Interpelacja nr 18770
Interpelacja w sprawie systemowego podejścia do problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (95%)
Cyfryzacja i Technologie (64%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowego podejścia do problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych
Interpelacja nr 18770
do ministra zdrowia
w sprawie systemowego podejścia do problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych
Zgłaszający: Paweł Papke
Data wpływu: 21-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie narastającego problemu nadmiernego i problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych oraz braku w Polsce wyodrębnionej, specjalistycznej ścieżki diagnostycznej i terapeutycznej odpowiadającej na to zjawisko.
Coraz więcej dzieci i nastolatków doświadcza poważnych konsekwencji związanych z intensywnym korzystaniem z platform społecznościowych. Problem ten może prowadzić m.in. do zaburzeń snu, pogorszenia funkcjonowania szkolnego, izolacji społecznej, zaburzeń koncentracji, problemów emocjonalnych, obniżenia dobrostanu psychicznego, zachowań kompulsywnych, a w niektórych przypadkach również do współwystępowania depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń odżywiania, samookaleczeń czy myśli samobójczych.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że problematyczne korzystanie z mediów społecznościowych nie funkcjonuje obecnie jako odrębna jednostka chorobowa, która posiadałaby jasno określone kryteria diagnostyczne, wyodrębnione standardy leczenia oraz powszechnie dostępny, kwalifikowany system terapii. W konsekwencji dzieci i młodzież, których problemy są bezpośrednio lub pośrednio związane z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych, trafiają do ogólnego systemu opieki psychiatrycznej i psychologicznej.
W praktyce może to oznaczać, że system leczniczy nie zawsze dysponuje odpowiednimi narzędziami do rozpoznania, oceny i leczenia specyfiki tego problemu. Dziecko może otrzymać pomoc w związku z objawami współistniejącymi, jednak brak jest kompleksowej, wyspecjalizowanej ścieżki obejmującej jednocześnie diagnozę zachowań kompulsywnych, wpływu algorytmów i mechanizmów uzależniających, funkcjonowania rodziny oraz problemów psychicznych i społecznych dziecka.
Szczególnego znaczenia nabiera fakt, że problem ten może mieć charakter systemowy i dynamiczny. Platformy cyfrowe wykorzystują mechanizmy projektowania angażującego, powiadomienia, systemy nagród, rekomendacje algorytmiczne i mechanizmy społecznej presji. W przypadku dzieci i młodzieży, których zdolność do samoregulacji dopiero się rozwija, może to prowadzić do szczególnie poważnych konsekwencji.
Jednocześnie pojawiają się przypadki, w których sądy, w ramach rozstrzygnięć dotyczących opieki nad dziećmi, kontaktów lub wykonywania władzy rodzicielskiej, ograniczają albo zakazują małoletnim korzystania z określonych aplikacji lub platform. Powstaje jednak zasadnicze pytanie o skuteczność i wykonalność takich orzeczeń. Brakuje bowiem powszechnie dostępnych i proporcjonalnych narzędzi pozwalających rodzicom, opiekunom, kuratorom czy innym uprawnionym podmiotom na skuteczne egzekwowanie ograniczeń wynikających z orzeczeń sądowych, przy jednoczesnym poszanowaniu praw dziecka, prywatności i bezpieczeństwa cyfrowego.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie analizę skali problematycznego i kompulsywnego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych oraz jego wpływu na zdrowie psychiczne? Jeśli tak, jakie są najważniejsze wnioski z przeprowadzonych analiz?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace nad wypracowaniem odrębnej, wyspecjalizowanej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej dla dzieci i młodzieży z problematycznym korzystaniem z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo rozważa opracowanie standardów diagnostycznych i terapeutycznych dotyczących problematycznego korzystania z mediów społecznościowych, w tym standardów postępowania dla psychiatrów dzieci i młodzieży, psychologów, psychoterapeutów, lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej oraz poradni psychologiczno-pedagogicznych?
Czy prowadzone są prace nad utworzeniem lub finansowaniem wyspecjalizowanych programów terapeutycznych, które nie ograniczałyby się wyłącznie do leczenia współistniejących zaburzeń psychicznych, lecz obejmowałyby również bezpośrednio problem kompulsywnego korzystania z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby dzieci i młodzieży, które korzystają z pomocy psychiatrycznej lub psychologicznej z powodu problemów bezpośrednio lub pośrednio związanych z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych?
Czy problematyczne korzystanie z mediów społecznościowych jest uwzględniane w systemie szkolenia i doskonalenia zawodowego specjalistów zajmujących się zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży? Jeśli tak, w jakim zakresie?
Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia do systemu ochrony zdrowia jednoznacznej ścieżki pomocy dla rodziców i opiekunów, którzy obserwują u dziecka objawy kompulsywnego korzystania z mediów społecznościowych, ale nie wiedzą, do jakiego specjalisty lub placówki powinni się zgłosić?
Jakie działania ministerstwo podejmuje w celu skrócenia czasu oczekiwania na pomoc psychiatryczną, psychologiczną i terapeutyczną dla dzieci i młodzieży, których problemy są związane z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo rozważa rozwój interwencji niskiego progu, w tym szybkich konsultacji, poradnictwa dla rodziców, programów wczesnej interwencji oraz pomocy ambulatoryjnej, tak aby dziecko nie musiało trafiać dopiero do systemu leczenia psychiatrycznego po wystąpieniu poważnych objawów?
Czy ministerstwo prowadzi współpracę z Ministerstwem Edukacji Narodowej, Ministerstwem Cyfryzacji oraz innymi instytucjami publicznymi w celu stworzenia międzysektorowego systemu przeciwdziałania problematycznemu korzystaniu przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo analizuje problem związany z egzekwowaniem orzeczeń sądowych ograniczających lub zakazujących małoletnim korzystania z określonych aplikacji lub platform cyfrowych?
Czy prowadzone są prace nad opracowaniem rekomendacji lub narzędzi, które mogłyby wspierać rodziców, opiekunów prawnych, kuratorów sądowych oraz inne uprawnione osoby w praktycznym wykonywaniu takich orzeczeń, przy jednoczesnym poszanowaniu praw dziecka i jego prywatności?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę opracowania bezpiecznych i proporcjonalnych mechanizmów kontroli rodzicielskiej i ograniczania dostępu do określonych aplikacji, które mogłyby być stosowane również w sytuacjach, gdy ograniczenie korzystania z danej platformy wynika z prawomocnego orzeczenia sądu?
Czy ministerstwo prowadzi rozmowy lub współpracę z dostawcami platform cyfrowych w zakresie tworzenia skuteczniejszych mechanizmów ochrony małoletnich, w szczególności w odniesieniu do dzieci, wobec których sąd orzekł ograniczenie lub zakaz korzystania z określonych usług?
Jakie konkretne działania Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć w najbliższych latach w związku z narastającym problemem problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych? Proszę o przedstawienie harmonogramu planowanych działań, jeżeli taki harmonogram został opracowany.
Czy ministerstwo rozważa przygotowanie ogólnopolskiego programu pilotażowego dotyczącego diagnozy, profilaktyki i terapii problematycznego korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci i młodzież? Jeśli nie, jakie są przyczyny braku takich prac?
Problem nadmiernego korzystania z mediów społecznościowych wymaga podejścia wykraczającego poza tradycyjny model leczenia psychiatrycznego. Nie chodzi wyłącznie o ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem, lecz o zapewnienie dziecku odpowiedniej diagnozy, wsparcia psychologicznego i terapeutycznego oraz pomocy rodzinie.
Brak formalnie wyodrębnionej jednostki chorobowej nie może oznaczać braku odpowiedzialności systemu za realny problem zdrowotny i społeczny, który dotyka coraz większej liczby dzieci i młodzieży. Konieczne jest stworzenie jasnej ścieżki pomocy, rozwój kompetencji specjalistów, skrócenie czasu oczekiwania na świadczenia oraz wypracowanie rozwiązań pozwalających skutecznie reagować na przypadki, w których korzystanie z mediów społecznościowych prowadzi do poważnych zaburzeń funkcjonowania dziecka.
Zwracam się zatem o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Zdrowia w powyższym zakresie, informacji o prowadzonych pracach oraz konkretnych planach dotyczących rozwoju systemu pomocy dzieciom i młodzieży dotkniętym tym problemem.
Z poważaniem Paweł Papke
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 18770
do ministra zdrowia
w sprawie systemowego podejścia do problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych
Zgłaszający: Paweł Papke
Data wpływu: 21-07-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie narastającego problemu nadmiernego i problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych oraz braku w Polsce wyodrębnionej, specjalistycznej ścieżki diagnostycznej i terapeutycznej odpowiadającej na to zjawisko.
Coraz więcej dzieci i nastolatków doświadcza poważnych konsekwencji związanych z intensywnym korzystaniem z platform społecznościowych. Problem ten może prowadzić m.in. do zaburzeń snu, pogorszenia funkcjonowania szkolnego, izolacji społecznej, zaburzeń koncentracji, problemów emocjonalnych, obniżenia dobrostanu psychicznego, zachowań kompulsywnych, a w niektórych przypadkach również do współwystępowania depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń odżywiania, samookaleczeń czy myśli samobójczych.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że problematyczne korzystanie z mediów społecznościowych nie funkcjonuje obecnie jako odrębna jednostka chorobowa, która posiadałaby jasno określone kryteria diagnostyczne, wyodrębnione standardy leczenia oraz powszechnie dostępny, kwalifikowany system terapii. W konsekwencji dzieci i młodzież, których problemy są bezpośrednio lub pośrednio związane z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych, trafiają do ogólnego systemu opieki psychiatrycznej i psychologicznej.
W praktyce może to oznaczać, że system leczniczy nie zawsze dysponuje odpowiednimi narzędziami do rozpoznania, oceny i leczenia specyfiki tego problemu. Dziecko może otrzymać pomoc w związku z objawami współistniejącymi, jednak brak jest kompleksowej, wyspecjalizowanej ścieżki obejmującej jednocześnie diagnozę zachowań kompulsywnych, wpływu algorytmów i mechanizmów uzależniających, funkcjonowania rodziny oraz problemów psychicznych i społecznych dziecka.
Szczególnego znaczenia nabiera fakt, że problem ten może mieć charakter systemowy i dynamiczny. Platformy cyfrowe wykorzystują mechanizmy projektowania angażującego, powiadomienia, systemy nagród, rekomendacje algorytmiczne i mechanizmy społecznej presji. W przypadku dzieci i młodzieży, których zdolność do samoregulacji dopiero się rozwija, może to prowadzić do szczególnie poważnych konsekwencji.
Jednocześnie pojawiają się przypadki, w których sądy, w ramach rozstrzygnięć dotyczących opieki nad dziećmi, kontaktów lub wykonywania władzy rodzicielskiej, ograniczają albo zakazują małoletnim korzystania z określonych aplikacji lub platform. Powstaje jednak zasadnicze pytanie o skuteczność i wykonalność takich orzeczeń. Brakuje bowiem powszechnie dostępnych i proporcjonalnych narzędzi pozwalających rodzicom, opiekunom, kuratorom czy innym uprawnionym podmiotom na skuteczne egzekwowanie ograniczeń wynikających z orzeczeń sądowych, przy jednoczesnym poszanowaniu praw dziecka, prywatności i bezpieczeństwa cyfrowego.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie analizę skali problematycznego i kompulsywnego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych oraz jego wpływu na zdrowie psychiczne? Jeśli tak, jakie są najważniejsze wnioski z przeprowadzonych analiz?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace nad wypracowaniem odrębnej, wyspecjalizowanej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej dla dzieci i młodzieży z problematycznym korzystaniem z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo rozważa opracowanie standardów diagnostycznych i terapeutycznych dotyczących problematycznego korzystania z mediów społecznościowych, w tym standardów postępowania dla psychiatrów dzieci i młodzieży, psychologów, psychoterapeutów, lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej oraz poradni psychologiczno-pedagogicznych?
Czy prowadzone są prace nad utworzeniem lub finansowaniem wyspecjalizowanych programów terapeutycznych, które nie ograniczałyby się wyłącznie do leczenia współistniejących zaburzeń psychicznych, lecz obejmowałyby również bezpośrednio problem kompulsywnego korzystania z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby dzieci i młodzieży, które korzystają z pomocy psychiatrycznej lub psychologicznej z powodu problemów bezpośrednio lub pośrednio związanych z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych?
Czy problematyczne korzystanie z mediów społecznościowych jest uwzględniane w systemie szkolenia i doskonalenia zawodowego specjalistów zajmujących się zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży? Jeśli tak, w jakim zakresie?
Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia do systemu ochrony zdrowia jednoznacznej ścieżki pomocy dla rodziców i opiekunów, którzy obserwują u dziecka objawy kompulsywnego korzystania z mediów społecznościowych, ale nie wiedzą, do jakiego specjalisty lub placówki powinni się zgłosić?
Jakie działania ministerstwo podejmuje w celu skrócenia czasu oczekiwania na pomoc psychiatryczną, psychologiczną i terapeutyczną dla dzieci i młodzieży, których problemy są związane z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo rozważa rozwój interwencji niskiego progu, w tym szybkich konsultacji, poradnictwa dla rodziców, programów wczesnej interwencji oraz pomocy ambulatoryjnej, tak aby dziecko nie musiało trafiać dopiero do systemu leczenia psychiatrycznego po wystąpieniu poważnych objawów?
Czy ministerstwo prowadzi współpracę z Ministerstwem Edukacji Narodowej, Ministerstwem Cyfryzacji oraz innymi instytucjami publicznymi w celu stworzenia międzysektorowego systemu przeciwdziałania problematycznemu korzystaniu przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych?
Czy ministerstwo analizuje problem związany z egzekwowaniem orzeczeń sądowych ograniczających lub zakazujących małoletnim korzystania z określonych aplikacji lub platform cyfrowych?
Czy prowadzone są prace nad opracowaniem rekomendacji lub narzędzi, które mogłyby wspierać rodziców, opiekunów prawnych, kuratorów sądowych oraz inne uprawnione osoby w praktycznym wykonywaniu takich orzeczeń, przy jednoczesnym poszanowaniu praw dziecka i jego prywatności?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę opracowania bezpiecznych i proporcjonalnych mechanizmów kontroli rodzicielskiej i ograniczania dostępu do określonych aplikacji, które mogłyby być stosowane również w sytuacjach, gdy ograniczenie korzystania z danej platformy wynika z prawomocnego orzeczenia sądu?
Czy ministerstwo prowadzi rozmowy lub współpracę z dostawcami platform cyfrowych w zakresie tworzenia skuteczniejszych mechanizmów ochrony małoletnich, w szczególności w odniesieniu do dzieci, wobec których sąd orzekł ograniczenie lub zakaz korzystania z określonych usług?
Jakie konkretne działania Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć w najbliższych latach w związku z narastającym problemem problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych? Proszę o przedstawienie harmonogramu planowanych działań, jeżeli taki harmonogram został opracowany.
Czy ministerstwo rozważa przygotowanie ogólnopolskiego programu pilotażowego dotyczącego diagnozy, profilaktyki i terapii problematycznego korzystania z mediów społecznościowych przez dzieci i młodzież? Jeśli nie, jakie są przyczyny braku takich prac?
Problem nadmiernego korzystania z mediów społecznościowych wymaga podejścia wykraczającego poza tradycyjny model leczenia psychiatrycznego. Nie chodzi wyłącznie o ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem, lecz o zapewnienie dziecku odpowiedniej diagnozy, wsparcia psychologicznego i terapeutycznego oraz pomocy rodzinie.
Brak formalnie wyodrębnionej jednostki chorobowej nie może oznaczać braku odpowiedzialności systemu za realny problem zdrowotny i społeczny, który dotyka coraz większej liczby dzieci i młodzieży. Konieczne jest stworzenie jasnej ścieżki pomocy, rozwój kompetencji specjalistów, skrócenie czasu oczekiwania na świadczenia oraz wypracowanie rozwiązań pozwalających skutecznie reagować na przypadki, w których korzystanie z mediów społecznościowych prowadzi do poważnych zaburzeń funkcjonowania dziecka.
Zwracam się zatem o przedstawienie stanowiska Ministerstwa Zdrowia w powyższym zakresie, informacji o prowadzonych pracach oraz konkretnych planach dotyczących rozwoju systemu pomocy dzieciom i młodzieży dotkniętym tym problemem.
Z poważaniem Paweł Papke
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22303 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.74.2026.EB
Warszawa, 19 sierpnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
w odpowiedzi na interpelację nr 18770 Pana Posła Pawła Papke, w sprawie systemowego
podejścia do problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów
społecznościowych, Ministerstwo Zdrowia przedstawia poniższe informacje.
W zakresie prowadzenia przez Ministerstwo Zdrowia analiz skali problematycznego
i kompulsywnego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych oraz
danych odnoszących się do liczby dzieci i młodzieży korzystających z pomocy
psychiatrycznej lub psychologicznej z powodu problemów bezpośrednio lub pośrednio
związanych z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych, należy wskazać, iż
aktualnie w Ministerstwie nie są prowadzone tego typu analizy.
Jednocześnie należy wskazać, iż od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2025 r. realizowany był
Program pilotażowy oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży
problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin. Podstawą
prawną było rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 listopada 2021 r. w sprawie
programu pilotażowego oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży
problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin. Jego
realizatorami było 12 świadczeniodawców wskazanych w załączniku do rozporządzenia.
Głównym celem programu pilotażowego było praktyczne sprawdzenie efektywności
różnych programów oddziaływań terapeutycznych przedstawionych przez realizatorów
programu pilotażowego. Dodatkowo program pilotażowy miał na celu ograniczenie
symptomów problemowego korzystania z nowych technologii cyfrowych przez
ograniczenie zachowań związanych z problemowym korzystaniem z nowych technologii
cyfrowych, zwiększenie wiedzy i samoświadomości w odniesieniu do problemowego
korzystania z nowych technologii cyfrowych, poprawę stanu zdrowia psychicznego oraz
poprawę funkcjonowania społecznego.
-- 1 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Program pilotażowy objął łącznie 8 8067 osób, w tym 5 365 osób stanowiły dzieci
i młodzież. Łączna wartość rozliczonych świadczeń od początku realizacji programu
pilotażowego do dnia 30 września 2024 r. wyniosła 8 424 756 zł. Udzielono 57 425
świadczeń opieki zdrowotnej realizowanych w ramach programu pilotażowego. W 2022
roku liczba udzielonych świadczeń wyniosła ponad 18 tys. świadczeń, w roku 2023 wzrosła
i osiągnęła liczę ponad 25 tys. świadczeń.
Analiza i ocena wskaźników realizacji programu pilotażowego umożliwiła podjęcie działań
mających na celu zwiększenie dostępu do specjalistów psychoterapii uzależnień, co zostało
ujęte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia zmieniającym rozporządzenie w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Nowe
brzmienie załącznika nr 8 do ww. rozporządzenia, wprowadza m.in. modyfikację dotyczącą
wymagań w części personel oraz organizacji udzielania świadczeń na wszystkich poziomach
referencyjnych poprzez zapewnienie możliwości zaangażowania specjalisty psychoterapii
uzależnień lub osoby ubiegającej się o otrzymanie certyfikatu specjalisty psychoterapii
uzależnień, lub osoby w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychoterapii uzależnień.
Ponadto na podstawie doświadczeń wynikających z realizacji programu pilotażowego
zaobserwowanych i zgłoszonych przez realizatorów programu oraz Oddziały Wojewódzkie
Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że program cieszył się dużym zainteresowaniem
wśród rodziców zmagających się z nadmiarowym graniem, nałogowym korzystaniem
z ekranów przez dzieci i nastolatków. Rodziny zgłaszające się do programu pilotażowego
wymagały wsparcia w szczególności z zakresu podwyższania kompetencji wychowawczych.
Ważny element oddziaływań terapeutycznych stanowiła psychoedukacja dzieci i młodzieży
również w środowisku domowym, szkolnym oraz współpraca międzysektorowa
z organizacjami mającymi wpływ na życie pacjenta. Problem nadmiarowego używania
mediów przez dzieci i młodzież jest zjawiskiem powszechnym, jednakże tylko u pewnej
grupy pacjentów nadmiarowe używanie przybiera formę używania problemowego lub
uzależnienia. Młodzież, u której rozpoznano uzależnienie od nowych technologii ma inne
diagnozy towarzyszące np. depresja, ADHD, spektrum autyzmu, fobia społeczna.
Problem nadużywania nowoczesnych technologii wśród dzieci i młodzieży od wielu lat jest
dostrzegany i priorytetowo traktowany przez Ministra Zdrowia w realizowanych zadaniach
ze środków Funduszu Rozwiazywania Problemów Hazardowych, zwanym dalej „FRPH”. Ma
to swój przejaw zarówno w działaniach mających na celu upowszechnianie wiedzy na temat
bezpiecznego używania cybermediów jak i poprzez profilaktykę, której celem jest
ograniczanie i przeciwdziałanie tzw. e-uzależnieniom czy też w badaniach obejmujących
monitorowanie zjawiska oraz identyfikowanie czynników ryzyka i chroniących przed
uzależnieniem.
-- 2 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Projekty realizowane ze środków FRPH obejmują również działania w zakresie pomocy
i wsparcia terapeutycznego osobom uzależnionym oraz ich bliskim, realizowanych
z wykorzystaniem metod o potwierdzonej skuteczności. Podejmowane są również
działania, których celem jest podnoszenie kwalifikacji osób realizujących działania
profilaktyczne, jak i terapeutyczne. Podejmowane działania odpowiadają strategii Państwa
w zakresie zdrowia publicznego, określonej w Narodowym Programie Zdrowia, zwanym
dalej „NPZ”, w ramach celu operacyjnego nr 2 i są realizowane głównie przez Krajowe
Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, zwanym dalej „KCPU”, wyspecjalizowaną
agendę Ministra Zdrowia w obszarze przeciwdziałania uzależnieniom.
Wśród tych działań należy wymienić przede wszystkim prowadzenie Systemu
rekomendacji programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego. System
powstał w celu podniesienia jakości programów profilaktycznych kierowanych do dzieci
i młodzieży. Wszystkie znajdujące się w Systemie programy opracowane zostały zgodnie
z metodami o potwierdzonej naukowo skuteczności, jak również poddane zostały ewaluacji.
Programy w Systemie dotyczą promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki używania
substancji psychoaktywnych oraz profilaktyki zachowań ryzykownych mogących
prowadzić do uzależnień behawioralnych. Programy podzielone są na różne typy,
w zależności od stopnia nasilenia ryzyka wystąpienia niepożądanego zachowania wśród
odbiorców. W systemie aktualnie znajduje się 30 programów kierowanych bezpośrednio do
dzieci/młodzieży lub ukierunkowanych na podnoszenie kompetencji osób pracujących
z dziećmi (np. rodzice, nauczyciele, wychowawcy). Część programów może być realizowana
na terenie placówek oświatowych lub kierowana jest do jej pracowników.
Ponadto systematycznie prowadzona jest m.in. aktualizacja i dodruk materiałów
edukacyjnych skierowanych do specjalistów prowadzących zajęcia profilaktyczne
z młodzieżą „Profilaktyka uzależnień behawioralnych wśród młodzieży szkolnej”, czy
publikacja skierowana do dzieci pt.: „Rysia i Tolek na Cyberzachodzie, czyli opowieść o tym
jak dwóch małych śmiałków przez Internet wędrowało i wiele przygód miało”. Wskazane
powyżej materiały dystrybuowane są do poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Od początku działań realizowanych ze środków FRPH zadania ukierunkowano na
podnoszenie kwalifikacji osób realizujących działania profilaktyczne. Istotną grupę
odbiorców szkoleń stanowi kadra pedagogiczna szkół publicznych, która nabywa wiedzę
w zakresie rozpoznawania wczesnych problemów związanych z nadużywaniem nowych
technologii wśród dzieci i młodzieży oraz metod i sposobów przeciwdziałania rozwijaniu się
tych problemów.
W 2025 r. zostało ogłoszone zadanie obejmujące zorganizowanie i przeprowadzenie
webinariów dla pracowników systemu oświaty w zakresie problematyki nadużywania
-- 3 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
nowych technologii wśród dzieci i młodzieży. Ponadto na zlecenie KCPU opracowywano
i udostępniono publikacje dedykowane nauczycielom i pedagogom. Dodatkowo z inicjatywy
KCPU we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych opracowano i wprowadzono do
Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, dwie kwalifikacje wolnorynkowe służące
podniesieniu poziomu oddziaływań profilaktycznych w Polsce:
a) Prowadzenie promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uniwersalnej w zakresie
używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych.
b) Prowadzenie selektywnej i wskazującej profilaktyki w zakresie używania substancji
psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych oraz minimalizowania problemów
związanych z tymi zachowaniami.
KCPU podejmuje również działania mające na celu wsparcie rodziców w zakresie
prawidłowego korzystania z technologii przez ich podopiecznych. Przykładem takich
działań jest kampania zrealizowana w latach 2022-2024 pod hasłem „Pierwsze kroki
w cyberświecie. Zróbmy je razem” , której celem było ograniczenie używania urządzeń
cyfrowych przez dzieci w wieku przedszkolnym oraz wsparcie dorosłych w nauczaniu dzieci
bezpiecznego korzystania z cybermediów (czyli Internetu, smartfonów, tabletów itd.).
Ponadto należy dodać, że prowadzona jest strona internetowa o tematyce uzależnień
behawioralnych i poradnia internetowa, gdzie świadczona jest pomoc psychologa,
psychoterapeuty i prawnika w zakresie problematyki uzależnień behawioralnych w formie
online (https://uzaleznieniabehawioralne.pl/). Strona zawiera również szereg
merytorycznych materiałów, adresowanych do zróżnicowanych grup odbiorców. Również
uruchomiony został telefon zaufania w zakresie problematyki uzależnień behawioralnych
(801 889 880), świadczący pomoc w zakresie problemów wynikających z uzależnień
behawioralnych. Działalność Telefonu Zaufania prowadzona jest w sposób ciągły,
codziennie w godz. 17-22. Udzielana jest tu pomoc zarówno osobom przejawiającym
problemy wynikające z nadmiernego angażowania się w dane zachowanie (hazard, internet,
itp.) jak również im bliskim i rodzinom.
W odniesieniu do pytań, dotyczących dostępu do świadczeń dla dzieci i młodzieży oraz
skrócenia czasu oczekiwania do specjalistów dla dzieci i młodzieży nadmiernie
korzystających z mediów społecznościowych, informujemy, iż obecnie nie ma odrębnej,
wyspecjalizowanej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej dla dzieci i młodzieży
z problematycznym korzystaniem z mediów społecznościowych. Dostęp do świadczeń
zdrowotnych takich pacjentów jest zagwarantowany w przepisach ogólnych, tzn. w ww.
załączniku 8 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sp. świadczeń gwarantowanych
z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, gdzie jednym ze wskazań do objęcia
opieką przez Zespół środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla
-- 4 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
dzieci i młodzieży – I poziom referencyjny lub Ośrodek środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży – I poziom referencyjny, jest
„problemowe korzystanie z nowych technologii cyfrowych” oraz „inne zachowania
uzależniające”.
Oprócz wskazanych powyżej, dzieci i młodzież przejawiające kompulsywne korzystanie
z mediów społecznościowych mają również dostęp do świadczeń wymienionych w poz. lp. 2
załącznika 6 – „świadczenia psychiatryczne ambulatoryjne dla dzieci i młodzieży - porady,
wizyty domowe lub środowiskowe, sesje psychoterapii, programy” gdzie wskazaniami są
„zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (F00-F99)”, a także w lp. 4 załącznika 7 -
„świadczenia terapii uzależnień dla dzieci i młodzieży - udzielane przez porady, wizyty, sesje
psychoterapii, w tym możliwość wizyty instruktora terapii uzależnień”, ze wskazań „inne
zaburzenia nawyków i popędów (F 63.8)”.
Narodowy Fundusz Zdrowia na bieżąco monitoruje potrzeby zdrowotne, poziom realizacji
oraz dostępność do świadczeń z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień,
a także listy oczekujących na udzielenie tych świadczeń i w regionach, w których
identyfikowane są ograniczenia w dostępie do świadczeń psychiatrycznych podejmuje
działania mające na celu poprawę ich dostępności, w szczególności poprzez ogłaszanie
dodatkowych postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej, jak również finansuje świadczenia zrealizowane ponad plan określony
umowami, w przypadkach i na zasadach określonych przepisami oraz postanowieniami
umów. Wszystkie te działania podejmowane są w oparciu o wysokość środków
pozostających w dyspozycji płatnika publicznego, tj. przywidzianych w planie finansowym
tworzonym i zatwierdzanym zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych.
W zakresie rozwoju konsultacji, poradnictwa dla rodziców, programów wczesnej
interwencji oraz pomocy ambulatoryjnej, tak aby dziecko nie musiało trafić do systemu
leczenia psychiatrycznego po wystąpieniu poważnych objawów, należy wskazać, iż
realizowana przez Ministerstwo reforma psychiatrii dzieci i młodzieży oparta o trzy
poziomy referencyjności, ma na celu przede wszystkim rozwijanie środowiskowego modelu
psychiatrycznej opieki zdrowotnej w duchu procesu deinstytucjonalizacji oraz wyrównanie
dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich regionach kraju.
Kluczowym elementem reformy są Zespoły i Ośrodki środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem
referencyjnym. To dzięki tym podmiotom opieka specjalistów jest dostępna, dopasowana
do potrzeb oraz włączająca w pomoc środowisko młodego pacjenta, a także jego bliskich.
-- 5 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Młodzi pacjenci mogą skorzystać z oferty tych placówek, tj. pomocy psychologicznej,
psychoterapeutycznej oraz terapii środowiskowej, bezpłatnie i bez skierowania.
Pomoc w Zespołach/Ośrodkach środowiskowej opieki psychologicznej
i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży mogą uzyskać osoby, które nie potrzebują
diagnozy psychiatrycznej lub farmakoterapii. W przypadku wielu zaburzeń psychicznych
pojawiających się w okresie dzieciństwa możliwe jest udzielenie skutecznej pomocy dzięki
takim formom oddziaływań, jak psychoterapia indywidualna i grupowa, terapia rodzinna
czy praca z grupą rówieśniczą. Interwencje te pozwalają zapobiec pogorszeniu stanu
zdrowia psychicznego i tym samym ograniczyć konieczność korzystania ze świadczeń
realizowanych przez lekarza psychiatrę. Ośrodki I poziomu pełnią również istotną rolę
w procesie zdrowienia osób, które w przeszłości z powodu kryzysu psychicznego były
hospitalizowane na oddziałach psychiatrycznych. Zapewnienie wsparcia w miejscu
zamieszkania umożliwia skrócenie czasu pobytu w szpitalu oraz redukuje ryzyko ponownej
hospitalizacji.
Nawiązując do uwzględnienia w systemie szkolenia i doskonalenia zawodowego
specjalistów zajmujących się zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży kwestii związanych
z problematycznym korzystaniem z mediów społecznościowych, Ministerstwo wskazuje, iż
zgodnie z treścią rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 4 maja 2023 r. w sprawie
specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r.
o zawodach lekarza i lekarza dentysty w ramach programu specjalizacyjnego w dziedzinie
psychiatrii dzieci i młodzieży dla lekarzy nieposiadających odpowiedniej specjalizacji I lub II
stopnia lub tytułu specjalisty w odpowiedniej dziedzinie medycyny (dostępnego na stronie
CMKP) jest wyszczególniony kurs „Uzależnienia u dzieci i młodzieży”, którego celem jest
zapoznanie lekarza z podstawami diagnostyki, objawami zespołów psychopatologicznych
w różnych rodzajach uzależnienia w tym strategia postępowania w przypadku uzależnienia
behawioralnego. W ramach programu specjalizacyjnego w dziedzinie psychiatrii dzieci
i młodzieży dla lekarzy ze specjalizacją I stopnia oraz dla lekarzy ze specjalizacją II stopnia
wymaga się, żeby lekarze wykazywali się wiedzą na temat diagnostyki i kompleksowego
postępowania terapeutycznego w najważniejszych zaburzeniach psychicznych w tym
z zaburzeniami związanymi z zachowaniami uzależniającymi. Ponadto lekarze mają
obowiązek wykazać się znajomością elementów psychologii, socjologii i psychopatologii
rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowych i patologicznych postaw
rodzicielskich i stosunków interpersonalnych.
Ponadto należy zauważyć, że na podstawie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty
lekarz ma obowiązek doskonalenia zawodowego.
-- 6 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Jednocześnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu
specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia i rozporządzenia
Ministra Zdrowia z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających
zastosowanie w ochronie zdrowia tytuł specjalisty można uzyskać m.in. w następujących
dziedzinach: psychologia kliniczna; psychoterapia uzależnień; psychoterapia dzieci
i młodzieży.
Tytułu specjalisty można uzyskać:
1) po ukończeniu w ramach kształcenia podyplomowego jednostopniowego szkolenia
specjalizacyjnego w danej dziedzinie ochrony zdrowia na podstawie programu
szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie albo
2) po uznaniu dotychczasowego dorobku naukowego lub zawodowego za
równoważny ze zrealizowaniem programu szkolenia specjalizacyjnego w danej
dziedzinie ochrony zdrowia oraz po zdaniu Państwowego Egzaminu
Specjalizacyjnego w danej dziedzinie.
W aktualnym programie szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie psychoterapii dzieci
i młodzieży program ten objęty jest w ramach szerszej kategorii uzależnień behawioralnych
dzieci i młodzieży. Program zawiera w module I „Wybrane elementy wiedzy medycznej”,
w kursie „Psychopatologia, diagnoza nozologiczna i leczenie zaburzeń psychicznych”,
wpisano: „Mechanizmy i przyczyny rozwoju uzależnień, w tym uzależnień behawioralnych
dzieci i młodzieży”.
Aktualny program stanowi podstawę do omawiania problematycznego korzystania
z mediów społecznościowych jako możliwej postaci uzależnienia behawioralnego lub
problemu środowiskowego, jednakże nie jest to wpisane bezpośrednio. Jednocześnie
w programie nie występują jako obowiązkowe, odrębnie nazwane zagadnienie
problematycznego korzystania z mediów społecznościowych. Nie należy tego jednak
interpretować jako przeoczenie, programy szkolenia z zasady opierają się na grupach
zaburzeń, gdyż wymienianie nazw poszczególnych z nich czyniłoby program nieczytelnym
i łatwo dezaktualizującym się.
Program szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie psychologii klinicznej przewiduje
odrębną ścieżkę psychologii klinicznej dzieci i młodzieży. Obejmuje ona diagnozę zaburzeń
wieku rozwojowego, uwzględnianie kontekstu rodzinnego i środowiskowego, redukcję
czynników ryzyka, poradnictwo, pomoc w kryzysie oraz projektowanie programów
profilaktyki i promocji zdrowia psychicznego.
W programie szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie psychoterpii uzależnień jest
omawiana problematyka pracy z dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami kontroli impulsów oraz
-- 7 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
zachowaniami uzależniającymi, zachowań uzależniających (uzależnień behawioralnych).
Specjalista w dziedzinie psychoterapii uzależnień posiada między innymi kwalifikacje
umożliwiające:
1) stosowanie strategii i procedur diagnostyczno-terapeutycznych o udowodnionej
naukowo skuteczności, systematycznej oceny ich efektywności oraz ich
modyfikowania;
2) samodzielne przeprowadzenie diagnozy psychoterapeutycznej i/lub nozologicznej
i/lub psychologicznej klinicznej w zależności od posiadanych kompetencji
wynikających z uprawnień uzyskanych w toku kształcenia przeddyplomowego;
3) rozpoznawanie czynników i mechanizmów istotnych w etiologii i rozwoju zaburzeń
używania substancji i kontroli impulsów oraz zachowań uzależniających oraz
zaburzeń wynikających z doświadczania relacji z osobą uzależnioną, a także
czynników i mechanizmów wspierających proces leczenia;
4) planowanie postępowania psychoterapeutycznego, rehabilitacyjnego w oparciu
o wyniki diagnozy.
W odniesieniu do standardów diagnostycznych i terapeutycznych, Ministerstwo Zdrowia
w ramach projektu „Wsparcie procesu wdrażania reformy wprowadzającej nowy model
systemu ochrony zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży” realizowanego dzięki
finansowaniu Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 nr
POWR.05.02.00-00-0001/21 opracowało standardy merytoryczne i organizacyjne dla
podmiotów nowego modelu systemu ochrony zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży,
w których uwzględnione zostały m.in. Zaburzenia związane z używaniem substancji lub
nałogowymi zachowaniami:
W sekcji 27 standardów i rekomendacji merytorycznych dla ośrodków I poziomu
referencyjnego;
W sekcji 22 Standardów i rekomendacji merytorycznych dla ośrodków II i III
poziomu referencyjnego
Z treścią standardów można zapoznać się na stronie:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/standardy-organizacyjne-i-merytoryczne-
dlapodmiotow-nowego-modelu-systemu-ochrony-zdrowia-psychicznego-dla-dzieci-
imlodziezy.
Jednocześnie Ministerstwo wskazuje, iż pytania, dotyczące współpracy z dostawcami
platform cyfrowych w zakresie tworzenia skuteczniejszych mechanizmów ochrony
małoletnich, w szczególności w odniesieniu do dzieci, wobec których sąd orzekł
ograniczenie lub zakaz korzystania z określonych usług oraz mechanizmów kontroli
-- 8 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
rodzicielskiej i ograniczania dostępu do określonych aplikacji, pozostają we właściwości
Ministerstwa Cyfryzacji oraz Ministerstwa Sprawiedliwości.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 9 of 9 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.74.2026.EB
Warszawa, 19 sierpnia 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
w odpowiedzi na interpelację nr 18770 Pana Posła Pawła Papke, w sprawie systemowego
podejścia do problematycznego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów
społecznościowych, Ministerstwo Zdrowia przedstawia poniższe informacje.
W zakresie prowadzenia przez Ministerstwo Zdrowia analiz skali problematycznego
i kompulsywnego korzystania przez dzieci i młodzież z mediów społecznościowych oraz
danych odnoszących się do liczby dzieci i młodzieży korzystających z pomocy
psychiatrycznej lub psychologicznej z powodu problemów bezpośrednio lub pośrednio
związanych z nadmiernym korzystaniem z mediów społecznościowych, należy wskazać, iż
aktualnie w Ministerstwie nie są prowadzone tego typu analizy.
Jednocześnie należy wskazać, iż od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2025 r. realizowany był
Program pilotażowy oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży
problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin. Podstawą
prawną było rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 listopada 2021 r. w sprawie
programu pilotażowego oddziaływań terapeutycznych skierowanych do dzieci i młodzieży
problemowo korzystających z nowych technologii cyfrowych oraz ich rodzin. Jego
realizatorami było 12 świadczeniodawców wskazanych w załączniku do rozporządzenia.
Głównym celem programu pilotażowego było praktyczne sprawdzenie efektywności
różnych programów oddziaływań terapeutycznych przedstawionych przez realizatorów
programu pilotażowego. Dodatkowo program pilotażowy miał na celu ograniczenie
symptomów problemowego korzystania z nowych technologii cyfrowych przez
ograniczenie zachowań związanych z problemowym korzystaniem z nowych technologii
cyfrowych, zwiększenie wiedzy i samoświadomości w odniesieniu do problemowego
korzystania z nowych technologii cyfrowych, poprawę stanu zdrowia psychicznego oraz
poprawę funkcjonowania społecznego.
-- 1 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Program pilotażowy objął łącznie 8 8067 osób, w tym 5 365 osób stanowiły dzieci
i młodzież. Łączna wartość rozliczonych świadczeń od początku realizacji programu
pilotażowego do dnia 30 września 2024 r. wyniosła 8 424 756 zł. Udzielono 57 425
świadczeń opieki zdrowotnej realizowanych w ramach programu pilotażowego. W 2022
roku liczba udzielonych świadczeń wyniosła ponad 18 tys. świadczeń, w roku 2023 wzrosła
i osiągnęła liczę ponad 25 tys. świadczeń.
Analiza i ocena wskaźników realizacji programu pilotażowego umożliwiła podjęcie działań
mających na celu zwiększenie dostępu do specjalistów psychoterapii uzależnień, co zostało
ujęte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia zmieniającym rozporządzenie w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień. Nowe
brzmienie załącznika nr 8 do ww. rozporządzenia, wprowadza m.in. modyfikację dotyczącą
wymagań w części personel oraz organizacji udzielania świadczeń na wszystkich poziomach
referencyjnych poprzez zapewnienie możliwości zaangażowania specjalisty psychoterapii
uzależnień lub osoby ubiegającej się o otrzymanie certyfikatu specjalisty psychoterapii
uzależnień, lub osoby w trakcie specjalizacji w dziedzinie psychoterapii uzależnień.
Ponadto na podstawie doświadczeń wynikających z realizacji programu pilotażowego
zaobserwowanych i zgłoszonych przez realizatorów programu oraz Oddziały Wojewódzkie
Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że program cieszył się dużym zainteresowaniem
wśród rodziców zmagających się z nadmiarowym graniem, nałogowym korzystaniem
z ekranów przez dzieci i nastolatków. Rodziny zgłaszające się do programu pilotażowego
wymagały wsparcia w szczególności z zakresu podwyższania kompetencji wychowawczych.
Ważny element oddziaływań terapeutycznych stanowiła psychoedukacja dzieci i młodzieży
również w środowisku domowym, szkolnym oraz współpraca międzysektorowa
z organizacjami mającymi wpływ na życie pacjenta. Problem nadmiarowego używania
mediów przez dzieci i młodzież jest zjawiskiem powszechnym, jednakże tylko u pewnej
grupy pacjentów nadmiarowe używanie przybiera formę używania problemowego lub
uzależnienia. Młodzież, u której rozpoznano uzależnienie od nowych technologii ma inne
diagnozy towarzyszące np. depresja, ADHD, spektrum autyzmu, fobia społeczna.
Problem nadużywania nowoczesnych technologii wśród dzieci i młodzieży od wielu lat jest
dostrzegany i priorytetowo traktowany przez Ministra Zdrowia w realizowanych zadaniach
ze środków Funduszu Rozwiazywania Problemów Hazardowych, zwanym dalej „FRPH”. Ma
to swój przejaw zarówno w działaniach mających na celu upowszechnianie wiedzy na temat
bezpiecznego używania cybermediów jak i poprzez profilaktykę, której celem jest
ograniczanie i przeciwdziałanie tzw. e-uzależnieniom czy też w badaniach obejmujących
monitorowanie zjawiska oraz identyfikowanie czynników ryzyka i chroniących przed
uzależnieniem.
-- 2 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Projekty realizowane ze środków FRPH obejmują również działania w zakresie pomocy
i wsparcia terapeutycznego osobom uzależnionym oraz ich bliskim, realizowanych
z wykorzystaniem metod o potwierdzonej skuteczności. Podejmowane są również
działania, których celem jest podnoszenie kwalifikacji osób realizujących działania
profilaktyczne, jak i terapeutyczne. Podejmowane działania odpowiadają strategii Państwa
w zakresie zdrowia publicznego, określonej w Narodowym Programie Zdrowia, zwanym
dalej „NPZ”, w ramach celu operacyjnego nr 2 i są realizowane głównie przez Krajowe
Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, zwanym dalej „KCPU”, wyspecjalizowaną
agendę Ministra Zdrowia w obszarze przeciwdziałania uzależnieniom.
Wśród tych działań należy wymienić przede wszystkim prowadzenie Systemu
rekomendacji programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego. System
powstał w celu podniesienia jakości programów profilaktycznych kierowanych do dzieci
i młodzieży. Wszystkie znajdujące się w Systemie programy opracowane zostały zgodnie
z metodami o potwierdzonej naukowo skuteczności, jak również poddane zostały ewaluacji.
Programy w Systemie dotyczą promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki używania
substancji psychoaktywnych oraz profilaktyki zachowań ryzykownych mogących
prowadzić do uzależnień behawioralnych. Programy podzielone są na różne typy,
w zależności od stopnia nasilenia ryzyka wystąpienia niepożądanego zachowania wśród
odbiorców. W systemie aktualnie znajduje się 30 programów kierowanych bezpośrednio do
dzieci/młodzieży lub ukierunkowanych na podnoszenie kompetencji osób pracujących
z dziećmi (np. rodzice, nauczyciele, wychowawcy). Część programów może być realizowana
na terenie placówek oświatowych lub kierowana jest do jej pracowników.
Ponadto systematycznie prowadzona jest m.in. aktualizacja i dodruk materiałów
edukacyjnych skierowanych do specjalistów prowadzących zajęcia profilaktyczne
z młodzieżą „Profilaktyka uzależnień behawioralnych wśród młodzieży szkolnej”, czy
publikacja skierowana do dzieci pt.: „Rysia i Tolek na Cyberzachodzie, czyli opowieść o tym
jak dwóch małych śmiałków przez Internet wędrowało i wiele przygód miało”. Wskazane
powyżej materiały dystrybuowane są do poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Od początku działań realizowanych ze środków FRPH zadania ukierunkowano na
podnoszenie kwalifikacji osób realizujących działania profilaktyczne. Istotną grupę
odbiorców szkoleń stanowi kadra pedagogiczna szkół publicznych, która nabywa wiedzę
w zakresie rozpoznawania wczesnych problemów związanych z nadużywaniem nowych
technologii wśród dzieci i młodzieży oraz metod i sposobów przeciwdziałania rozwijaniu się
tych problemów.
W 2025 r. zostało ogłoszone zadanie obejmujące zorganizowanie i przeprowadzenie
webinariów dla pracowników systemu oświaty w zakresie problematyki nadużywania
-- 3 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
nowych technologii wśród dzieci i młodzieży. Ponadto na zlecenie KCPU opracowywano
i udostępniono publikacje dedykowane nauczycielom i pedagogom. Dodatkowo z inicjatywy
KCPU we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych opracowano i wprowadzono do
Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, dwie kwalifikacje wolnorynkowe służące
podniesieniu poziomu oddziaływań profilaktycznych w Polsce:
a) Prowadzenie promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uniwersalnej w zakresie
używania substancji psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych.
b) Prowadzenie selektywnej i wskazującej profilaktyki w zakresie używania substancji
psychoaktywnych i zaburzeń behawioralnych oraz minimalizowania problemów
związanych z tymi zachowaniami.
KCPU podejmuje również działania mające na celu wsparcie rodziców w zakresie
prawidłowego korzystania z technologii przez ich podopiecznych. Przykładem takich
działań jest kampania zrealizowana w latach 2022-2024 pod hasłem „Pierwsze kroki
w cyberświecie. Zróbmy je razem” , której celem było ograniczenie używania urządzeń
cyfrowych przez dzieci w wieku przedszkolnym oraz wsparcie dorosłych w nauczaniu dzieci
bezpiecznego korzystania z cybermediów (czyli Internetu, smartfonów, tabletów itd.).
Ponadto należy dodać, że prowadzona jest strona internetowa o tematyce uzależnień
behawioralnych i poradnia internetowa, gdzie świadczona jest pomoc psychologa,
psychoterapeuty i prawnika w zakresie problematyki uzależnień behawioralnych w formie
online (https://uzaleznieniabehawioralne.pl/). Strona zawiera również szereg
merytorycznych materiałów, adresowanych do zróżnicowanych grup odbiorców. Również
uruchomiony został telefon zaufania w zakresie problematyki uzależnień behawioralnych
(801 889 880), świadczący pomoc w zakresie problemów wynikających z uzależnień
behawioralnych. Działalność Telefonu Zaufania prowadzona jest w sposób ciągły,
codziennie w godz. 17-22. Udzielana jest tu pomoc zarówno osobom przejawiającym
problemy wynikające z nadmiernego angażowania się w dane zachowanie (hazard, internet,
itp.) jak również im bliskim i rodzinom.
W odniesieniu do pytań, dotyczących dostępu do świadczeń dla dzieci i młodzieży oraz
skrócenia czasu oczekiwania do specjalistów dla dzieci i młodzieży nadmiernie
korzystających z mediów społecznościowych, informujemy, iż obecnie nie ma odrębnej,
wyspecjalizowanej ścieżki diagnostyczno-terapeutycznej dla dzieci i młodzieży
z problematycznym korzystaniem z mediów społecznościowych. Dostęp do świadczeń
zdrowotnych takich pacjentów jest zagwarantowany w przepisach ogólnych, tzn. w ww.
załączniku 8 do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sp. świadczeń gwarantowanych
z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, gdzie jednym ze wskazań do objęcia
opieką przez Zespół środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla
-- 4 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
dzieci i młodzieży – I poziom referencyjny lub Ośrodek środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży – I poziom referencyjny, jest
„problemowe korzystanie z nowych technologii cyfrowych” oraz „inne zachowania
uzależniające”.
Oprócz wskazanych powyżej, dzieci i młodzież przejawiające kompulsywne korzystanie
z mediów społecznościowych mają również dostęp do świadczeń wymienionych w poz. lp. 2
załącznika 6 – „świadczenia psychiatryczne ambulatoryjne dla dzieci i młodzieży - porady,
wizyty domowe lub środowiskowe, sesje psychoterapii, programy” gdzie wskazaniami są
„zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (F00-F99)”, a także w lp. 4 załącznika 7 -
„świadczenia terapii uzależnień dla dzieci i młodzieży - udzielane przez porady, wizyty, sesje
psychoterapii, w tym możliwość wizyty instruktora terapii uzależnień”, ze wskazań „inne
zaburzenia nawyków i popędów (F 63.8)”.
Narodowy Fundusz Zdrowia na bieżąco monitoruje potrzeby zdrowotne, poziom realizacji
oraz dostępność do świadczeń z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień,
a także listy oczekujących na udzielenie tych świadczeń i w regionach, w których
identyfikowane są ograniczenia w dostępie do świadczeń psychiatrycznych podejmuje
działania mające na celu poprawę ich dostępności, w szczególności poprzez ogłaszanie
dodatkowych postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej, jak również finansuje świadczenia zrealizowane ponad plan określony
umowami, w przypadkach i na zasadach określonych przepisami oraz postanowieniami
umów. Wszystkie te działania podejmowane są w oparciu o wysokość środków
pozostających w dyspozycji płatnika publicznego, tj. przywidzianych w planie finansowym
tworzonym i zatwierdzanym zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych.
W zakresie rozwoju konsultacji, poradnictwa dla rodziców, programów wczesnej
interwencji oraz pomocy ambulatoryjnej, tak aby dziecko nie musiało trafić do systemu
leczenia psychiatrycznego po wystąpieniu poważnych objawów, należy wskazać, iż
realizowana przez Ministerstwo reforma psychiatrii dzieci i młodzieży oparta o trzy
poziomy referencyjności, ma na celu przede wszystkim rozwijanie środowiskowego modelu
psychiatrycznej opieki zdrowotnej w duchu procesu deinstytucjonalizacji oraz wyrównanie
dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich regionach kraju.
Kluczowym elementem reformy są Zespoły i Ośrodki środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem
referencyjnym. To dzięki tym podmiotom opieka specjalistów jest dostępna, dopasowana
do potrzeb oraz włączająca w pomoc środowisko młodego pacjenta, a także jego bliskich.
-- 5 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Młodzi pacjenci mogą skorzystać z oferty tych placówek, tj. pomocy psychologicznej,
psychoterapeutycznej oraz terapii środowiskowej, bezpłatnie i bez skierowania.
Pomoc w Zespołach/Ośrodkach środowiskowej opieki psychologicznej
i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży mogą uzyskać osoby, które nie potrzebują
diagnozy psychiatrycznej lub farmakoterapii. W przypadku wielu zaburzeń psychicznych
pojawiających się w okresie dzieciństwa możliwe jest udzielenie skutecznej pomocy dzięki
takim formom oddziaływań, jak psychoterapia indywidualna i grupowa, terapia rodzinna
czy praca z grupą rówieśniczą. Interwencje te pozwalają zapobiec pogorszeniu stanu
zdrowia psychicznego i tym samym ograniczyć konieczność korzystania ze świadczeń
realizowanych przez lekarza psychiatrę. Ośrodki I poziomu pełnią również istotną rolę
w procesie zdrowienia osób, które w przeszłości z powodu kryzysu psychicznego były
hospitalizowane na oddziałach psychiatrycznych. Zapewnienie wsparcia w miejscu
zamieszkania umożliwia skrócenie czasu pobytu w szpitalu oraz redukuje ryzyko ponownej
hospitalizacji.
Nawiązując do uwzględnienia w systemie szkolenia i doskonalenia zawodowego
specjalistów zajmujących się zdrowiem psychicznym dzieci i młodzieży kwestii związanych
z problematycznym korzystaniem z mediów społecznościowych, Ministerstwo wskazuje, iż
zgodnie z treścią rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 4 maja 2023 r. w sprawie
specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r.
o zawodach lekarza i lekarza dentysty w ramach programu specjalizacyjnego w dziedzinie
psychiatrii dzieci i młodzieży dla lekarzy nieposiadających odpowiedniej specjalizacji I lub II
stopnia lub tytułu specjalisty w odpowiedniej dziedzinie medycyny (dostępnego na stronie
CMKP) jest wyszczególniony kurs „Uzależnienia u dzieci i młodzieży”, którego celem jest
zapoznanie lekarza z podstawami diagnostyki, objawami zespołów psychopatologicznych
w różnych rodzajach uzależnienia w tym strategia postępowania w przypadku uzależnienia
behawioralnego. W ramach programu specjalizacyjnego w dziedzinie psychiatrii dzieci
i młodzieży dla lekarzy ze specjalizacją I stopnia oraz dla lekarzy ze specjalizacją II stopnia
wymaga się, żeby lekarze wykazywali się wiedzą na temat diagnostyki i kompleksowego
postępowania terapeutycznego w najważniejszych zaburzeniach psychicznych w tym
z zaburzeniami związanymi z zachowaniami uzależniającymi. Ponadto lekarze mają
obowiązek wykazać się znajomością elementów psychologii, socjologii i psychopatologii
rodziny, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowych i patologicznych postaw
rodzicielskich i stosunków interpersonalnych.
Ponadto należy zauważyć, że na podstawie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty
lekarz ma obowiązek doskonalenia zawodowego.
-- 6 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Jednocześnie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytułu
specjalisty w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia i rozporządzenia
Ministra Zdrowia z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających
zastosowanie w ochronie zdrowia tytuł specjalisty można uzyskać m.in. w następujących
dziedzinach: psychologia kliniczna; psychoterapia uzależnień; psychoterapia dzieci
i młodzieży.
Tytułu specjalisty można uzyskać:
1) po ukończeniu w ramach kształcenia podyplomowego jednostopniowego szkolenia
specjalizacyjnego w danej dziedzinie ochrony zdrowia na podstawie programu
szkolenia specjalizacyjnego w tej dziedzinie albo
2) po uznaniu dotychczasowego dorobku naukowego lub zawodowego za
równoważny ze zrealizowaniem programu szkolenia specjalizacyjnego w danej
dziedzinie ochrony zdrowia oraz po zdaniu Państwowego Egzaminu
Specjalizacyjnego w danej dziedzinie.
W aktualnym programie szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie psychoterapii dzieci
i młodzieży program ten objęty jest w ramach szerszej kategorii uzależnień behawioralnych
dzieci i młodzieży. Program zawiera w module I „Wybrane elementy wiedzy medycznej”,
w kursie „Psychopatologia, diagnoza nozologiczna i leczenie zaburzeń psychicznych”,
wpisano: „Mechanizmy i przyczyny rozwoju uzależnień, w tym uzależnień behawioralnych
dzieci i młodzieży”.
Aktualny program stanowi podstawę do omawiania problematycznego korzystania
z mediów społecznościowych jako możliwej postaci uzależnienia behawioralnego lub
problemu środowiskowego, jednakże nie jest to wpisane bezpośrednio. Jednocześnie
w programie nie występują jako obowiązkowe, odrębnie nazwane zagadnienie
problematycznego korzystania z mediów społecznościowych. Nie należy tego jednak
interpretować jako przeoczenie, programy szkolenia z zasady opierają się na grupach
zaburzeń, gdyż wymienianie nazw poszczególnych z nich czyniłoby program nieczytelnym
i łatwo dezaktualizującym się.
Program szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie psychologii klinicznej przewiduje
odrębną ścieżkę psychologii klinicznej dzieci i młodzieży. Obejmuje ona diagnozę zaburzeń
wieku rozwojowego, uwzględnianie kontekstu rodzinnego i środowiskowego, redukcję
czynników ryzyka, poradnictwo, pomoc w kryzysie oraz projektowanie programów
profilaktyki i promocji zdrowia psychicznego.
W programie szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie psychoterpii uzależnień jest
omawiana problematyka pracy z dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami kontroli impulsów oraz
-- 7 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
zachowaniami uzależniającymi, zachowań uzależniających (uzależnień behawioralnych).
Specjalista w dziedzinie psychoterapii uzależnień posiada między innymi kwalifikacje
umożliwiające:
1) stosowanie strategii i procedur diagnostyczno-terapeutycznych o udowodnionej
naukowo skuteczności, systematycznej oceny ich efektywności oraz ich
modyfikowania;
2) samodzielne przeprowadzenie diagnozy psychoterapeutycznej i/lub nozologicznej
i/lub psychologicznej klinicznej w zależności od posiadanych kompetencji
wynikających z uprawnień uzyskanych w toku kształcenia przeddyplomowego;
3) rozpoznawanie czynników i mechanizmów istotnych w etiologii i rozwoju zaburzeń
używania substancji i kontroli impulsów oraz zachowań uzależniających oraz
zaburzeń wynikających z doświadczania relacji z osobą uzależnioną, a także
czynników i mechanizmów wspierających proces leczenia;
4) planowanie postępowania psychoterapeutycznego, rehabilitacyjnego w oparciu
o wyniki diagnozy.
W odniesieniu do standardów diagnostycznych i terapeutycznych, Ministerstwo Zdrowia
w ramach projektu „Wsparcie procesu wdrażania reformy wprowadzającej nowy model
systemu ochrony zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży” realizowanego dzięki
finansowaniu Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 nr
POWR.05.02.00-00-0001/21 opracowało standardy merytoryczne i organizacyjne dla
podmiotów nowego modelu systemu ochrony zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży,
w których uwzględnione zostały m.in. Zaburzenia związane z używaniem substancji lub
nałogowymi zachowaniami:
W sekcji 27 standardów i rekomendacji merytorycznych dla ośrodków I poziomu
referencyjnego;
W sekcji 22 Standardów i rekomendacji merytorycznych dla ośrodków II i III
poziomu referencyjnego
Z treścią standardów można zapoznać się na stronie:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/standardy-organizacyjne-i-merytoryczne-
dlapodmiotow-nowego-modelu-systemu-ochrony-zdrowia-psychicznego-dla-dzieci-
imlodziezy.
Jednocześnie Ministerstwo wskazuje, iż pytania, dotyczące współpracy z dostawcami
platform cyfrowych w zakresie tworzenia skuteczniejszych mechanizmów ochrony
małoletnich, w szczególności w odniesieniu do dzieci, wobec których sąd orzekł
ograniczenie lub zakaz korzystania z określonych usług oraz mechanizmów kontroli
-- 8 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
rodzicielskiej i ograniczania dostępu do określonych aplikacji, pozostają we właściwości
Ministerstwa Cyfryzacji oraz Ministerstwa Sprawiedliwości.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 9 of 9 --