Interpelacja w sprawie występowania złotej algi w Kanale Gliwickim
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Minister Paulina Hennig-Kloska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (26)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
51484 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
BM-WP.050.31.2024.KM
3084549.12102241.9762179
Warszawa, 29-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Wandy Nowickiej w sprawie występowania złotej
algi w Kanale Gliwickim, znak: K10INT1805, poniżej przedstawiam stosowne informacje,
będące w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska, przygotowane
w porozumieniu z Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska.
3. Czy została przebadana woda we wszystkich akwenach wodnych na terenie miasta Gliwice?
Jeżeli tak, to jakie są wyniki tych badań?
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ), zgodnie z przepisami powszechnie
obowiązujących aktów normatywnych, realizuje zdania w ramach państwowego
monitoringu środowiska (PMŚ), którego jednym z komponentów są wody powierzchniowe.
Monitoring wód powierzchniowych, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym,
prowadzony jest w tzw. jednolitych częściach wód powierzchniowych (jcwp), którymi
zgodnie z definicją ustawową są oddzielne i znaczące elementy wód powierzchniowych,
takie jak m.in.: struga, strumień, potok, rzeka i kanał lub ich części, wydzielone dla potrzeb
zarządzania wodami, w tym planowania w gospodarowaniu wodami. Programy badań
dostosowane są do 6-letnich cykli gospodarowania wodami. Wykaz jcwp na dany cykl
wodny określony jest w planach gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy,
w przypadku miasta Gliwice na obszarze dorzecza rzeki Odry. Zakres oraz częstotliwość
badań monitoringowych są zróżnicowane i zależą od realizowanego programu badawczego.
W bieżącym cyklu wodnym obejmującym lata 2022-2027 na terenie miasta Gliwice
zlokalizowanych jest w całości lub fragmentarycznie 8 jcwp, wszystkie są objęte badaniami
monitoringowymi. W poprzednim cyklu wodnym obejmującym lata 2016-2021 było ich
12 i także wszystkie były badane. Na podstawie wyników badań monitoringowych
corocznie wykonywane są klasyfikacje wskaźników jakości wody, natomiast oceny stanu
wód wykonywane są cyklicznie, nie rzadziej niż co 3 lata.
Wyniki badań monitoringowych za lata 2016-2022 oraz wykonane klasyfikacje i oceny
stanu wód zamieszczone są na stronie internetowej GIOŚ, Portalu jakości wód
powierzchniowych pod adresem: https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/RIVERS/88
Dane za rok 2023 będą zamieszczone po zakończeniu procesu weryfikacji. Na portalu
zamieszczane są także niezweryfikowane dane za rok bieżący.
-- 1 of 9 --
2
4. Czy organy odpowiedzialne za zarządzanie zasobami wodnymi i ochronę wód, a także
organy zarządzania kryzysowego przedsięwzięły odpowiednie środki przygotowawcze do
ewentualnej katastrofy?
5. Czy wdrożono szczegółowe procedury zarządzania kryzysowego, określające
kompetencje, zadania, zależności i sposoby komunikowania się poszczególnych służb
między sobą co do zakresu ich działań: Państwowej Straży Rybackiej, Państwowej Straży
Pożarnej, Ochotniczej Straży Pożarnej, Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej?
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że resort klimatu i środowiska, w tym organy
Inspekcji Ochrony Środowiska (IOŚ), nie są odpowiedzialne za zarządzanie zasobami
wodnymi. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
(Dz. U z 2023 r. poz. 1478 , z poźn. zm.), organy właściwe w sprawach gospodarowania
wodami to:
1) minister właściwy do spraw gospodarki wodnej;
2) minister właściwy do spraw żeglugi śródlądowej;
3) Prezes Wód Polskich;
4) dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich;
5) dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich;
6) kierownik nadzoru wodnego Wód Polskich;
7) dyrektor urzędu morskiego;
8) wojewoda;
9) starosta;
10) wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
Organy IOŚ w ramach zadań związanych z gospodarką wodną prowadzą:
1) kontrole podmiotów, które na podstawie pozwoleń wodnoprawnych
i zintegrowanych wprowadzają ścieki do wód lub do ziemi;
2) państwowy monitoring środowiska.
W ramach posiadanych kompetencji, w związku z sytuacją na rzece Odrze, w GIOŚ
opracowano i wprowadzono Procedurę monitorowania interwencyjnego Prymnesium
parvum „złotej algi”, która była kilkukrotnie aktualizowana. Powyższa procedura określa
sposób prowadzenia monitoringu interwencyjnego zanieczyszczenia Prymnesium parvum, w
celu wykrycia potencjalnego ryzyka wystąpienia zakwitu „złotej algi”. Procedura określa
czterostopniową skalę, która wskazuje stopnie ostrzegawcze i trzy stopnie alarmowe.
Informacja dotycząca stopnia zagrożenia wystąpienia zakwitu przekazywana jest
do odpowiednich instytucji w celu podjęcia działań i poinformowania podległych sobie
właściwych terytorialnie jednostek.
Ponadto pragnę poinformować, że od 5 marca 2024 r. wznowiono cotygodniowe spotkania
Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministra Klimatu i Środowiska (ZZK MKiŚ) w sprawie
sytuacji na rzece Odrze. W pracach omawianego zespołu biorą udział przedstawiciele
Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ),
Głównej Dyrekcji Ochrony Środowiska (GDOŚ), Instytutu Ochrony Środowiska –
Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB), jak i również z ramienia Wojewody
Zachodniopomorskiego, Lubuskiego, Dolnośląskiego, Opolskiego i Śląskiego właściwych
Wydziałów Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego.
-- 2 of 9 --
3
Głównymi celami cyklicznych spotkań są:
1. pozostanie w stanie gotowości do podjęcia działań kryzysowych związanych
z toksycznymi zakwitami „złotej algi”, w tym zapewnienia odpowiednich środków
przygotowawczych do ewentualnej katastrofy;
2. skoordynowanie działań kryzysowych.
Podczas spotkań ZZK w MKiŚ opracowywane są rekomendacje oraz wnioski w obszarze
zapobiegania powstawaniu toksycznym zakwitom Prymnesium Parvum, tzw. „złotej algi”.
Część tych rekomendacji odnoszą się do fazy przygotowawczej, zwłaszcza w zakresie
przygotowania zdolności retencyjnych istniejących systemów retencyjno-dozujących.
Ponadto uprzejmie informuje, że opracowano wstępny projekt Katalogu rekomendacji
i działań kryzysowych w zakresie przeciwdziałania toksycznym zakwitom „złotej algi”, który służy
przygotowaniu do reagowania na sytuacje kryzysowe związane z zakwitami Prymnesium
parvum, tzw. „złotą algą”. Służy on przygotowaniu do reagowania na sytuacje kryzysowe
związane z zakwitami Prymnesium parvum, tzw. „złotą algą”. Stanowi on katalog
rekomendacji i działań, które w wyniku analizy sytuacji mogą zostać wdrożone przez
odpowiednie podmioty.
W tym celu ww. Katalog obejmuje cztery fazy zarządzania kryzysowego:
1. Zapobieganie - działania podejmowane przed wystąpieniem zakwitu i emisją toksyn
przez Prymnesium parvum, co skutkuje potencjalnym ryzykiem śnięcia ryb i innych
organizmów wodnych;
2. Przygotowanie - działania podejmowane przede wszystkim przed okresem
wegetacyjnym, mające na celu usprawnienie sposobu postępowania służb;
3. Reagowanie - działania podejmowane w momencie wystąpienia sytuacji zagrożenia
ekologicznego, związanego z emisją toksyn przez Prymnesium parvum oraz
śnięciem ryb i innych organizmów wodnych;
4. Usuwanie skutków - działania podejmowane po sytuacji kryzysowej, tj. w zakresie
utylizacji ryb.
Aby zapewnić skoordynowane działanie służb oraz określić ich odpowiedni zakres
kompetencji, poszczególne zadania w Katalogu są wyraźnie przypisane do konkretnych
podmiotów. Łącznie, Katalog definiuje role około 30 podmiotów zaangażowanych
w przeciwdziałanie toksycznym zakwitom ‘złotej algi’. Wśród nich znajdują się GIOŚ,
GDOŚ, IOŚ-PIB, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, a także służby
wojewody.”
W odniesieniu do fazy przygotowawczej, uprzejmie informuję, że Katalog przewiduje szereg
działań przygotowawczych, w tym: zabezpieczenie odpowiedniego sprzętu technicznego
oraz innego koniecznego dla sprawnego przeprowadzenia działań związanych z ochroną
rybostanu.
Obecnie projekt jest w fazie uwzględniania uwag od podmiotów zaangażowanych
w tworzenie ww. Katalogu.
Ponadto uprzejmie informuje, że RCB podjęło pracę nad aktualizacją Krajowego Planu
Zarządzania Kryzysowego polegającą na rozszerzeniu katalogu zagrożeń, które mogą
spowodować sytuację kryzysową o zagrożenie związane z zanieczyszczeniem wód
śródlądowych.
-- 3 of 9 --
4
7. Co rząd zrobił aby ochronić Kanał Gliwicki i ograniczyć jego zasolenie?
Uprzejmie informuję, że na posiedzeniach ZZK MKiŚ, o których mowa w odpowiedzi na
pytania 4 i 5, opracowywane są rekomendacje oraz wnioski w obszarze zapobiegania
powstawaniu toksycznym zakwitom Prymnesium Parvum, tzw. „złotej algi”. Rekomendacje
te dotyczą działań prewencyjnych, jak i systemowych.
Działania interwencyjne mają na celu wprowadzanie środków zapobiegających toksycznym
zakwitom Prymnesium Parvum, oraz polegają m.in. na przeciwdziałaniu stagnacji wody
w Kanale Gliwickim poprzez zapewnienie przepływu wód w kanale.
W zakresie działań systemowych na rzecz eliminacji lub ograniczenia czynników
sprzyjających powstawaniu toksycznych zakwitów zarekomendowano m.in. rozpoczęcie
przez zakłady górnicze prac zmierzających do obniżenia lub okresowego obniżenia zasolenia
wód rzeki Odry, ale również wód Kanału Gliwickiego, w tym:
odsalanie wód kopalnianych;
zwiększenie możliwości retencyjnych;
przekierowanie wód kopalnianych do mniej narażonych na zakwity „złotej algi"
odbiorników.
Ponadto uprzejmie informuje, że w lutym br. Ministerstwo Klimatu i Środowiska uruchomiło
prace Międzyresortowego Zespołu ds. Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym
i Zagrożeniom Kryzysowym na Rzece Odrze na rok 2024 r.
Przedmiotem prac zespołu są m.in. zagadnienia związane z przeglądem
i aktualizacją Ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry, sposób sterowania
zrzutami wód kopalnianych oraz identyfikacja systemowych rozwiązań na rzecz poprawy
czystości wód w rzece Odrze.
Jednym z głównych celów systemowych rozwiązań jest obniżenie zasolenia wód, w tym
wód Kanału Gliwickiego. W chwili obecnej analizowane są rozwiązania polegające na:
odsalaniu wód kopalnianych;
retencjonowaniu wód kopalnianych;
działaniu techniczno-organizacyjne na rzecz ograniczania ilości wód słonych
odprowadzanych do wód powierzchniowych;
przekierowaniu wód kopalnianych do mniej narażonych na zakwity „złotej algi"
odbiorników.
8. Jakie Śląskie Kopalnie i zakłady zanieczyszczają Kanał Gliwicki?
Informacje o zakładach górniczych, które na podstawie posiadanych pozwoleń
wodnoprawnych wprowadzają ścieki do Kanału Gliwickiego, posiadają organy
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP). PGW WP jest organem
właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych i określenia w nich warunków
korzystania z wód, w tym dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń. PGW WP są również
właściwym organem w sprawach przeglądu, cofnięcia albo ograniczenia wydanego
pozwolenia, zgodnie z kompetencjami określonymi w ustawie Prawo wodne.
-- 4 of 9 --
5
9. Prawie 20 km kanału Gliwickiego i Kędzierzyńskiego jest pozbawione nadzoru
i monitoringu w efekcie nie można dokładnie stwierdzić algi w miejscach śnięć.
Dlaczego nadal nie jest prowadzony monitoring sekcji 0,1 i 2 Kanału Gliwickiego oraz
w ujściu Kanału Kędzierzyńskiego do Kanału Gliwickiego? Mimo iż pytałam już o to
Ministra Klimatu i Środowiska w czerwcu 2023 roku.
Proszę o pełny opis procedur które rzekomo zostały opracowane przez Sztab Kryzysowy
w tej sprawie .
Zgodnie z informacją GIOŚ Kanał Gliwicki oraz Kanał Kędzierzyński objęte są badaniami
w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (dalej: PMŚ). Zgodnie z programem na
lata 2022-2027, badania prowadzone są na terenie województwa opolskiego w dwóch
punktach pomiarowo-kontrolnych (ppk):
Kanał Gliwicki - Kędzierzyn-Koźle (Kłodnica), współrzędne geograficzne
18,160342, 50,358754; (ppk zlokalizowany w sekcji 0 Kanału Gliwickiego);
Kanał Kędzierzyński - ujście do Kanału Gliwickiego współrzędne
geograficzne 18,25593, 50,32108.
Ponadto Kanał Gliwicki objęty jest monitoringiem interwencyjnym. Badania prowadzone są
zgodnie z „Procedurą monitorowania interwencyjnego Prymnesum parvum «Złotej algi»”,
opracowaną przez GIOŚ i podpisaną przez Minister Klimatu i Środowiska. Procedura
obejmuje m.in. działania mające na celu natychmiastowe reagowanie na sytuację oraz
minimalizację niepożądanych skutków zakwitów.
Wszystkie punkty zlokalizowane na kanałach zostały wytypowane do badań według ściśle
określonych zasad wynikających bądź z przepisów dotyczących monitorowania cieków
w ramach PMŚ, bądź mają uzasadnienie ze względu na lokalizację zrzutów ścieków
komunalnych i przemysłowych. W związku z tym, w II sekcji Kanał Gliwicki kontrolowany
jest w ppk: Kanał Gliwicki m. Kędzierzyn Koźle, poniżej ujścia Kanału Kędzierzyńskiego,
a brak jest punktu w sekcji I.
Wobec powyższego Kanał Gliwicki jest monitorowany w sekcjach 0 oraz II, monitorowany
jest również Kanał Kędzierzyński. Zgodnie z przyjętymi zasadami aktualnie nie ma potrzeby
monitorowania sekcji I Kanału Gliwickiego.
W odniesieniu do procedur związanych z zapobieganiem zjawiskom śnięcia ryb związanych
z zakwitami „złotej algi”, uprzejmie informuję, że Katalog rekomendacji i działań kryzysowych
w zakresie przeciwdziałania toksycznym zakwitom „złotej algi” wprowadza strukturę
zarządzania na poziomie centralnym i regionalnym, oraz zarządzanie zlewniowe.
Katalog określa sposób podejmowania działań przez określone podmioty w ramach
opracowanych czterech głównych faz: zapobieganie, przygotowanie, reagowanie i usunięcie
skutków.
Faza zapobiegania sytuacjom kryzysowym, obejmuje:
monitorowanie wystąpienia toksycznych zakwitów „złotej algi”;
ograniczanie rozwoju populacji „złotej algi”, w tym:
o zapobieganie tworzenia się warunków sprzyjających rozwojowi „złotej algi”;
o zahamowanie dynamiki wzrostu „złotej algi” w już skażonych ww. algą
akwenach;
-- 5 of 9 --
6
o minimalizacja rozproszenia się „złotej algi” z już skażonych akwenów do
pozostałych akwenów;
działania mające na celu ochronę ryb.
W zakresie fazy przygotowania do przejmowania kontroli nad toksycznym zakwitem „złotej
algi” przewidziane są działania służące usprawnieniu działalności służb w fazie reagowania
(np.: zabezpieczenie sprzętu technicznego czy prace przygotowawcze w zakresie szybkiego
odcięcia zbiorników/starorzeczy).
Z kolei faza reagowania jest aktywowana w sytuacjach kryzysowych, takich jak:
stwierdzenie obecności „złotej algi” w dużej ilości w nowym akwenie,
określenie wzrostu populacji ‘złotej algi’ poprzez przypisanie I, II lub III stopnia
zagrożenia w już skażonym akwenie,
wystąpienie zjawiska śnięcia ryb, które może być spowodowane (podejrzewaną)
obecnością ‘złotej algi’."
Ta faza obejmuje działania polegające m.in. na ograniczeniu zrzutów zasolonych wód
kopalnianych oraz przeciwdziałaniu stagnacji wody na urządzeniach wodnych.
Następna faza obejmuje usuwanie skutków następujących w konsekwencji wystąpienia
sytuacji kryzysowej (np. masowe śnięcie ryb spowodowane toksycznym zakwitem
Prymnesium Parvum) oraz polega przede wszystkim na zabraniu i utylizacji ryb oraz
raportowaniu informacji w tym zakresie.
10. Jakie są procedury, a jeśli ich nie ma, to kiedy zostaną wprowadzone, ograniczające
rozprzestrzenianie się złotych alg, a także procedury bioasekuracyjne w południowej
Polsce, w dorzeczach Odry i Wisły?
Działania mające na celu ograniczanie rozprzestrzeniania się „złotych alg” zostały ujęte
w fazie zapobiegania sytuacjom kryzysowym w Katalogu rekomendacji i działań kryzysowych
w zakresie przeciwdziałania toksycznym zakwitom „złotej algi”. Obejmują one:
1. zapobieganie tworzenia się warunków sprzyjających rozwojowi „złotej algi";
2. zahamowanie dynamiki wzrostu „złotej algi” w już skażonych „złota algą” akwenach;
3. minimalizację rozproszenia „złotej algi” z już skażonych „złotą algą” akwenów do
pozostałych akwenów.
W ramach zapobiegania tworzenia się warunków sprzyjających rozwojowi „złotej algi”,
wprowadza się następujące działania:
prowadzenie przez PGW WP grupy roboczej ds. rekomendowania ograniczania
zrzutów w celu przeciwdziałania kumulacji ładunków zanieczyszczeń
wprowadzanych do wód;
regulacja zrzutów ścieków poprzez retencjonowanie i ograniczanie zrzutów;
wykorzystanie możliwości gospodarki wodnej, by zapobiegać istotnemu
pogorszeniu dotychczasowych paramentów wody (np. zwiększenie alimentacji
Odry wodami ze zbiorników zaporowych);
ograniczanie stagnacji wody w kanałach, przed jazami i w innych miejscach
spowolnienia nurtu rzeki poprzez kontrolowany spust wody;
w okresie letnim, w przypadku wystąpienia fali wezbraniowej na rzece Odrze:
stabilizacja ilości zrzutów zasolonych wód do Odry w pierwszych godzinach wzrostu
przepływu rzeki oraz w szczytowej fazie prognozowanej fali wezbraniowej. Celem
-- 6 of 9 --
7
tego działania jest zmniejszenie zasolenia wód Odry, które zasilą zbiorniki
i starorzecza, dla ograniczenia możliwości rozwoju „złotej algi” w tych akwenach;
identyfikacja i docelowa likwidacja nielegalnych wylotów i zrzutów do skażonego
akwenu w celu ograniczenia dostępności biogenów mogących utrzymać rozwój
„złotej algi”.
Zahamowanie dynamiki wzrostu „złotej algi” w już skażonych „złota algą” akwenach skupia
się na działaniach w zakresie przeciwdziałania kumulacji ładunków zanieczyszczeń
wprowadzanych do wód. Niemniej przewiduje się również działania skupiające się na
ograniczaniu stagnacji wody oraz stosowanie odpowiednich preparatów limitujących
populację P. parvum.
Z kolei, minimalizacja rozproszenia się „złotej algi” z już skażonych „złotą algą” akwenów do
pozostałych akwenów, obejmuje działania:
wprowadzenie stabilizacji poziomu wody rzeki Odry poprzez wykorzystanie jazów
w odcinkach, w których znajdują się wyloty skażonych zbiorników/starorzeczy.
Celem tego działania jest ograniczenie wahań poziomu wód w tych akwenach, co
przyczyni się do minimalizacji wpływu „złotej algi” do nurtu rzeki Odry;
regulacja przepływów na Kanale Gliwickim przy uwzględnieniu wielkości przepływu
w Odrze oraz liczebności Prymnesium parvum w poszczególnych sekcjach Kanału,
w celu, z jednej strony, przeciwdziałania stagnacji wody w Kanale Gliwickim
i ograniczenia możliwości dynamicznego rozwoju „złotej algi”, z drugiej zaś
ograniczenia ryzyka przedostania się z wód Kanału do rzeki Odry dużych ilości
„złotej algi”;
przeciwdziałanie stagnacji wody na urządzeniach wodnych skanalizowanego
odcinka rzeki Odry, w celu ograniczenia możliwości rozwoju „złotej algi”, która może
przedostawać się do rzeki Odry z Kanału Gliwickiego;
oznakowanie terenu informacją, że w danym miejscu występuje inwazyjny glon oraz
wskazania dla mieszkańców, aby nie korzystać w tym miejscu z wody, nie przenosić
też organizmów wodnych, by nie doszło do przeniesienia do innych zbiorników
wodnych;
przeprowadzenie analizy połączeń hydrologicznych w systemie zbiorników wód
w celu ograniczenia ryzyka przedostania się wody z zakażanych zbiorników do sieci.
Ponadto GIOŚ jest odpowiedzialny za dostarczanie informacji o wynikach prowadzanych
badań zarówno w ramach PMŚ jak i monitoringu interwencyjnego.
W ramach działań związanych z poborem prób, w GIOŚ prowadzone są działania
zapobiegające ewentualnemu przenoszeniu złotej algi przez wprowadzenie oddzielnych
zespołów do poboru prób fitoplanktonu z cieków, w których stwierdzone zostało
występowanie złotej algi. Ponadto sprzęt po poborze prób z takich miejsc jest dokładnie
czyszczony.
11. Kiedy i jakie prewencyjne rozwiązania systemowe rząd wprowadzi, by nie reagować
wyłącznie doraźnie i akcyjnie, i co gorsza całkowicie nieskutecznie?
14. Czy został wprowadzony skuteczny system odsalania wód, niezbędny do ochrony
polskich wód? Jeżeli nie, to czy jest rząd i ministerstwo ma w planach aby taki wprowadzić?
Jak już zostało wspomniane wcześniej, w lutym br. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
uruchomiło prace Międzyresortowego Zespołu ds. Przeciwdziałania Sytuacjom
Kryzysowym i Zagrożeniom Kryzysowym na Rzece Odrze na rok 2024 r. Głównym celem
-- 7 of 9 --
8
prac Zespołu jest wypracowanie rozwiązań systemowych, eliminujących lub
ograniczających czynniki sprzyjające powstawaniu toksycznych zakwitów „złotej algi”.
Spotkania zwoływane są na podstawie § 4. 1. pkt. 1) zarządzenia nr 256 Prezesa Rady
Ministrów z dnia 5 lipca 2023 r.
w sprawie Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym
i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (M. P. 2023 poz. 696).
Podczas posiedzeń Zespołu omówiono m.in. zagadnienia związane z przeglądem
i aktualizacją Ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry, sposobem sterowania
rzutami wód kopalnianych oraz identyfikacją systemowych rozwiązaniach.
Prace związane z identyfikacją systemowych rozwiązaniach obejmują 3 kierunki działania:
ograniczenie zawartości biogenów w wodach,
poprawienie hydromorfologii rzek i stworzenia tzw. refugiów dla ryb;
obniżenie zasolenia wód, w tym:
o odsalanie;
o retencjonowanie wód kopalnianych;
o działania techniczno-organizacyjne na rzecz ograniczania ilości wód słonych
odprowadzanych do wód powierzchniowych
o przekierowanie wód kopalnianych do mniej narażonych na zakwity „złotej
algi" odbiorników.
Następne posiedzenie odbędzie się w dn. 28 marca 2024 r. z udziałem organizacji
pozarządowych.
12. Jakie zabezpieczenia rząd wprowadził, a jeśli nie, to kiedy wprowadzi, żeby
zabezpieczyć inne zbiorniki, zwłaszcza dorzecze Wisły, przed przeniesieniem do nich alg?
Obszar zastosowania Katalogu rekomendacji i działań kryzysowych w zakresie przeciwdziałania
toksycznym zakwitom „złotej algi” skupia się przede wszystkim na zapewnieniu
bezpieczeństwa środowiskowego rzeki Odry, gdyż ogniska rozwoju „złotej algi” są obecnie
zlokalizowane w dorzeczu tej rzeki.
Niemniej jednak wstępne wyniki oceny ryzyka wystąpienia zakwitów Prymnesium parvum w
dorzeczach rzek Odry i Wisły przeprowadzonej przez MKiŚ wskazują, że dorzecza Wisły,
szczególnie region wodny Małej Wisły cechują się wysokim ryzykiem. W związku
z powyższym Katalog zwraca uwagę również na ewentualne ryzyko mogące wystąpić poza
dorzeczami Odry.
W ramach fazy przygotowania do przejmowania kontroli nad toksycznym zakwitem „złotej
algi” w dorzeczach Odry i Wisły omawiany Katalog przewiduje działania polegające na:
stworzeniu jak największych możliwości innych form retencji dla podmiotów
korzystających z wód;
maksymalnym opróżnieniu istniejących systemów retencyjno-dozujących
i stworzenie jak największych możliwości innych form retencji w podmiotach
korzystających z wód przed sezonem wegetacyjnym;
przeprowadzeniu analizy możliwości zastosowania działań techniczno-
organizacyjnych na rzecz ograniczania ilości wód słonych odprowadzanych
z zakładów wydobywczych;
-- 8 of 9 --
9
zabezpieczeniu sprzętu technicznego oraz innego koniecznego dla sprawnego
przeprowadzenia działań związanych z ochroną rybostanu (pompy do natlenienia,
siatka, usunięcie i utylizacja śniętych ryb, w tym pozyskanie osobników do dalszych
badań).
Natomiast, w zakresie fazy reagowania na stwierdzenie w nowym akwenie obecności „złotej
algi” w dużej ilości, w dorzeczu Wisły przewiduje się przeprowadzenie przez PGW Wody
Polskie grupy roboczej ds. rekomendowania ograniczenia zrzutów w celu przeciwdziałania
kumulacji ładunków zanieczyszczeń wprowadzanych do wód (tj.: rozszerzenie obszaru
działalności istniejącej grupy roboczej działającej dla dorzeczu Odry).
Dodatkowo monitoring interwencyjny przeprowadzony przez GIOŚ obejmuje również
pomiary w dorzeczu Wisły, zgodnie z rekomendacjami wydanymi w dniu 11 marca 2024r.
na posiedzeniu ZZK MKiŚ.
Ponadto, w ramach posiadanych kompetencji związanych z prowadzeniem PMŚ, GIOŚ
wprowadził program monitoringu badawczego oraz działania szybkiego reagowania na
przekroczenie wybranych parametrów w oparciu o wskaźniki mierzone w terenie:
temperaturę wody, tlen rozpuszczony, przewodność elektrolityczną właściwą w 20°C oraz
odczyn pH. Wyniki tych badań są uzyskiwane na bieżąco i w przypadku wystąpienia ich
wysokich wartości, GIOŚ przekazuje taką informację do właściwych organów, w tym
do PGW WP.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 9 of 9 --
Marzena Czarnecka
+48 (32) 433 33 30 Ministerstwo Przemysłu
http://www.gov.pl/przemysl ul. Powstańców 30
mp@mp.gov.pl 40-039 Katowice
BMW I.053.2.2024.TŚ
Katowice, 2024-06-20 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
w odpowiedzi Interpelację nr 1805 poseł Wandy Nowickiej w sprawie występowania złotej
algi w Kanale Gliwickim przekazuję odpowiedzi na pytania pozostające we właściwości
Ministra Przemysłu:
8. Jakie śląskie kopalnie i zakłady zanieczyszczają Kanał Gliwicki?
Uprzejmie informuję, że do zlewni Kanału Gliwickiego wody z odwadniania kierują zgodnie z
posiadanymi pozwoleniami wodno-prawnymi:
KWK Ruda, KWK Sośnica – Polska Grupa Górnicza S.A.
KWK Bobrek – Węglokoks Kraj S.A.
Centralny Zakład Odwadniania Kopalń – Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A.
Dodatkowo, w ocenie Ministerstwa Przemysłu konieczne jest podejmowanie szeroko
zakrojonych działań zaradczych odnoszących się do wszystkich użytkowników – podmiotów
korzystających z ciekowych powierzchniowych i odprowadzających do nich wody zasolone i
ścieki (również ścieki komunalne), a nie tylko związanych z działalnością spółek z sektora
górnictwa. Obecnie konieczna jest wielokierunkowa koordynacja działań, w tym również
skuteczna gospodarka wodna (związana np. ze śluzowaniem kanału), która pozwoli
sektorowi górnictwa wykorzystywać w pełni swoje możliwości retencyjne. Należy mieć przy
tym na uwadze, jak zauważono również w przygotowanym przez Ministerstwo Klimatu i
Środowiska raporcie podsumowującym lata 2022-2023 pt.: „Konkrety dla Odry – Systemowe
działania w ramach ochrony przed zakwitami złotej algi” – wielokierunkowe analizy naukowe,
potwierdziły, że toksycznego zakwitu złotej algi nie spowodował jeden czynnik.
Doprowadził do niego splot wielu różnych zjawisk, przy czym decydujące okazały
się warunki meteorologiczne: ekstremalne upały i zwiększone nasłonecznienie. Czynniki
te doprowadziły do gwałtownej zmiany parametrów wody co przyczyniło się
do intensywnego rozwoju glonu i jego toksycznego zakwitu. Jednocześnie w ww. raporcie
wskazano również, że zakwity złotej algi pojawiły się w starorzeczach, w wodzie o niskim
poziomie zasolenia i parametrach, które mieściły się w normach środowiskowych.
Dodatkowo w dalszej części ww. raportu wskazano, że istotnym elementem intensywnego
rozwoju złotej algi jest dostępność biogenów w wodzie. Badania wykazały,
że występowanie związków azotu i fosforu sprzyja gwałtownemu namnażaniu inwazyjnego
glonu, a do znaczących źródeł biogenów należą ścieki komunalne.
-- 1 of 2 --
telefon adres korespondencyjny
adres email organu administracji rządowej
strona www
Jednocześnie pragnę poinformować, że nadzór nad spółkami, o których mowa w niniejszej
odpowiedzi i jednocześnie szczegółowe informacje w sprawie, posiada Minister Aktywów
Państwowych.
Z wyrazami szacunku
Marzena Czarnecka
Minister
2024-06-20
$ezdPolePodpisu1
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
2. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
3. Ministerstwo Aktywów Państwowych
-- 2 of 2 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-8.054.2.2024
Warszawa, 07 lipca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 1805 z dnia 7 marca 2024 r. w sprawie występowania złotej
algi w Kanale Gliwickim, złożoną przez Posła na Sejm RP, Panią Wandę Nowicką, poniżej
przedstawiam stosowne informacje w zakresie właściwości Ministerstwa Infrastruktury.
W odpowiedzi na pytanie nr 4 informuję, że prowadzone są w szczególności działania
legislacyjne na poziomie Ministerstwa i prewencyjne na poziomie jednostek podległych –
Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW Wody Polskie) oraz Instytutu
Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego (IMGW-PIB).
Ważnym działaniem podejmowanym przez Ministerstwo Infrastruktury oraz podległe
jednostki jest wzmocnienie współpracy z innymi organami odpowiedzialnymi za
zarządzanie zasobami wodnymi i ochronę wód, a także z organami zarządzania
kryzysowego. Ponadto MI oraz PGW Wody Polskie dążą do udrożnienia kanałów
informacyjnych, zwiększenia świadomości podmiotów korzystających ze środowiska oraz
stałego monitorowania sytuacji i podejmowania działań mających na celu
przeciwdziałanie sytuacjom kryzysowym. Dodatkowo PGW Wody Polskie realizuje
ustalenia Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministra Infrastruktury oraz wytyczne
i rekomendacje Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministra Klimatu i Środowiska
w sprawie sytuacji na rzece Odrze.
W zakresie działań IMGW-PIB informuję, że Instytut posiada i utrzymuje sieć pomiarowo-
obserwacyjną, zbiera, opracowuje dane pomiarowe, monitoruje na bieżąco aktualną
sytuację meteorologiczną i hydrologiczną, wykonuje modelowanie zjawisk w atmosferze
i hydrosferze, opracowuje prognozy meteorologiczne i hydrologiczne, opracowuje
i dystrybuuje ostrzeżenia meteorologiczne i hydrologiczne, a także wykonuje
opracowania i badania z zakresu hydrologii i gospodarki wodnej.
Realizacja meteorologicznej i hydrologicznej osłony kraju odbywa się za pomocą sieci
pomiarowo-obserwacyjnej państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej (PSHM),
która składa się aktualnie z:
a) sieci stacji meteorologicznych (stacje synoptyczne, stacje klimatologiczne stacje
opadowe, stacje specjalne);
b) sieci stacji hydrologicznych;
c) sieci radarów meteorologicznych POLRAD;
d) sieci pomiarów aerologicznych;
-- 1 of 9 --
2
e) sieci wykrywania i lokalizacji wyładowań atmosferycznych PERUN.
a także:
f) sieci stacji jeziornych, prowadzą również badania elementów hydrologicznych
i morfologicznych na tych jeziorach;
g) sieci stacji ewaporometrycznych.
Rokrocznie IMGW-PIB w ramach meteorologicznej i hydrologicznej osłony kraju
opracowuje szereg produktów meteorologicznych i hydrologicznych. Szczególnym
produktem są ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną, opracowywane i dystrybuowane
w przypadku występowania niskich przepływów w rzekach. Produkty hydrologiczne
są dostarczane do odbiorców zdefiniowanych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury
z dnia 24 października 2023 r. w sprawie ostrzeżeń, prognoz, komunikatów, biuletynów
i roczników państwowej służby hydrologiczno-meteorologicznej i państwowej służby
geologicznej (DZ. U. 2023 poz. 2430). Są również publikowane w serwisach i aplikacjach
IMGW-PIB. IMGW-PIB, stosując różne formy przekazu (platformy social media, magazyny,
książki, artykuły, komiksy i filmy) dostarcza informacji, będących konsekwencją zadań
realizowanych w IMGW-PIB.
IMGW-PIB prowadzi serwisy dedykowane m. in.: meteo.imgw.pl, hydro.imgw.pl,
klimat.imgw.pl, na którym prezentowane są szczegółowe informacje z zakresu hydrologii,
meteorologii, klimatologii. IMGW-PIB prowadzi logowany serwis nt. aktualnej
i prognozowanej sytuacji hydrologiczno-meteorologicznej, dedykowanym instytucjom
i służbom działającym w ramach zarządzania kryzysowego.
Jednocześnie, zgodnie z ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry
(Dz. U. 2023 poz. 1963) art. 13 pkt. 26 na PSHM realizowaną przez IMGW-PIB zostały
nałożone dodatkowe zadania dotyczące opracowywania i przekazywania zakładom
odprowadzającym ścieki o zwiększonym zasoleniu ostrzeżeń przed suszą hydrologiczną
dla obszaru lokalizacji zrzutu chlorków i siarczanów dokonywanego przez zakład, a także
prognozy hydrologiczne dotyczące suszy hydrologicznej, jeżeli posiada takie informacje.
Z uwagi na fakt, że zakłady odprowadzające ścieki o zwiększonym zasoleniu są
podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, zgodnie art. 385 ust. 5 ustawy -
Prawo wodne w dniu 20 grudnia 2023 r. IMGW-PIB przesłał do 54 z nich ofertę
wariantową dotyczącą ostrzeżeń przed suszą hydrologiczną prognoz hydrologicznych oraz
innych produktów. W związku ze skromnym odzewem ze strony ww. podmiotów
9 stycznia 2024 r. zostało przesłane przypomnienie do tych podmiotów. W dniu 16 lutego
2024 r. IMGW-PIB przesłał do podmiotów z listy zakładów oprowadzających ścieki
o zwiększonym zasoleniu kolejny monit wskazujący na konieczność zawarcia stosownych
umów.
Zgodnie z informacjami uzyskanymi od IMGW-PIB, do dnia 15 marca 2024 r. spośród 54
podmiotów, do których skierowana była oferta, jedynie 4 z nich podpisało umowę z PSHM
IMGW-PIB na otrzymywanie ostrzeżeń przed suszą hydrologiczną i prognoz
hydrologicznych.
Odnosząc się do działań Wód Polskich informuję, że w strukturze PGW Wody Polskie
został utworzony Wydział Monitorowania Zagrożeń (WMZ), który od 1 stycznia 2023 r.
realizuje całodobowy monitoring zagrożeń z obszaru właściwości PGW Wody Polskie
-- 2 of 9 --
3
(w ramach wykonywanych zadań WMZ opracowuje codzienne raporty, zawierające
bieżące informacje o otrzymanych zagrożeniach oraz podejmowanych działaniach).
Opublikowano także na stronie internetowej PGW Wody Polskie całodobowy numer
telefonu i adres e-mail, na który można zgłaszać zauważone zagrożenia dla środowiska
wodnego.
Jednym z działań długoterminowych było utworzenie międzyresortowego zespołu
(w skład których wchodzą przedstawiciele: Ministerstwa Klimatu i Środowiska, PGW Wody
Polskie, Inspekcji Ochrony Środowiska, Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB,
Instytutu Ochrony Środowiska - PIG, Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz
Ministerstwa Infrastruktury), co przyczyniło się do powstania Grupy roboczej ds. Odry. Do
zadań Grupy należała współpraca pomiędzy ww. podmiotami oraz opracowywanie
Raportu sytuacyjnego na temat stanu ilościowego i jakościowego rzeki Odry, który
zawiera informacje o:
1) aktualnej sytuacji hydrologicznej i meteorologicznej;
2) wynikach badań jakościowych wody prowadzonych w ramach monitoringu doraźnego
przez Inspekcję Ochrony Środowiska;
3) danych dotyczących śluzowań na Kanale Gliwickim, rozdziału wód zasilających Kanał
Gliwicki, pracy zbiorników;
4) ocenie ryzyka zakwitu Prymnesium parvum „złotych alg”;
5) podsumowanie składające się z analizy wyników wszystkich czynników wpływających
na stan ilościowy i jakościowy rzeki Odry;
6) rekomendacje opracowywane przez Grupę ds. ograniczania zrzutów.
Przedmiotowy raport jest przekazywany do: Inspekcji Ochrony Środowiska, IMGW-PIB,
IOŚ-PIB, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Ministerstwa Infrastruktury,
Rządowego Centrum Bezpieczeństwa i wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego
oraz jednostek samorządów terytorialnych i podmiotów posiadających pozwolenia
na odprowadzanie wód do rzeki Odry, tj. do 249 instytucji i podmiotów znajdujących się
w rejonie oddziaływania rzeki Odry, co zapewnia im dostęp do aktualnych danych, szybsze
reagowanie w sytuacjach zagrożenia dla środowiska oraz podejmowanie działań
prewencyjnych w zakresie gospodarowania wodami.
W 2023 r. raporty były opracowywane w trybie codziennym, od stycznia 2024 r. w trybie
tygodniowym, natomiast od 26 marca 2024 r. są opracowywane i przekazywane dwa razy
w tygodniu. Ma to na celu umożliwienie szybszego reagowania i podejmowania
odpowiednich działań zapobiegawczych w związku z nadchodzącym wzrostem
temperatur.
Kolejnym działaniem prowadzonym w PGW Wody Polskie jest bieżące nadzorowanie
stanu oraz uzupełnianie wyposażenia i środków zabezpieczających pracowników
potencjalnie mogących brać udział w reagowaniu na ewentualne śnięcia ryb i innych
zwierząt. W skład zaopatrzenia PGW Wody Polskie jest zapewniany także inwentarz
umożliwiający kompetencyjnie przewidzianą reakcję na zjawisko śnięcia, w tym m. in.
worki oraz podbieraki. Zarządzeniem nr 2/2023 Prezesa PGW Wody Polskie z dnia
5 stycznia 2023 r. w sprawie zasad i procedur wykonywania zadań zarządzania
-- 3 of 9 --
4
kryzysowego w PGW Wody Polskie wprowadzono jednolity schemat postępowania
wszystkich jednostek wobec zdarzenia kryzysowego (do którego zalicza się śnięcie ryb).
PGW Wody Polskie prowadzi także:
1) monitoring wszystkich sekcji Kanału Gliwickiego pod względem występowania
ewentualnych zanieczyszczeń oraz występowania śniętych ryb i padłych zwierząt;
2) monitoring na stopniach wodnych w zakresie występowania ewentualnych
zanieczyszczeń, występowania śniętych ryb oraz padłych zwierząt;
3) monitoring zbiorników wodnych będących w administracji Wód Polskich pod kątem
występowania ewentualnych zanieczyszczeń, występowania śniętych ryb oraz padłych
zwierząt.
Ponadto PGW Wody Polskie:
1) przeprowadza wspólne objazdy Kanału Gliwickiego z pracownikami WIOŚ;
2) weryfikuje obecność żywych ryb w poszczególnych sekcjach Kanału Gliwickiego
za pomocą profesjonalnej echosondy;
3) wykonuje (konsultowane z organami ochrony środowiska) tzw. puste śluzowania,
przekładające się na poprawę jakości wody (dotlenienie poprzez ruch mechaniczny)
i kondycji ryb w przypadku braku lub małego ruchu jednostek nawigacyjnych;
4) uczestniczy w naradach i konsultacjach Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministerstwa
Klimatu i Środowiska lub Wojewódzkich Zespołów Zarządzania Kryzysowego, na których
jest omawiana bieżąca sytuacja;
5) po pozyskaniu informacji o niepokojącym zdarzeniu na ciekach i zbiornikach,
uczestniczy w wizji terenowej i współdziała z organami ochrony środowiska i zarządzania
kryzysowego pod kątem weryfikacji zasadności zgłoszenia i/lub reakcji.
W odpowiedzi na pytanie nr 5 informuję, że MI oraz PGW WP zrealizowało następujące
działania:
1) opracowano procedury realizacji przedsięwzięć zarządzania kryzysowego, zawierające
sposoby postępowania w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, w tym procedurę
postepowania w przypadku wystąpienia zagrożenia dla środowiska wodnego;
2) wprowadzono ww. procedury do stosowania Zarządzeniem nr 2/2023 r. Prezesa PGW
Wody Polskie w sprawie zasad i procedur wykonywania zadań zarządzania kryzysowego;
3) zgłoszono do wdrożenia do Planu Zarządzania Kryzysowego Ministra Infrastruktury
procedurę postępowania w przypadku wystąpienia zagrożenia dla środowiska wodnego;
4) z dniem 1 czerwca 2023 r. procedura postępowania w przypadku wystąpienia
zagrożenia dla środowiska wodnego jako moduł zadaniowy „Reagowanie na zagrożenia
w środowisku wodnym”, została włączona do Planu Zarządzania kryzysowego Ministra
Infrastruktury - dział administracji rządowej – gospodarka wodna;
-- 4 of 9 --
5
5) PGW Wody Polskie ściśle współpracują z podmiotami realizującymi monitoring
środowiska, tj. Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, Generalnym Dyrektorem
Ochrony Środowiska poprzez komórki im podległe oraz z wojewódzkimi centrami
zarządzania kryzysowego i centrami powiadamiania ratunkowego, na zasadzie wymiany
informacji o zaistniałych zagrożeniach oraz podejmowanych działaniach w zależności
od miejsca wystąpienia zagrożenia;
6) organem wnioskującym o użycie służb ratowniczych i koordynującym
ich współdziałanie w przypadku wystąpienia zagrożenia dla środowiska jest właściwy
wojewoda, zgodnie z ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym
(Dz. U. z 2023 r. poz. 122).
W odpowiedzi na pytanie nr 6 informuję, że PGW Wody Polskie zakupiło sprzęt
umożliwiający reagowanie na śnięcia ryb i innych zwierząt, w tym worki oraz podbieraki.
PGW Wody Polskie Zarząd Zlewni w Gliwicach zakupił 30 sztuk podbieraków, w które
zostały wyposażone Obiekty Hydrotechniczne Kanału Gliwickiego oraz Zbiornik Racibórz
Dolny.
W odpowiedzi na pytanie nr 7 i 8 informuję, że Kanał Gliwicki jest urządzeniem wodnym
zasilanym głównie przez wody rzeki Kłodnicy oraz jej dopływów, a także zbiorniki
położone w górnej części Kanału.
Upoważnieni pracownicy PGW Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej
w Gliwicach przeprowadzili w drugiej połowie 2022 r. kontrole gospodarowania wodami
dotyczące przestrzegania warunków wszystkich pozwoleń wodnoprawnych w zakresie
odprowadzania oczyszczonych ścieków do Kanału Gliwickiego. Nie stwierdzono uchybień
w zakresie prowadzenia przez podmioty kontrolowane badań automonitoringowych
odprowadzanych ścieków, wynikających z zapisów posiadanych pozwoleń
wodnoprawnych. Ponadto podczas prowadzonych działań ujawniono 6 wylotów
do Kanału Gliwickiego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. W 4 przypadkach
wyloty zostały zlikwidowane, natomiast w 2 przypadkach właściciele podjęli starania
mające na celu uregulowanie stanu formalno-prawnego i w efekcie otrzymali pozwolenia
wodnoprawne. Obecnie nie stwierdzono nielegalnych wylotów do Kanału Gliwickiego.
Należy zaznaczyć, że wody kopalniane nie są bezpośrednio odprowadzane do Kanału
Gliwickiego.
Poniższe zestawienie zawiera wykaz podmiotów odprowadzających ścieki ze śląskich
kopalń oraz innych zakładów do wód powierzchniowych w zlewniach Kanału Gliwickiego
i Kłodnicy (wraz z dopływami), które zostało wygenerowane na podstawie
obowiązujących pozwoleń wodnoprawnych i zintegrowanych.
Lp. Nazwa użytkownika
1 Bytomskie Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o.
2 Ecol/Unicon Sp. z o.o.
3 ENERGIA 1 SP. z o.o. / KĘDZIERZYN/KOŹLE
4 Fortum Silesia S.A.
5 Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Katowicach
-- 5 of 9 --
6
6 Gmina Ornontowice
7 Gmina Ujazd
8 HALDEX S.A.
9 ICHEMAD/Profarb Sp. z o.o.
10 Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. Oddział KWK Knurów-Szczygłowice
11 Jastrzębska Spółka Węglowa S.A. KWK "Budryk"
12 KWK Sośnica / Makoszowy Ruch Makoszowy / Zabrze
13 Małe Elektrownie Wodne Mieczysław Czajkowski / Kietrz
14 MOSTOSTAL Zabrze Gliwickie Przedsiębiorstwo Budownictwa
Przemysłowego S.A
15 MR INVESTMENTS Sp. z o.o.
16 Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
17 Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ-SYSTEM S.A.
18 PCC Energetyka Blachownia Sp. z o.o. / Kędzierzyn/Koźle
19 Politechnika Śląska w Gliwicach
20 Polska Grupa Górnicza S.A.
21 Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A.
22 PROTOR GROUP Sp. z o.o. (poprz. PROTOR Sp. z o.o. Sp. k.)
23 Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej / Gliwice Sp. z o.o.
24 Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w Przyszowicach
25 Przedsiębiorstwo Gospodarki Wodnej i Rekultywacji S.A. z siedzibą w
Jastrzębiu-Zdroju
26 Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. Gliwice
27 Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Tarnowskich Górach
28 REMONDIS AQUA TOSZEK Sp. z o.o.
29 Spółdzielnia Właściciel Mieszkań Kamieniec z siedzibą w Kamieńcu
30 Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. w Bytomiu
31 Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. Oddział w Czeladzi Zakład Centralny
Zakład Odwadniania Kopalń
32 Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. Oddział w Zabrzu, KWK "Makoszowy"
33 TAMEH Polska Sp.z o.o. (poprz. TAURON Wytwarzanie S.A. / Oddział
Elektrownia Blachownia
w Kędzierzynie/Koźlu)
34 WAKPOL S.A.
35 Walcownia Metali Nieżelaznych "Łabędy" S.A.
36 WĘGLOKOKS ENERGIA ZUT Sp. z o.o. (poprz. Zespół Ciepłowni
Przemysłowych "CARBO/ENERGIA" sp. z o.o.)
37 WĘGLOKOKS KRAJ Sp. z o.o. / Piekary Śląskie, oddział KWK "Bobrek/Piekary"
Ruch "Bobrek" / Bytom
38 Widlatex Sp. z o.o.
39 Zabrzańskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o.
40 Zakład Budżetowy Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Rudzińcu
41 Zakład Gospodarki Komunalnej w Leśnicy
-- 6 of 9 --
7
42 Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Ujeździe
43 Zakład Gospodarki Komunalnej i Wodociągowej - Ornontowice
44 Zakład Inżynierii Miejskiej Sp. z o.o. w Mikołowie
45 Zakład Produkcji Rynkowo/Eksportowej "TOP/POL" Artur Topolski /
Zbrosławice
46 Zakłady Mechaniczne BUMAR ŁABĘDY S.A.
47 ZEM Łabędy Sp. z o.o.
Należy wskazać, że Ministerstwo Infrastruktury dokonało przeglądu obowiązujących
przepisów ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. z 2023 r. poz.
1963). W konsekwencji podjęto prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy
o rewitalizacji rzeki Odry oraz niektórych innych ustaw w celu dostosowania przepisów
do aktualnych potrzeb. Opracowano ocenę skutków regulacji oraz wystąpiono do Zespołu
ds. Programowania Prac Rządu o uzyskanie wpisu przedmiotowego projektu ustawy do
wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
W przypadku uzyskania ww. wpisu do wykazu, rozpoczęty zostanie rządowy proces
legislacyjny projektu powyższej ustawy, a po ewentualnym przyjęciu przez Radę
Ministrów, zostanie on przedstawiony Sejmowi Rzeczypospolitej.
W odpowiedzi na pytanie nr 9 informuję, że, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 23 ust.
11 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r.
poz. 425) monitoring wód powierzchniowych pozostaje w kompetencji Inspekcji Ochrony
Środowiska.
Niemniej jednak w obrębie przewidzianym wytycznymi i rekomendacjami Zespołu
Zarządzania Kryzysowego Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie sytuacji na rzece Odrze
oraz w dorzeczu Wisły, PGW Wody Polskie wspomaga organy ochrony środowiska,
monitorując z lądu (brzegu/stanowiska obsługi śluzy) lub łodzi roboczej wody Kanału
Gliwickiego, Kanału Kędzierzyńskiego, zbiorników wodnych oraz rzeki Odry pod względem
występowania potencjalnych zanieczyszczeń, śniętych ryb lub innych martwych zwierząt.
PGW Wody Polskie jako administrator drogi wodnej, wielokrotnie podejmował
współpracę z instytucjami naukowymi (IOŚ-PIB) w zakresie udostępnienia komór śluz
na Kanale Gliwickim dla celów prowadzenia eksperymentów przeciwdziałania rozwojowi
Prymnesium parvum, jak i przy realizacji projektu lokalizacji sond badawczych, którego
celem jest budowa stałego systemu informatycznego monitoringu on-line w oparciu
o zainstalowane punkty pomiarowo-kontrolne (sondy), których zadaniem są pomiary
fizyko-chemiczne wód (podmiot wiodący – Politechnika Morska w Szczecinie).
Ponadto codzienna współpraca z organami ochrony środowiska, ukierunkowana
na bieżący monitoring wymiany wód pomiędzy rzeką Kłodnicą a Kanałem Gliwickim oraz
w ramach poszczególnych sekcji drogi wodnej, obliguje PGW Wody Polskie
do sporządzania raportów dotyczących liczby śluzowań, ilości śniętych ryb, pracy
zbiorników oraz rozdziału wód.
Należy także zaznaczyć, że w 2023 r. były przeprowadzane przez pracowników PGW Wody
Polskie, wraz z przedstawicielami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska
w Opolu, oględziny wylotów zlokalizowanych na Kanale Gliwickim oraz Kanale
Kędzierzyńskim, w trakcie których nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Ponadto
-- 7 of 9 --
8
przedstawiciele PGW Wody Polskie RZGW w Gliwicach systematycznie biorą udział
w oględzinach Kanału Gliwickiego, organizowanych przez Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Środowiska w Katowicach.
W dniu 31 sierpnia 2023 r. wystosowano pisma do wszystkich zakładów
odprowadzających oczyszczone ścieki z przyzakładowych oczyszczalni ścieków do Kanału
Gliwickiego i Kanału Kędzierzyńskiego z prośbą o informację czy w okresie ostatniego
miesiąca miała miejsce jakakolwiek awaria oczyszczalni ścieków lub na terenie zakładu,
która mogłaby wpłynąć na zanieczyszczenie wód Kanału Gliwickiego lub Kanału
Kędzierzyńskiego. Z otrzymanych odpowiedzi wynika, że nie wystąpiła żadna sytuacja
awaryjna w przedmiotowych zakładach.
W odpowiedzi na pytanie nr 11 informacje przekazano w odpowiedzi na pytanie nr 7 i 8
wskazując planowany zakres zmian dotyczący ustawy o rewitalizacji rzeki Odry.
W odpowiedzi na pytanie nr 13 należy zaznaczyć, że w świetle przepisu art. 416 ustawy -
Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.) organ właściwy w sprawach
pozwoleń wodnoprawnych dokonuje przeglądu pozwoleń wodnoprawnych na pobór wód
lub wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, lub do urządzeń kanalizacyjnych, a także
realizacji tych pozwoleń, co najmniej raz na 4 lata.
W zależności od wyników tych przeglądów, organy właściwe w sprawach pozwoleń
wodnoprawnych mogą podejmować stosowne działania. Jednym z takich działań
jest także możliwość cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego.
Zgodnie z art. 415 ustawy - Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne można cofnąć
lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli:
1) zakład zmienia cel i zakres korzystania z wód lub warunki wykonywania uprawnień
ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym;
2) urządzenia wodne zostały wykonane niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu
wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane;
3) zakład nie realizuje obowiązków wobec innych zakładów posiadających pozwolenie
wodnoprawne, uprawnionych do rybactwa oraz osób narażonych na szkody albo
nie realizuje przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko,
ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym;
4) zasoby wód podziemnych uległy zmniejszeniu w sposób naturalny;
5) zakład nie rozpoczął w terminie korzystania z uprawnień wynikających z pozwolenia
wodnoprawnego innych niż określone w art. 414 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo wodne
lub nie korzystał z tych uprawnień przez okres co najmniej 2 lat;
6) nastąpiła zmiana przepisów wydanych na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2
ustawy Prawo wodne;
7) nastąpiło zagrożenie osiągnięcia celów środowiskowych i jest to uzasadnione danymi
z monitoringu wód oraz wynikami dodatkowego przeglądu pozwoleń wodnoprawnych,
o którym mowa w art. 325 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne;
8) nie wykonano lub nie przedłożono analizy ryzyka, o której mowa w art. 133 ust. 3 ww.
ustawy, jeżeli taka analiza była wymagana;
-- 8 of 9 --
9
9) dalsze korzystanie z wód na warunkach ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym
stwarza stan zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi lub stan zagrażający powstaniu
poważnych szkód w środowisku, w szczególności z uwagi na występujące zmiany
w środowisku wodnym.
Należy zaznaczyć, że organ przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 415 ustawy -
Prawo wodne, musi rozważyć czy cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego
jest proporcjonalne do zakresu naruszenia wymogów zawartych w tym pozwoleniu.
Ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz. U. poz. 1963) nałożono
na PGW Wody Polskie obowiązek dokonania, w terminie 18 miesięcy od dnia wejścia
w życie ustawy, przeglądów pozwoleń wodnoprawnych na wprowadzanie ścieków do wód
na obszarze zlewni rzeki Odry. W związku z powyższym Prezes PGW Wody Polskie pismem
z dnia 19 września 2023 r. polecił Dyrektorom RZGW w: Gliwicach, Wrocławiu i Szczecinie
przeprowadzenie analizy, które pozwolenia wodnoprawne mają podlegać dodatkowemu
przeglądowi wynikającemu z obowiązku wskazanego w art. 22 ww. ustawy, a także aby
te przeglądy rozpocząć z dniem 3 listopada 2023 r. Informacje w sprawie przeglądów
pozwoleń wodnoprawnych w ww. zakresie są sukcesywnie przekazywane do Krajowego
Zarządu Gospodarki Wodnej.
Z przekazanych dotychczas informacji wynika, że prowadzone przez Dyrektorów RZGW
w: Gliwicach, Wrocławiu i Szczecinie postępowania dotyczące przeglądów pozwoleń
wodnoprawnych, udzielonych w szczególności dla zakładów odprowadzających ścieki
o zwiększonym zasoleniu, w zakresie wskaźników świadczących o zasoleniu wód rzeki
Odry i jej dopływów wykazały, że zakłady posiadające pozwolenia wodnoprawne
w ww. zakresie korzystają z tego uprawnienia zgodnie z warunkami ustalonymi w tych
pozwoleniach. Informacje przekazane w zestawieniach wykazały, że wytypowano
do przeglądów 730 pozwoleń wodnoprawnych, w odniesieniu do 255 pozwoleń
rozpoczęto procedurę przeglądu pozwoleń, z czego 79 przeglądów zakończono. W ramach
przeprowadzonych przeglądów pozwoleń wodnoprawnych, ze względu na przesłanki
określone w art. 415, cofnięto 5 pozwoleń wodnoprawnych dotyczących zrzutów
oczyszczonych ścieków do wód rzeki Odry i jej dopływów.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
Do wiadomości:
1. Ministerstwo Klimatu i Środowiska;
2. Ministerstwo Przemysłu.
-- 9 of 9 --