Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa pracowników szkół wyższych oraz wzmocnienia ich ochrony prawnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 18132
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie bezpieczeństwa pracowników szkół wyższych oraz wzmocnienia ich ochrony prawnej
Zgłaszający: Tomasz Trela
Data wpływu: 30-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
pracownicy wyższych uczelni oraz instytutów badawczych – zarówno dydaktyczni, jak i administracyjni – są bardzo zaniepokojeni rosnącą falą agresji, z jaką spotykają się coraz częściej. Po tragicznych wydarzeniach na Uniwersytecie Warszawskim w maju ubiegłego roku, kiedy to jedna osoba została zamordowana, a druga poważnie ranna, te odczucia jeszcze się nasiliły. Ataki – na szczęście mniej tragiczne w skutkach – także się zdarzają.
Pracownicy wyższych uczelni – w odróżnieniu od nauczycieli – nie mają zapewnionej ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, mimo że, zdaniem radców prawnych Uniwersytetu Łódzkiego, w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że „zakres ochrony prawnej w związku z wykonywaniem działalności naukowo-dydaktycznej będzie tożsamy jak w przypadku funkcjonariusza publicznego”. Mimo to zatrudnieni na uczelniach nie mają zagwarantowanej ustawowo ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym, co w przypadku nauczycieli jest zapisane w Karcie Nauczyciela.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy do kierowanego przez Pana resortu dotarły tego rodzaju sygnały?
2. Czy Pana zdaniem pracownicy wyższych uczelni, wzorem nauczycieli, także powinni mieć zapewniony status funkcjonariuszy publicznych?
3. Czy w resorcie nauki są prowadzone jakiekolwiek działania zmierzające do wprowadzenia stosownych zmian ustawowych?
4. Jeśli nie, to dlaczego?
Z poważaniem
Tomasz Trela
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10141 znakówadres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPN.055.12.2026.ŁM
Warszawa, 23 lipca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 18132
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Tomasza Treli
w sprawie bezpieczeństwa pracowników szkół wyższych oraz wzmocnienia ich ochrony prawnej.
Szanowny Panie Pośle,
w odpowiedzi na pytania w sprawie bezpieczeństwa pracowników szkół wyższych
(pracowników dydaktycznych i administracyjnych) oraz wzmocnienia ich ochrony prawnej,
proszę o przyjęcie poniższych informacji.
1. Czy do resortu dotarły sygnały dotyczące narastającej agresji wobec pracowników
szkół wyższych?
Działania Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) na rzecz bezpieczeństwa
w uczelniach obejmują wszystkie osoby tworzące wspólnotę uczelni, w szczególności
studentów, doktorantów, nauczycieli akademickich, pracowników administracyjnych,
technicznych, bibliotecznych, pracowników obsługi oraz innych osób wykonujących zadania
na rzecz tych podmiotów. Każdy indywidualny sygnał dotyczący funkcjonowania uczelni jest
analizowany w ramach sprawowanego nadzoru, a kwestie bezpieczeństwa, które obejmują
wiele różnych aspektów, w tym m.in. bezpieczeństwo osobiste pracownika uczelni
w sytuacjach zagrażających życiu i zdrowiu, są traktowane z pełną powagą. Do Ministerstwa
Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie wpływały dotychczas wystąpienia środowiska
akademickiego bezpośrednio dotyczące zjawiska narastającej agresji wobec pracowników
uczelni, natomiast MNiSW ma świadomość, że w obliczu narastających zagrożeń, w tym
incydentów przemocowych oraz ogólnego nasilenia napięć geopolitycznych, konieczne jest
wzmocnienie mechanizmów bezpieczeństwa w uczelniach.
Tragiczne wydarzenie, do jakiego doszło w ubiegłym roku na terenie Uniwersytetu
Warszawskiego, stało się impulsem do podjęcia skoordynowanych działań na rzecz
wzmocnienia bezpieczeństwa wśród społeczności akademickiej. Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego we współpracy z instytucjami przedstawicielskimi szkolnictwa
wyższego i nauki, tj. Konferencją Rektorów Akademickich Szkół Polskich oraz Radą Główną
Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a także z udziałem Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji oraz z przedstawicielami służb mundurowych konsultowało i analizowało
propozycje możliwych działań w celu zwiększania zapewniania bezpieczeństwa na terenie
uczelni, które zostały następnie przedstawione uczelniom.
2. Czy pracownicy uczelni – wzorem nauczycieli – także powinni mieć zapewniony status
funkcjonariuszy publicznych?
-- 1 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Status funkcjonariusza publicznego został zapewniony osobom wskazanym w art. 115 § 13
ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2025 r. poz. 383, ze zm. ), dalej: „KK”.
Są to: Prezydent RP, poseł, senator, radny, poseł do Parlamentu Europejskiego, sędzia,
ławnik, prokurator, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, osoba orzekająca
w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy, pracownik administracji
rządowej, innego organu państwowego albo samorządu terytorialnego – poza osobą
wykonującą wyłącznie czynności usługowe – a także inna osoba w zakresie, w którym jest
uprawniona do wydawania decyzji administracyjnych. Wśród wymienionych enumeratyw-
nie nie ma nauczycieli akademickich. Natomiast art. 115 § 19 KK definiuje osobę pełniącą
funkcję publiczną jako: funkcjonariusz publiczny, członek organu samorządowego, osoba
zatrudniona w jednostce organizacyjnej dysponującej środkami publicznymi, chyba,
że wykonuje wyłącznie czynności usługowe, a także inna osoba, której uprawnienia
i obowiązki w zakresie działalności publicznej są określone lub uznane przez ustawę lub
wiążącą Rzeczpospolitą Polską umowę międzynarodową.
W związku z powyższym w stosunku do nauczycieli akademickich można przyjąć, iż osoby
pełniące funkcje kierownicze w uczelni publicznej, m.in. rektor, prorektor, dziekan,
prodziekan, dyrektor instytutu lub kierownik jednostki organizacyjnej – jeżeli dana funkcja
ma charakter kierowniczy i wynika z ustawy lub statutu uczelni mogą zostać uznane
za funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu art. 115 § 13 KK. Natomiast pozostali
nauczyciele akademiccy oraz pracownicy uczelni nie będący pracownikami akademickimi,
którzy uczestniczą w realizacji zadań systemu szkolnictwa wyższego i nauki i jednocześnie
wykonują zadania o istotnym znaczeniu publicznym, mogą być uznani za osobę pełniącą
funkcję publiczną, na postawie art. 115 § 19 KK. Taką interpretację potwierdza wyrok Sądu
Najwyższego z 25 czerwca 2004 r., sygn. V KK 74/04, w którym zostało orzeczone,
że działania nauczyciela akademickiego związane z wykonywaniem przez niego obowiązków
określonych w ustawie stanowią realizację jednego z konstytucyjnych zadań państwa
(art. 70 ust. 1 Konstytucji RP) i spełniają kryterium pełnienia funkcji publicznej.
Dodatkowo w tym kontekście należy wskazać że orzecznictwo sądów administracyjnych
(patrz orzeczenie NSA z 8.07.2015 r., sygn. akt I OSK 1530/14 oraz z dn. 10.04.2024 r,
sygn. akt I SAB/Sz 19/24) skłania się ku szerokiej wykładni pojęcia „osoby pełniącej funkcję
publiczną”, obejmując nim osoby realizujące zadania publiczne. W konsekwencji nie budzi
zasadniczych wątpliwości, że działalność nauczycieli akademickich ma charakter publiczny.
Okoliczność ta sama w sobie nie przesądza jednak o zasadności objęcia tych osób statusem
funkcjonariusza publicznego. Status taki wiąże się nie tylko z przyznaniem szczególnej
ochrony prawnej, lecz także z określonym zakresem obowiązków i odpowiedzialności
przewidzianych w przepisach prawa.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie informuję, że na obecnym etapie, nie jest możliwe
stwierdzenie, czy objęcie pracowników uczelni statusem funkcjonariuszy publicznych,
jest zasadne, gdyż wprowadzenie takiego rozwiązania wymagałoby przeprowadzenia
pogłębionej, wieloaspektowej analizy.
3. Czy w resorcie nauki są prowadzone jakiekolwiek działania zmierzające
do wprowadzenia stosownych zmian ustawowych? Jeśli nie – dlaczego?
Mając na względzie powyższe wyjaśnienia, informuję, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa
Wyższego nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych zmierzających do przyznania pracowni-
kom uczelni i instytutów badawczych statusu funkcjonariusza publicznego, ani związanej
z nim szczególnej ochrony prawnej.
Natomiast w kontekście zwiększania bezpieczeństwa na uczelniach, należy wskazać,
że dnia 20 stycznia 2026 r. zostało podpisane porozumienie pomiędzy Ministrem Nauki
i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie
-- 2 of 3 --
Telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
rekomendacji dotyczących wzmocnienia bezpieczeństwa na polskich uczelniach. Dokument
ten stanowi zbiór praktycznych zaleceń i dobrych praktyk, których celem jest wsparcie
uczelni w zakresie wzmacniania bezpieczeństwa na terenie uczelni, doskonalenia procedur
reagowania kryzysowego oraz w minimalizowaniu potencjalnych zagrożeń z poszanowa-
niem konstytucyjnej zasady autonomii szkół wyższych.
Ich implementacja powinna być dostosowana do specyfiki danej uczelni i jej indywidualnych
potrzeb, z możliwością konsultacji zarówno z właściwymi przedstawicielami administracji
państwowej, jak też w drodze ustaleń wewnętrznych z przedstawicielami środowiska
akademickiego. W razie potrzeby, uczelnie mogą skorzystać z istniejących zasobów
zewnętrznych, takich jak szkolenia Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Policji, bez
generowania dodatkowych obciążeń finansowych. Rekomendacje zawarte w dokumencie
zostały podzielone na 4 obszary obejmujące:
organizację i funkcjonowanie uczelni,
podnoszenie świadomości społeczności akademickiej na temat istniejących zagrożeń
(w tym szkolenia wewnętrzne i zewnętrzne, kampanie informacyjne),
modernizację infrastruktury technicznej i wdrożenie zabezpieczeń,
rozwijanie współpracy z podmiotami zewnętrznymi oraz wdrażanie procedur
w zakresie bezpieczeństwa i reagowania kryzysowego.
Treść podpisanego dokumentu została przekazana uczelniom w celu wykorzystania
i uwzględnienia w podejmowanych przez nie działaniach. Należy wyjaśnić, że zgodnie
z art. 23 ust. 2 oraz art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.) do kompetencji rektora
należy m.in. zarządzanie uczelnią, reprezentowanie jej na zewnątrz, zapewnianie
wykonywania przepisów obowiązujących w uczelni oraz dbanie o utrzymanie porządku
i bezpieczeństwa na terenie uczelni, jak i zapewnienie bezpiecznych warunków pracy. Zatem
w kwestiach dotyczących porządku i dbania o bezpieczeństwo osób przebywających
na terenie danej uczelni właściwy jest jej rektor. Zgodnie z ww. ustawą rektorzy zawierają
porozumienia z właściwym organem służby określające przypadki związane z utrzymaniem
porządku i bezpieczeństwa uzasadniające przebywanie tej służby na terenie uczelni. Rektor
w ramach autonomii podejmuje działania mające na celu przygotowanie i wdrożenie
procedur, regulaminów i wytycznych mających na celu zapobieganie, eliminowanie
i zmniejszanie ryzyka wystąpienia sytuacji kryzysowych, a także określenie zasad
reagowania w przypadku wystąpienia różnych sytuacji nadzwyczajnych. W efekcie
podjętych działań w uczelniach są m. in. dokonywane przeglądy i aktualizacje wewnętrznych
procedur dotyczących bezpieczeństwa na ich terenie oraz porozumień zawieranych
ze służbami państwowymi odpowiedzialnymi za utrzymanie porządku publicznego
i bezpieczeństwa wewnętrznego. Są także podejmowane działania informacyjne
i edukacyjne poprzez realizację szkoleń z reagowania kryzysowego i bezpieczeństwa
adresowanych do członków wspólnoty akademickiej.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 3 of 3 --