tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.446.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18617 Pana Posła Roberta Dowhana w sprawie parytetów,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Konstytucja RP w art. 67 deklaruje prawo obywateli do zabezpieczenia społecznego m.in.
„po osiągnięciu wieku emerytalnego”. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa
ustawa. Oznacza to, że prawo do zabezpieczenia społecznego realizowane jest wyłącznie
w zakresie wyznaczonym w tych niejako „wykonawczych” ustawach. Formy zabezpieczenia,
a co za tym idzie rodzaje świadczeń i warunki nabywania do nich prawa oraz sposób
finansowania, mogą być zróżnicowane.
Przyjęty wiek emerytalny realizuje umowę społeczną, dotyczącą świadczeń emerytalnych
i stanowi wypadkową rozwiązań wypracowanych w wyniku konsensusu między stroną
rządową, pracodawcami oraz organizacjami społecznymi, w tym związkowymi, przy
jednoczesnym braniu pod uwagę opinii społecznej oraz warunków społeczno-
gospodarczych.
Aktem prawnym regulującym powszechny wiek emerytalny jest ustawa z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych1, zwana dalej ustawą
emerytalną. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tego aktu - urodzonym po 31 grudnia 1948 r. prawo do
emerytury przysługuje po osiągnięciu co najmniej 60 i 65 lat odpowiednio dla kobiet
i mężczyzn. Wiek ten jest tożsamy z wiekiem emerytalnym, który jest wymagany od
ubezpieczonych urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., o którym mowa w art. 27 ust. 1
ustawy. Ustawa emerytalna utrzymuje w porządku prawnym przyjęty od 1954 r.
powszechny wiek emerytalny kobiet i mężczyzn.
Rozwiązanie to jest zgodne z Konstytucją RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15
lipca 2010 r. sygn. akt K 63/07), z regulacjami Międzynarodowej Organizacji Pracy
dotyczącymi systemów zabezpieczenia społecznego (Zalecenie nr 67 z 1944 r. dotyczące
zabezpieczenia dochodu, Konwencja nr 102 z 1952 r. dotycząca minimalnych norm
zabezpieczenia społecznego, Konwencja nr 128 z 1967 r. dotycząca świadczeń w razie
inwalidztwa, na starość i w razie śmierci żywiciela rodziny) oraz aktami Wspólnoty
Europejskiej (Dyrektywa nr 79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowej
realizacji zasady równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinie zabezpieczenia
społecznego oraz Dyrektywa nr 2006/54 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca
2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania
mężczyzn i kobiet w dziedzinie zatrudnienia i pracy).
Trybunał Konstytucyjny 15 lipca 2010 r. orzekł, że art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.

-- 1 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przewiduje, że ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po
osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego odpowiednio 60 i 65 lat dla kobiet
i mężczyzn, jest zgodny z art. 32 i art. 33 Konstytucji RP.
W prawie międzynarodowym przyjęto, że świadczenia emerytalne powinny przysługiwać
osobom, które ukończyły 65 lat, ale w ustalonych przypadkach wiek emerytalny może być
podwyższony lub obniżony.
Dyrektywa nr 79/7/EWG z dnia 19 grudnia 1978 r. w sprawie stopniowej realizacji zasady
równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinie zabezpieczenia społecznego
dopuszcza utrzymanie przez państwa członkowskie zróżnicowanego wieku emerytalnego
dla kobiet i mężczyzn w ustawowych systemach emerytalnych, jeśli zachodzą ku temu
uzasadnione przesłanki społeczne.
Dyrektywa nr 2006/54 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie
wprowadzenia zasady równości szans oraz równego traktowania mężczyzn i kobiet
w dziedzinie zatrudnienia i pracy dotyczy systemów zabezpieczenia społecznego
nieobjętych Dyrektywą nr 79/7/EWG, a więc systemów uzupełniających i dodatkowych,
nakazuje wprowadzenie w nich jednakowego wieku emerytalnego. Nie dotyczy to jednak
systemu powszechnego, co potwierdza Orzecznictwo Europejskiego Trybunału
Sprawiedliwości (np. orzeczenie w sprawie C-559/07 - Grecja).
W polskim porządku prawnym funkcjonowały już rozwiązania dotyczące podniesienia
wieku emerytalnego kobiet do 67 lat. Wprowadzono je przepisami ustawy z dnia 11 maja
2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
oraz niektórych innych ustaw2. Na ich mocy wprowadzono stopniowe podwyższanie wieku
emerytalnego kobiet do 67 lat, zrównując go z wiekiem emerytalnym mężczyzn, który
również miał wynosić 67 lat. Pomimo wprowadzenia mechanizmu stopniowego
podwyższania wieku emerytalnego kobiet, rozwiązanie to spotkało się z krytyką wielu
środowisk i z niezadowoleniem społecznym. Przepisami ustawy z dnia 16 listopada 2016 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz
niektórych innych ustaw3 1 października 2017 r. przywrócono obecnie obowiązujący wiek
emerytalny.
Dysproporcje w wieku emerytalnym niwelowane są przez zastosowanie zasady
jednakowego mechanizmu ustalania wysokości emerytur dla ubezpieczonych kobiet
i mężczyzn oraz przeliczenia emerytur dla ubezpieczonych kobiet - które pobierały
okresową emeryturę kapitałową - w wieku 65 lat.
Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne
z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do
końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury oraz
zwaloryzowanego kapitału początkowego i kwoty środków zewidencjonowanych na
subkoncie w ZUS - z tym że przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury nie uwzględnia
się kwot zwiększeń składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego
uzyskanych w wyniku waloryzacji kwartalnej, przeprowadzonej w celu obliczenia
dotychczas przysługującej emerytury z funduszu. Emerytura z FUS nie może być niższa od
kwoty odpowiadającej wysokości emerytury z funduszu i okresowej emerytury kapitałowej
przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego 65
2 Dz. U. poz. 637
3 Dz. U. poz. 38

-- 2 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
lat.
Emerytura kobiet uprawnionych do okresowej emerytury kapitałowej, ustalana
w powszechnym wieku emerytalnym wynoszącym 60 lat, nie jest świadczeniem
dożywotnim, gdyż nie jest nim emerytura okresowa. Emerytura okresowa to jedynie
swoiste świadczenie przejściowe, stanowiące formę tzw. programowanej wypłaty. Zgodnie
z założeniami reformy emerytalnej ustalenie świadczenia dożywotniego jest możliwe
dopiero w wieku 65 lat (przy przyjętym założeniu równego wieku emerytalnego kobiet
i mężczyzn). Wtedy też przyznawane świadczenie staje się świadczeniem dożywotnim,
a więc emeryturą w klasycznym ujęciu. Jednocześnie radykalnie zmienia się możliwość
dziedziczenia zgromadzonych do jego wypłaty środków na subkoncie osoby ubezpieczonej.
Skutkuje to brakiem możliwości ich dziedziczenia po trzech latach pobierania tej emerytury
(ustalonej w wieku 65 lat, na tych samych zasadach jak w przypadku emerytur mężczyzn).
Ze względu na wydłużanie się dalszego trwania życia, które znajduje odzwierciedlenie
w ogłaszanych corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego tablicach
dalszego trwania życia, ustalenie emerytury docelowej w wieku 65 lat nie zawsze skutkuje
podniesieniem emerytury ustalonej przed osiągnięciem tego wieku. Wynika to z faktu, że
na wysokość emerytury oprócz kwot zwaloryzowanych środków, zewidencjonowanych na
koncie i subkoncie ubezpieczonego, ma też wpływ określone w tablicach GUS średnie
dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach. Zwiększenie się tego wskaźnika może
skutkować zmniejszeniem kwoty ustalonej emerytury w wieku 65 lat. Z tego względu
ustawodawca przewidział rozwiązanie, zgodnie z którym emerytura ta nie może być niższa
od kwoty odpowiadającej wysokości emerytury z funduszu i okresowej emerytury
kapitałowej przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego
wynoszącego 65 lat.
Mechanizm ten stanie się 1 stycznia 2029 r. mechanizmem powszechnym, obejmującym
wszystkie kobiety urodzone po 31 grudnia 1968 r. Jest on uzasadniony, jako wynikający
z reformy emerytalnej, która wdrożyła zasadę podziału składki emerytalnej, a także
korzystny dla kobiet, ponieważ częściowo niweluje różnice w wysokości pobieranych przez
kobiety i mężczyzn świadczeń emerytalnych.
Należy dodać, że osoby, które po przejściu na emeryturę podjęły aktywność zawodową
i z tego tytułu podlegały ubezpieczeniu społecznemu, mogą wystąpić o ponownie ustalenie
wysokości emerytury poprzez doliczenie nieuwzględnianych dotychczas okresów
składkowych. Ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek danej
osoby, który można składać raz w roku.
Przejście na emeryturę jest prawem ubezpieczonych, którzy z racji osiągnięcia określonego
wieku, a w związku z tym spełnienia się ryzyka socjalnego, mogą zgodnie ze swoją wolą
przejść na emeryturę bądź prowadzić dalszą aktywność zawodową.
Opóźnienie przejścia na emeryturę kobiet nie powinno być związane z przymusem
ustanowionym na drodze ustawowej, ale z ustawowym mechanizmem zachęty do
przedłużenia aktywności zawodowej. Służy temu wprowadzona od 1 stycznia 2022 r.
przepisami ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym
od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych
innych ustaw4 ulga podatkowa dla pracujących seniorów, polegająca na zwolnieniu od
4 Dz. U. poz. 2105

-- 3 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podatku przychodów uzyskanych z określonych tytułów, do wysokości wskazanej w
ustawie o PIT. Z ulgi mogą skorzystać osoby, które:
— osiągnęły wiek emerytalny, który wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn;
— pozostają w zatrudnieniu;
— nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty rodzinnej.
Z ulgi dla pracujących seniorów mogą skorzystać również osoby, które mają przyznaną
emeryturę, lecz jej nie pobierają, ponieważ nie rozwiązały stosunku pracy (mają zawieszone
prawo do emerytury).
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) prowadzone są analizy
przepisów ustawy emerytalnej. Kwestie świadczeń emerytalno-rentowych są przedmiotem
sprawozdawczości statystycznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prezentowanej na
stronach internetowych (https://www.zus.pl/baza-wiedzy/statystyka).
Obowiązujące przepisy nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, a na
gruncie ustawy zasadniczej dopuszczalne jest różnicowanie form zabezpieczenia
społecznego i w konsekwencji też rodzajów świadczeń oraz warunków nabywania do nich
prawa, w związku z czym w MRPiPS nie są prowadzone prace legislacyjne mające na celu
zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn.
Niemniej zapewniam, że kierownictwo resortu pozostaje otwarte na dyskusję o kwestiach
dotyczących przepisów ustanawiających zróżnicowanie według płci w ramach systemu
emerytalnego uregulowanego ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W odniesieniu z kolei do kwestii różnych norm przenoszenia ciężarów dla kobiet i mężczyzn,
pragnę wyjaśnić, że określenie dla kobiet innych niż dla mężczyzn norm dotyczących
dopuszczalnego wysiłku fizycznego, w tym ręcznego przemieszczania ciężarów, jest
związane z odmiennością budowy organizmu kobiety i związaną z tym masą i siłą mięśniową
oraz wydolnością fizyczną mniejszą niż u mężczyzny. Takie regulacje są zgodne z art. 7
ratyfikowanej przez Polskę Konwencji Nr 127 Międzynarodowej Organizacji Pracy
dotyczącej ciężaru maksymalnego ładunków dozwolonego przy przenoszeniu przez jednego
pracownika, przyjętej w Genewie dnia 28 czerwca 1967 r.5 W myśl ust. 2 tego artykułu –
w przypadku zatrudniania kobiet i młodocianych pracowników przy ręcznym transporcie
ładunków, maksymalny ciężar tych ładunków będzie musiał być znacznie mniejszy od tego,
jaki jest dozwolony dla mężczyzn.
Jednocześnie zróżnicowanie norm dźwigania dla kobiet i mężczyzn nie jest sprzeczne z art.
14 ust. 2 dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r.
w sprawie wprowadzenia w życie zasady równości szans oraz równego traktowania kobiet
i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy6, zgodnie z którym „Państwa Członkowskie
mogą przewidzieć, że odmienne traktowanie ze względu na cechy związane z płcią nie
stanowi dyskryminacji, jeżeli – ze względu na rodzaj działalności zawodowej lub warunki jej
wykonywania – cecha taka jest istotnym i determinującym wymogiem zawodowym, pod
warunkiem że cel jest zgodny z prawem, a wymóg jest proporcjonalny”. Mniejsza masa i siła
mięśniowa oraz mniejsza wydolność fizyczna kobiet w stosunku do mężczyzn jest właśnie
cechą związaną z płcią. Zrównanie norm obciążenia fizycznego kobiet i mężczyzn mogłoby
natomiast stanowić formę dyskryminacji kobiet, gdyż przenoszenie przez nie takich samych
5 Dz. U. z 1973 r. poz. 142
6 Dz. U. UE L 204 z 26.7.2006, str. 23

-- 4 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ciężarów jak przez mężczyzn byłoby dla nich proporcjonalnie znacznie większym
obciążeniem fizycznym.
Z badań wynika, że siła absolutna kobiet jest mniejsza niż mężczyzn o 40-50%, natomiast
różnice międzypłciowe w wartościach siły względnej oscylują w zakresie 20-30%.
Głównymi przyczynami mniejszych możliwości siłowych kobiet są istotne różnice
międzypłciowe
w wartościach parametrów czynnościowych, metabolicznych czy hormonalnych. Mniejsza
siła mięśniowa kobiet wynika m.in. z tego, że zarówno pole przekroju poprzecznego mięśni
jak i liczba włókien mięśniowych są mniejsze niż u mężczyzn. Różnice te zostały wzięte pod
uwagę podczas tworzenia przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach
transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym7.
Prace fizyczne, w tym także ręczne prace transportowe, mogą być niebezpieczne dla
zdrowia i życia pracowników, jeśli wymagają użycia siły przekraczającej ich możliwości. Brak
równowagi między wymaganiami a możliwościami siłowymi skutkuje zwiększonym
ryzykiem urazów układu mięśniowo-szkieletowego. Oznacza to, że w celu uniknięcia
negatywnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak nadmierne obciążenie lub urazy układu
mięśniowo-szkieletowego, stanowiska i procesy pracy powinny być dostosowane do
możliwości siłowych określonych grup pracowników.
Należy także zauważyć, że kluczowym przepisem ww. rozporządzenia jest § 3, zgodnie
z którym pracodawca jest obowiązany stosować odpowiednie rozwiązania techniczne
i organizacyjne zmierzające do wyeliminowania ręcznych prac transportowych a w razie
braku możliwości ich wyeliminowania – w celu zmniejszenia uciążliwości i zagrożeń
związanych z wykonywaniem tych czynności – pracodawca jest obowiązany organizować
odpowiednio pracę i wyposażać pracowników w niezbędny sprzęt pomocniczy oraz środki
ochrony indywidualnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Małgorzata Baranowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
7 Dz. U. z 2018 r. poz. 1139

-- 5 of 5 --