Interpelacja w sprawie utworzenia muzeum kolejnictwa w zabytkowej parowozowni w Gnieźnie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18410
do ministra infrastruktury
w sprawie utworzenia muzeum kolejnictwa w zabytkowej parowozowni w Gnieźnie
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak
Data wpływu: 08-07-2026
Szanowny Panie Ministrze,
podczas wyjazdowego posiedzenia Komisji Infrastruktury w dniach 26-27 listopada 2025 r. w województwie wielkopolskim parlamentarzyści zapoznali się z sytuacją zabytkowej parowozowni w Gnieźnie oraz wysłuchali przedstawicieli samorządu, organizacji społecznych i środowisk gospodarczych. Efektem tych prac było jednoznaczne poparcie dla utworzenia na jej terenie muzeum kolejnictwa. Potwierdzeniem tego stanowiska było przyjęcie przez Komisję Infrastruktury dezyderatu skierowanego do prezesa Rady Ministrów w sprawie podjęcia działań zmierzających do utworzenia muzeum kolejnictwa w Gnieźnie.
Jako poseł reprezentujący Wielkopolskę w pełni popieram ten postulat. Gnieźnieńska parowozownia jest największym tego typu zachowanym kompleksem w Europie i jednym z najcenniejszych zabytków techniki w Polsce. Jednocześnie jej stan techniczny jest bardzo zły i bez pilnych działań istnieje realne ryzyko utraty tej wyjątkowej substancji zabytkowej.
Rok 2026, będący jubileuszem 100-lecia Polskich Kolei Państwowych, stanowi doskonałą okazję do podjęcia decyzji o utworzeniu ogólnopolskiego muzeum kolejnictwa właśnie w Gnieźnie. Inwestycja ta nie tylko pozwoli zachować unikalne dziedzictwo techniki, ale również wzmocni potencjał turystyczny pierwszej stolicy Polski oraz całego regionu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje podjąć działania zmierzające do utworzenia muzeum kolejnictwa na terenie zabytkowej parowozowni w Gnieźnie?
Czy prowadzone są rozmowy z PKP SA dotyczące zabezpieczenia obiektu przed sprzedażą oraz jego przeznaczenia na cele muzealne?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu zabezpieczenia środków na ratowanie i rewitalizację tego unikatowego zabytku techniki?
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5267 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-2-1.054.11.2026
Warszawa, 29 września 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 18410 Posła na Sejm RP, Pana Tomasza Piotra Nowaka,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Obiekt Parowozowni w Gnieźnie został przejęty przez PKP S.A. od PKP CARGO S.A. ponad
piętnaście lat temu i od tego czasu Spółka stara się utrzymywać przedmiotowy obiekt
w możliwie najlepszym stanie technicznym. Ze względu na dużą liczbę budynków,
znacznych rozmiarów obszar oraz zabytkowy charakter Parowozowni w Gnieźnie, PKP S.A.
nie jest w stanie przeznaczyć wystarczających środków finansowych potrzebnych
do kompleksowej modernizacji obiektu. W ocenie PKP S.A. adaptacja obiektu dla celów
instytucji kultury byłaby szansą na uratowanie tego dziedzictwa, pod warunkiem
zapewnienia finansowania potrzebnego do remontu, adaptacji i jego późniejszego
utrzymania.
PKP S.A. jako użytkownik wieczysty terenu i właściciel zabudowy stanowiącej zabytkową
infrastrukturę kolejową, w tym dwie hale wachlarzowe, przystąpiła do prac
przygotowawczych mających na celu obrót nieruchomościami kolejowymi obejmującymi
tereny od Parowozowni Gniezno do obszaru tzw. „Trzech Mostów”. Przedmiotowe prace
obejmują, między innymi, podziały geodezyjne nieruchomości gruntowych,
uwzględniające uwarunkowania Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego
przyjętego dla tego obszaru oraz potrzeby zgłaszane przez zarządcę linii kolejowej jakim
jest spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Po przeprowadzeniu powyższych prac, możliwy
będzie obrót nieruchomościami związanymi z zabytkową Parowozownią w Gnieźnie.
Na gruncie przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji
przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2026 r. poz. 967),
PKP S.A. ma kilka wariantów zbycia przedmiotowego mienia, zarówno w formie odpłatnej,
jak i nieodpłatnej. O przyjęciu określonej formuły zbycia składników majątkowych
decyduje Zarząd PKP S.A., po przeprowadzeniu stosownych uzgodnień z jednostkami
samorządu terytorialnego zainteresowanymi nabyciem tego majątku.
Jednocześnie, uprzejmie wyjaśniam, że zabezpieczenie środków na odbudowę
Parowozowni Gniezno znajduje się poza kompetencjami Ministra Infrastruktury, który
jako dysponent środków budżetu państwa w części 39-Transport może wydatkować
środki budżetowe na ściśle określone cele wskazane w ustawie z dnia 16 grudnia 2005 r.
o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 688)
oraz ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1234,
-- 1 of 2 --
2
z późn. zm.). Na podstawie ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego,
minister właściwy ds. transportu może dofinansować zadania w zakresie budowy,
przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony infrastruktury kolejowej oraz zarządzania
nią. Natomiast na podstawie ustawy o transporcie kolejowym, z budżetu państwa
finansowane są:
inwestycje wynikające z umów i porozumień międzynarodowych,
inwestycje, remonty, eksploatacja i utrzymanie linii kolejowych o znaczeniu
wyłącznie obronnym,
koszty przygotowania i realizacji inwestycji obejmujących linie kolejowe o znaczeniu
państwowym.
Ponadto, ze środków publicznych mogą być finansowane lub współfinansowane wydatki:
w zakresie zakupu i modernizacji pojazdów kolejowych przeznaczonych
do wykonywania przewozów pasażerskich,
na budowę informatycznego systemu rozliczeń sprzedaży biletów na przejazd
środkami transportu publicznego różnych przewoźników, w tym biletu wspólnego,
na budowę lub przebudowę dworców kolejowych w zakresie bezpośrednio
związanym z obsługą podróżnych,
PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w zakresie zakupu i modernizacji pojazdów
kolejowych przeznaczonych do diagnostyki, utrzymania, naprawy lub budowy
infrastruktury kolejowej zaplecza technicznego przeznaczonych do obsługi pojazdów
kolejowych,
inwestycje kolejowe, wynikające z programów rozwoju infrastruktury transportowej
oraz zakup pojazdów kolejowych przeznaczonych do przewozu rzeczy na podstawie
jednej umowy o przewóz przy użyciu co najmniej dwóch różnych gałęzi transportu
(transport intermodalny).
Minister właściwy ds. transportu może również dofinansować z budżetu państwa
lub z Funduszu Kolejowego działalność zarządcy, która nie może być sfinansowana z opłat
za korzystanie z infrastruktury kolejowej. Środki z Funduszu Kolejowego, wydatkowane
na podstawie planu finansowego uzgadnianego przez ministrów właściwych ds.
transportu, finansów publicznych i rozwoju regionalnego mogą być przeznaczone jedynie
na dofinansowanie zadań wskazanych w ustawie z dnia 16 grudnia 2005 r. o Funduszu
Kolejowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1133, z późn. zm.).
Żaden z powyższych aktów prawnych nie daje Ministrowi Infrastruktury możliwości
przekazywania środków na finansowanie przedsięwzięć dotyczących zabytków
kolejowych lub związanych z tworzeniem muzeów.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 2 of 2 --