadniczą różnicę pomiędzy bezskutecznością
a bezzasadnością egzekucji. Bezskuteczność oznacza sytuację, w której należne
świadczenie nie zostało w określonym czasie wyegzekwowane. To kategoria, która
funkcjonuje w systemie pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Bezzasadność
natomiast może dotyczyć m.in. sytuacji, w której określona należność została już
spełniona albo obowiązek w określonym zakresie wygasł. Są to kategorie odmienne
od siebie i dlatego nie byłoby zasadne utożsamianie danych, które dotyczą
bezskuteczności egzekucji z przypadkami niezasadnego jej wszczęcia.

-- 3 of 8 --

4
Ad 3
W świetle przytoczonych powyżej regulacji prawnych, nie ma dostatecznych podstaw
do twierdzenia o nieskuteczności ochrony osób, wobec których niezasadnie wszczęto
egzekucję alimentów, a tym samym do podjęcia prac nad zmianą przepisów w tym
zakresie.
Ad 4
Obowiązujące przepisy przewidują szereg instrumentów prawnych pozwalających
dłużnikowi przeciwdziałać egzekucji świadczenia, które zostało spełnione, oraz szybko
dochodzić ochrony swoich praw w przypadku nieprawidłowego prowadzenia
postępowania.
Kodeks postępowania cywilnego przewiduje możliwość wstrzymania przez komornika
sądowego dokonania czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy dłużnik przed jej
rozpoczęciem przedstawi niebudzący wątpliwości pisemny dowód wykonania obowiązku
(art. 822 k.p.c.). Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie w sprawach alimentacyjnych,
w których świadczenia mogą być regulowane bezpośrednio pomiędzy stronami. Dłużnik,
który posiada jednoznaczne dokumenty potwierdzające dokonanie płatności, może
i powinien niezwłocznie przedstawić je organowi egzekucyjnemu, aby zapobiec dalszym
czynnościom egzekucyjnym.
Jeżeli natomiast pomiędzy stronami istnieje spór dotyczący prawidłowości rozliczenia
świadczeń, dłużnik może skorzystać ze skargi na czynność komornika (art. 767 k.p.c.).
Skarga ta stanowi instrument sądowej kontroli czynności lub zaniechania komornika.
Pozwala zakwestionować czynności podjęte z naruszeniem przepisów postępowania
egzekucyjnego.
W sytuacji, gdy problem dotyczy już samego istnienia lub zakresu zobowiązania objętego
tytułem wykonawczym, zastosowanie może natomiast znaleźć przepis, który przewiduje
powództwo przeciwegzekucyjne (art. 840 k.p.c.). Na podstawie tego przepisu dłużnik
może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości albo w części,

-- 4 of 8 --

5
jeżeli po powstaniu tytułu nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło
albo nie może być egzekwowane.
Kodeks postępowania cywilnego daje również możliwość zawieszenia egzekucji
komorniczej przyszłych rat alimentów na wniosek dłużnika (art. 1083 § 4 k.p.c.).
To specjalne narzędzie dla dłużników alimentacyjnych, którzy mogą „uwolnić się”
od bieżących działań komornika (np. zajmowania konta czy pensji co miesiąc),
jednocześnie udowadniając swoją wypłacalność i dobrą wolę.
Obowiązujący system prawny nie wymaga zatem od dłużnika biernego oczekiwania
na zakończenie egzekucji i dopiero następnie podejmowania działań w celu ochrony
swoich praw. Przeciwnie - przewidziano środki umożliwiające reakcję już na etapie
prowadzonego postępowania, a nawet na etapie jego wszczęcia.
W przypadku stwierdzenia, że w toku egzekucji wyegzekwowano kwoty, które nie były
należne, kwestia ich odzyskania wymaga każdorazowo ustalenia podstawy prawnej oraz
przyczyn, dla których doszło do nienależnego wyegzekwowania świadczenia. Nie można
bowiem automatycznie utożsamiać każdego przypadku umorzenia postępowania
egzekucyjnego z obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów poniesionych przez dłużnika.
Ocena odpowiedzialności poszczególnych uczestników postępowania wymaga ustalenia:
 czy i kiedy świadczenie zostało spełnione,
 czy wierzyciel posiadał wiedzę o dokonanej zapłacie,
 kiedy złożono wniosek egzekucyjny,
 jakie czynności podjął komornik,
 czy czynności te były zgodne z prawem.
W określonych przypadkach zastosowanie mogą zatem znaleźć zarówno przepisy
o kosztach postępowania egzekucyjnego, jak i przepisy prawa cywilnego, które dotyczą
obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego lub naprawienia szkody.

-- 5 of 8 --

6
W poszczególnych sprawach egzekucyjnych, odrębnej oceny może wymagać również
kwestia ewentualnej odpowiedzialność komornika sądowego na podstawie ustawy
o komornikach sądowych. Jednak sam fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które
okazało się następnie niecelowe, nie przesądza jeszcze o bezprawności działania
komornika. Odpowiedzialność odszkodowawcza wymaga ustalenia przesłanek
przewidzianych w przepisach regulujących odpowiedzialność komornika sądowego
i każdorazowo wymaga oceny stanu faktycznego konkretnej sprawy egzekucyjnej.
Omówione powyżej instytucje prawne są optymalne. Z tych względów nie jest rozważane
wprowadzenie mechanizmów de facto różnicujących sposób dochodzenia swoich praw
w zależności od tego, czego dotyczyłoby roszczenie, w dodatku bez oceny argumentów
każdej ze stron przez sąd.
Ad 5
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, obowiązujące przepisy zapewniają właściwy
standard ochrony zarówno wierzyciela alimentacyjnego, jak i dłużnika.
Szczególny charakter świadczeń alimentacyjnych uzasadnia przyznanie wierzycielom
alimentacyjnym odpowiednio skutecznych instrumentów egzekucyjnych. Alimenty służą
bowiem zaspokajaniu bieżących, podstawowych potrzeb osoby uprawnionej.
W przypadku świadczeń na rzecz dzieci, ich terminowe otrzymywanie pozostaje
bezpośrednio związane z realizacją obowiązku rodzicielskiego.
Nie oznacza to jednak uprzywilejowania wierzyciela w sposób pozbawiający dłużnik
ochrony procesowej. Przeciwnie, system przewiduje wielostopniowe mechanizmy
ochronne. Dłużnik może:
 przedstawić komornikowi dowód wykonania obowiązku i skorzystać
z mechanizmu przewidzianego w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 822);
 zaskarżyć czynność lub zaniechanie komornika (art. 767 k.p.c.);

-- 6 of 8 --

7
 w przypadku wystąpienia zdarzenia powodującego wygaśnięcie zobowiązania
albo uniemożliwiającego jego egzekwowanie - skorzystać z powództwa
przeciwegzekucyjnego (art. 840 k.p.c.);
 dochodzić odpowiedniej ochrony majątkowej w przypadku, gdy w toku egzekucji
doszło do pobrania świadczenia, które nie było należne.
Mechanizmy te tworzą spójny system ochrony dłużnika. Zakres poszczególnych środków
jest dostosowany do charakteru problemu występującego w konkretnej sprawie.
Gwarancje i możliwości procesowe dane dłużnikom alimentacyjnym zapewniają ochronę
ich praw. Istniejąca w tym zakresie równowaga jest optymalna dla wierzyciela
alimentacyjnego, który znajduje się w słabszej pozycji materialnoprawnej.
Nie byłoby właściwe konstruowanie systemu egzekucji alimentów w taki sposób, aby
każdorazowy wniosek wierzyciela podlegał uprzedniej weryfikacji przez sąd lub
komornika. Taki model prowadziłby do faktycznego opóźnienia egzekucji również
w sprawach, w których świadczenie rzeczywiście jest należne. Tym samym mógłby
naruszać interes osób uprawnionych.
Ad 6
Ministerstwo Sprawiedliwości nie prowadzi wskazanych w interpelacji prac legislacyjnych.
Obecnie obowiązujące regulacje dają gwarancje procesowe dla wszystkich uczestników
postępowań alimentacyjnych. Czynią to w sposób kompleksowy i optymalny.
Skuteczność egzekucji alimentów stanowi istotny element polityki państwa w zakresie
ochrony osób uprawnionych. Jest ona realizowana przede wszystkim przez zapewnienie
szybkiej, sprawnej i skutecznej egzekucji należności alimentacyjnych. Są to wartości
szczególnie chronione ze względu na charakter tych świadczeń. Jednocześnie dłużnik
nie pozostaje bez środków ochrony w przypadku, gdy egzekucja jest prowadzona
w zakresie nieznajdującym uzasadnienia w aktualnym stanie zobowiązania. Przepisy
Kodeksu postępowania cywilnego tworzą system instrumentów, które umożliwiają
dłużnikowi:

-- 7 of 8 --

8
 wykazanie wykonania obowiązku;
 poddanie czynności komornika kontroli sądowej;
 merytoryczne zakwestionowanie możliwości dalszego wykonywania tytułu
wykonawczego.
Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że osoba zobowiązana do świadczeń alimentacyjnych
pozostaje bez skutecznych instrumentów obrony. Przeciwnie - przepisy prawa przewidują
konkretne i wzajemnie uzupełniające się środki procesowe. Ich wykorzystanie pozwala na
ochronę praw dłużnika bez osłabiania podstawowej funkcji egzekucji alimentów, jaką jest
zapewnienie osobie uprawnionej realnego i terminowego uzyskania należnych jej
świadczeń.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha/podpisano elektronicznie/

-- 8 of 8 --