Interpelacja w sprawie katastrofy ekologicznej, masowego śnięcia ryb w zbiorniku Pilchowice oraz legalności prac remontowych prowadzonych przez spółkę Tauron na obszarze chronionym Natura 2000
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18181
do ministra aktywów państwowych, ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska
w sprawie katastrofy ekologicznej, masowego śnięcia ryb w zbiorniku Pilchowice oraz legalności prac remontowych prowadzonych przez spółkę Tauron na obszarze chronionym Natura 2000
Zgłaszający: Marek Gróbarczyk, Czesław Hoc
Data wpływu: 01-07-2026
Szanowni Panowie Ministrowie, Szanowna Pani Minister,
w ostatnich dniach opinia publiczna została poruszona doniesieniami medialnymi (m.in. materiałem stacji TVN24) dotyczącymi dramatycznej sytuacji na zbiorniku wodnym Pilchowice w województwie dolnośląskim. W akwenie tym doszło do masowego pomoru ichtiofauny – odnaleziono setki śniętych ryb różnych gatunków. Skala zjawiska oraz uwarunkowania techniczno-przyrodnicze uprawdopodabniają tezę, że nie mamy do czynienia wyłącznie z naturalnym zjawiskiem pogodowym, lecz z możliwymi poważnymi zaniedbaniami po stronie zarządcy obiektu oraz właściwych organów nadzorczych.
Zbiornik Pilchowice znajduje się pod bezpośrednim zarządem państwowej spółki energetycznej Tauron, która od początku roku prowadzi tam zaawansowane prace remontowe i modernizacyjne w obrębie zapory (zadanie pod nazwą „Elektrownia Wodna Pilchowice I – modernizacja obiektów zbiornika wodnego”). W ramach przygotowań do inwestycji podmiot zarządzający miał dokonać znaczącego, celowego obniżenia poziomu lustra wody w zbiorniku.
Kluczowy aspekt sprawy wiąże się z nałożeniem się prowadzonych prac budowlanych na ekstremalne warunki atmosferyczne. W okresie letnich upałów, przy notowanych temperaturach wody przekraczających progi krytyczne dla ryb słodkowodnych, tak znaczne zmniejszenie objętości akwenu mogło doprowadzić do jego gwałtownego przegrzania. Konsekwencją tego mógł być istotny spadek poziomu rozpuszczonego tlenu w wodzie (tzw. przyducha/anoksja), co – zgodnie z dotychczasowymi ustaleniami – mogło stać się bezpośrednią przyczyną śmierci setek ryb. Sytuacja ta budzi szczególne oburzenie, ponieważ prognozy synoptyczne oraz oficjalne ostrzeżenia meteorologiczne w sposób jednoznaczny zapowiadały nadejście fali upałów, co powinno skłonić administratora do podjęcia natychmiastowych działań prewencyjnych, w tym rozważenia wstrzymania zrzutu wody.
Co więcej, katastrofa ta ma miejsce na obszarze objętym szczególną formą ochrony przyrody w ramach europejskiej sieci Natura 2000. Wszelkie działania ingerujące w ekosystem na takim terenie wymagają zachowania bezwzględnego rygoru decyzyjnego, w tym stosowania zatwierdzonych instrukcji gospodarowania wodą oraz decyzji Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (RDOŚ), które powinny przewidywać scenariusze kryzysowe dla ochrony fauny.
Analiza formalnoprawna inwestycji ujawnia jednak znacznie poważniejszy problem, który może podawać w wątpliwość legalność całości prowadzonych przez Tauron prac. Zgodnie z oficjalnymi stanowiskami organów, Wody Polskie RZGW we Wrocławiu wydały pozwolenie wodnoprawne na realizację tej modernizacji decyzją z dnia 19 listopada 2021 roku.
Zgodnie z brzmieniem art. 414 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne pozwolenia wodnoprawne wygasają automatycznie, jeżeli zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych, robót lub działań w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenie to stało się ostateczne. Licząc od daty wydania decyzji (listopad 2021 r.), przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne na remont zapory mogło wygasnąć w grudniu 2024 roku. Jeżeli inwestor nie udokumentował formalnego i fizycznego rozpoczęcia robót budowlanych przed tą datą, wszelkie obecne działania na zbiorniku, w tym zrzuty wody generujące zagrożenie ekologiczne, byłyby realizowane bez wymaganego tytułu prawnego.
Wobec powyższego zachodzi pilna konieczność przedstawienia przez właściwych ministrów odpowiedzi na pytania o działania podjęte przez podległe im służby i spółki.
Czy inwestycja jest prowadzona legalnie? Czy minister infrastruktury oraz PGW Wody Polskie mogą jednoznacznie potwierdzić, że pozwolenie wodnoprawne z dnia 19 listopada 2021 roku nie wygasło na podstawie art. 414 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego w grudniu 2024 roku? W jakiej konkretnie dacie Tauron fizycznie rozpoczął roboty budowlane i czy fakt ten został formalnie zgłoszony organom nadzoru budowlanego i wodnego przed upływem 3-letniego terminu ważności decyzji?
Kto odpowiada za zrzut wody w czasie upałów? Czy minister klimatu i środowiska posiada wiedzę, czy spółka Tauron dysponowała aktualną decyzją RDOŚ we Wrocławiu oraz zatwierdzoną instrukcją gospodarowania wodą, która dopuszczała utrzymywanie tak niskiego poziomu wód na obszarze Natura 2000 w trakcie fali upałów? Dlaczego nie wdrożono procedur kryzysowych w oparciu o publicznie dostępne ostrzeżenia meteorologiczne?
Jakie działania kontrolne i naprawcze podjęto? Czy podległe Ministerstwu Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwu Infrastruktury organy inspekcyjne (WIOŚ, Wody Polskie) przeprowadziły już oficjalne kontrole hydrologiczne i środowiskowe w celu jednoznacznego ustalenia ewentualnego związku przyczynowo-skutkowego między działaniami remontowymi spółki Tauron a masowym śnięciem ryb?
Jakie będą konsekwencje wobec państwowej spółki? Jakie kroki dyscyplinarne, prawne i personalne zamierza podjąć minister aktywów państwowych wobec zarządu spółki Tauron w przypadku potwierdzenia, że katastrofa ekologiczna była skutkiem błędów zarządczych lub prowadzenia robót na podstawie wygasłych dokumentów formalnoprawnych?
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (43)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
27318 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Konserwator Przyrody
Mikołaj Dorożała
DOP-WŚ.0500.52.2026.ML
4454814.18374715.14832665
Warszawa, 22-07-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłów Marka Gróbarczyka i Czesława Hoca
(znak: K10INT18181)
Temat: w sprawie katastrofy ekologicznej, masowego śnięcia ryb w zbiorniku Pilchowice oraz
legalności prac remontowych prowadzonych przez spółkę Tauron na obszarze chronionym Natura
2000
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT18181 Posłów Marka Gróbarczyka i Czesława Hoca
przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Czy inwestycja jest prowadzona legalnie? Czy Minister Infrastruktury oraz PGW
Wody Polskie mogą jednoznacznie potwierdzić, że pozwolenie wodnoprawne z
dnia 19 listopada 2021 roku nie wygasło na podstawie art. 414 ust. 1 pkt 3 Prawa
wodnego w grudniu 2024 roku? W jakiej konkretnie dacie TAURON fizycznie
rozpoczął roboty budowlane i czy fakt ten został formalnie zgłoszony organom
nadzoru budowlanego i wodnego przed upływem 3letniego terminu ważności
decyzji?
2. Kto odpowiada za zrzut wody w czasie upałów? Czy Minister Klimatu i Środowiska
posiada wiedzę, czy spółka TAURON dysponowała aktualną decyzją RDOŚ we
Wrocławiu oraz zatwierdzoną instrukcją gospodarowania wodą, która
dopuszczała utrzymywanie tak niskiego poziomu wód na obszarze Natura 2000 w
trakcie fali upałów? Dlaczego nie wdrożono procedur kryzysowych w oparciu o
publicznie dostępne ostrzeżenia meteorologiczne?
Na wniosek Tauron Ekoenergia Sp. z o. o., w związku z planowaną realizacją przedsięwzięcia
pn. „Elektrownia Wodna Pilchowice I – modernizacja obiektów zbiornika wodnego”, po
przeprowadzeniu postępowania administracyjnego obejmującego m.in. weryfikację
spełnienia przesłanek określonych w art. 56 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o
-- 1 of 4 --
ochronie przyrody1, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu (dalej: RDOŚ
we Wrocławiu) wydał dwie decyzje zezwalające na odstępstwa od zakazów obowiązujących
w stosunku do dziko występujących roślin objętych ochroną gatunkową oraz dziko
występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową.
W decyzji zezwalającej na odstępstwa od zakazów obowiązujących w stosunku do dziko
występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową nałożono m.in. warunek, aby prace
prowadzić pod nadzorem specjalisty ichtiologa.
Ponadto RDOŚ we Wrocławiu, na wniosek Tauron Ekoenergia Sp. z o. o., przeprowadził
postępowanie z zakresu oceny wpływu na obszary Natura 2000 dla przedsięwzięcia pn.
„Elektrownia Wodna Pilchowice I – modernizacja obiektów zbiornika wodnego” i uzgodnił
postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r., znak: znak: WPN.43.249.2023.BP.6, warunki
realizacji tego przedsięwzięcia w zakresie ograniczenia i monitorowania jego oddziaływania
na obszar Natura 2000 Ostoja nad Bobrem (PLH020054).
W ww. postanowieniu z uwagi na fakt, iż w zasięgu oddziaływania ww. przedsięwzięcia
stwierdzono występowanie siedliska przyrodniczego 3260 nizinne i podgórskie rzeki ze
zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis oraz gatunku ryby – głowacza
białopłetwego Cottus gobio wymienionego w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska
z dnia 13 czerwca 2022 r. w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Ostoja nad Bobrem
(PLH020054)2 jako przedmiot ochrony ww. obszaru Natura 2000, RDOŚ we Wrocławiu
wskazał warunki realizacji przedmiotowej inwestycji mające na celu ograniczenie jej wpływu
na ww. przedmiot ochrony obszaru Natura Ostoja nad Bobrem (PLH020054), takie jak np.:
utrzymywanie przepływu przez zbiornik (Jezioro Pilchowickie) oraz w rzece Bóbr
wykorzystując upusty denne lub upust boczny. Zachować przepływ nienaruszalny
przez cały okres prowadzenia prac;
prace związane z obniżeniem poziomu wody prowadzić według harmonogramu
ustalonego z ichtiologiem oraz pod jego nadzorem. W przypadku stwierdzenia
obecności zwierząt na terenie inwestycji w trakcie obniżenia poziomu wody, należy
pod nadzorem ichtiologa je odłowić i przenieść poza obszar oddziaływania
inwestycji, w miejsce właściwe siedliskowo.
Ponadto przedmiotowe warunki miały na celu zapewnienie ciągłości przepływu wody w
rzece Bóbr i przez zbiornik Pilchowice oraz właściwych warunków bytowania ichtiofauny
oraz zminimalizowania ryzyka zanieczyszczenia rzeki Bóbr.
W szczególności należy podkreślić, że to Inwestor odpowiada za proces inwestycyjny, a do
zadań nadzoru przyrodniczego należy zapewnienie przestrzegania warunków wynikających
z uzyskanych decyzji/postanowień oraz na bieżąco monitorowania sytuacji i dostosowania
realizowanych prac do zmieniających się okoliczności. W sytuacjach
kryzysowych/nagłych/trudnych do przewidzenia, gdy zaplanowane działania będą
niewystarczające do realizacji założonych celów, to nadzór przyrodniczy winien wskazać, w
jaki sposób i w jakim zakresie należy zmodyfikować przyjęte rozwiązania lub wprowadzić
nowe.
3. Jakie działania kontrolne i naprawcze podjęto? Czy podległe Ministerstwu Klimatu
i Środowiska oraz Ministerstwu Infrastruktury organy inspekcyjne (WIOŚ, Wody
1 Dz.U. z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.
2 Dz. U. poz. 1568
-- 2 of 4 --
Polskie) przeprowadziły już oficjalne kontrole hydrologiczne i środowiskowe w
celu jednoznacznego ustalenia ewentualnego związku przyczynowo skutkowego
między działaniami remontowymi spółki TAURON a masowym śnięciem ryb?
W związku z zaistniałą sytuacją na Zbiorniku Pilchowickim i rzece Bóbr (tj. stwierdzeniem
śnięcia ryb i nadmiernym zanieczyszczeniem wód rzeki) – związanej ze spuszczaniem wody
ze Zbiornika Pilchowickiego – oraz jej potencjalnego, negatywnego wpływu na występujące
w tym rejonie gatunki chronione, RDOŚ we Wrocławiu, na podstawie delegacji ustawowej
określonej w art. 56 ust. 7a ustawy o ochronie przyrody stanowiącej, iż organy właściwe do
wydania zezwoleń, o których mowa w ust. 1, 2 i 2b ww. ustawy dokonują kontroli spełnienia
warunków określonych w wydanych przez siebie zezwoleniach, wezwano Prezesa Zarządu
TAURON EKOENERGIA Sp. z o.o. o szczegółowe odniesienie się do sposobu wywiązywania
się z warunków określonych w ww. decyzjach derogacyjnych wydanych przez RDOŚ we
Wrocławiu: znak WPN.6400.1.2026.MH z dnia 19 marca 2026 r. oraz znak
WPN.6401.36.2026.MH z dnia 2 kwietnia 2026 r., ze szczególnym uwzględnieniem
potwierdzenia udziału nadzoru przyrodniczego oraz zastosowanych działań
minimalizujących, które miały zapobiec negatywnemu oddziaływaniu na chronione gatunki
zwierząt w trakcie opróżniania zbiornika i prowadzenia prac remontowych.
Wezwanie dotyczyło wyłącznie kwestii związanych z negatywnym wpływem zaistniałego
zdarzenia na gatunki objęte ochroną gatunkową (ścisłą oraz częściową), ze szczególnym
uwzględnieniem ichtiofauny, awifauny, entomofauny, herpetofauny oraz flory strefy
litoralu.
Dodatkowo RDOŚ we Wrocławiu, pismem z dnia 2 lipca 2026 r., znak
WPN.43.249.2023.PT.10, wezwał Prezesa Zarządu TAURON EKOENERGIA Sp. z o.o. do
udzielenia informacji w zakresie realizacji warunków określonych w ww. postanowieniu
RDOŚ we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2025 r., znak: znak: WPN.43.249.2023.BP.6,
uzgadniającego warunki realizacji ww. przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar
Natura 2000.
Szczegółowe, pisemne wyjaśnienia dotyczycące zagadnień poruszonych w ww. wezwaniach
należało przekazać w trybie pilnym (nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia
niniejszego pisma - pisma zostały odebrane w dniu 3 lipca), czyli do dnia 10 lipca br. Żądane
wyjaśnienia przesłano w dniu 10 lipca 2026 r.
Z uwagi na przedstawienie niekompletnych i sprzecznych odpowiedzi na zadane pytania,
zwierających błędy metodologiczne i merytoryczne, RDOŚ we Wrocławiu, wystosował w
dniu 13 lipca 2026 r. kolejne wezwania do Inwestora (znak: WPN.712.5.2026.MH.1 i
WPN.43.249.2026.PT.14).
Ponadto, od dnia 30 czerwca 2026 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony
Środowiska (dalej: „Dolnośląski WIOŚ”) prowadzi w sprawie zanieczyszczenia rzeki Bóbr
działania na postawie art. 10b ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska3. W czasie
podejmowanych czynności, w oparciu o złożone przez Dolnośląskiego WIOŚ zlecenia,
pracownicy Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska Centralnego Laboratorium
Badawczego Oddział we Wrocławiu pobierają do badań laboratoryjnych próbki wody z
rzeki Bóbr na odcinku od zapory w Pilchowicach do mostu w m. Włodzice Wielkie (41 km
3 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 425)
-- 3 of 4 --
biegu rzeki poniżej Zapory Pilchowickiej). Działania podejmowane przez Dolnośląskiego
WIOŚ koncentrują się na ustaleniu czy doszło do zanieczyszczenia środowiska i jaki jest jego
zasięg. W związku z podejmowanymi działaniami, w dniu 7 lipca 2026 r. Dolnośląski WIOŚ
złożył do Prokuratury Rejonowej w Lwówku Śląskim zawiadomienie o możliwości
popełnienia przestępstwa określonego w art. 182 § 1 ustawy Kodeks karny4.
4. Jakie będą konsekwencje wobec państwowej spółki? Jakie kroki dyscyplinarne,
prawne i personalne zamierza podjąć Minister Aktywów Państwowych wobec
zarządu spółki TAURON w przypadku potwierdzenia, że katastrofa ekologiczna
była skutkiem błędów zarządczych lub prowadzenia robót na podstawie
wygasłych dokumentów formalnoprawnych?
Udzielenie odpowiedzi na pytanie nie dotyczy kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
4 Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 425)
-- 4 of 4 --
Ministerstwo Aktywów Państwowych, ul. Krucza 36/Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. +48 222 500 122
www.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.329.2026
IK: 1284747
Warszawa, 03 sierpnia 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację K10INT18181, Pana Marka Gróbarczyka
i Pana Czesława Hoca, Posłów na Sejm RP, z dnia 6 lipca 20206 r. w sprawie katastrofy
ekologicznej, masowego śnięcia ryb w zbiorniku Pilchowice oraz legalności prac
remontowych prowadzonych przez spółkę Tauron na obszarze chronionym Natura 2000
w zakresie właściwości Ministra Aktywów Państwowych.
Uprzejmie informuję, że Ministerstwo Aktywów Państwowych wystąpiło do Zarządu spółki
TAURON Polska Energia S.A. z prośbą o przedstawienie wyjaśnień w przedmiotowej
sprawie. Z informacji udzielonej przez spółkę zależną od TAURON Polska Energia S.A.
tj. TAURON Dystrybucja S.A. (dalej również: Spółka) wynika, że Stopień Wodny Pilchowice,
którego dotyczy interpelacja, jest ponad stuletnim obiektem hydrotechnicznym,
wybudowanym w latach 1904-1912, położonym na rzece Bóbr i zaliczonym do I klasy
ważności budowli hydrotechnicznych. Zasadniczą funkcją zbiornika jest funkcja
przeciwpowodziowa: umożliwia on czasowe zatrzymanie części wód wezbraniowych,
spłaszczenie i kontrolowane przeprowadzenie fali powodziowej oraz ograniczenie ryzyka
gwałtownego, niekontrolowanego zalania terenów zabudowanych położonych poniżej
zapory, w szczególności w Pilchowicach, Nielestnie i we Wleniu. Przy pojemności całkowitej
rzędu 50 mln m3 i rezerwie powodziowej wynoszącej do 29,5 mln m3 obiekt stanowi jeden
z kluczowych elementów regionalnego systemu ochrony przeciwpowodziowej doliny
Bobru. Krytyczne znaczenie obiektu potwierdzają zarówno doświadczenia historyczne,
jak i zdarzenia najnowsze. System retencyjno-przeciwpowodziowy na Bobrze, którego
elementem jest zbiornik, powstał w następstwie katastrofalnej powodzi z 1897 r., a jego
rola uwidoczniła się ponownie podczas powodzi z września 2024 r., gdy 16 września
2024 r. doszło do zalania miasta Wleń, a fala powodziowa na Bobrze w rejonie Jeleniej Góry
osiągnęła wartości najwyższe od zakończenia drugiej wojny światowej; łączne straty
w regionie oszacowano na kwotę rzędu 191,5 mln zł. Utrzymanie i odtworzenie sprawności
technicznej tego obiektu ma zatem bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa
mieszkańców.
Konieczność przeprowadzenia prac ma umocowanie w akcie nadzoru budowlanego.
Decyzją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 kwietnia
2024 r., na spółkę nałożony został obowiązek usunięcia uszkodzeń oraz poprawy stanu
technicznego obiektu, z terminem wykonania do 30 kwietnia 2026 r. Prowadzone prace
służą ochronie wartości nadrzędnej, jaką jest życie i zdrowie ludzkie, oraz ochronie mienia
mieszkańców terenów położonych poniżej zapory, i temu celowi pozostają
podporządkowane.
Przedsięwzięcie unaocznia zarazem złożoność uwarunkowań, w jakich prowadzone są prace
na obiektach o takim charakterze. Wymagało ono pogodzenia trzech częściowo
rozbieżnych grup terminów: wskazanego wyżej terminu wykonania nałożonego przez
-- 1 of 5 --
nadzór budowlany, wymogów wynikających z pozwolenia wodnoprawnego oraz ograniczeń
przyrodniczych związanych z ochroną gatunków, w tym okresów lęgowych i tarła.
Ograniczenia przyrodnicze zawężały dopuszczalne okresy prowadzenia czynności w korycie
oraz odłowów, wobec czego realizacja etapu opróżniania w okresie letnim była
następstwem wyznaczonego przez organy okna czasowego, nie zaś swobodnego wyboru
inwestora.
W następstwie przekształceń podmiotowych w latach 1990-2010 obiekt o zasadniczej
funkcji przeciwpowodziowej pozostaje obecnie w zarządzie TAURON Ekoenergia sp. z o.o.,
podmiotu wchodzącego w skład grupy kapitałowej, której spółką dominującą jest TAURON
Polska Energia S.A., spółka notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie,
prowadząca działalność w zakresie wytwarzania energii elektrycznej i aktywnie
uczestnicząca w transformacji energetycznej. Ochrona przeciwpowodziowa pozostaje
przy tym zadaniem o charakterze publicznoprawnym, powierzonym z mocy ustawy
organom władzy publicznej, w tym Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie
oraz jednostkom samorządu terytorialnego, spółka zaś realizuje utrzymanie i remont
obiektu jako jego zarządca.
Powyższe uwarunkowania stanowią kontekst niezbędny dla oceny prowadzonych prac oraz
dla odpowiedzi na poszczególne pytania interpelacji przedstawione poniżej.
Odnosząc się do legalności inwestycji i statusu pozwolenia wodnoprawnego Spółka
informuje, że teza o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego z upływem grudnia 2024 r.
opiera się na zastosowaniu trzyletniego terminu z art. 414 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne.
Do budowli przeciwpowodziowej termin ten nie znajduje jednak zastosowania w takim
kształcie, co wymaga szerszego wyjaśnienia.
Przed przejściem do wykładni samego terminu należy przypomnieć charakter i podstawę
prowadzonych prac. Remont jest wykonaniem obowiązku poprawy stanu technicznego
obiektu, nałożonego decyzją organu nadzoru budowlanego z 18 kwietnia 2024 r., wydaną
po kontroli obiektu przeprowadzonej w marcu 2024 r. Znaczenie przeciwpowodziowe
obiektu dodatkowo uwypukliła powódź z września 2024 r.
Przechodząc do wykładni terminu, wskazać należy, że do zapory w Pilchowicach
jako budowli przeciwpowodziowej stosuje się wydłużony, sześcioletni termin rozpoczęcia
robót z art. 414 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego, nie zaś termin trzyletni z pkt 3, na którym
oparto tezę interpelacji. Obiekt mieści się bowiem w katalogu budowli
przeciwpowodziowych określonym w art. 16 ust. 1 Prawa wodnego, a jego przeważającą
funkcją jest ochrona przeciwpowodziowa; zaliczono go do I klasy ważności, o łącznej
rezerwie powodziowej 29,5 mln m3, co potwierdził komunikat Wód Polskich z 10 grudnia
2025 r.
Niezależnie od powyższego także przy przyjęciu terminu trzyletniego Spółka
nie pozostawała bezczynna. Rozpoczęcie wykonywania urządzeń wodnych następuje
z chwilą podjęcia prac przygotowawczych w rozumieniu art. 41 Prawa budowlanego, przy
czym w odniesieniu do urządzeń wodnych za istotne uznaje się także czynności
podejmowane w terenie w miejscu planowanego urządzenia. Prace o charakterze
przygotowawczym, projektowym i analitycznym spółka prowadziła w sposób ciągły,
a roboty poprzedzające inwestycję obejmowały inwentaryzację obiektu, ocenę stanu
technicznego oraz koncepcję modernizacji (2019 r.). Działania te nie miały wyłącznie
charakteru formalnego. Już 7 października 2021 r. Spółka wystąpiła do zarządców
nieruchomości o zgodę na realizację robót budowlanych na działkach, na których
planowano wykonanie urządzeń wodnych. Przedmiot pozwolenia obejmował ich
wykonanie na potrzeby robót modernizacyjnych, w tym tymczasowych gródz budowlanych
oraz przebudowę urządzeń upustowych, a na obiekcie prowadzono bieżące prace
utrzymaniowe i konserwacyjne. Rozstrzygające dla oceny dochowania terminu jest jednak
to, że również po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego z 19 listopada 2021 r., spółka
pozostawała nieprzerwanie aktywna. W latach 2022-2023 złożyła wniosek o pozwolenie
na budowę (10 marca 2023 r.), przekazała komplet projektów wykonawczych wraz
z kosztorysami inwestorskimi (20 marca 2023 r.), pozyskała oświadczenia o prawie
do dysponowania nieruchomością (styczeń i kwiecień 2023 r.), uzyskała wpis obiektów
zbiornika do rejestru zabytków (2 maja 2023 r.) oraz prowadziła postępowanie w sprawie
oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. Podjęcie tych czynności, w tym działań
-- 2 of 5 --
przygotowawczych w terenie, w okresie następującym po udzieleniu pozwolenia
wodnoprawnego wyklucza zarzut bezczynności inwestora w rozumieniu art. 414 ust. 1
pkt 3 Prawa wodnego, na którym oparto tezę o wygaśnięciu, a ciągłość prac dokumentuje
kalendarium projektu przekazane organom.
Znaczenie dla oceny sytuacji prawnej ma również ostateczny charakter pozwolenia
na budowę. Ważne pozwolenie wodnoprawne stanowi bezwzględny warunek jego
wydania, co wynika z art. 388 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego oraz art. 32 ust. 1 pkt 2 Prawa
budowlanego. Pozwolenie na budowę wydane 20 marca 2025 r. nie zostało wzruszone
i stało się ostateczne, korzystając z domniemania legalności oraz zasady trwałości wyrażonej
w art. 16 § 1 KPA. Gdyby organ uznawał pozwolenie wodnoprawne za wygasłe lub
nieważne, byłby zobowiązany wystąpić o wznowienie postępowania lub stwierdzenie
nieważności pozwolenia na budowę na podstawie art. 145 lub art. 156 KPA, co jednak
nie nastąpiło. Aktualizacja stanowiska z 28 marca 2025 r., potwierdziła brak przeszkód,
by spółka jako zarządca odpowiedzialny za stan techniczny obiektu z niego korzystała,
a stanowisko to należy odczytywać z uwzględnieniem zasady zaufania do organów państwa
wyrażonej w art. 8 KPA.
Osobnego podkreślenia wymaga nadto, że złożoność i długość ścieżki administracyjnej,
do której nawiązuje interpelacja, wynikały w znacznej mierze z okoliczności niezależnych
od inwestora, zaistniałych w latach 2021-2023. Postępowanie o wydanie pozwolenia
na budowę trwało 741 dni, od 10 marca 2023 r. do 20 marca 2025 r., a jego przewlekłość
spowodował przede wszystkim trwający ponad rok spór kompetencyjny między
starostwem a organem gospodarki wodnej co do właściwości do wydania oświadczenia
o dysponowaniu gruntem w imieniu Skarbu Państwa. Równolegle decyzja wodnoprawna
z 19 listopada 2021 r., pozostawała przedmiotem postępowania wznowieniowego,
zakończonego decyzją ostateczną z 29 listopada 2023 r.
Decydujące dla oceny podniesionego zarzutu pozostaje wreszcie to, że stwierdzenie
wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego następuje w drodze decyzji administracyjnej
wydawanej w procedurze Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 418
Prawa wodnego, a wygaśnięcie nie następuje w sposób automatyczny w tym trybie.
Wobec spółki nie przeprowadzono takiego postępowania ani nie wydano decyzji, a w tej
sprawie nie toczy się żadne postępowanie.
Odnosząc się do warunków prowadzenia prac, należy na wstępie wskazać, że termin i okno
ich prowadzenia nie były przypadkowe ani dowolne. Wyznaczył je Regionalny Dyrektor
Ochrony Środowiska we Wrocławiu w decyzji derogacyjnej z 2 kwietnia 2026 r., wskazując
nadrzędny interes publiczny. Decyzja ta zawierała warunki chroniące ichtiofaunę, w tym
prowadzenie prac pod nadzorem ichtiologicznym oraz czasowe ograniczenia czynności
w korycie, obejmujące także prowadzenie odłowów, powiązane z okresami lęgowymi
i tarłem gatunków chronionych, a w określonych okresach ochronnych prowadzenie
odłowów było wyłączone. Prace prowadzono w reżimie tej decyzji.
W ramach nadzoru prowadzono kontrolne odłowy, a natlenianie wód spółka rozpoczęła
18 czerwca 2026 r., a więc przed gwałtowną burzą z 20 czerwca 2026 r. Zgodnie
z ustaleniami organów bezpośrednim mechanizmem śnięcia było załamanie natlenienia
wody, gdyż w pomiarze Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z 30 czerwca 2026 r.
stwierdzono zawartość tlenu rozpuszczonego na poziomie 0,6-0,8 mg O2/l. Załamanie to
wiąże się z gwałtownym wzrostem zawiesiny po burzy oraz z warunkami termicznymi,
a przebieg stężeń zawiesiny, w tym ich wzrost po 20 czerwca i późniejszy spadek,
dokumentuje seria pomiarowa przedłożona organom. Skala zjawiska pozostaje
przedmiotem ustaleń organów i nie jest w niniejszej odpowiedzi szacowana.
Dla właściwej oceny natury zdarzenia należy odróżnić wieloletnie tło geochemiczne osadu
od samego zdarzenia. Dane Państwowego Monitoringu Środowiska z 2010 r. wskazują osad
miernie zanieczyszczony, bez przekroczeń progów prawdopodobnego szkodliwego
oddziaływania na organizmy wodne, a zatem opisują tło, nie zaś zdarzenie z 2026 r., którego
mechanizm ma charakter tlenowy, a nie metaliczny. Teza o zewnętrznym zrzucie
przemysłowym jako przyczynie nie znajduje potwierdzenia w danych i nie jest potrzebna
do wyjaśnienia zdarzenia. Wyniki badań organów nie potwierdzają skażenia chemicznego
o charakterze zewnętrznego zrzutu, a rtęć oznaczona w osadzie jest elementem
wieloletniego tła, nie zaś stanu wód.
-- 3 of 5 --
Od zdarzenia należy również odróżnić zjawiska o odmiennym charakterze. Ustaloną przez
służby, odrębną kwestią są utrzymujące się w jednym punkcie parametry mikrobiologiczne
o charakterze sanitarnym, których natura jest odmienna od tlenowego mechanizmu
zdarzenia, a których źródło pozostaje przedmiotem ustaleń służb. Z uwagi na położenie
Bobru w dorzeczu Odry zdarzenie bywa również zestawiane z sytuacją na Odrze z 2022 r.,
mechanizmy są jednak odmienne, a ocena ewentualnego oddziaływania na dalszy bieg rzeki
należy do organów prowadzących monitoring.
W zakresie kontroli i działania organów Spółka informuje, że właściwe organy prowadzą
czynności kontrolne i pomiarowe w zakresie swojej właściwości. Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Środowiska, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska oraz Państwowe
Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska
prowadzą stosowne czynności, kierując do spółki zapytania dotyczące przebiegu prac.
Ustalenie ewentualnego związku przyczynowego między pracami a śnięciem ryb należy
do tych organów, spółka zaś współpracuje, udziela wyjaśnień w wyznaczonych terminach
oraz przekazuje dokumentację i dane pomiarowe.
Co się tyczy stanu bieżącego, zgodnie z informacją służb koordynowaną przez Dolnośląski
Urząd Wojewódzki z 14 lipca 2026 r. podczas monitoringu nie stwierdzono śniętych ryb,
koryto rzeki od zapory pozostaje drożne, bez zatorów i nagromadzenia osadów, a woda
dostarczana siecią wodociągową jest bezpieczna i zdatna do spożycia. Na odcinku poniżej
zapory obowiązuje prewencyjny zakaz korzystania z wód, wprowadzony rozporządzeniem
Wojewody Dolnośląskiego, do czasu potwierdzenia przez służby braku zagrożenia.
Ponadto Spółka podkreśla, że przedsięwzięcie realizowane jest w standardowej strukturze
podmiotowej. Spółka TAURON Ekoenergia występuje jako inwestor odpowiedzialny
za organizację przedsięwzięcia, jego finansowanie oraz zgodność z decyzjami organów.
Roboty wykonuje generalny wykonawca wyłoniony w postępowaniu przetargowym,
odpowiadający za sposób i metodykę wykonania, a nadzór nad realizacją, w tym nadzór
przyrodniczy, sprawuje inżynier kontraktu jako wyspecjalizowany podmiot zewnętrzny
bezpośrednio nadzorujący inwestycję. Odłowy i przenoszenie ryb prowadził
wyspecjalizowany podmiot dysponujący imiennymi uprawnieniami, w uzgodnieniu
z organami właściwymi w sprawach rybactwa i przy udziale nadzoru ichtiologicznego.
Przedstawienie tej struktury służy wyjaśnieniu przebiegu procesu, nie zaś przeniesieniu
odpowiedzialności na innych jego uczestników.
Podkreślenia wymaga, że każdy istotny etap prac miał podstawę w rozstrzygnięciu
właściwego organu. Prace prowadzono w reżimie pozwolenia wodnoprawnego
z 19 listopada 2021 r., decyzji derogacyjnej Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska
z 2 kwietnia 2026 r., pozwolenia na budowę z 20 marca 2025 r., decyzji konserwatorskich
z 9 lutego 2024 r. i 13 sierpnia 2024 r., decyzji organu nadzoru budowlanego nakładającej
obowiązek poprawy stanu obiektu z 18 kwietnia 2024 r., oraz postanowień Regionalnego
Dyrektora Ochrony Środowiska. Spółka działała zatem w granicach warunków
wyznaczonych przez organy.
Powierzenie wyspecjalizowanych czynności podmiotom o odpowiednich kwalifikacjach
jest wymogiem prawidłowo prowadzonego procesu inwestycyjnego. Zaufanie, jakim Spółka
darzyła uczestników procesu, nie oznaczało bierności, w toku prac spółka występowała
bowiem o wzmożenie działań ochronnych wobec ichtiofauny oraz zapewniała natlenianie
wód, a od chwili ujawnienia śnięcia przyjęła czynną i bezpośrednią rolę w kierowaniu
działaniami zaradczymi i naprawczymi.
Ustalenie odpowiedzialności należy do właściwych organów i toczących się postępowań.
Odpowiedzialność ta ma przy tym charakter złożony i wielopłaszczyznowy. Obejmuje ona
wymiar osobowy, odnoszący się do zachowań i staranności poszczególnych osób,
wymiar podmiotowy, dotyczący ról i zadań poszczególnych uczestników procesu
inwestycyjnego, a także wymiar systemowy, związany z uwarunkowaniami proceduralnymi,
środowiskowymi, hydrologicznymi i organizacyjnymi, w jakich przedsięwzięcie było
prowadzone. Rzetelna ocena wymaga całościowego rozważenia tych płaszczyzn,
a jej przesądzanie przed zakończeniem ustaleń organów byłoby przedwczesne. Tym samym
rozstrzyganie o konsekwencjach, w tym personalnych, przed ustaleniem faktów
przez organy byłoby niewłaściwe, a ewentualne decyzje pozostają w kompetencji
-- 4 of 5 --
uprawnionych organów spółki oraz podmiotu wykonującego nadzór właścicielski,
po ustaleniu faktów. Warunkowa przesłanka interpelacji, wiążąca ewentualne
konsekwencje z prowadzeniem robót na podstawie wygasłych dokumentów, nie znajduje
podstaw, co wynika z wyjaśnień przedstawionych w odpowiedzi na pytanie pierwsze.
Spółka traktuje zdarzenie z całą powagą i prowadzi działania naprawcze we współpracy
z organami, w tym przygotowuje program odbudowy ichtiofauny obejmujący zarybienia
oparte na tarlakach z najbliższego sąsiedztwa zbiornika oraz odbudowę zróżnicowanych
siedlisk służących rozrodowi ryb, uzgadniany z organami i Polskim Związkiem Wędkarskim.
Jednocześnie remont służy przywróceniu i utrzymaniu zdolności obiektu do ochrony
przeciwpowodziowej miejscowości położonych poniżej zapory, co dobór dalszych działań
uwzględnia obok wymogów ochrony środowiska.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Eliza Zeidler
Sekretarz Stanu
dokument podpisany elektronicznie
1284747.4859778.3860134
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --