Interpelacja w sprawie terminu ważności bonów kaucyjnych wydawanych w ramach systemu kaucyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18876
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie terminu ważności bonów kaucyjnych wydawanych w ramach systemu kaucyjnego
Zgłaszający: Anita Kucharska-Dziedzic
Data wpływu: 27-07-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z funkcjonowaniem systemu kaucyjnego zwracam się z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie terminów ważności bonów (voucherów) wydawanych przez automaty przyjmujące opakowania objęte systemem kaucyjnym oraz zasad postępowania z nieodebranymi środkami z tytułu kaucji.
Z informacji publikowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że przy zwrocie opakowania objętego systemem kaucyjnym konsumentowi należy się zwrot kaucji w formie pieniężnej, natomiast stosowanie bonów lub kuponów jest dopuszczalne pod warunkiem, że mogą one zostać łatwo wymienione na gotówkę.
Do mojego biura poselskiego docierają jednak sygnały od mieszkańców, wskazujące na wątpliwości związane z utratą możliwości realizacji bonu po upływie jego miesięcznego terminu ważności, czyli brakiem możliwości zwrotu środków wcześniej wpłaconych przez klienta w postaci kaucji za opakowanie.
Szczególne wątpliwości budzi kwestia środków pochodzących z kaucji za opakowania, które faktycznie wróciły do systemu i zostały przekazane do recyklingu lub ponownego wykorzystania. W takiej sytuacji cel środowiskowy systemu został osiągnięty, natomiast konsument może utracić prawo do odbioru kaucji wyłącznie z powodu przekroczenia terminu ważności bonu. Powstaje zatem pytanie o dalszy los tych środków oraz zasadność ich zatrzymania, skoro opakowanie zostało skutecznie odzyskane przez system.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska monitoruje problem utraty ważności bonów kaucyjnych oraz wpływ tego rozwiązania na prawa konsumentów?
2. Czy w ocenie ministerstwa dopuszczalne jest definitywne wygaśnięcie prawa do odbioru kaucji po upływie terminu ważności bonu, mimo że opakowanie zostało skutecznie zwrócone do systemu?
3. Czy analizowane jest wprowadzenie jednolitych ogólnokrajowych zasad dotyczących realizacji bonów kaucyjnych, w szczególności w zakresie minimalnego terminu ich ważności lub ich całkowite wyeliminowanie na rzecz zwrotu gotówki/zwrotu środków na rachunek bankowy wskazany przez konsumenta?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie rozwiązań umożliwiających odzyskanie środków z niewykorzystanego bonu po upływie terminu jego ważności, na przykład poprzez wypłatę kaucji w punkcie handlowym lub w drodze reklamacji?
5. Jak traktowane są środki pochodzące z kaucji za opakowania, które zostały prawidłowo zwrócone do systemu, jednak bon potwierdzający ich zwrot nie został zrealizowany przed upływem terminu ważności? Czy środki te pozostają w systemie kaucyjnym, czy też stanowią przychód podmiotów uczestniczących w systemie kaucyjnym (np. właścicieli supermarketów lub sklepów dyskontowych)?
6. Czy ministerstwo dysponuje danymi lub szacunkami dotyczącymi wartości kaucji, które nie zostały odebrane przez konsumentów pomimo zwrotu opakowań do systemu?
Z poważaniem
dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5294 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.35.2026.AK
4495140.18859358.15243580
Warszawa, 05-10-2026
Dotyczy: odpowiedź na interpelację Posłanki Anity Kucharskiej-Dziedzic w sprawie terminu
ważności bonów kaucyjnych wydawanych w ramach systemu kaucyjnego, K10INT18876
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do ww. interpelacji, poniżej przedstawiam wyjaśnienia opracowane na
podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 619) zwanej dalej „ustawą”.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska monitoruje problem utraty ważności bonów
kaucyjnych oraz wpływ tego rozwiązania na prawa konsumentów?
2. Czy w ocenie Ministerstwa dopuszczalne jest definitywne wygaśnięcie prawa do
odbioru kaucji po upływie terminu ważności bonu, mimo że opakowanie zostało
skutecznie zwrócone do systemu?
3. Czy analizowane jest wprowadzenie jednolitych ogólnokrajowych zasad dotyczących
realizacji bonów kaucyjnych, w szczególności w zakresie minimalnego terminu ich
ważności lub ich całkowite wyeliminowanie na rzecz zwrotu gotówki/ zwrotu środków
na rachunek bankowy wskazany przez konsumenta?
Do ministerstwa napływają zgłoszenia dotyczące przekroczenia terminu realizacji bonów
kaucyjnych. Rozumiemy powagę tych sytuacji, ponieważ każdorazowo dotyczą one
środków pieniężnych konkretnego konsumenta. Obecnie funkcjonująca rekomendacja
ministerstwa wskazuje, że bon powinien być ważny co najmniej miesiąc. Taki termin
znajduje uzasadnienie w przepisach dot. rozliczeń pomiędzy jednostką handlową a
podmiotem reprezentującym (art. 40i ust. 3 ustawy).
Jednocześnie, jak zadeklarowano w czasie konferencji prasowej w dniu 30 września 2026 r.
https://www.gov.pl/web/klimat/5-mld-opakowan-w-12-miesiecy-system-kaucyjny-
rozwija-sie-w-ekspresowym-tempie, prowadzone są prace dotyczące zmian w ustawie
w zakresie wprowadzenia obowiązku, aby bony wydawane przez butelkomaty posiadały
dłuższy okres ważności, tj. 90 dni. Zmiana ta spowoduje, że konsumenci nie będą tracili
środków z powodu krótkiego terminu realizacji bonów. Obecnie projekt oceny skutków
regulacji (OSR) jest przedmiotem uzgodnień wewnątrzresortowych. W najbliższym czasie
zostanie przekazany, wraz z wnioskiem o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów, do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu.
-- 1 of 2 --
4. Czy rozważane jest wprowadzenie rozwiązań umożliwiających odzyskanie środków
z niewykorzystanego bonu po upływie terminu jego ważności, na przykład poprzez
wypłatę kaucji w punkcie handlowym lub w drodze reklamacji?
Dopuszczenie takiej formy wstecznego rozliczania prowadziłoby do zwiększenia ryzyka
nadużyć i nie jest rozwiązaniem planowanym do wdrożenia. Należy również podkreślić,
że konsumenci zdecydowali się zwrócić opakowania w wybranej przez siebie jednostce
handlowej, a następnie nie zrealizowali otrzymanego bonu od razu, lecz odłożyli jego
realizację, mając możliwość zapoznania się z terminem jego ważności i ryzykiem jego
upływu.
Planowane wydłużenie terminu ważności bonów stanowi rozwiązanie prokonsumenckie,
wychodzące naprzeciw potrzebom osób, które nie dokonują regularnie zakupów przy okazji,
których mogłyby zrealizować bon.
5. Jak traktowane są środki pochodzące z kaucji za opakowania, które zostały
prawidłowo zwrócone do systemu, jednak bon potwierdzający ich zwrot nie został
zrealizowany przed upływem terminu ważności? Czy środki te pozostają w systemie
kaucyjnym, czy też stanowią przychód podmiotów uczestniczących w systemie
kaucyjnym (np. właścicieli supermarketów lub sklepów dyskontowych)?
Środki odpowiadające wartości voucherów, które nie zostały zrealizowane przez
konsumentów przed upływem terminu ich ważności, pozostają po stronie podmiotu
reprezentującego. Po upływie roku kalendarzowego stanowić będą tzw. nieodebraną
kaucję. Zgodnie z art. 40i ust. 4 ustawy – środki pochodzące z nieodebranej kaucji nie mogą
zostać przeznaczone na dowolny cel ani stanowić zysku operatora – maja być przeznaczone
na finansowanie funkcjonowania i rozwoju systemu kaucyjnego.
6. Czy Ministerstwo dysponuje danymi lub szacunkami dotyczącymi wartości kaucji,
które nie zostały odebrane przez konsumentów pomimo zwrotu opakowań do
systemu?
Ministerstwo nie prowadzi bieżącego monitoringu liczby niewykorzystanych bonów ani
wysokości środków pozostających z tego tytułu w systemie. Zgodnie z art. 40o ustawy,
podmioty reprezentujące są obowiązane sporządzać i składać marszałkowi województwa
roczne sprawozdania. Termin na ich złożenie jest do 15 marca za poprzedni rok
kalendarzowy, a zakres został określony w art. 73 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 14 grudnia
2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.). Sprawozdania te obejmują
m.in. dane dotyczące wysokości nieodebranej kaucji. Dane te będą dostępne po złożeniu
i zweryfikowaniu rocznych sprawozdań.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 2 of 2 --