Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.36.2026.AK
4495139.18857703.15234351
Warszawa, 01-10-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Katarzyny Anny Lubnauer oraz grupy Posłów
w sprawie systemu kaucyjnego, K10INT18868
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do ww. interpelacji poniżej przedstawiam wyjaśnienia na podstawie
przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 619) zwanej dalej „ustawą”.
1. Jaki jest status prawny bonów, talonów lub voucherów wydawanych przez automaty
kaucyjne jako potwierdzenie zwrotu opakowań? Czy stanowią one środek płatniczy,
znak legitymacyjny, czy też mają inny charakter prawny?
Bon wydany przez automat kaucyjny jest technicznym potwierdzeniem uprawnienia do
odbioru kwoty kaucji. Zgodnie z art. 8 ust. 6a ustawy, kaucja stanowi określoną kwotę
pieniężną pobieraną w momencie sprzedaży produktu w opakowaniu na napoje, zwracaną
w momencie zwrotu opakowania objętego systemem kaucyjnym. Jednocześnie przepisy
i praktyka funkcjonowania systemu przewidują różne techniczne formy realizacji zwrotu
(np. poprzez automaty kaucyjne generujące bony), przy czym wydanie bonu nie uchyla
obowiązku umożliwienia wypłaty wartości kaucji w formie pieniężnej.
Zakłada się dopuszczalność stosowania bonów kaucyjnych ze względu na ograniczenia
technologiczne maszyn RVM. Automaty, jeżeli nie ma możliwości, aby zwracały klientowi
gotówkę lub aby dokonywały zwrotu na kartę, mogą wydawać bon, a jednostka handlowa
musi zapewnić możliwość wypłaty pieniędzy przy kasie. Co istotne – sklep musi zapewnić
możliwość realizacji bonu w formie pieniężnej i nie może uzależniać wypłaty od dokonania
zakupów.
2. Co dzieje się ze środkami odpowiadającymi wartości niewykorzystanych talonów lub
voucherów, których ważność upłynęła? Do jakiego podmiotu trafiają te środki oraz na
jakiej podstawie prawnej?
Obecnie ustawa nie odnosi się wprost do instytucji bonów i nie określa minimalnego ani
maksymalnego terminu ważności. Rekomendacja ministerstwa wskazuje, że bon powinien
być ważny co najmniej miesiąc. Taki termin znajduje uzasadnienie w przepisach dot.
rozliczeń pomiędzy jednostką handlową a podmiotem reprezentującym (art. 40i ust. 3
ustawy).

-- 1 of 4 --

Środki odpowiadające wartości voucherów, które nie zostały zrealizowane przez
konsumentów przed upływem terminu ich ważności, pozostają w rozliczeniu podmiotu
reprezentującego, będą stanowić nieodebraną kaucję. Zgodnie z art. 40i ust. 4 ustawy –
środki pochodzące z nieodebranej kaucji nie mogą zostać przeznaczone na dowolny cel ani
stanowić zysku operatora – maja być przeznaczone na finansowanie funkcjonowania
i rozwoju systemu kaucyjnego.
3. Czy Ministerstwo monitoruje skalę niewykorzystanych talonów oraz wysokość
środków, które z tego tytułu pozostają w systemie? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie
dostępnych danych lub informacji.
Ministerstwo nie prowadzi bieżącego monitoringu liczby niewykorzystanych bonów ani
wysokości środków pozostających z tego tytułu w systemie. Zgodnie z art. 40o ustawy,
podmioty reprezentujące są obowiązane sporządzać i składać marszałkowi województwa
Sprawozdanie w zakresie funkcjonowania systemu kaucyjnego. Termin ich złożenia to 15 marca
za poprzedni rok kalendarzowy, a zakres określono w art. 73 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia
14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.). Sprawozdania te
obejmują m.in dane dotyczące wysokości nieodebranej kaucji.
Ustawa nie przewiduje innych mechanizmów uprawniających MKiŚ do pozyskiwania tych
danych w trakcie roku. Dane te będą dostępne po złożeniu i zweryfikowaniu rocznych
sprawozdań operatorów.
4. Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku, aby talony wydawane przez
butelkomaty były bezterminowe albo posiadały znacznie dłuższy okres ważności, tak
aby konsumenci nie tracili środków z powodu krótkiego terminu ich realizacji?
Tak, Ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązku, aby bony wydawane przez
butelkomaty posiadały dłuższy okres ważności tj. 90 dni, tak aby konsumenci nie tracili
środków z powodu krótkiego terminu ich realizacji. Obecnie projekt oceny skutków regulacji
(OSR) jest przedmiotem uzgodnień wewnętrznych. W najbliższym czasie zostanie
przekazany, wraz z wnioskiem o wpis projektu do wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów, do Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu.
5. Jakie obowiązki ciążą na sklepach w sytuacji, gdy butelkomat jest przepełniony,
uszkodzony lub z innych przyczyn nie przyjmuje opakowań? W jakim czasie sklep
powinien doprowadzić urządzenie do stanu umożliwiającego jego prawidłowe
funkcjonowanie?
6. Czy w przypadku awarii lub przepełnienia butelkomatu sklep ma obowiązek przyjąć
opakowania objęte systemem kaucyjnym w sposób ręczny, czy też może odmówić ich
odbioru?
Punktem wyjścia do wskazania obowiązków sklepu w zakresie zbiórki opakowań jest
ustawowy obowiązek prowadzenia zbiórki opakowań i odpadów opakowaniowych przez
jednostki handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m² (art. 44 ust. 2
ustawy). Ze względu na brak opisanego w ustawie rozwiązania dot. prowadzenia zbiórki za
pomocą maszyn RVM rekomenduje się, aby każdorazowo poszczególne sprawy traktować
w sposób indywidualny.
W przypadku awarii automatu RVM sklep powinien niezwłocznie wdrożyć procedury
zastępcze, które umożliwią klientom zwrot opakowań objętych systemem kaucyjnym.
Zgodnie z przepisami dotyczącymi systemu kaucyjnego oraz zasadą zapewnienia
dostępności zwrotu opakowań, awaria techniczna nie zwalnia sprzedawcy z obowiązku
przyjmowania opakowań, o ile jest to organizacyjnie możliwe. Sklep może uruchomić

-- 2 of 4 --

czasowe przyjmowanie opakowań w sposób manualny lub przekierować klientów do
najbliższego działającego punktu zbiórki, przy jednoczesnym jasnym i czytelnym
poinformowaniu o zasadach postępowania. Takie podejście ogranicza ryzyko naruszenia
przepisów oraz buduje zaufanie klientów do systemu.
Czasowe wyłączenie z funkcjonowania automatu RVM powinno być traktowane jako
element naturalnego procesu wdrażania nowego systemu, w którym kluczową rolę odgrywa
etap uczenia się i pracowników jednostki handlowej i klientów. Rozwiązaniem pożądanym
byłoby, aby sklep wyposażył personel w proste instrukcje postępowania na wypadek awarii,
w tym zakres informacji przekazywanych klientom oraz sposób dokumentowania problemu
technicznego. Pracownicy uczą się obsługi nowego rozwiązania w praktyce, dlatego istotne
jest zapewnienie im wsparcia, jasnych procedur oraz akceptacji dla błędów wynikających
z nowości procesu. Takie podejście sprzyja zgodności z prawem pracy, zasadami należytej
staranności oraz poprawia jakość obsługi klienta. Przejrzystość proceduralna
i powtarzalność obsługi w przypadku awarii wpływać będzie na zwiększanie zrozumienia
klientów do obowiązków realizowanych przez sprzedawców i większej wyrozumiałości dla
chwilowych trudności z odbiorem opakowań.
Nie istnieje jeden, precyzyjnie określony maksymalny dopuszczalny czas trwania awarii
automatu RVM, jednak należy przyjąć, że powinna ona zostać usunięta niezwłocznie,
tj. w najkrótszym możliwym terminie, z uwzględnieniem realnych możliwości technicznych
i organizacyjnych. Kluczowe znaczenie ma tu dochowanie należytej staranności przez
podmiot prowadzący jednostkę handlową, w szczególności poprzez zgłoszenie awarii,
współpracę z serwisem oraz wdrożenie procedur zastępczych umożliwiających realizację
obowiązków systemowych. Odpowiedzialność za niewywiązanie się z obowiązków – w tym
potencjalne sankcje administracyjne – co do zasady spoczywa na jednostce handlowej jako
podmiocie zobowiązanym wobec klientów, jednak w praktyce powinna być ona oceniana
z uwzględnieniem zakresu odpowiedzialności podmiotu reprezentującego, który odpowiada
m.in. za organizację systemu.
Jednocześnie należy odrębnie traktować sytuacje wynikające z działania siły wyższej, takie
jak przerwy w dostawie energii elektrycznej, które uniemożliwiają funkcjonowanie nie tylko
automatu RVM, ale całej placówki handlowej. W takim przypadku, gdy sklep z przyczyn
obiektywnych nie jest w stanie ani przyjmować opakowań, ani prowadzić sprzedaży, brak
realizacji obowiązków w ramach systemu kaucyjnego nie powinien być oceniany jako
zawinione naruszenie przepisów. Kluczowe jest jednak odpowiednie udokumentowanie
zdarzenia oraz wznowienie realizacji obowiązków niezwłocznie po usunięciu przyczyny
awarii. Takie podejście pozostaje zgodne z zasadą proporcjonalności oraz uwzględnia realia
funkcjonowania jednostek handlowych.
7. Jakie środki nadzoru oraz sankcje przewidziano wobec podmiotów prowadzących
sklepy, które nie zapewniają sprawnego odbioru opakowań objętych systemem
kaucyjnym lub utrzymują butelkomaty w stanie uniemożliwiającym ich użytkowanie?
W ustawie w art. 56 ust. 14a i art. 57 ust. 1, wskazano, że ten kto wbrew przepisowi art. 44
ust. 2, prowadząc jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży
powyżej 200 m2, w której użytkownikom końcowym są oferowane produkty będące
napojami w opakowaniach na napoje objętych systemem kaucyjnym, nie pobiera lub nie
zwraca kaucji, lub nie zbiera pustych opakowań lub odpadów opakowaniowych podlega
karze od 10 000 zł do 500 000 zł.
8. Czy Ministerstwo analizuje wpływ obecnych rozwiązań na poziom zaufania
konsumentów do systemu kaucyjnego oraz planuje zmiany mające na celu lepszą
ochronę ich interesów?

-- 3 of 4 --

Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie 4 planowana jest nowelizacja przepisów ustawy
i uregulowanie kwestii tzw. „bonów kaucyjnych”. Celem nowelizacji jest uregulowanie
terminu możliwej realizacji bonów kaucyjnych potwierdzających zwrot opakowań
w automatach RVM funkcjonujących w ramach systemu kaucyjnego.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM

-- 4 of 4 --