+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.384.2026
Warszawa, 20 sierpnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 18806 Pani Posłanki Danuty
Jazłowieckiej w sprawie mechanizmów zapewniających bezpieczeństwo obrotu prawnego
w projektowanym systemie wspieranego podejmowania decyzji.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że potrzeba likwidacji instytucji ubezwłasnowolnia
jest zjawiskiem obiektywnym, wynikającym nie tylko ze zmieniających się warunków
społecznych i kulturowych, zwłaszcza dotyczących postrzegania osób
z niepełnosprawnością, ale także zobowiązań krajowych i międzynarodowych. W zakresie
prawa międzynarodowego należy zwrócić uwagę w szczególności na Konwencję
o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzoną w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia
2006 r.1 Art. 12 ust. 3 Konwencji ONZ nakłada na państwa-strony obowiązek podjęcia
odpowiednich środków w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami dostępu
do wsparcia, którego mogą potrzebować przy korzystaniu ze zdolności do czynności
prawnych2. Przyjęty przez Radę Ministrów projekt ustawy o instrumentach wspieranego
podejmowania decyzji realizuje także standard obowiązujący w regionalnym systemie
1 Dz.U. z 2012 r. poz. 1169, dalej jako: „Konwencja ONZ”
2 W polskiej wersji językowej Konwencji ONZ dokonano błędnego tłumaczenia sformułowania legal
capacity jako zdolności prawnej, podczas gdy obejmuje ono zarówno zdolność prawną, jak
i zdolność do czynności prawnych, patrz: uzasadnienie do projektu ustawy o instrumentach
wspieranego podejmowania decyzji, str. 2.

-- 1 of 13 --

2
ochrony praw człowieka Rady Europy. Po pierwsze, projektowane przepisy uwzględniają
orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w szczególności w sprawach
Shtukaturov przeciwko Rosji3, Lashin przeciwko Rosji4, X i Y przeciwko Chorwacji5, Alajos
Kiss przeciwko Węgrom6, Kędzior przeciwko Polsce7 oraz Stanev przeciwko Bułgarii8.
Z przytoczonych orzeczeń wynika jednoznacznie, że ubezwłasnowolnienie, które ma
w istocie charakter blankietowy, pozbawiając w sposób automatyczny osobę
ubezwłasnowolnioną autonomii decyzyjnej zarówno w sferze prawa cywilnego, jak
również prawa rodzinnego, prawa wyborczego oraz prawa administracyjnego, przy
jednoczesnym braku możliwości weryfikacji zasadności dalszego ubezwłasnowolnienia na
wniosek osoby ubezwłasnowolnionej, jest niezgodne z europejską Konwencją o ochronie
praw człowieka i podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie w dniu 4 listopada 1950
r.9,10 Dodatkowo należy wskazać, że zastąpienie instytucji ubezwłasnowolniania modelem
wspieranego podejmowania decyzji realizuje krajową Strategię na rzecz Osób
z Niepełnosprawnościami 2021-203011 oraz wpisuje się w założenia Krajowego Programu
Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki publicznej do roku 203012.
Ministerstwo Sprawiedliwości, projektując ustawę o instrumentach wspieranego
podejmowania decyzji13, współpracowało z przedstawicielami nauki, środowiskiem
medycznym, jak i organizacjami pozarządowymi reprezentującymi osoby
z niepełnosprawnościami. Opracowane rozwiązania uwzględniają zarówno konieczność
zabezpieczenia osób z niepełnosprawnościami, osób im najbliższych jak i realizację
3 Wyrok z 27 czerwca 2008 r., skarga nr 44009/05
4 Wyrok z 22 stycznia 2013 r., skarga nr 33117/02
5 Wyrok z 3 listopada 2011 r., skarga nr 5193/09
6 Wyrok z 10 maja 2010 r., skarga nr 38832/06
7 Wyrok z 16 października 2012 r., skarga nr 45026/07
8 Wyrok z 17 stycznia 2012 r., skarga nr 36760/06
9 Dz.U. 1993 Nr 61, poz. 284 ze zm.
10 Uzasadnienie do projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, str. 3
11 Załącznik do uchwały nr 27 Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2021 r. w sprawie przyjęcia
dokumentu Strategia na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030 (M. P. z 2021 r. poz. 218)
12 Załącznik do uchwały nr 173 Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2025 r. w sprawie „Krajowego
Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, polityki publicznej do roku 2030” (M. P. z 2025 r.
poz. 1276)
13 Dalej jako: „projekt albo projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji”

-- 2 of 13 --

3
standardu ochrony praw człowieka, wynikającą z powołanego wcześniej stanu prawnego
i dorobku judykatury. Projektodawca miał także na uwadze konieczność zabezpieczenia
pewności obrotu prawnego i porządku publicznego.
Należy podkreślić, że celem projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania
decyzji jest zastąpienie instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego
podejmowania decyzji. Z uwagi na powyższe – zgodnie z projektowaną regulacją – pełną
zdolność do czynności prawnych posiadać będzie każda osoba pełnoletnia. Zdolność ta nie
będzie mogła zostać ograniczona ani odebrana na skutek jakiegokolwiek zdarzenia
prawnego, w tym orzeczenia sądu. Przedmiotowy projekt przewiduje przy tym
następujące instrumenty wspieranego podejmowania decyzji:
- asystenta prawnego – działającego na podstawie umowy o asystę prawną, zawieranej
pomiędzy osobą wspieraną a asystentem. Wsparcie asystenta prawnego obejmuje
wyłącznie działania faktyczne, pomagające samodzielnie dokonywać czynności prawne
przez osobę wspieraną;
- kuratora wspierającego – działającego analogicznie jak asystent prawny, jednakże
ustanawianego przez sąd na wniosek osoby potrzebującej takiego wsparcia bądź z urzędu
za zgodą osoby potrzebującej tego rodzaju wsparcia;
- kuratora reprezentującego – działającego wyłącznie na podstawie orzeczenia sądu
i w granicach wskazanych w tym orzeczeniu. Kurator reprezentujący może być
uprawniony do wyrażania zgody na dokonywanie czynności prawnych przez osobę
wspieraną lub dokonywania czynności prawnych w imieniu osoby wspieranej;
- pełnomocnika rejestrowanego – działającego na podstawie nowego typu
pełnomocnictwa, udzielanego na przyszłość, na wypadek niemożności samodzielnego
kierowania swoim postępowaniem, ze względu na stan zdrowia14.
W kontekście opisanej w interpelacji problematyki, przy udzielaniu odpowiedzi na objęte
nią zapytania, należy odnieść się bardziej szczegółowo do przewidzianej
w przedmiotowym projekcie instytucji kuratora reprezentującego oraz pełnomocnika
14 Więcej informacji o proponowanych w rządowym projekcie ustawy o instrumentach
wspieranego podejmowania decyzji rozwiązaniach, w tym zmianach wynikowych - zob. projekt
oraz uzasadnienie - nr druku 2645 - https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/druk.xsp?nr=2645

-- 3 of 13 --

4
rejestrowanego, bowiem asysta prawna oraz kuratela wspierająca dotyczą wyłącznie
faktycznego wsparcia w prowadzeniu przez osobę wspieraną jej własnych spraw.
Ad 1
Odnosząc się do powyższego pytania, w stosunku do projektowanej instytucji kuratora
reprezentującego, należy zwrócić uwagę na poniższe kwestie. Zgodnie z projektowanym15
art. 16 § 1-2 k.c.16 „dla osoby pełnoletniej potrzebującej wsparcia w zakresie, w jakim
nie jest w stanie postrzegać lub oceniać rzeczywistości albo samodzielnie kierować swoim
postępowaniem, sąd ustanawia kuratora reprezentującego, jeżeli jest to konieczne dla
ochrony jej praw lub interesów. Kurator reprezentujący może być ustanowiony
do załatwienia konkretnej sprawy, prowadzenia spraw określonego rodzaju, a nawet
prowadzenia wszelkich spraw”.
Stosownie natomiast do treści art. 19 przedmiotowego projektu ustawy:
„1. W postanowieniu o ustanowieniu kuratora reprezentującego sąd określa zakres
i rodzaj spraw, przy których prowadzeniu czynności mogą być dokonywane:
1) przez kuratora w imieniu osoby wspieranej lub
2) przez osobę wspieraną za zgodą kuratora.
2. Jeżeli osoba wspierana, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, o którym
mowa w ust. 1 pkt 1, dokona samodzielnie czynności prawnej, kurator może potwierdzić
tę czynność, o ile wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd. Przepis art. 18
Kodeksu cywilnego stosuje się.
3. Sąd może postanowić, że osoba wspierana dokonuje samodzielnie czynności prawnych
polegających na zaciągnięciu zobowiązania lub rozporządzeniu mieniem o wartości
nieprzekraczającej określonej przez sąd kwoty.”.
W konsekwencji projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji
przewiduje17 zmianę art. 18 § 1 k.c., który otrzymuje brzmienie:
15 Art. 28 pkt 3 projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji
16 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795, dalej jako: „k.c.”
17 Art. 28 pkt 5-8 projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji

-- 4 of 13 --

5
„Ważność umowy zawartej bez wymaganej zgody przez osobę ograniczoną w zdolności
do czynności prawnych albo osobę, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego,
zależy od jej potwierdzenia przez przedstawiciela ustawowego albo tego kuratora, o ile
wynika to z zakresu jego działania określonego przez sąd.”. Ponadto w art. 18 k.c.
przewidziano dodanie § 21 w brzmieniu:
„§ 21. Osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może sama potwierdzić
umowę po uchyleniu orzeczenia w przedmiocie ustanowienia kuratora reprezentującego
bądź po upływie okresu, na jaki został ustanowiony, bądź po zmianie orzeczenia o sposobie
jej reprezentacji, w zakresie którego mieściła się potwierdzana umowa.”. Natomiast
zgodnie z projektowaną regulacją § 3 w art. 18 k.c. otrzymuje brzmienie:
„§ 3. Druga strona umowy nie może powoływać się na brak zgody przedstawiciela
ustawowego bądź kuratora reprezentującego. Może jednak wyznaczyć mu odpowiedni
termin do potwierdzenia umowy i staje się wolna po bezskutecznym upływie tego
terminu.”.
Ponadto w Kodeksie cywilnym przewidziano m.in. zmiany w art. 19 poprzez oznaczenie
dotychczasowej treści jako § 1 i dodanie § 2 w brzmieniu:
„§ 2. Jeżeli osoba, dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, sama dokonała
jednostronnej czynności prawnej, a czynność ta wynika z zakresu działania kuratora
reprezentującego określonego przez sąd, czynność jest nieważna.”.
Ponadto projekt przewiduje dodanie do k.c. art. 191 w brzmieniu „czynność prawna
dokonana przez przedstawiciela ustawowego albo kuratora reprezentującego
bez wymaganego zezwolenia sądu jest nieważna", jak również zmianę art. 20 k.c., który
otrzymuje brzmienie „osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych albo osoba,
dla której ustanowiono kuratora reprezentującego, może bez zgody przedstawiciela
ustawowego albo kuratora reprezentującego zawierać umowy należące do umów
powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego”.
Natomiast w stosunku do pełnomocnika rejestrowanego należy zauważyć, że zgodnie
z projektowanym art. 10910 § 1 k.c. „osoba pełnoletnia, dla której nie ustanowiono

-- 5 of 13 --

6
kuratora reprezentującego, może udzielić pełnomocnictwa na wypadek, gdyby
w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie kierować swoim
postępowaniem (pełnomocnictwo rejestrowane)”. Stosownie do treści proponowanego
art. 10910 § 2-3 k.c. „pełnomocnictwo rejestrowane obejmuje umocowanie do wszystkich
czynności związanych z osobą i majątkiem mocodawcy, w tym do wyrażania w imieniu
mocodawcy zgody albo odmowy zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, a także do
reprezentowania mocodawcy we wszystkich postępowaniach przed sądami, innymi
organami władzy publicznej oraz sądami polubownymi. Pełnomocnictwo rejestrowane
nie obejmuje umocowania do głosowania w wyborach w imieniu mocodawcy.
Pełnomocnictwa rejestrowanego nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich”.
Zgodnie natomiast z projektowanym art. 10910 § 4-5 k.c. „oświadczenie mocodawcy jest
składane osobiście w formie aktu notarialnego i podlega wpisowi w Rejestrze
Pełnomocnictw, o którym mowa w ustawie z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1001, z 2025 r. poz. 479, 1669, 1793 oraz z 2026 r. poz. 26, 176 i 370).
Powstanie umocowania pełnomocnika rejestrowanego następuje z chwilą wpisu przez
notariusza protokołu poświadczenia pełnomocnictwa rejestrowanego w Rejestrze
Pełnomocnictw dokonywanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 lutego 1991
r. – Prawo o notariacie”18.
Należy wyjaśnić, że zarówno kurator reprezentujący, jak również umocowany
pełnomocnik rejestrowany, są instrumentami wspieranego podejmowania decyzji,
adresowanymi do osób o podobnych potrzebach, mającymi na celu umożliwienie osobom
pełnoletnim korzystanie ze zdolności do czynności prawnych w sposób zgodny z ich wolą,
potrzebami, interesami. W przypadku kuratora reprezentującego osoba, dla której został
on ustanowiony, nie będzie mogła samodzielnie skutecznie dokonywać czynności
prawnych, w zakresie działania tego kuratora określonego przez sąd, bowiem w takiej
sytuacji skuteczność umowy samodzielnie zawartej przez osobę wspieraną zależeć będzie
od jej potwierdzenia przez kuratora, zaś jednostronna czynność prawna dokonana przez
18 Szczegółowe regulacje dotyczące pełnomocnictwa rejestrowanego zob. projekt ustawy
o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, w szczególności art. 28 pkt 14 projektu
(proponowane art. 10910 - 10918 k.c.) oraz art. 47 pkt 8 projektu (proponowane art. 95zm – art.
95zt ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 614, dalej jako:
„ustawa – Prawo o notariacie”).

-- 6 of 13 --

7
osobę wspieraną będzie nieważna. Natomiast z istoty pełnomocnictwa wynika,
że umocowanie pełnomocnika rejestrowanego nie może wykluczyć samodzielnego
działania mocodawcy. Mając jednak na względzie przesłankę powstania umocowania
takiego pełnomocnika, nie wydaje się, by mocodawca miał faktyczną możliwość
podejmowania czynności. Ewentualnie dokonane czynności prawne mogłyby podlegać
ocenie z punktu widzenia art. 82 k.c.
Odnosząc się do wpływu projektowanych rozwiązań na bezpieczeństwo obrotu
prawnego, należy podkreślić, że kwestie te były rozważane w toku prac nad
przedmiotowym projektem. Objęty regulacją sposób zabezpieczenia pewności obrotu
prawnego i porządku publicznego zasadniczo nie odbiega od tego wynikającego
z aktualnie obowiązujących przepisów prawa. Obecnie fakt ubezwłasnowolnienia
zarówno całkowitego, jak i częściowego, nie podlega rejestracji. W odniesieniu do osób
ubezwłasnowolnionych całkowicie, które nie mają zdolności do czynności prawnych,
należy wskazać na treść art. 14 § 1 -2 k.c. – zgodnie z którym czynność prawna dokonana
przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna. Jednakże, gdy
osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie
zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się
ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby
niezdolnej do czynności prawnych. Natomiast w stosunku do osób ubezwłasnowolnionych
częściowo, które mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, należy zwrócić
uwagę na treść art. 17 k.c., zgodnie z którym z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie
przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona
w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim
prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego. Stosownie natomiast do
treści art. 18 § 1-3 k.c. ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną
w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego,
zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela. Osoba ograniczona
w zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej
zdolności do czynności prawnych. Strona, która zawarła umowę z osobą ograniczoną
w zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się na brak zgody jej

-- 7 of 13 --

8
przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi
odpowiedni termin do potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie
wyznaczonego terminu. Stosownie do treści art. 19 k.c., jeżeli osoba ograniczona
w zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności prawnej,
do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.
W myśl art. 20-22 k.c. osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych może bez
zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie
zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Osoba ograniczona
w zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego
rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z ważnych powodów inaczej
postanowi. Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności
prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta
uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą.
Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy
zgoda przedstawiciela ustawowego.
Podsumowując należy wskazać, że w przypadku projektowanej instytucji pełnomocnictwa
rejestrowanego – nowego typu pełnomocnictwa – nie ulegają zmianie skutki
dokonywania czynności prawnych przez mocodawcę, w imieniu którego może działać
pełnomocnik. Dodatkowo – w tym przypadku – należy podkreślić funkcję projektowanego
Rejestru Pełnomocnictw, który w myśl projektowanego art. 95zm § 2 ustawy – Prawo
o notariacie będzie „rejestrem publicznym w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r.
o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2025 r.
poz. 1703 oraz z 2026 r. poz. 160), który służy do rejestracji danych dotyczących
pełnomocnictwa rejestrowanego oraz zdarzeń, które dotyczą umocowania pełnomocnika
rejestrowanego”19. Natomiast w odniesieniu do proponowanej instytucji kurateli
reprezentującej należy zauważyć, że w przypadku zawarcia przez osobę, dla której
ustanowiono kuratora reprezentującego, umowy wchodzącej w zakres działania jej
kuratora, skuteczność tej czynności prawnej każdorazowo będzie uzależniona od zgody
19 Szczegółowe regulacje dot. projektowanego Rejestru Pełnomocnictw zob. art. 47 pkt 8 projektu
ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, przewidującego zmiany w ustawie –
Prawo o notariacie

-- 8 of 13 --

9
kuratora, która może być także wyrażona następczo. Natomiast jeżeli osoba, dla której
ustanowiono kuratora reprezentującego, sama dokona jednostronnej czynności prawnej,
wynikającej z zakresu działania kuratora reprezentującego określonego przez sąd,
czynność ta będzie nieważna.
Podkreślenia wymaga, że przepisy, które znoszą instytucję ubezwłasnowolnienia,
nie mogą być w praktyce bardziej restrykcyjne – w odniesieniu do możliwości działania
przez osobę wspieraną – od regulacji obecnie obowiązujących w stosunku do osób
ubezwłasnowolnionych.
Ad 2
Projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji nie przewiduje
utworzenia rejestru/innego mechanizmu rejestracji oraz weryfikacji osób wspieranych
(korzystających z instrumentów wspieranego podejmowania decyzji). Jak już wskazano
powyżej, asysta prawna oraz kuratela wspierająca dotyczą wsparcia o charakterze
faktycznym, a więc nie mają znaczenia dla skuteczności czynności prawnych
dokonywanych w obrocie prawnym przez osoby wspierane. Natomiast wprowadzenie
rejestru osób wspieranych przez kuratora reprezentującego (podobnie jak uprzednio
rejestr osób ubezwłasnowolnionych) budzi poważne wątpliwości konstytucyjne i jest
rażąco sprzeczne z konwencyjnym standardem ochrony praw osób
z niepełnosprawnościami. W toku procesu legislacyjnego rozważana była kwestia
rejestracji środków ochrony osób dorosłych, w tym kuratorów reprezentujących. Rejestr
taki służyłby jednak weryfikacji umocowania kuratora. W pierwszej kolejności należy
wskazać, że zbudowanie nowego rejestru (środków ochrony osób dorosłych) wymagałoby
dużych nakładów finansowych. Ponadto funkcjonowanie takiego rejestru w obrocie
prawnym generowałoby także stale koszty związane z jego obsługą. Nadmienić w tym
miejscu należy, że w toku prac nad rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady
w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania środków oraz
współpracy w kwestiach dotyczących ochrony osób dorosłych COM(2023), jedną
z opracowywanych kwestii pozostawała problematyka rejestrów środków ochrony osób
dorosłych. Ostatecznie jednak wykreślono cały rozdział dotyczący przedmiotowej kwestii.

-- 9 of 13 --

10
Należy podkreślić, że problematyka rejestrów środków ochrony osób dorosłych jest
złożona. Po pierwsze rejestry takie zwierałby dane wrażliwe, podlegające prawnej
ochronie na gruncie przepisów krajowych, jak i wspólnotowych. Po wtóre, powstanie
rejestru mogłoby być uznane za stygmatyzujące i dyskryminujące. Wyważenia wymagałby
zatem słuszny interes jednostki (poszanowanie życia prywatnego i ochrona danych
wrażliwych, jak np. stan zdrowia) w kontekście ochrony bezpieczeństwa obrotu
prawnego. Co istotne, w aktualnym stanie prawnym brak jest takiego rejestru,
w odniesieniu do osób ubezwłasnowolnionych. Z tych przyczyn w projekcie ustawy
o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji uznano za wystarczające
legitymowanie się w obrocie prawnym przez kuratora reprezentującego odpisem
prawomocnego postanowienia wskazującego zakres jego działania, natomiast przez
umocowanego pełnomocnika rejestrowanego – wypisem protokołu poświadczenia
pełnomocnictwa rejestrowanego. Wymaga jednak podkreślenia, że projekt ustawy
o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji przewiduje regulacje dotyczące
działań kuratora reprezentującego/umocowanego pełnomocnika rejestrowanego, w tym
przykładowo wymóg uzyskania zezwolenia sądu na dokonanie określonych czynności20.
Jak już wspomniano w odpowiedzi na pytanie nr 1 - projektowana regulacja przewiduje
natomiast wprowadzenie Rejestru Pełnomocnictw21, prowadzonego przez Krajową Radę
Notarialną, który ma jednak służyć do rejestracji danych dotyczących pełnomocnictwa
rejestrowanego oraz zdarzeń, które dotyczą umocowania pełnomocnika rejestrowanego.
Powyższe oznacza, że rejestracji podlegać będzie przede wszystkim sam fakt udzielenia
pełnomocnictwa, z uwagi na szczególną jego doniosłość, jak również następczych zdarzeń,
które będą miały wpływ na możliwość działania pełnomocnika. Podkreślić jednak należy,
że – zgodnie z projektem ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji –
udzielenie pełnomocnictwa rejestrowanego (na przyszłość) ma charakter dobrowolny
oraz obejmuje ono każdorazowo stały, ustawowy zakres umocowania (kwestie skutków
20 Zob. projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, w szczególności art.
20 oraz projektowany art. 191 k.c. i proponowany art. 10912 k.c. (art. 28 pkt 7 i pkt 14 projektu)
21 Szczegółowe regulacje dot. projektowanego Rejestru Pełnomocnictw zob. art. 47 pkt 8 projektu
ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, przewidującego zmiany w ustawie –
Prawo o notariacie.

-- 10 of 13 --

11
udzielenia pełnomocnictwa rejestrowanego szerzej opisano w odpowiedzi na pytanie
nr 1). Opisane różnice między instytucją pełnomocnictwa rejestrowanego oraz kuratelą
reprezentującą przemawiają za wprowadzeniem rejestru tego rodzaju pełnomocnictw,
ale nie uzasadniają ustanowienia mechanizmu rejestracji/weryfikacji osób, które mają
ustanowionego kuratora reprezentującego.
Ad 3-4
Projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji został przyjęty przez
Radę Ministrów w dniu 2 czerwca 2026 r., co formalnie zakończyło rządowy etap prac nad
projektem. Aktualnie projekt pozostaje procedowany w Sejmie. W związku z tym
Ministerstwo Sprawiedliwości obecnie nie prowadzi prac mających na celu uzupełnienie
przedmiotowego projektu.
Ad 5
W toku prac nad przedmiotowym projektem poddano analizie wpływ projektowanych
rozwiązań na wykonywanie obowiązków zawodowych przez notariuszy, banki, instytucje
finansowe, sądy prowadzące księgi wieczyste oraz inne podmioty zobowiązane
do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności prawnych.
Zarządzeniem nr 243 Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 lipca 2023 r. powołano Zespół
do spraw opracowania propozycji rozwiązań normatywnych w zakresie zastąpienia
instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji22.
Do zadań Zespołu należało:
1) opracowanie propozycji rozwiązań normatywnych służących zastąpieniu instytucji
ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji;
2) opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących zagadnień objętych
zakresem prac Zespołu;
3) wykonywanie innych zadań zleconych przez Prezesa Rady Ministrów dotyczących
zagadnień związanych z zastąpieniem instytucji ubezwłasnowolnienia modelem
wspieranego podejmowania decyzji.
22 M. P. z 2023 r. poz. 650, ze zm.

-- 11 of 13 --

12
Członkami Zespołu byli przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości, Ministra Finansów,
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministra Zdrowia, Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji, Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych,
Ministra do spraw Równości i Rzecznika Praw Pacjenta. Ponadto udział w pracach Zespołu
brali także jako eksperci przedstawiciele Naczelnej Izby Lekarskiej, notariuszy, akademicy
z Uniwersytetu Warszawskiego oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych.
Projekt był również poddany konsultacjom publicznym, w których brali także udział
przedstawiciele sektora bankowego, instytucji finansowych, notariatu i sądownictwa.
Przebieg rządowego procesu legislacyjnego, w tym konsultacji publicznych i opiniowania
był publikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12392502.
W zakładce konsultacje publiczne dostępne jest zestawienie wszystkich zgłoszonych uwag
wraz z odniesieniem się do nich projektodawcy.
Ad 6
Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 2 projekt nie przewiduje mechanizmów
weryfikacyjnych w stosunku do osób wspieranych/rejestru osób korzystających
z instrumentów wspieranego podejmowania decyzji, a zatem pogłębione analizy
w zakresie objętym zapytaniem nie były przeprowadzane.
Natomiast w stosunku do – opisanego powyżej – Rejestru Pełnomocnictw kwestie
dotyczące ochrony danych osobowych były poddane analizie, a odniesienie do nich
zawiera Ocena Skutków Regulacji przedmiotowego projektu, w której m.in. wskazano, że:
„założeniem projektowanej regulacji jest powszechny charakter Rejestru Pełnomocnictw.
Każdy kto zna numer PESEL mocodawcy będzie miał dostęp do informacji udostępnianych
w Rejestrze Pełnomocnictw – na zasadach ogólnych – przewidzianych w projektowanym
art. 95zr § 1-2, z zachowaniem zasady minimalizacji danych wynikających z przepisów
dotyczących ochrony danych osobowych. Z zakresu informacji udostępnianych z Rejestru

-- 12 of 13 --

13
Pełnomocnictw wyłączono informacje dotyczące przyczyn z powodu których umocowanie
nie powstało albo wygasło, o których mowa w art. 95zp pkt 8, ze względu na charakter
tych informacji. Dostęp do tych informacji nie jest niezbędny dla osób trzecich
do potwierdzenia umocowania pełnomocnika za pośrednictwem Rejestru. Dostęp
do pełnego zakresu informacji z Rejestru Pełnomocnictw będzie natomiast posiadał sąd,
celem umożliwienia weryfikacji informacji stanowiących przesłanki
do niepowstania/wygaśnięcia umocowania”23.
Ad 7-8
Ministerstwo Sprawiedliwości nie planuje dalszych analiz lub konsultacji, objętych
zapytaniem, bowiem projekt został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 2 czerwca 2026
r., co formalnie zakończyło rządowy etap prac nad projektem. Aktualnie projekt pozostaje
procedowany w Sejmie. Konsultacje publiczne oraz opiniowanie, w tym z udziałem
przedstawicieli środowisk notarialnych, sektora bankowego, sądów oraz innych
uczestników obrotu prawnego, zostały przeprowadzone na etapie rządowego procesu
legislacyjnego.
Niezależnie od powyższego uprzejmie wskazuję, że Ministerstwo Sprawiedliwości jest
gotowe do podjęcia współpracy nad projektem, zgodnie z przepisami prawa
obowiązującymi na tym etapie prac legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
23 OSR projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji/2. Rekomendowane
rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji i oczekiwany efekt/Prawo o notariacie

-- 13 of 13 --