Interpelacja nr 18174
Interpelacja w sprawie ochrony rolników przed administracyjną pułapką legalizacji studni oraz potrzeby uznania rolnika za gospodarza wody na własnym gruncie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ochrony rolników przed administracyjną pułapką legalizacji studni oraz potrzeby uznania rolnika za gospodarza wody na własnym gruncie
Interpelacja nr 18174
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie ochrony rolników przed administracyjną pułapką legalizacji studni oraz potrzeby uznania rolnika za gospodarza wody na własnym gruncie
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 30-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura docierają liczne sygnały od rolników, którzy obawiają się, że zapowiadana abolicyjna legalizacja studni i urządzeń wodnych może w praktyce stać się nie pomocą, ale administracyjną pułapką. Rolnicy nie kwestionują potrzeby ochrony zasobów wodnych. Kwestionują jednak model, w którym państwo zamiast wspierać ich w zatrzymywaniu wody na gruntach rolnych, zaczyna od ewidencji, legalizacji, dokumentacji, operatów, limitów i potencjalnych przyszłych opłat.
Rolnik potrzebuje wody nie do luksusu, lecz do produkcji żywności. Bez dostępu do wody nie będzie stabilnej produkcji warzyw, owoców, pasz, trwałych użytków zielonych ani bezpieczeństwa żywnościowego państwa. Tymczasem obecne przepisy traktują pobór wody na potrzeby gospodarstwa rolnego w sposób zbyt wąski i oderwany od praktyki produkcyjnej. Limit zwykłego korzystania z wód na poziomie 5 m³ średniorocznie na dobę jest dla wielu gospodarstw rolnych całkowicie niewystarczający. W produkcji sadowniczej, warzywniczej czy ogrodniczej takie ilości mogą nie wystarczyć nawet na realne zabezpieczenie niewielkiej powierzchni upraw w okresie suszy.
Rolnik, który posiada grunt, utrzymuje glebę, odpowiada za płodozmian, stan organiczny, meliorację, rowy, oczka wodne, zastawki i systemy nawodnieniowo-odwadniające, powinien być traktowany jako podstawowy gospodarz zasobu wodnego na swoim terenie. Obecny model prawny robi jednak coś odwrotnego: odbiera rolnikowi poczucie sprawczości i sprowadza go do roli petenta wobec administracji wodnej. Rolnik ma prosić o zgodę na korzystanie z wody, która znajduje się pod jego gruntem, choć bez tej wody nie jest w stanie prowadzić produkcji rolnej.
Szczególnie niepokojące jest pytanie, dlaczego woda gruntowa w gospodarstwie rolnym nie jest traktowana jako zasób ściśle związany z własnością gruntu. Wcześniejsze rozwiązania prawne wyraźniej wiązały wody w studniach i rowach z właścicielem gruntu. Obecnie rolnik może mieć ziemię, może odpowiadać za skutki suszy i degradacji gleby, ale nie ma pełnego poczucia, że jest gospodarzem wody znajdującej się pod tą ziemią. Ministerstwo rolnictwa powinno jasno odpowiedzieć, czy uznaje ten model za korzystny dla polskiego rolnictwa, czy też będzie zabiegać o jego zmianę.
Z punktu widzenia rolnictwa abolicyjna legalizacja studni nie może być oceniana wyłącznie jako problem formalnoprawny. To jest problem bezpieczeństwa produkcji żywności. Jeżeli rolnicy zostaną zachęceni do zgłaszania studni, a następnie zostaną objęci nowymi obowiązkami, opłatami, licznikami, ograniczeniami poboru lub kontrolami, państwo po raz kolejny podważy zaufanie wsi do instytucji publicznych.
Prawdziwym wyzwaniem nie jest sama ewidencja studni. Prawdziwym wyzwaniem jest zatrzymanie wody w krajobrazie rolniczym. Polska potrzebuje odbudowy spółek wodnych, rowów, zastawek, przepustów, systemów nawodnieniowo-odwadniających, mokradeł, oczek wodnych, łąk retencyjnych i trwałych użytków zielonych. Przesłane do mojego biura materiały wskazują, że realne efekty gospodarcze i środowiskowe mogą przynieść równoległe działania: dopłaty do trwałych użytków zielonych i gruntów użytkowanych w kulturze nawodnień rolniczych, inwentaryzacja urządzeń melioracji nawodnieniowych, wsparcie spółek wodnych i rolników oraz odbudowa urządzeń piętrzących funkcjonalnie powiązanych z melioracją. Taki kierunek ma sens: nie karać rolnika za wodę, lecz płacić mu i pomagać za jej zatrzymywanie.
Tymczasem przez lata spółki wodne były osłabiane, niedofinansowane i pozostawione bez realnych narzędzi. Lokalne Partnerstwa Wodne nie zostały wykorzystane jako trwały mechanizm współzarządzania wodą. Wielkie programy retencji nie zeszły skutecznie na poziom pola, rowu, łąki, zastawki i lokalnej wspólnoty. W efekcie rolnik słyszy dziś głównie o legalizacji studni, a nie o realnym programie odbudowy gospodarki wodnej na wsi.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgadza się z tezą, że rolnik powinien być traktowany jako gospodarz zasobu wodnego na własnym gruncie, a nie wyłącznie jako petent wobec administracji wodnej?
Dlaczego w obecnym systemie prawnym woda gruntowa znajdująca się pod gruntem rolnym nie jest traktowana jako zasób związany z własnością i odpowiedzialnością gospodarza tego gruntu?
Czy ministerstwo analizowało, kiedy i dlaczego doszło do odejścia od wcześniejszych rozwiązań prawnych, które wyraźniej wiązały wody w studniach i rowach z własnością gruntu?
Czy ministerstwo będzie postulować zmianę Prawa wodnego w kierunku szerszego prawa rolnika do korzystania z wód gruntowych na potrzeby własnego gospodarstwa rolnego, w racjonalnych granicach odpowiadających realiom produkcji?
Czy ministerstwo uważa limit 5 m³ średniorocznie na dobę za wystarczający dla gospodarstw sadowniczych, warzywniczych, ogrodniczych, szkółkarskich, paszowych i hodowlanych? Jeżeli tak, proszę przedstawić uzasadnienie rolnicze, a nie wyłącznie formalnoprawne.
Czy ministerstwo posiada wyliczenia zapotrzebowania na wodę dla podstawowych kierunków produkcji rolnej, w tym sadów, warzyw, upraw pod osłonami, TUZ, kukurydzy, ziemniaków, roślin pastewnych i produkcji zwierzęcej?
Czy ministerstwo przedstawi analizę, ile wody jest potrzebne do utrzymania opłacalności produkcji rolnej na 1 ha w okresach suszy, z podziałem na główne typy upraw?
Czy ministerstwo może zagwarantować rolnikom, że abolicyjna legalizacja studni nie stanie się w przyszłości podstawą do nakładania nowych opłat, liczników, obowiązków sprawozdawczych lub sankcji?
Czy ministerstwo oszacowało, jakie koszty dokumentacji, operatów, map, badań i opinii poniesie przeciętny rolnik, który zdecyduje się zalegalizować studnię lub urządzenie wodne?
Czy ministerstwo przygotuje program dopłat do zatrzymywania wody na gruntach rolnych, zamiast programu, w którym rolnik ponosi koszty legalizacji i administracyjnego wejścia do systemu?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie ekoschematu lub odrębnego instrumentu płatności za retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych, gruntach organicznych i obszarach użytkowanych w kulturze nawodnień rolniczych?
Czy ministerstwo posiada aktualną inwentaryzację trwałych użytków zielonych, które mogą pełnić funkcję użytkowej retencji wody, oraz powierzchni dawnych systemów nawodnieniowo-odwadniających wymagających odbudowy?
Czy ministerstwo potwierdza, że przesuszanie TUZ, gruntów organicznych i gleb torfowych prowadzi do strat produkcyjnych, degradacji gleb, emisji gazów cieplarnianych, utraty retencji oraz pogorszenia jakości wód?
Jakie działania ministerstwo podejmie, aby odwrócić szkodliwy trend przekształcania TUZ w grunty orne tam, gdzie prowadzi to do degradacji gleb organicznych i utraty retencji?
Jakie środki w latach 2026-2030 ministerstwo planuje przeznaczyć na spółki wodne, Lokalne Partnerstwa Wodne, odbudowę rowów, zastawek, urządzeń melioracyjnych, przepustów, oczek wodnych, łąk retencyjnych i systemów nawodnieniowo-odwadniających?
Czy ministerstwo będzie zabiegać o to, aby spółki wodne otrzymały stabilne finansowanie, a nie jedynie incydentalne, konkursowe lub symboliczne wsparcie?
Czy ministerstwo rozważa model, w którym rolnik otrzymuje płatność za utrzymywanie wysokiego poziomu wód gruntowych tam, gdzie jest to korzystne dla produkcji, retencji, ochrony gleb organicznych i klimatu?
Czy ministerstwo posiada dane, ile gospodarstw może zostać negatywnie dotkniętych ograniczeniami poboru wody powyżej 5 m³ średniorocznie na dobę?
Czy ministerstwo wystąpiło do Ministra Infrastruktury o zmianę przepisów w zakresie korzystania z wód gruntowych przez rolników? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie treści stanowiska. Jeżeli nie, proszę o wyjaśnienie przyczyn.
Czy ministerstwo zgadza się, że bezpieczeństwo żywnościowe państwa wymaga odrębnego, rolniczego reżimu korzystania z wody, a nie mechanicznego stosowania limitów oderwanych od realiów produkcji?
Czy ministerstwo przygotuje wspólnie z resortem infrastruktury i klimatu program „Woda dla polskiego rolnictwa”, którego celem będzie zatrzymanie wody tam, gdzie spada deszcz, oraz uczynienie rolników partnerami państwa w gospodarowaniu wodą?
Interpelacja nr 18174
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie ochrony rolników przed administracyjną pułapką legalizacji studni oraz potrzeby uznania rolnika za gospodarza wody na własnym gruncie
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 30-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura docierają liczne sygnały od rolników, którzy obawiają się, że zapowiadana abolicyjna legalizacja studni i urządzeń wodnych może w praktyce stać się nie pomocą, ale administracyjną pułapką. Rolnicy nie kwestionują potrzeby ochrony zasobów wodnych. Kwestionują jednak model, w którym państwo zamiast wspierać ich w zatrzymywaniu wody na gruntach rolnych, zaczyna od ewidencji, legalizacji, dokumentacji, operatów, limitów i potencjalnych przyszłych opłat.
Rolnik potrzebuje wody nie do luksusu, lecz do produkcji żywności. Bez dostępu do wody nie będzie stabilnej produkcji warzyw, owoców, pasz, trwałych użytków zielonych ani bezpieczeństwa żywnościowego państwa. Tymczasem obecne przepisy traktują pobór wody na potrzeby gospodarstwa rolnego w sposób zbyt wąski i oderwany od praktyki produkcyjnej. Limit zwykłego korzystania z wód na poziomie 5 m³ średniorocznie na dobę jest dla wielu gospodarstw rolnych całkowicie niewystarczający. W produkcji sadowniczej, warzywniczej czy ogrodniczej takie ilości mogą nie wystarczyć nawet na realne zabezpieczenie niewielkiej powierzchni upraw w okresie suszy.
Rolnik, który posiada grunt, utrzymuje glebę, odpowiada za płodozmian, stan organiczny, meliorację, rowy, oczka wodne, zastawki i systemy nawodnieniowo-odwadniające, powinien być traktowany jako podstawowy gospodarz zasobu wodnego na swoim terenie. Obecny model prawny robi jednak coś odwrotnego: odbiera rolnikowi poczucie sprawczości i sprowadza go do roli petenta wobec administracji wodnej. Rolnik ma prosić o zgodę na korzystanie z wody, która znajduje się pod jego gruntem, choć bez tej wody nie jest w stanie prowadzić produkcji rolnej.
Szczególnie niepokojące jest pytanie, dlaczego woda gruntowa w gospodarstwie rolnym nie jest traktowana jako zasób ściśle związany z własnością gruntu. Wcześniejsze rozwiązania prawne wyraźniej wiązały wody w studniach i rowach z właścicielem gruntu. Obecnie rolnik może mieć ziemię, może odpowiadać za skutki suszy i degradacji gleby, ale nie ma pełnego poczucia, że jest gospodarzem wody znajdującej się pod tą ziemią. Ministerstwo rolnictwa powinno jasno odpowiedzieć, czy uznaje ten model za korzystny dla polskiego rolnictwa, czy też będzie zabiegać o jego zmianę.
Z punktu widzenia rolnictwa abolicyjna legalizacja studni nie może być oceniana wyłącznie jako problem formalnoprawny. To jest problem bezpieczeństwa produkcji żywności. Jeżeli rolnicy zostaną zachęceni do zgłaszania studni, a następnie zostaną objęci nowymi obowiązkami, opłatami, licznikami, ograniczeniami poboru lub kontrolami, państwo po raz kolejny podważy zaufanie wsi do instytucji publicznych.
Prawdziwym wyzwaniem nie jest sama ewidencja studni. Prawdziwym wyzwaniem jest zatrzymanie wody w krajobrazie rolniczym. Polska potrzebuje odbudowy spółek wodnych, rowów, zastawek, przepustów, systemów nawodnieniowo-odwadniających, mokradeł, oczek wodnych, łąk retencyjnych i trwałych użytków zielonych. Przesłane do mojego biura materiały wskazują, że realne efekty gospodarcze i środowiskowe mogą przynieść równoległe działania: dopłaty do trwałych użytków zielonych i gruntów użytkowanych w kulturze nawodnień rolniczych, inwentaryzacja urządzeń melioracji nawodnieniowych, wsparcie spółek wodnych i rolników oraz odbudowa urządzeń piętrzących funkcjonalnie powiązanych z melioracją. Taki kierunek ma sens: nie karać rolnika za wodę, lecz płacić mu i pomagać za jej zatrzymywanie.
Tymczasem przez lata spółki wodne były osłabiane, niedofinansowane i pozostawione bez realnych narzędzi. Lokalne Partnerstwa Wodne nie zostały wykorzystane jako trwały mechanizm współzarządzania wodą. Wielkie programy retencji nie zeszły skutecznie na poziom pola, rowu, łąki, zastawki i lokalnej wspólnoty. W efekcie rolnik słyszy dziś głównie o legalizacji studni, a nie o realnym programie odbudowy gospodarki wodnej na wsi.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgadza się z tezą, że rolnik powinien być traktowany jako gospodarz zasobu wodnego na własnym gruncie, a nie wyłącznie jako petent wobec administracji wodnej?
Dlaczego w obecnym systemie prawnym woda gruntowa znajdująca się pod gruntem rolnym nie jest traktowana jako zasób związany z własnością i odpowiedzialnością gospodarza tego gruntu?
Czy ministerstwo analizowało, kiedy i dlaczego doszło do odejścia od wcześniejszych rozwiązań prawnych, które wyraźniej wiązały wody w studniach i rowach z własnością gruntu?
Czy ministerstwo będzie postulować zmianę Prawa wodnego w kierunku szerszego prawa rolnika do korzystania z wód gruntowych na potrzeby własnego gospodarstwa rolnego, w racjonalnych granicach odpowiadających realiom produkcji?
Czy ministerstwo uważa limit 5 m³ średniorocznie na dobę za wystarczający dla gospodarstw sadowniczych, warzywniczych, ogrodniczych, szkółkarskich, paszowych i hodowlanych? Jeżeli tak, proszę przedstawić uzasadnienie rolnicze, a nie wyłącznie formalnoprawne.
Czy ministerstwo posiada wyliczenia zapotrzebowania na wodę dla podstawowych kierunków produkcji rolnej, w tym sadów, warzyw, upraw pod osłonami, TUZ, kukurydzy, ziemniaków, roślin pastewnych i produkcji zwierzęcej?
Czy ministerstwo przedstawi analizę, ile wody jest potrzebne do utrzymania opłacalności produkcji rolnej na 1 ha w okresach suszy, z podziałem na główne typy upraw?
Czy ministerstwo może zagwarantować rolnikom, że abolicyjna legalizacja studni nie stanie się w przyszłości podstawą do nakładania nowych opłat, liczników, obowiązków sprawozdawczych lub sankcji?
Czy ministerstwo oszacowało, jakie koszty dokumentacji, operatów, map, badań i opinii poniesie przeciętny rolnik, który zdecyduje się zalegalizować studnię lub urządzenie wodne?
Czy ministerstwo przygotuje program dopłat do zatrzymywania wody na gruntach rolnych, zamiast programu, w którym rolnik ponosi koszty legalizacji i administracyjnego wejścia do systemu?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie ekoschematu lub odrębnego instrumentu płatności za retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych, gruntach organicznych i obszarach użytkowanych w kulturze nawodnień rolniczych?
Czy ministerstwo posiada aktualną inwentaryzację trwałych użytków zielonych, które mogą pełnić funkcję użytkowej retencji wody, oraz powierzchni dawnych systemów nawodnieniowo-odwadniających wymagających odbudowy?
Czy ministerstwo potwierdza, że przesuszanie TUZ, gruntów organicznych i gleb torfowych prowadzi do strat produkcyjnych, degradacji gleb, emisji gazów cieplarnianych, utraty retencji oraz pogorszenia jakości wód?
Jakie działania ministerstwo podejmie, aby odwrócić szkodliwy trend przekształcania TUZ w grunty orne tam, gdzie prowadzi to do degradacji gleb organicznych i utraty retencji?
Jakie środki w latach 2026-2030 ministerstwo planuje przeznaczyć na spółki wodne, Lokalne Partnerstwa Wodne, odbudowę rowów, zastawek, urządzeń melioracyjnych, przepustów, oczek wodnych, łąk retencyjnych i systemów nawodnieniowo-odwadniających?
Czy ministerstwo będzie zabiegać o to, aby spółki wodne otrzymały stabilne finansowanie, a nie jedynie incydentalne, konkursowe lub symboliczne wsparcie?
Czy ministerstwo rozważa model, w którym rolnik otrzymuje płatność za utrzymywanie wysokiego poziomu wód gruntowych tam, gdzie jest to korzystne dla produkcji, retencji, ochrony gleb organicznych i klimatu?
Czy ministerstwo posiada dane, ile gospodarstw może zostać negatywnie dotkniętych ograniczeniami poboru wody powyżej 5 m³ średniorocznie na dobę?
Czy ministerstwo wystąpiło do Ministra Infrastruktury o zmianę przepisów w zakresie korzystania z wód gruntowych przez rolników? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie treści stanowiska. Jeżeli nie, proszę o wyjaśnienie przyczyn.
Czy ministerstwo zgadza się, że bezpieczeństwo żywnościowe państwa wymaga odrębnego, rolniczego reżimu korzystania z wody, a nie mechanicznego stosowania limitów oderwanych od realiów produkcji?
Czy ministerstwo przygotuje wspólnie z resortem infrastruktury i klimatu program „Woda dla polskiego rolnictwa”, którego celem będzie zatrzymanie wody tam, gdzie spada deszcz, oraz uczynienie rolników partnerami państwa w gospodarowaniu wodą?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Małgorzata Gromadzka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
8%
Konkretność
92%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18107 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 21 sierpnia 2026 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 18174
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie ochrony
rolników przed administracyjną pułapką legalizacji studni oraz potrzeby uznania rolnika
za gospodarza wody na własnym gruncie, przedstawiam poniższe informacje.
Ad. 1-3. Ustawa - Prawo wodne (1), w art. 33 ust. 1 gwarantuje wszystkim właścicielom
gruntu prawo do zwykłego korzystania z wód podziemnych znajdujących się w ich
gruncie bez konieczności uzyskiwania pozwoleń oraz bez ponoszenia opłat z tytułu
korzystania z tej wody. Zwykłe korzystanie z wód ma służyć zaspokojeniu potrzeb
własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Tym samym
obecnie obowiązujące przepisy zapewniają rolnikom, a także innym właścicielom
gruntów, możliwość korzystania z wód podziemnych w odpowiedniej wielkości
znajdujących się w ich gruncie.
Przepisy unijne wdrażane w Polsce już od 2004 r., w szczególności art. 9 Ramowej
Dyrektywy Wodnej, nakładają na Polskę obowiązek realizacji zasady „zwrotu kosztów
usług wodnych”, wymagającej uiszczania opłat o odpowiedniej wysokości
(gwarantujących wyrównanie strat środowiskowych) przez osoby korzystające z wód, w
tym dokonujące ich poboru, w szczególności na potrzeby gospodarcze. Tym samym w
przypadku poboru wód na potrzeby działalności gospodarczej, generującej zyski swoim
właścicielom, pobór wód został objęty opłatami za usługi wodne. Takie rozwiązanie ma
na celu ochronę ograniczonych zasobów wodnych przed bardzo dużą ich eksploatacją,
-- 1 of 8 --
która mogłaby doprowadzić do braków wody m.in. na potrzeby zaopatrzenia ludności w
wodę.
Należy jednak podkreślić, że Rząd, mając na uwadze potrzebę zapewnienia
odpowiedniego wsparcia polskich rolników, zapewnia odpowiednie zwolnienia i
preferencyjne stawki opłat za pobór wód na potrzeby przedmiotowej działalności.
Zgodnie z art. 270 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego opłaty stałej (czyli jednej z dwóch opłat
tworzących większość opłat za usługi wodne) nie ponosi się za pobór wód do celów
rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw.
Do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w
zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód maksymalna opłata wynosi 10 gr za
1 m3 pobranych wód podziemnych oraz 5 gr za 1 m3 pobranych wód powierzchniowych
(art. 274 pkt 3 lit. b Prawa wodnego). Przedmiotowe stawki są niższe niż przewidziane
dla innych rodzajów działalności (przykładowo, za pobór wód do celów produkcji
artykułów spożywczych, do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego,
do celów produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych opłata wynosi 70 gr za 1 m3
pobranych wód podziemnych oraz 35 gr za 1 m3 pobranych wód powierzchniowych).
Dodatkowo należy wskazać, że przedmiotowe stawki od czasu ich ustanowienia nie były
waloryzowane, pomimo występującej w ostatnich latach bardzo dużej inflacji.
Podsumowując, polski system prawny, wdrażając przepisy unijne zapewnił rolnikom w
Polsce nieodpłatny dostęp do wody na odpowiednim poziomie, mając także na uwadze
potrzebę ochrony środowiska, w szczególności ograniczonych zasobów wód
podziemnych, przestrzegania przepisów unijnych, a także wsparcie rolników.
Ad. 4. Obowiązujące przepisy zapewniają właścicielom gruntów prawo do zwykłego
korzystania z wód, obejmujące również korzystanie z wód podziemnych znajdujących
się w ich gruncie na potrzeby własnego gospodarstwa rolnego. Prawo to zostało
ukształtowane w sposób uwzględniający zarówno potrzeby użytkowników, jak i
konieczność ochrony zasobów wodnych.
Należy podkreślić, że zasoby wód podziemnych mają charakter strategiczny i podlegają
szczególnej ochronie. Zgodnie z zasadami wynikającymi z Prawa wodnego korzystanie z
wód nie może prowadzić do pogorszenia ich stanu, naruszenia równowagi ekosystemów
ani zwiększania presji na zasoby wodne.
Obecnie przekroczenie granic zwykłego korzystania z wód, w tym poboru
przekraczającego ustawowe limity, wymaga uzyskania odpowiednich zgód
-- 2 of 8 --
wodnoprawnych. Rozwiązanie to pozwala na indywidualną ocenę wpływu planowanego
poboru na lokalne zasoby wodne oraz interes innych użytkowników wód.
Aktualne regulacje zapewniają równowagę pomiędzy potrzebami gospodarstw rolnych a
koniecznością racjonalnego gospodarowania zasobami wodnymi, dlatego nie są
prowadzone prace zmierzające do rozszerzenia prawa do korzystania z wód
podziemnych w ramach zwykłego korzystania z wód.
Ad 5. Limit 5 m³ średniorocznie na dobę nie jest zakazem poboru większej ilości wody, a
jedynie granicą zwolnienia z procedur administracyjnych. Gospodarstwa rolne, których
potrzeby przekraczają ten limit, mogą legalnie pobierać wodę w większych ilościach.
Wymaga to uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego. Proces ten służy
zweryfikowaniu, czy planowany większy pobór wody nie zaszkodzi innym rolnikom w
okolicy oraz czy zasoby wodne w danym miejscu są wystarczające do poboru
planowanej ilości wody.
Pobór wód przekraczający limit przewidziany dla zwykłego korzystania z wód może
zwiększać presję na lokalne zasoby wodne. W warunkach pogłębiającej się suszy
prowadzi to do obniżania poziomu wód gruntowych, a w konsekwencji może
przyczyniać się do wysychania studni, pogorszenia warunków wilgotnościowych gleb
oraz ograniczenia przepływów w ciekach wodnych.
Średnia roczna oznacza, że w okresach większego zapotrzebowania rolnik może
pobierać znacznie więcej wody (np. 15-20 m³ na dobę), o ile w pozostałych miesiącach
pobór jest mniejszy. Pozwala to na elastyczne reagowanie na potrzeby bez konieczności
występowania o pozwolenie wodnoprawne przy krótkotrwałych skokach
zapotrzebowania.
Ad 6 i 7. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie posiada odrębnych, kompleksowych
wyliczeń zapotrzebowania na wodę dla poszczególnych kierunków produkcji rolnej,
takich jak sady, uprawy warzywnicze, uprawy pod osłonami, trwałe użytki zielone,
kukurydza, ziemniaki, rośliny pastewne czy produkcja zwierzęca. Zapotrzebowanie na
wodę jest wartością zmienną, zależną od wielu czynników, w szczególności gatunku i
odmiany roślin, technologii produkcji, warunków glebowych, przebiegu warunków
pogodowych oraz lokalizacji gospodarstwa. W przypadku produkcji zwierzęcej wielkość
zużycia wody uzależniona jest m.in. od gatunku i grupy technologicznej zwierząt,
systemu utrzymania oraz warunków środowiskowych. Dane i opracowania dotyczące
potrzeb wodnych poszczególnych upraw oraz produkcji zwierzęcej są przygotowywane
-- 3 of 8 --
przez wyspecjalizowane jednostki naukowo-badawcze i instytuty zajmujące się
gospodarką wodną oraz technologią produkcji rolniczej.
Ad. 8 i 9. Zmiana ustawy Prawo wodne, która weszła w życie 18 sierpnia 2026 r. nie
wprowadza nowych opłat, obowiązków sprawozdawczych ani też sankcji.
Przedmiotowa zmiana ustawy zapewnia pomoc dla rolników zmierzających
zalegalizować swoje studnie w postaci zwolnienia z opłat i kar.
Zgodnie z informacją uzyskaną od Ministra Infrastruktury, który odpowiada za dział
gospodarka wodna, Ministerstwo Infrastruktury nie prowadziło szacunków w zakresie
potencjalnych kosztów dokumentacji wymaganej do opracowania operatu
wodnoprawnego. W tym zakresie koszty zależą od indywidualnego przedsięwzięcia,
jego skali a także uwarunkowań terenowych.
Ad. 10, 11 i 17. W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata
2023–2027 (PS WPR 2023–2027) funkcjonują już instrumenty wsparcia służące
poprawie retencji wodnej. Beneficjenci mają możliwość realizacji działań w tym zakresie
poprzez udział w przewidzianych w Planie Strategicznym instrumentach wsparcia, w
szczególności ekoschemat Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych
(TUZ), który dostępny jest dla rolników od 2023 r. Celem tego ekoschematu jest
promowanie retencjonowania wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także
ogranicza emisję dwutlenku węgla do atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii
organicznej). Płatność w ramach tego ekoschematu dotyczy TUZ objętych równolegle
wsparciem:
1. w ramach praktyki: Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt (w ramach
płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi), lub
2. ekologicznym, lub
3. rolno-środowiskowo-klimatycznym związanym z zachowaniem niektórych cennych
siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk zagrożonych
gatunków ptaków na obszarach Natura 2000 lub poza obszarami Natura 2000, lub
4. rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach interwencji: Ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
Od 2025 r. dodatkowo rozszerzono zakres wsparcia w ramach ekoschematu
Retencjonowanie wody na TUZ o możliwość uzyskiwania płatności także dla gruntów
znajdujących się na obszarze objętym normą GAEC 2 dotyczącą ochrony torfowisk i
obszarów podmokłych. Warunek pokrycia się terenów zalanych/podtopionych z
-- 4 of 8 --
obszarem objętym normą GAEC 2 jest weryfikowany po otrzymaniu wykazu terenów
zalanych z IUNG-PIB. Jeżeli tereny te pokrywają się, rolnik otrzymuje płatność w
ramach ekoschematu Retencjonowanie wody na TUZ.
Kolejnym instrumentem wsparcia są płatności rolno-środowiskowo- klimatyczne Planu
Strategicznego WPR 2023-2027, których celem jest zachęcenie rolników, poprzez
wsparcie finansowe, m.in. do właściwego gospodarowania wodą i ochrony trwałych
użytków zielonych. Płatności te są ukierunkowane na ochronę cennych łąk i pastwisk, w
tym siedlisk hydrogenicznych, tj. zależnych od wody.
Jednym z wymogów ogólnych w przyrodniczych interwencjach rolno-środowiskowo-
klimatycznych jest m.in. zakaz ingerencji w systemy melioracji urządzeń wodnych, chyba
że służą on ochronie cennych siedlisk.
Ad 12. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dysponuje danymi Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z których wynika, że powierzchnia trwałych
użytków zielonych (TUZ) na przestrzeni ostatnich 10 lat (2015 - 2025) wynosiła ok.
2 mln 600 tys. ha, z czego:
1. powierzchnia ok. 360 tys. ha objęta jest normą GAEC 2 dotyczącą ochrony
torfowisk i obszarów podmokłych, co oznacza, że na tych obszarach obowiązuje
m.in. zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub
odprowadzania wody z terenu;
2. na ok. 107 tys. ha był realizowany Ekoschemat Retencjonowanie wody na trwałych
użytkach zielonych (dotyczy kampanii 2025 r.);
3. na ok. 617 tys. ha były realizowane płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne
ukierunkowane na ochronę cennych łąk i pastwisk zależnych od wody, co oznacza,
że na tym obszarze nie można było prowadzić działań ingerujących w systemy
melioracji urządzeń wodnych - chyba że w celach ochrony cennych siedlisk (dotyczy
kampanii 2025 r.);
Ad 13. Pragnę zaznaczyć, że podejmowane są działania ukierunkowane na
przeciwdziałanie tym zjawiskom, a także na odwrócenie negatywnych trendów
związanych z osuszaniem obszarów użytkowanych rolniczo. W szczególności
realizowane są instrumenty wsparcia w ramach PS WPR 2023–2027, których celem jest
zachowanie zasobów wodnych, ograniczanie emisji gazów cieplarnianych oraz
zwiększanie zdolności retencyjnych obszarów rolniczych.
-- 5 of 8 --
Wsparcie skierowane do beneficjentów obejmujące działania sprzyjające ochronie gleb
organicznych i terenów podmokłych, poprawy gospodarowania wodą oraz utrzymaniu
lub zwiększaniu poziomu uwilgotnienia gleb zostały szerzej omówione w treści
odpowiedzi na pytanie nr 10. Realizacja tych instrumentów przyczynia się zarówno do
adaptacji rolnictwa do zmian klimatu, jak i do ograniczania ich skutków poprzez
zwiększenie retencjonowania wody na obszarach użytkowanych rolniczo oraz redukcji
emisji gazów cieplarnianych.
Ad. 14. Jednym z istotnych wymogów warunkowości, których spełnienie jest podstawą
dla wypłacania płatności bezpośrednich i wybranych płatności w ramach II filaru WPR,
w pełnej wysokości jest obowiązek zachowania TUZ w Polsce na stabilnym poziomie.
Polega on na monitorowaniu w całym kraju zmian wskaźnika udziału TUZ do
całkowitego obszaru użytków rolnych (tzw. GAEC 1 obowiązujący od 2023 r.). Kolejne
wymogi dotyczą ochrony TUZ wrażliwych pod względem środowiskowym (w tym na
glebach torfowych i terenach podmokłych (tzw. GAEC 9 obowiązujący od 2023 r.) na
obszarach Natura 2000, również tych, które nie zostały jeszcze objęte planami zadań
ochronnych i planami ochrony. Powierzchnia objęta ochroną stanowi blisko 400 tys. ha.
Z punktu widzenia ochrony TUZ istotna jest również norma GAEC 2 dotyczącą ochrony
torfowisk i obszarów podmokłych. Należy podkreślić fakt, iż od 2026 r. w ramach PS
WPR 2023 – 2027 wdrożona została nowa interwencja rolno-środowiskowo-
klimatyczna Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych
rolniczo. Ma ona na celu przede wszystkim zrekompensowanie rolnikom poniesionych
kosztów i utraconych dochodów wynikających z realizacji wymogów ustanowionych w
ramach normy GAEC 2, które sprzyjają ochronie torfowisk i pozostałych obszarów
podmokłych poprzez zapobieganie ich odwadnianiu, zachowanie trwałych użytków
zielonych czy wykluczenie głębokiej orki. W ramach tej interwencji istnieje również
możliwość otrzymania wsparcia za przekształcanie gruntów ornych w użytki zielone, co
pozwoli na zachowanie i regenerację gleb organicznych na obszarach objętych normą
GAEC 2, a także przyczyni się do ograniczania lub zapobiegania emisji gazów
cieplarnianych.
Ad 15 i 16. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonuje corocznie podziału środków
rezerwy budżetu państwa na poszczególne województwa przeznaczonych na wsparcie
spółek wodnych. Środki te, dystrybuowane za pośrednictwem wojewodów,
przeznaczane są na dofinansowanie działalności bieżącej spółek wodnych w zakresie
realizacji zadań związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych, w tym urządzeń
-- 6 of 8 --
służących retencji wodnej. W 2026 roku wysokość dotacji przeznaczonych dla spółek
wodnych została zwiększona do 80 mln zł, co oznacza wzrost o 100% w porównaniu
z poprzednimi latami, kiedy na ten cel przeznaczano 40 mln zł rocznie.
Spółki wodne mogły ubiegać się dodatkowo o wsparcie w ramach Programu Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w poddziałaniu 5.1 „Wsparcie inwestycji w
środki zapobiegawcze, których celem jest ograniczenie skutków prawdopodobnych
klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof”. Od 2017 r.
przeprowadzono 8 naborów wniosków. Spółki wodne złożyły łącznie 581 wniosków o
dofinansowanie na kwotę 256 mln zł, zrealizowano płatności końcowe na kwotę 141,76
mln zł dla 321 operacji.
Dodatkowo, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
zrealizowano inwestycję B3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej
gospodarki wodnej na obszarach wiejskich”. W ramach obszaru A tej inwestycji
wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego mogły ubiegać się o wsparcie w zakresie
realizacji przedsięwzięć dotyczących realizacji szkoleń, warsztatów lub wyjazdów
studyjnych z zakresu gospodarki wodnej dla Lokalnych Partnerstw ds. Wodny (LPW).
Wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego zrealizowały w 2025 r. 12 przedsięwzięć o
łącznej wartości 7 462 022,79 zł. W ramach obszaru B tej inwestycji gminy mogły
ubiegać się o wsparcie na realizację przedsięwzięć obejmujących budowę, rozbudowę,
odbudowę lub przebudowę urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych w celu
retencjonowania wody, w tym rowów, zastawek, urządzeń melioracyjnych, przepustów,
oczek wodnych i systemów nawodnieniowo-odwadniających. W ramach tego obszaru
gminy zrealizowały 61 przedsięwzięć o łącznej wartości 39 079 896,03 zł.
W odniesieniu do okresu po 2027 r., należy zauważyć, że trwają obecnie negocjacje
legislacyjne i finansowe dotyczące wieloletnich ram finansowanych na lata 2028- 2034
oraz przepisów dotyczących tzw. Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, który
ma być realizowanych w tych latach. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi
prace analityczne nad listą potrzeb rolnictwa i obszarów wiejskich, w tym potrzeb w
zakresie gospodarki wodnej i infrastruktury wiejskiej. Na tym etapie jest zbyt wcześnie
na wskazanie szczegółowej listy przyszłych interwencji.
Ad. 18.W odniesieniu do pytania o dane, ile gospodarstw może zostać negatywnie
dotkniętych ograniczeniami poboru wody powyżej 5 m³ średniorocznie na dobę
informuję, że nie są prowadzone pracę nad ograniczeniem poboru wody powyżej 5m3
-- 7 of 8 --
na dobę. Obecnie obowiązujące przepisy zapewniające każdemu, w tym rolnikom,
prawo do zwykłego korzystania z wód pozostają niezmienione.
Ad. 19. Obowiązujące regulacje w zakresie korzystania z wód, określone w ustawie
Prawo wodne, zapewniają rolnikom możliwość korzystania z wód podziemnych w
ramach zwykłego korzystania z wód oraz, w określonych przypadkach, na podstawie
odpowiednich zgód wodnoprawnych. Ministerstwo nie identyfikowało dotychczas
problemów o charakterze systemowym, które uzasadniałyby potrzebę wystąpienia o
zmianę tych przepisów.
Ad. 20. Odnosząc się do kwestii odrębnego reżimu korzystania z wody przez rolników w
celu zapewnienia bezpieczeństwa żywieniowego należy wskazać, że dla potrzeb
rolnictwa funkcjonuje już w obecnie obowiązujących przepisach odrębny reżim prawny,
przewidujący zwolnienia z opłat, niższe, preferencyjne stawki – omówione w
odpowiedzi na pytanie nr 1, ułatwienia w zakresie wykonywania urządzeń służących
przede wszystkim rolnikom do gospodarowania wodami. Przedmiotowe rozwiązania są
ujęte w szczególności w art. 33 ust. 3, art. 394 ust. 1 pkt 9, 10, art. 395 pkt 5, 7, 11, 12,
15 i 16 Prawa wodnego.
Odnosząc się do pytania o przygotowanie programu „Woda dla polskiego rolnictwa”
(pytanie 21), informuję, że aktualnie nie są prowadzone prace nad zaproponowanym
przez Pana Posła programem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo Wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960, z późn.
zm.)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 21 sierpnia 2026 r.
Znak sprawy: DNI.gw.058.3.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 18174
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie ochrony
rolników przed administracyjną pułapką legalizacji studni oraz potrzeby uznania rolnika
za gospodarza wody na własnym gruncie, przedstawiam poniższe informacje.
Ad. 1-3. Ustawa - Prawo wodne (1), w art. 33 ust. 1 gwarantuje wszystkim właścicielom
gruntu prawo do zwykłego korzystania z wód podziemnych znajdujących się w ich
gruncie bez konieczności uzyskiwania pozwoleń oraz bez ponoszenia opłat z tytułu
korzystania z tej wody. Zwykłe korzystanie z wód ma służyć zaspokojeniu potrzeb
własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Tym samym
obecnie obowiązujące przepisy zapewniają rolnikom, a także innym właścicielom
gruntów, możliwość korzystania z wód podziemnych w odpowiedniej wielkości
znajdujących się w ich gruncie.
Przepisy unijne wdrażane w Polsce już od 2004 r., w szczególności art. 9 Ramowej
Dyrektywy Wodnej, nakładają na Polskę obowiązek realizacji zasady „zwrotu kosztów
usług wodnych”, wymagającej uiszczania opłat o odpowiedniej wysokości
(gwarantujących wyrównanie strat środowiskowych) przez osoby korzystające z wód, w
tym dokonujące ich poboru, w szczególności na potrzeby gospodarcze. Tym samym w
przypadku poboru wód na potrzeby działalności gospodarczej, generującej zyski swoim
właścicielom, pobór wód został objęty opłatami za usługi wodne. Takie rozwiązanie ma
na celu ochronę ograniczonych zasobów wodnych przed bardzo dużą ich eksploatacją,
-- 1 of 8 --
która mogłaby doprowadzić do braków wody m.in. na potrzeby zaopatrzenia ludności w
wodę.
Należy jednak podkreślić, że Rząd, mając na uwadze potrzebę zapewnienia
odpowiedniego wsparcia polskich rolników, zapewnia odpowiednie zwolnienia i
preferencyjne stawki opłat za pobór wód na potrzeby przedmiotowej działalności.
Zgodnie z art. 270 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego opłaty stałej (czyli jednej z dwóch opłat
tworzących większość opłat za usługi wodne) nie ponosi się za pobór wód do celów
rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw.
Do celów rolniczych na potrzeby zaopatrzenia w wodę ludzi i zwierząt gospodarskich, w
zakresie niebędącym zwykłym korzystaniem z wód maksymalna opłata wynosi 10 gr za
1 m3 pobranych wód podziemnych oraz 5 gr za 1 m3 pobranych wód powierzchniowych
(art. 274 pkt 3 lit. b Prawa wodnego). Przedmiotowe stawki są niższe niż przewidziane
dla innych rodzajów działalności (przykładowo, za pobór wód do celów produkcji
artykułów spożywczych, do celów wydobywania węgla kamiennego i węgla brunatnego,
do celów produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych opłata wynosi 70 gr za 1 m3
pobranych wód podziemnych oraz 35 gr za 1 m3 pobranych wód powierzchniowych).
Dodatkowo należy wskazać, że przedmiotowe stawki od czasu ich ustanowienia nie były
waloryzowane, pomimo występującej w ostatnich latach bardzo dużej inflacji.
Podsumowując, polski system prawny, wdrażając przepisy unijne zapewnił rolnikom w
Polsce nieodpłatny dostęp do wody na odpowiednim poziomie, mając także na uwadze
potrzebę ochrony środowiska, w szczególności ograniczonych zasobów wód
podziemnych, przestrzegania przepisów unijnych, a także wsparcie rolników.
Ad. 4. Obowiązujące przepisy zapewniają właścicielom gruntów prawo do zwykłego
korzystania z wód, obejmujące również korzystanie z wód podziemnych znajdujących
się w ich gruncie na potrzeby własnego gospodarstwa rolnego. Prawo to zostało
ukształtowane w sposób uwzględniający zarówno potrzeby użytkowników, jak i
konieczność ochrony zasobów wodnych.
Należy podkreślić, że zasoby wód podziemnych mają charakter strategiczny i podlegają
szczególnej ochronie. Zgodnie z zasadami wynikającymi z Prawa wodnego korzystanie z
wód nie może prowadzić do pogorszenia ich stanu, naruszenia równowagi ekosystemów
ani zwiększania presji na zasoby wodne.
Obecnie przekroczenie granic zwykłego korzystania z wód, w tym poboru
przekraczającego ustawowe limity, wymaga uzyskania odpowiednich zgód
-- 2 of 8 --
wodnoprawnych. Rozwiązanie to pozwala na indywidualną ocenę wpływu planowanego
poboru na lokalne zasoby wodne oraz interes innych użytkowników wód.
Aktualne regulacje zapewniają równowagę pomiędzy potrzebami gospodarstw rolnych a
koniecznością racjonalnego gospodarowania zasobami wodnymi, dlatego nie są
prowadzone prace zmierzające do rozszerzenia prawa do korzystania z wód
podziemnych w ramach zwykłego korzystania z wód.
Ad 5. Limit 5 m³ średniorocznie na dobę nie jest zakazem poboru większej ilości wody, a
jedynie granicą zwolnienia z procedur administracyjnych. Gospodarstwa rolne, których
potrzeby przekraczają ten limit, mogą legalnie pobierać wodę w większych ilościach.
Wymaga to uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego. Proces ten służy
zweryfikowaniu, czy planowany większy pobór wody nie zaszkodzi innym rolnikom w
okolicy oraz czy zasoby wodne w danym miejscu są wystarczające do poboru
planowanej ilości wody.
Pobór wód przekraczający limit przewidziany dla zwykłego korzystania z wód może
zwiększać presję na lokalne zasoby wodne. W warunkach pogłębiającej się suszy
prowadzi to do obniżania poziomu wód gruntowych, a w konsekwencji może
przyczyniać się do wysychania studni, pogorszenia warunków wilgotnościowych gleb
oraz ograniczenia przepływów w ciekach wodnych.
Średnia roczna oznacza, że w okresach większego zapotrzebowania rolnik może
pobierać znacznie więcej wody (np. 15-20 m³ na dobę), o ile w pozostałych miesiącach
pobór jest mniejszy. Pozwala to na elastyczne reagowanie na potrzeby bez konieczności
występowania o pozwolenie wodnoprawne przy krótkotrwałych skokach
zapotrzebowania.
Ad 6 i 7. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie posiada odrębnych, kompleksowych
wyliczeń zapotrzebowania na wodę dla poszczególnych kierunków produkcji rolnej,
takich jak sady, uprawy warzywnicze, uprawy pod osłonami, trwałe użytki zielone,
kukurydza, ziemniaki, rośliny pastewne czy produkcja zwierzęca. Zapotrzebowanie na
wodę jest wartością zmienną, zależną od wielu czynników, w szczególności gatunku i
odmiany roślin, technologii produkcji, warunków glebowych, przebiegu warunków
pogodowych oraz lokalizacji gospodarstwa. W przypadku produkcji zwierzęcej wielkość
zużycia wody uzależniona jest m.in. od gatunku i grupy technologicznej zwierząt,
systemu utrzymania oraz warunków środowiskowych. Dane i opracowania dotyczące
potrzeb wodnych poszczególnych upraw oraz produkcji zwierzęcej są przygotowywane
-- 3 of 8 --
przez wyspecjalizowane jednostki naukowo-badawcze i instytuty zajmujące się
gospodarką wodną oraz technologią produkcji rolniczej.
Ad. 8 i 9. Zmiana ustawy Prawo wodne, która weszła w życie 18 sierpnia 2026 r. nie
wprowadza nowych opłat, obowiązków sprawozdawczych ani też sankcji.
Przedmiotowa zmiana ustawy zapewnia pomoc dla rolników zmierzających
zalegalizować swoje studnie w postaci zwolnienia z opłat i kar.
Zgodnie z informacją uzyskaną od Ministra Infrastruktury, który odpowiada za dział
gospodarka wodna, Ministerstwo Infrastruktury nie prowadziło szacunków w zakresie
potencjalnych kosztów dokumentacji wymaganej do opracowania operatu
wodnoprawnego. W tym zakresie koszty zależą od indywidualnego przedsięwzięcia,
jego skali a także uwarunkowań terenowych.
Ad. 10, 11 i 17. W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata
2023–2027 (PS WPR 2023–2027) funkcjonują już instrumenty wsparcia służące
poprawie retencji wodnej. Beneficjenci mają możliwość realizacji działań w tym zakresie
poprzez udział w przewidzianych w Planie Strategicznym instrumentach wsparcia, w
szczególności ekoschemat Retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych
(TUZ), który dostępny jest dla rolników od 2023 r. Celem tego ekoschematu jest
promowanie retencjonowania wody, które poprawia gospodarkę wodną, a także
ogranicza emisję dwutlenku węgla do atmosfery (poprzez ograniczenie rozkładu materii
organicznej). Płatność w ramach tego ekoschematu dotyczy TUZ objętych równolegle
wsparciem:
1. w ramach praktyki: Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt (w ramach
płatności do rolnictwa węglowego i zarządzania składnikami odżywczymi), lub
2. ekologicznym, lub
3. rolno-środowiskowo-klimatycznym związanym z zachowaniem niektórych cennych
siedlisk przyrodniczych (z wyłączeniem wariantu Murawy) i siedlisk zagrożonych
gatunków ptaków na obszarach Natura 2000 lub poza obszarami Natura 2000, lub
4. rolno-środowiskowo-klimatycznym w ramach interwencji: Ekstensywne
użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000.
Od 2025 r. dodatkowo rozszerzono zakres wsparcia w ramach ekoschematu
Retencjonowanie wody na TUZ o możliwość uzyskiwania płatności także dla gruntów
znajdujących się na obszarze objętym normą GAEC 2 dotyczącą ochrony torfowisk i
obszarów podmokłych. Warunek pokrycia się terenów zalanych/podtopionych z
-- 4 of 8 --
obszarem objętym normą GAEC 2 jest weryfikowany po otrzymaniu wykazu terenów
zalanych z IUNG-PIB. Jeżeli tereny te pokrywają się, rolnik otrzymuje płatność w
ramach ekoschematu Retencjonowanie wody na TUZ.
Kolejnym instrumentem wsparcia są płatności rolno-środowiskowo- klimatyczne Planu
Strategicznego WPR 2023-2027, których celem jest zachęcenie rolników, poprzez
wsparcie finansowe, m.in. do właściwego gospodarowania wodą i ochrony trwałych
użytków zielonych. Płatności te są ukierunkowane na ochronę cennych łąk i pastwisk, w
tym siedlisk hydrogenicznych, tj. zależnych od wody.
Jednym z wymogów ogólnych w przyrodniczych interwencjach rolno-środowiskowo-
klimatycznych jest m.in. zakaz ingerencji w systemy melioracji urządzeń wodnych, chyba
że służą on ochronie cennych siedlisk.
Ad 12. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dysponuje danymi Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z których wynika, że powierzchnia trwałych
użytków zielonych (TUZ) na przestrzeni ostatnich 10 lat (2015 - 2025) wynosiła ok.
2 mln 600 tys. ha, z czego:
1. powierzchnia ok. 360 tys. ha objęta jest normą GAEC 2 dotyczącą ochrony
torfowisk i obszarów podmokłych, co oznacza, że na tych obszarach obowiązuje
m.in. zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub
odprowadzania wody z terenu;
2. na ok. 107 tys. ha był realizowany Ekoschemat Retencjonowanie wody na trwałych
użytkach zielonych (dotyczy kampanii 2025 r.);
3. na ok. 617 tys. ha były realizowane płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne
ukierunkowane na ochronę cennych łąk i pastwisk zależnych od wody, co oznacza,
że na tym obszarze nie można było prowadzić działań ingerujących w systemy
melioracji urządzeń wodnych - chyba że w celach ochrony cennych siedlisk (dotyczy
kampanii 2025 r.);
Ad 13. Pragnę zaznaczyć, że podejmowane są działania ukierunkowane na
przeciwdziałanie tym zjawiskom, a także na odwrócenie negatywnych trendów
związanych z osuszaniem obszarów użytkowanych rolniczo. W szczególności
realizowane są instrumenty wsparcia w ramach PS WPR 2023–2027, których celem jest
zachowanie zasobów wodnych, ograniczanie emisji gazów cieplarnianych oraz
zwiększanie zdolności retencyjnych obszarów rolniczych.
-- 5 of 8 --
Wsparcie skierowane do beneficjentów obejmujące działania sprzyjające ochronie gleb
organicznych i terenów podmokłych, poprawy gospodarowania wodą oraz utrzymaniu
lub zwiększaniu poziomu uwilgotnienia gleb zostały szerzej omówione w treści
odpowiedzi na pytanie nr 10. Realizacja tych instrumentów przyczynia się zarówno do
adaptacji rolnictwa do zmian klimatu, jak i do ograniczania ich skutków poprzez
zwiększenie retencjonowania wody na obszarach użytkowanych rolniczo oraz redukcji
emisji gazów cieplarnianych.
Ad. 14. Jednym z istotnych wymogów warunkowości, których spełnienie jest podstawą
dla wypłacania płatności bezpośrednich i wybranych płatności w ramach II filaru WPR,
w pełnej wysokości jest obowiązek zachowania TUZ w Polsce na stabilnym poziomie.
Polega on na monitorowaniu w całym kraju zmian wskaźnika udziału TUZ do
całkowitego obszaru użytków rolnych (tzw. GAEC 1 obowiązujący od 2023 r.). Kolejne
wymogi dotyczą ochrony TUZ wrażliwych pod względem środowiskowym (w tym na
glebach torfowych i terenach podmokłych (tzw. GAEC 9 obowiązujący od 2023 r.) na
obszarach Natura 2000, również tych, które nie zostały jeszcze objęte planami zadań
ochronnych i planami ochrony. Powierzchnia objęta ochroną stanowi blisko 400 tys. ha.
Z punktu widzenia ochrony TUZ istotna jest również norma GAEC 2 dotyczącą ochrony
torfowisk i obszarów podmokłych. Należy podkreślić fakt, iż od 2026 r. w ramach PS
WPR 2023 – 2027 wdrożona została nowa interwencja rolno-środowiskowo-
klimatyczna Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych
rolniczo. Ma ona na celu przede wszystkim zrekompensowanie rolnikom poniesionych
kosztów i utraconych dochodów wynikających z realizacji wymogów ustanowionych w
ramach normy GAEC 2, które sprzyjają ochronie torfowisk i pozostałych obszarów
podmokłych poprzez zapobieganie ich odwadnianiu, zachowanie trwałych użytków
zielonych czy wykluczenie głębokiej orki. W ramach tej interwencji istnieje również
możliwość otrzymania wsparcia za przekształcanie gruntów ornych w użytki zielone, co
pozwoli na zachowanie i regenerację gleb organicznych na obszarach objętych normą
GAEC 2, a także przyczyni się do ograniczania lub zapobiegania emisji gazów
cieplarnianych.
Ad 15 i 16. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonuje corocznie podziału środków
rezerwy budżetu państwa na poszczególne województwa przeznaczonych na wsparcie
spółek wodnych. Środki te, dystrybuowane za pośrednictwem wojewodów,
przeznaczane są na dofinansowanie działalności bieżącej spółek wodnych w zakresie
realizacji zadań związanych z utrzymaniem wód i urządzeń wodnych, w tym urządzeń
-- 6 of 8 --
służących retencji wodnej. W 2026 roku wysokość dotacji przeznaczonych dla spółek
wodnych została zwiększona do 80 mln zł, co oznacza wzrost o 100% w porównaniu
z poprzednimi latami, kiedy na ten cel przeznaczano 40 mln zł rocznie.
Spółki wodne mogły ubiegać się dodatkowo o wsparcie w ramach Programu Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w poddziałaniu 5.1 „Wsparcie inwestycji w
środki zapobiegawcze, których celem jest ograniczenie skutków prawdopodobnych
klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof”. Od 2017 r.
przeprowadzono 8 naborów wniosków. Spółki wodne złożyły łącznie 581 wniosków o
dofinansowanie na kwotę 256 mln zł, zrealizowano płatności końcowe na kwotę 141,76
mln zł dla 321 operacji.
Dodatkowo, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
zrealizowano inwestycję B3.3.1 „Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej
gospodarki wodnej na obszarach wiejskich”. W ramach obszaru A tej inwestycji
wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego mogły ubiegać się o wsparcie w zakresie
realizacji przedsięwzięć dotyczących realizacji szkoleń, warsztatów lub wyjazdów
studyjnych z zakresu gospodarki wodnej dla Lokalnych Partnerstw ds. Wodny (LPW).
Wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego zrealizowały w 2025 r. 12 przedsięwzięć o
łącznej wartości 7 462 022,79 zł. W ramach obszaru B tej inwestycji gminy mogły
ubiegać się o wsparcie na realizację przedsięwzięć obejmujących budowę, rozbudowę,
odbudowę lub przebudowę urządzeń wodnych lub urządzeń melioracji wodnych w celu
retencjonowania wody, w tym rowów, zastawek, urządzeń melioracyjnych, przepustów,
oczek wodnych i systemów nawodnieniowo-odwadniających. W ramach tego obszaru
gminy zrealizowały 61 przedsięwzięć o łącznej wartości 39 079 896,03 zł.
W odniesieniu do okresu po 2027 r., należy zauważyć, że trwają obecnie negocjacje
legislacyjne i finansowe dotyczące wieloletnich ram finansowanych na lata 2028- 2034
oraz przepisów dotyczących tzw. Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego, który
ma być realizowanych w tych latach. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi
prace analityczne nad listą potrzeb rolnictwa i obszarów wiejskich, w tym potrzeb w
zakresie gospodarki wodnej i infrastruktury wiejskiej. Na tym etapie jest zbyt wcześnie
na wskazanie szczegółowej listy przyszłych interwencji.
Ad. 18.W odniesieniu do pytania o dane, ile gospodarstw może zostać negatywnie
dotkniętych ograniczeniami poboru wody powyżej 5 m³ średniorocznie na dobę
informuję, że nie są prowadzone pracę nad ograniczeniem poboru wody powyżej 5m3
-- 7 of 8 --
na dobę. Obecnie obowiązujące przepisy zapewniające każdemu, w tym rolnikom,
prawo do zwykłego korzystania z wód pozostają niezmienione.
Ad. 19. Obowiązujące regulacje w zakresie korzystania z wód, określone w ustawie
Prawo wodne, zapewniają rolnikom możliwość korzystania z wód podziemnych w
ramach zwykłego korzystania z wód oraz, w określonych przypadkach, na podstawie
odpowiednich zgód wodnoprawnych. Ministerstwo nie identyfikowało dotychczas
problemów o charakterze systemowym, które uzasadniałyby potrzebę wystąpienia o
zmianę tych przepisów.
Ad. 20. Odnosząc się do kwestii odrębnego reżimu korzystania z wody przez rolników w
celu zapewnienia bezpieczeństwa żywieniowego należy wskazać, że dla potrzeb
rolnictwa funkcjonuje już w obecnie obowiązujących przepisach odrębny reżim prawny,
przewidujący zwolnienia z opłat, niższe, preferencyjne stawki – omówione w
odpowiedzi na pytanie nr 1, ułatwienia w zakresie wykonywania urządzeń służących
przede wszystkim rolnikom do gospodarowania wodami. Przedmiotowe rozwiązania są
ujęte w szczególności w art. 33 ust. 3, art. 394 ust. 1 pkt 9, 10, art. 395 pkt 5, 7, 11, 12,
15 i 16 Prawa wodnego.
Odnosząc się do pytania o przygotowanie programu „Woda dla polskiego rolnictwa”
(pytanie 21), informuję, że aktualnie nie są prowadzone prace nad zaproponowanym
przez Pana Posła programem.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Małgorzata Gromadzka
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo Wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960, z późn.
zm.)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 8 of 8 --