tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 24 lipca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 18555
Znak sprawy: DP2.054.10.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18555 posła Tadeusza Woźniaka przekazuję
następujące wyjaśnienia:
Ad 1
Państwowy dług publiczny XII 2023 XII 2024 XII 2025 III 2026
mld zł 1 328,1 1 611,5 1 913,5 2 008,2
% PKB 38,9% 43,9% 48,9% 50,6%
Ad 2
Dług Skarbu Państwa XII 2023 V 2026
zmiana
V 2026- XII 2023
mld zł 1 346,2 2 135,6 789,4
Ad 3 i 4
Potrzeby pożyczkowe brutto budżetu państwa na 2026 rok wynoszą wg ustawy
budżetowej 688,5 mld zł, a limit wydatków na obsługę długu Skarbu Państwa 90,0
mld zł.
Projekcje potrzeb pożyczkowych oraz kosztów obsługi długu Skarbu Państwa na
lata 2027-30 oparte na aktualnych założeniach będą znane po przygotowaniu
projektu ustawy budżetowej na 2027 rok.
Ad 5
Wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa w latach 2024-25 wyniosły
odpowiednio 65,8 mld zł oraz 72,8 mld zł.
Ad 6

-- 1 of 7 --

2/7
Zadłużenie Skarbu Państwa wg kryterium miejsca emisji
XII 2023 V 2026
mld zł struktura mld zł struktura
Dług krajowy SP 1 042,4 77,4% 1 715 80,3%
Dług zagraniczny SP 303,8 22,6% 420,3 19,7%
Dług SP 1 346,2 100,0% 2 135,6 100,0%
Ad 7
Zadłużenie Skarbu Państwa wg kryterium rezydenta
XII 2023 V 2026
mld zł struktura mld zł struktura
Inwestorzy krajowi 932,6 69,3% 1 525 71,4%
Inwestorzy zagraniczni 413,6 30,7% 610,5 28,6%
Dług SP 1 346,2 100,0% 2 135,6 100,0%
Ad 8
Dług publiczny powstaje w wyniku finansowania potrzeb pożyczkowych państwa,
głównie różnicy między wydatkami a dochodami państwa. Kwoty deficytów w
kolejnych latach determinują w znacznym stopniu przyrost długu publicznego.
Polityka fiskalna państwa prowadzona jest w warunkach konieczności zapewnienia
ciągłości i stabilnego finansowania podstawowych funkcji państwa, w tym m.in.
ochrony zdrowia, edukacji, infrastruktury, bezpieczeństwa oraz polityki społecznej.
Zatem znaczną część wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych
stanowią wydatki wynikające z obowiązujących przepisów prawa lub zobowiązań
o charakterze długookresowym, co ogranicza możliwość szybkiej i głębokiej
redukcji wydatków w krótkim okresie bez ryzyka pogorszenia dostępności usług
publicznych oraz negatywnego wpływu na sytuację społeczno-gospodarczą.
W związku z tym działania na rzecz obniżenia deficytu sektora instytucji
rządowych i samorządowych nie opierają się na wskazaniu konkretnych obszarów
wydatkowych przeznaczonych do ograniczenia ani na rezygnacji
z realizacji podstawowych zadań państwa. Proces ten realizowany jest przede
wszystkim poprzez stopniowe ograniczanie dynamiki wzrostu wydatków
publicznych, racjonalizację wydatków oraz działania ukierunkowane na
zwiększanie efektywności wykorzystania środków publicznych.
Nadmiernie gwałtowna konsolidacja fiskalna mogłaby prowadzić do skutków
odwrotnych do zamierzonych, w tym ograniczenia inwestycji publicznych,
osłabienia dynamiki wzrostu gospodarczego oraz pogorszenia dostępności usług
publicznych.
Od lipca 2024 roku Polska na podstawie decyzji Rady UE jest objęta procedurą
nadmiernego deficytu. W dniu 21 stycznia 2025 roku Rada UE przyjęła zalecenie
dla Polski dotyczące zlikwidowania nadmiernego deficytu, w którym wskazała, że
dla zlikwidowania nadmiernego deficytu niezbędne jest przestrzeganie tempa
wzrostu wydatków przedstawionego w „Średniookresowym planie budżetowo-
strukturalnym na lata 2025-2028”. Równocześnie, Rada zobowiązała Polskę do
przedstawiania co pół roku (wiosną i jesienią), począwszy od 30 kwietnia 2025 r. aż
do skorygowania nadmiernego deficytu, informacji z postępów we wdrażaniu
zalecenia Rady. Wiosną raportowanie odbywa się w ramach sprawozdania
z wdrażania średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego, a jesienią

-- 2 of 7 --

3/7
w ramach informacji o działaniach podjętych przez Polskę w celu realizacji
zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego deficytu.
W dniu 28 kwietnia 2026 r. Rada Ministrów przyjęła Sprawozdanie z wdrażania
„Średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego na lata 2025–2028”, gdzie
przedstawiono najnowsze informacje z postępów we wdrażaniu zalecenia Rady
oraz nt. działań na rzecz redukcji nadmiernego deficytu w latach 2025-2026.
Tegoroczne sprawozdanie oraz zeszłoroczne dokumenty przygotowane w związku
z raportowaniem nt. realizacji zalecenia Rady w ramach procedury nadmiernego
(EDP) deficytu znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Finansów:
https://www.gov.pl/web/finanse/sredniookresowy-plan-budzetowo-strukturalny.
Według szacunków Komisji Europejskiej, opublikowanych 3 czerwca br., wzrost
wydatków netto sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2025 r. mieścił
się w ramach elastyczności wynikającej z krajowej klauzuli wyjścia. W efekcie KE
oceniła, że w latach 2024-2025 Polska podjęła skuteczne działania w celu redukcji
nadmiernego deficytu i procedura EDP jest zawieszona. Kolejna informacja Rządu
nt. wdrażania zalecenia Rady oraz działań na rzecz redukcji nadmiernego deficytu
zostanie przedstawiona do końca października br.
W nadchodzących latach ograniczanie deficytu i przyrostu długu sektora instytucji
rządowych i samorządowych wymuszać będzie zestaw krajowych i unijnych reguł
budżetowych. Tym samym, w kolejnych ustawach budżetowych, sprawozdaniach
z wdrażania planu średniookresowego oraz informacjach o działaniach podjętych
w ramach procedury nadmiernego deficytu, w zależności od kształtowania się
sytuacji budżetowej, wzrostu gospodarczego i faktycznych skutków już
zaplanowanych działań, przedstawiane będą odpowiednie środki zapewniające
realizację reguł budżetowych, w tym dotyczące przestrzegania ścieżki wydatków
netto, uwzględniając dodatkową elastyczność wynikającą z krajowej klauzuli
wyjścia.
Jedną z reguł, których celem jest utrzymanie stabilnych finansów publicznych jest
stabilizująca reguła wydatkowa, którą w Polsce stosuje się od 2015 roku.
Stabilizująca reguła wydatkowa (SRW) stanowi implementację dyrektywy Rady
2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych
państw członkowskich. Celem SRW jest zagwarantowanie stabilności finansów
publicznych w średnim okresie, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczania
nierównowag w sytuacji przekroczenia progów referencyjnych dla deficytu (3%
PKB) i długu (60% PKB) sektora instytucji rządowych i samorządowych,
określonych w Pakcie Stabilności i Wzrostu. Przepisy SRW przewidują możliwość
zastosowania klauzuli wyjścia, umożliwiającej czasowe zawieszenie stosowania
reguły w wyniku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.
SRW została zaprojektowana tak, aby umożliwić elastyczną reakcję polityki
gospodarczej w sytuacjach wystąpienia nadzwyczajnych szoków lub kryzysów
gospodarczych, co było szczególnie istotne w latach 2020–2023, w których w całej
Unii Europejskiej obowiązywała ogólna klauzula wyjścia (General Escape Clause,
GEC). W roku 2024 nastąpiła zmiana reguł w UE poprzez reformę zarządzania
gospodarczego w UE. Natomiast w latach 2025-2028 zastosowanie ma unijna
krajowa klauzula wyjścia (National Escape Clause, NEC), uwzględniona w
mechanizmie korygującym SRW, która dodatkowo łagodzi wymogi konsolidacyjne
w związku z elastycznością wynikającą ze wzrostu wydatków obronnych.

-- 3 of 7 --

4/7
W związku z objęciem Polski w lipcu 2024 r. procedurą nadmiernego deficytu
(EDP) z uwagi przekroczenie wartości referencyjnej odnośnie do deficytu sektora
instytucji rządowych i samorządowych 5,1% PKB w 2023 r.1 SRW pełni obecnie
rolę wykonawczą dla procedury nadmiernego deficytu poprzez zawarty w niej
mechanizm korygujący i zapewnia wymaganą przez przepisy UE konsolidację
finansów publicznych. Mechanizm korygujący SRW zapewnia spójność wymogów
SRW z wymogami reguł unijnych i w efekcie powala na uwzględnienie krajowej
klauzuli wyjścia, umożliwiającej odchylenie od ścieżki wydatków netto o wartość
wzmożonych wydatków na obronność względem 2021 r. do wartości 1,5% PKB, ze
względu na wyjątkowe okoliczności, jakimi są agresja Rosji na Ukrainę
i pogarszające się środowisko bezpieczeństwa. Rada UE 8 lipca 2025 r. uruchomiła
ww. klauzulę dla 15 krajów UE, w tym Polski.
W konsekwencji działania na rzecz obniżenia deficytu opierają się przede
wszystkim na utrzymaniu dyscypliny fiskalnej w całym sektorze finansów
publicznych poprzez ograniczenie dynamiki wzrostu wydatków objętych
stabilizującą regułą wydatkową oraz realizację uzgodnionej z Radą UE ścieżki
wydatkowej.
Ad 9
Ostatnie średnioterminowe prognozy długu publicznego wg definicji krajowej i
unijnej zostały przedstawione w przyjętej przez Radę Ministrów we wrześniu
2025 r. Strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2026-
2029.
Strategia przewiduje, że przy przyjętych założeniach prognozowana relacja długu
do PKB:
 (definicja krajowa) będzie wzrastać i przekroczy 55% w 2027 r. a w horyzoncie
Strategii osiągnie 59,5%, natomiast relacja kwoty, o której mowa w art. 38a pkt
3 ustawy o finansach publicznych przekroczy próg 55% w 2028 r. i 2029 r.
 w przypadku realizacji prognoz długu publicznego próg ostrożnościowy
55% PKB określony w ustawie o finansach publicznych zostałby
przekroczony przez obie relacje w 2028 r., co oznaczałoby uruchomienie
procedur ostrożnościowych wynikających z ustawy w 2030 r.
 relacja państwowego długu publicznego do PKB pozostanie poniżej
konstytucyjnego progu 60% w horyzoncie Strategii,
 (definicja UE) będzie wzrastać i osiągnie poziom 75,3% w 2029 r., (wartość
referencyjna na poziomie 60% zostanie przekroczona w 2026 r.).
Prognoza długu sektora instytucji rządowych i samorządowych sporządzona w
marcu br. na potrzeby notyfikacji fiskalnej deficytu i długu zakłada, że na koniec
2026 r. relacja tej kategorii dług do PKB wyniesie 65,1% (niżej o 0,3 pkt proc.
wobec założeń ze Strategii).
We wrześniu br. Minister Finansów i Gospodarki przedstawi aktualizację Strategii z
prognozami długu publicznego do 2030 r.
1 Decyzja Rady (UE) 2024/2133 z dnia 26 lipca 2024 r. w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w
Polsce (https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/PL/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202402133&qid=1782132332401)

-- 4 of 7 --

5/7
Ad 10
Działania Ministerstwa Finansów ukierunkowane są na prowadzenie polityki
fiskalnej, która pozwala ograniczać ryzyka związane ze wzrostem zadłużenia, przy
jednoczesnym zachowaniu możliwości finansowania kluczowych zadań
publicznych. Niezbędnym warunkiem prowadzenia takiej polityki fiskalnej jest
zapewnienie ciągłości i stabilnego finansowania podstawowych funkcji państwa,
Jednocześnie biorąc pod uwagę uwarunkowania przedstawione w odpowiedzi na
pyt. 8 polityka fiskalna prowadzona przez Ministra Finansów ukierunkowana jest
na stopniowe ograniczanie dynamiki wzrostu wydatków publicznych, zwiększanie
efektywności wydatkowania środków oraz odbudowę przestrzeni fiskalnej.
Kluczowym instrumentem dla tych działań pozostaje stabilizująca reguła
wydatkowa, o której mowa w art. 112aa ustawy o finansach publicznych. Reguła ta
stanowi jeden z podstawowych elementów zapewniających ciągłość stosowania
krajowych ram fiskalnych poprzez coroczne wyznaczanie dopuszczalnego limitu
wydatków dla jednostek objętych jej zakresem. Limit ten jest uwzględniany przy
opracowywaniu projektu ustawy budżetowej, szczegółowo przedstawiany w
uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej oraz znajduje odzwierciedlenie w
przepisach samej ustawy budżetowej.
W celu dalszego wzmacniania krajowych ram fiskalnych oraz zwiększania
efektywności zarządzania finansami publicznymi w ostatnich latach zostały podjęte
w szczególności następujące działania:
 wprowadzenie pakietu przepisów zwiększających przejrzystość procesu
planowania budżetowego, w tym inwestycji publicznych, poprawiających
jakość gromadzonych danych oraz wspierających efektywne i gospodarne
wydatkowanie środków publicznych ;
 wprowadzenie nowego układu grup wydatków budżetu państwa,
umożliwiającego bardziej przejrzystą prezentację ekonomicznego
charakteru wydatków ;
 wdrożenie zmian w obszarze zarządzania budżetem państwa służących
zwiększeniu efektywności wydatków publicznych i doskonaleniu systemu
budżetowego ;
 wzmocnienie stabilizującej reguły wydatkowej poprzez rozszerzenie jej
zakresu podmiotowego i objęcie nią dodatkowych kategorii operacji
finansowych, w tym m.in. od 2027 r. Narodowy Fundusz Zdrowia, Fundusz
Przeciwdziałania COVID-19 oraz Fundusz Pomocy zostaną objęte limitem
wydatków, o którym mowa w art. 112aa ust. 3 ustawy o finansach
publicznych ;
 powołanie Rady Fiskalnej jako niezależnej instytucji monitorującej stan
finansów publicznych ;
 przygotowanie i publikacja „Średniookresowego planu budżetowo-
strukturalnego na lata 2025–2028” oraz publikowanie sprawozdań z jego
wdrażania, zawierających informacje o realizacji ścieżki fiskalnej i
działaniach podejmowanych w celu redukcji nadmiernego deficytu;
 w zakresie zwiększania stabilności i przewidywalności finansów jednostek
samorządu terytorialnego: wprowadzenie ustawą z dnia 1 października

-- 5 of 7 --

6/7
2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nowego modelu
kształtowania dochodów JST, opartego w większym stopniu na stabilnych
dochodach własnych oraz bardziej przewidywalnych zasadach
finansowania zadań publicznych.
Ponadto, w kwestii analiz wpływu obecnego tempa zadłużania państwa na sytuację
przyszłych pokoleń podatników oraz na zdolność Polski do reagowania na
ewentualne przyszłe kryzysy gospodarcze, społeczne lub militarne należy
zauważyć, że Ministerstwo Finansów przedstawia prognozy w dokumentach
„Wieloletnie Założenia Makroekonomiczne” oraz w Uzasadnieniu do Ustawy
Budżetowej. Prognozy te obejmują horyzont maksymalnie 5-letni. W przypadku
zwiększonego poziomu zadłużenia państwa zdolność Polski do reagowania na
ewentualne przyszłe kryzysy gospodarcze, społeczne lub militarne może być
ograniczona ze względu na potencjalną konsolidację fiskalną.
W polskim systemie prawnym przewidziano procedury, których celem jest
niedopuszczenie do nadmiernego wzrostu państwowego długu publicznego (PDP) i
przekroczenia przez PDP progu 60% PKB. Procedury ostrożnościowe i sanacyjne
zostały opisane w rozdziale 3 działu II. Państwowy dług publiczny ustawy o
finansach publicznych (art. 86 – art. 88). Procedury te opisują, jakie działania mają
być podjęte w przypadku przekroczenia przez PDP progu 55% PKB2 i 60% PKB.
Należy zauważyć, że ustawa o finansach publicznych określa sytuacje, w których
nie stosuje się procedur ostrożnościowych i sanacyjnych (art. 88), oraz możliwe jest
czasowe zawieszenie stosowania SRW (art. 112d).
Przesłankami do zawieszenia stosowania procedur ostrożnościowych i
sanacyjnych są:
 wprowadzenie stanu wojennego;
 wprowadzenie stanu wyjątkowego na całym terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej;
 wprowadzenie stanu klęski żywiołowej na całym terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej;
Przesłankami do zawieszenia stosowania SRW, oprócz tych stosowanych dla
procedur ostrożnościowych i sanacyjnych, są dodatkowo:
 ogłoszenie stanu epidemii na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej;
 wystąpienie znacznego spowolnienia gospodarczego.
2 W przypadku, gdy wartość relacji kwoty państwowego długu publicznego do produktu
krajowego brutto, o której mowa w art. 38 pkt 1 lit. a ustawy o finansach publicznych
ogłoszonej zgodnie z art. 38 jest większa od 55%, a mniejsza od 60% procedur, o których
mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, nie stosuje się, jeżeli relacja, o której mowa w art. 38a pkt 4, nie
przekracza 55%.

-- 6 of 7 --

7/7
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów

-- 7 of 7 --