Interpelacja w sprawie przekazywania środków na stowarzyszenia i fundacje
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18413
do ministra finansów i gospodarki, ministra sprawiedliwości
w sprawie przekazywania środków na stowarzyszenia i fundacje
Zgłaszający: Robert Dowhan
Data wpływu: 08-07-2026
Szanowny Panie Ministrze,
od wielu lat opinię publiczną bulwersują środki przekazywane na różnego rodzaju stowarzyszenia, organizacje czy fundacje. Po pierwsze już sama możliwość wydatkowania pieniędzy przez nasze państwo na wymyślone bzdury na potrzeby UE albo jakichś projektów z księżyca jest patologią. Jak można finansować wybrane patoprojekty, kiedy mamy instytucje, uczelnie i uniwersytety, które są bardziej kompetentne niż kilku ludzi, którzy nagle postanowili wynaleźć lek na raka lub długowieczność?
Tak naprawdę po co się uczyć i pracować, skoro można założyć jakąś fundację i dostawać na tacy wielkie pieniądze za nic, za pseudoobietnice bez pokrycia. Za poprzednich rządów ta patologia rozrosła się do gigantycznych rozmiarów. I dalej trwa. Nie chcę pisać o jachtach i innych patologicznych rzeczach, na które szły pieniądze. Ile jeszcze będziemy tolerować taką patologię? Jak nie opowiadanie o drzewach i liściach, to utylizacja broni chemicznej na Bałtyku. Moje dzieci mogą też „pracować” np. nad wpływem walki wróbelka z komarami albo wpływem rechotania żab na samopoczucie lub sen ludzi.
Kukiz chce badać JOW. Proszę bardzo. Badaj za swoje. Cieszyński chce milionów dla rodziny na lek na raka. Wymyślaj. Zrobisz to, to będziesz multimilionerem z Nagrodą Nobla. A tak festiwal okradania naszego państwa trwa nadal.
A zwykłym ludziom podatki, mandaty, zakazy, ograniczenia, a teraz OKI. POLSKA.
Poniżej załączam jeden z wielu przypadków „projektów”, które ciężko komentować.
Śledztwo dotyczy doprowadzenia Narodowego Centrum Badań i Rozwoju do niekorzystnego rozporządzenia mieniem o wartości przekraczającej 7,5 mln zł oraz posługiwania się nierzetelną dokumentacją i fakturami VAT o wartości blisko 14 mln zł w związku z realizacją projektu badawczo-rozwojowego polegającego na opracowywaniu technologii lokalizacji, wydobycia i unieszkodliwienia bezpośrednio na morzu, z wykorzystaniem mobilnej instalacji pływającej, zatopionych w obrębie Morza Bałtyckiego bojowych środków trujących (amunicji chemicznej). Wobec dwóch podejrzanych sąd zastosował tymczasowe aresztowanie na okres trzech miesięcy — można przeczytać w informacji rzecznika Prokuratury Regionalnej w Gdańsku, prok. Mariusza Marciniaka. I tak od wielu lat – jak nie jedna patologia, to druga.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź:
Jakie konkretne działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zakończyć finansowanie tego typu projektów i wprowadzić skuteczny system oceny oraz kontroli wydatkowania środków publicznych, tak aby pieniądze podatników nie były przeznaczane na przedsięwzięcia, które nie przynoszą realnych korzyści dla państwa i obywateli?
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9554 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 6 sierpnia 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 18413
Znak sprawy: FS9.054.11.2026.453.TYU
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanownie Panie Marszałku,
w związku z otrzymaną interpelacją nr 18413 Pana Posła Roberta Dowhana w
sprawie przekazywania środków na stowarzyszenia i fundacje, uprzejmie
informuję.
Dysponowanie środkami publicznymi odbywa się w oparciu o zasadę legalności
oraz przestrzeganie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach
publicznych1, która reguluje m.in. zasady i tryb kontroli procesów związanych
z gromadzeniem i rozdysponowywaniem środków publicznych (…) oraz zasady
kontroli zarządczej i audytu wewnętrznego oraz koordynacji kontroli zarządczej
i audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych.
Ramy prawne dla dysponowania środkami budżetowymi wyznacza m.in. art. 44 ust.
3 ustawy o finansach publicznych. Przepis ten obliguje dysponentów do
dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad
uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru
metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.
Należy więc podkreślić, że wszystkie wydatki publiczne, w tym dotacje celowe,
które mogą być – na podstawie ustawy o finansach publicznych – przyznane
organizacjom pozarządowym, powinny być dokonywane w sposób uwzględniający
ww. przepisy.
Kolejnym instrumentem zawartym w przepisach ustawy systemowej, które
pozwalają na zabezpieczenie prawidłowości wydatków publicznych, są regulacje
art. 150 oraz art. 151 ustawy o finansach publicznych. Przepisy określają zasady
oraz tryb udzielania i rozliczania dotacji celowych i stanowią również formalną
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
2/3
gwarancję, że środki przekazane organizacjom pozarządowym podlegają
szczególnej kontroli na każdym etapie ich wykorzystywania.
Zgodnie z art. 150 ustawy o finansach publicznych, dysponent części budżetowej
lub dysponent środków, o których mowa w art. 127 ust. 2, udzielając dotacji
celowej, w tym jednostce sektora finansów publicznych, w przypadku gdy odrębne
przepisy lub umowa międzynarodowa nie określają trybu i zasad udzielania lub
rozliczania tej dotacji, zawiera umowę, która określa oprócz opisu zadania (celu) na
jaki dotacja została przyznana, wysokość udzielonej dotacji oraz termin wykonania,
w szczególności także tryb kontroli wykonania zadania (w umowie można również
postanowić, że kontrola będzie prowadzona na zasadach i w trybie określonych
w przepisach o kontroli w administracji rządowej).
Jednocześnie, w myśl art. 151 ustawy o finansach publicznych, dysponent może
zlecić organizacji pozarządowej realizację swoich zadań na podstawie zawartej z tą
organizacją umowy, przyznając dotację celową na realizację tych zadań, również
określając przy tym w umowie tryb kontroli wykonywania tego zadania.
Dodatkowo, przepisy systemowe – oprócz obowiązków wynikających z umowy –
nakładają na beneficjentów dotacji obowiązek prowadzenia wyodrębnionej
ewidencji środków otrzymanych z dotacji oraz obowiązek przedstawienia
rozliczenia dotacji.
Ponadto, ustawa o finansach publicznych (art. 175 ust. 1) przypisała dysponentom
części budżetowych obowiązki w zakresie sprawowania nadzoru i kontroli
dotyczące m.in. całości gospodarki finansowej podległych im jednostek
organizacyjnych, w tym nad dokonywaniem przez te jednostki wstępnej oceny
celowości poniesionych wydatków oraz realizacją właściwych procedur,
wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa, a także realizacji zadań
finansowanych z budżetu państwa.
Kontrola sprawowana przez dysponentów części budżetowych ma więc charakter
finansowy, a jej przedmiotem jest w szczególności zgodność wydatków z
planowanym przeznaczeniem czy też prawidłowość wykorzystania środków
finansowych, w tym w zakresie zrealizowanych zadań. Sprawowana na bieżąco
kontrola i nadzór pomagają więc dysponentom części budżetowych m.in. ocenić
prawidłowość wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa, pod
względem zgodności z przeznaczeniem oraz wysokości wykorzystanej dotacji a
stopniem realizacji zadań przewidzianych do sfinansowania dotacją z budżetu
państwa, w tym co do prawidłowości naliczenia odsetek podlegających nadzorowi
organu udzielającemu dotacji.
Kwestie te reguluje oczywiście także ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o
działalności pożytku publicznego i wolontariacie. 2
Zgodnie z przepisami art. 16 tej ustawy organizacje pozarządowe lub inne
podmioty przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego zobowiązują się do
jego wykonania w zakresie i na zasadach określonych w umowie odpowiednio o
wsparcie realizacji zadania publicznego lub o powierzenie realizacji zadania
publicznego sporządzonej z uwzględnieniem przepisów ustawy o finansach
publicznych oraz przepisów ww. ustawy, a organ administracji publicznej
zobowiązuje się do przekazania dotacji na realizację zadania.
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 1338, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
3/3
Jednocześnie należy zauważyć, że wszelkie przypadki wydatkowania środków
publicznych niezgodnie z ich przeznaczeniem (celem) mogą zostać potraktowane
jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych, o którym mowa w odrębnych
przepisach powiązanych z systemem finansów publicznych.
Krajowa Administracja Skarbowa prowadzi regularnie audyty krajowych środków
publicznych na podstawie art. 95 ust. 1 pkt 2-7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o
Krajowej Administracji Skarbowej3 w zakresie:
,,(…) 2) gospodarowania środkami publicznymi innymi niż określone w pkt 1 i 1a, z
wyłączeniem badania celowości wykorzystania środków zaliczanych do dochodów
własnych i subwencji ogólnej jednostki samorządu terytorialnego;
3) wywiązywania się z warunków finansowania pomocy ze środków, o których
mowa w pkt 1-2;
4) wykorzystania i rozporządzania mieniem państwowym;
5) wykorzystania mienia otrzymanego od Skarbu Państwa w celu realizacji zadań
publicznych oraz prawidłowości prywatyzacji mienia Skarbu Państwa;
6) wypełniania zobowiązań wynikających z udzielonych przez Skarb Państwa
poręczeń i gwarancji, w tym wykorzystania środków, których spłatę poręczył lub
gwarantował Skarb Państwa, zgodnie z ich przeznaczeniem;
7) prawidłowości deklarowania, obliczania i wpłacania należności budżetu
państwa, państwowych funduszy celowych i innych jednostek sektora finansów
publicznych, których pobór należy do innych organów.”
Audyty w powyższym zakresie prowadzone są przez dyrektorów izb administracji
skarbowej i dotyczą prawidłowości wykorzystania środków publicznych tj. etapu
po ich wypłacie beneficjentowi przez dysponenta. Kluczową rolę w zakresie
prewencji i zapewnienia prawidłowego przyznawania i wydatkowania środków
publicznych pełnią dysponenci tych środków.
Podsumowując, mając na względzie powyższe, obecnie obowiązujące regulacje
prawne oraz procedury kontrolne istniejące w sektorze finansów publicznych,
zapewniają efektywne i skuteczne narzędzia do przeprowadzenia rzetelnej
weryfikacji wydatkowania środków publicznych, zarówno pod kątem ich legalności,
jak i celowości dysponowania tymi środkami.
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
3 Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, z późn. zm.
-- 3 of 3 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.367.2026
Warszawa, 20 sierpnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18413 Pana Posła Roberta Dowhana w sprawie
przekazywania środków na stowarzyszenia i fundacje, uprzejmie przedstawiam
stanowisko Ministra Sprawiedliwości.
Na wstępie należy wskazać, że zagadnienia poruszone w interpelacji dotyczące systemu
przyznawania, wydatkowania, oceny oraz rozliczania środków publicznych
przeznaczanych na projekty badawczo-rozwojowe, a także na zadania realizowane przez
organizacje pozarządowe, pozostają poza zakresem właściwości Ministerstwa
Sprawiedliwości.
Odnosząc się do pytania zawartego w interpelacji, można jedynie zauważyć, że w
przypadkach, w których zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu
zabronionego w związku z ubieganiem się o dotację lub inną formę dofinansowania,
zastosowanie mogą znaleźć przepisy określające odpowiedzialność za przestępstwo
oszustwa, o którym mowa w art. 286 k.k., jak również za przestępstwo stypizowane w art.
297 k.k. Przepis ten penalizuje działania podejmowane w celu uzyskania dla siebie lub
innej osoby od banku, jednostki organizacyjnej prowadzącej na podstawie ustawy
podobną działalność gospodarczą albo od organu lub instytucji dysponujących środkami
publicznymi m.in. kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy,
-- 1 of 2 --
dotacji, subwencji, zamówienia publicznego lub innego podobnego świadczenia
pieniężnego, poprzez przedłożenie dokumentu podrobionego, przerobionego,
poświadczającego nieprawdę lub nierzetelnego albo złożenie nierzetelnego pisemnego
oświadczenia dotyczącego okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania takiego
wsparcia.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości obowiązujące rozwiązania prawnokarne wydają
się wystarczające dla trafnej reakcji prawnokarnej i jako takie nie wymagają zmiany lub
uzupełnienia.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 2 --