Interpelacja nr 18043
Interpelacja w sprawie nieuzasadnionego zróżnicowania stawek podatku VAT na wodę i napoje oraz objęcia czystej wody obniżoną stawką podatku od towarów i usług
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie nieuzasadnionego zróżnicowania stawek podatku VAT na wodę i napoje oraz objęcia czystej wody obniżoną stawką podatku od towarów i usług
Interpelacja nr 18043
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nieuzasadnionego zróżnicowania stawek podatku VAT na wodę i napoje oraz objęcia czystej wody obniżoną stawką podatku od towarów i usług
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 24-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się o przedstawienie informacji oraz stanowiska Ministerstwa Finansów w sprawie zasad opodatkowania podatkiem od towarów i usług czystej wody przeznaczonej do spożycia.
Obowiązujący system stawek VAT prowadzi do zróżnicowania, które trudno racjonalnie uzasadnić. Czysta woda butelkowana jest co do zasady objęta stawką VAT w wysokości 23%, dostarczanie wody za pośrednictwem sieci wodociągowej podlega stawce 8%, natomiast wybrane napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi co najmniej 20% składu surowcowego, korzystają ze stawki 5%.
Takie rozwiązanie oznacza, że najprostszy napój, niezawierający dodanego cukru, środków słodzących ani aromatów, jest opodatkowany mniej korzystnie niż część napojów przetworzonych. Zróżnicowania tego nie sposób rozpatrywać wyłącznie jako technicznej kwestii klasyfikacji towarów. Ma ono znaczenie dla polityki zdrowotnej państwa, wpływa na wydatki gospodarstw domowych oraz budzi wątpliwości co do spójności działań podejmowanych w celu ograniczania otyłości, cukrzycy i nadmiernego spożycia cukru.
Dostęp do wody ma szczególne znaczenie podczas fal upałów. Dzieci, osoby starsze, osoby przewlekle chore oraz osoby przyjmujące niektóre leki są szczególnie narażone na skutki wysokich temperatur i odwodnienia. Organy administracji publicznej same zalecają w takich okresach regularne picie wody i zapewnienie osobom szczególnie narażonym stałego dostępu do płynów.
Prawo Unii Europejskiej dopuszcza stosowanie obniżonej stawki VAT do dostawy wody. Dostawa wody została wymieniona w załączniku III do dyrektywy Rady 2006/112/WE jako jedna z kategorii, wobec których państwa członkowskie mogą stosować stawki obniżone.
W przestrzeni publicznej pojawiły się ponadto informacje o skierowaniu do Komisji Europejskiej skargi dotyczącej możliwego selektywnego uprzywilejowania części producentów napojów oraz o pozwie przeciwko Skarbowi Państwa związanym ze zróżnicowaniem stawek VAT. Okoliczności te wymagają oficjalnego potwierdzenia oraz przedstawienia oceny ryzyka prawnego i finansowego dla państwa.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie względy fiskalne, zdrowotne, społeczne lub gospodarcze uzasadniają utrzymywanie stawki 23% VAT na czystą wodę butelkowaną, podczas gdy część napojów zawierających co najmniej 20% soku korzysta ze stawki 5%?
2. Czy ministerstwo przeprowadzało analizę zgodności obecnej struktury stawek VAT z celami polityki zdrowia publicznego, w szczególności dotyczącymi ograniczania spożycia cukru, zapobiegania otyłości i cukrzycy oraz promowania wody jako podstawowego napoju? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie daty, zakresu, autorów i najważniejszych wniosków z tych analiz.
3. Jaka była w latach 2021–2025, odrębnie dla każdego roku:
a) szacowana wartość sprzedaży netto wód klasyfikowanych w CN 2201 i opodatkowanych stawką 23%;
b) kwota należnego podatku VAT z tego tytułu;
c) wartość importu oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia tych produktów?
4. Jaki byłby szacowany roczny skutek dla dochodów budżetu państwa obniżenia stawki VAT na wodę klasyfikowaną w CN 2201:
a) z 23% do 8%;
b) z 23% do 5%?
Proszę o przedstawienie metodologii obliczeń oraz przyjętych założeń.
5. Jaki byłby szacowany roczny skutek obniżenia do 5% stawki VAT na usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych oraz na usługi związane z handlem wodą dostarczaną za pośrednictwem takich sieci?
6. Czy w analizach ministerstwa uwzględniano możliwy wzrost popytu, zmianę struktury konsumpcji, zwiększenie legalnej sprzedaży oraz wpływ obniżki na ceny detaliczne, czy ograniczano się do statycznego obliczenia ubytku dochodów podatkowych?
7. Czy przed ustaleniem albo utrzymaniem obecnych stawek VAT Ministerstwo Finansów zasięgało stanowiska Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - Państwowego Instytutu Badawczego, Narodowego Funduszu Zdrowia lub prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dat konsultacji oraz wynikających z nich wniosków.
8. Ile wiążących informacji stawkowych dotyczących produktów klasyfikowanych w CN 2201 i CN 2202 wydano w latach 2020–2025, odrębnie w każdym roku, i w ilu przypadkach przedmiotem postępowania był spór dotyczący granicy pomiędzy wodą a innym napojem bezalkoholowym?
9. Ile postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących stawek VAT na wodę i napoje prowadzono w latach 2020–2025 oraz jakie koszty obsługi prawnej i postępowań poniosły z tego tytułu organy państwa?
10. Czy do Ministerstwa Finansów, Stałego Przedstawicielstwa Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej albo innych organów państwa wpłynęła informacja o skardze do Komisji Europejskiej dotyczącej opodatkowania wody i wybranych napojów?
11. Jeżeli taka skarga została formalnie zarejestrowana, proszę wskazać:
a) czego dokładnie dotyczy;
b) numer sprawy – o ile może zostać ujawniony;
c) etap postępowania;
d) czy Komisja Europejska zwróciła się do Polski o wyjaśnienia;
e) jakie stanowisko przedstawiła albo zamierza przedstawić strona polska.
12. Czy Skarb Państwa jest stroną postępowania sądowego dotyczącego szkody mającej wynikać ze zróżnicowania stawek VAT na wodę i inne napoje? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, w granicach dopuszczalnych prawem, wartości przedmiotu sporu, etapu postępowania oraz dokonanej przez ministerstwo oceny ryzyka finansowego.
13. Czy ministerstwo rozważa objęcie stawką 5%:
a) czystej wody niezawierającej dodatku cukru, innego środka słodzącego ani aromatu, klasyfikowanej w CN 2201;
b) usług uzdatniania i dostarczania wody za pośrednictwem sieci wodociągowych?
Jeżeli nie, proszę o szczegółowe uzasadnienie.
14. Czy ministerstwo rozważa czasowe obniżenie stawki VAT na czystą wodę na podstawie art. 146ej ustawy o podatku od towarów i usług? Jeżeli rozwiązanie to nie jest obecnie analizowane, proszę wskazać przyczyny.
15. Czy ministerstwo poprze projekt ustawy wprowadzający jednolitą stawkę 5% na czystą wodę, niezależnie od tego, czy jest ona oferowana w opakowaniu, czy dostarczana za pośrednictwem sieci wodociągowej?
16. Jakie instrumenty prawne lub kontrolne ministerstwo uznaje za możliwe do zastosowania, aby ewentualne obniżenie stawki VAT zostało odzwierciedlone w cenach detalicznych, a nie wyłącznie w marżach producentów, dystrybutorów i sprzedawców?
17. Czy ministerstwo jest gotowe wprowadzić, we współpracy z prezesem UOKiK i Głównym Urzędem Statystycznym, system monitorowania cen wody przed zmianą stawki VAT i po jej wejściu w życie?
Woda jest produktem podstawowym, a nie dobrem luksusowym. System podatkowy państwa powinien pozostawać spójny z celami zdrowia publicznego i nie powinien prowadzić do sytuacji, w której czysta woda jest traktowana mniej korzystnie niż część napojów przetworzonych.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 18043
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie nieuzasadnionego zróżnicowania stawek podatku VAT na wodę i napoje oraz objęcia czystej wody obniżoną stawką podatku od towarów i usług
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 24-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się o przedstawienie informacji oraz stanowiska Ministerstwa Finansów w sprawie zasad opodatkowania podatkiem od towarów i usług czystej wody przeznaczonej do spożycia.
Obowiązujący system stawek VAT prowadzi do zróżnicowania, które trudno racjonalnie uzasadnić. Czysta woda butelkowana jest co do zasady objęta stawką VAT w wysokości 23%, dostarczanie wody za pośrednictwem sieci wodociągowej podlega stawce 8%, natomiast wybrane napoje bezalkoholowe, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi co najmniej 20% składu surowcowego, korzystają ze stawki 5%.
Takie rozwiązanie oznacza, że najprostszy napój, niezawierający dodanego cukru, środków słodzących ani aromatów, jest opodatkowany mniej korzystnie niż część napojów przetworzonych. Zróżnicowania tego nie sposób rozpatrywać wyłącznie jako technicznej kwestii klasyfikacji towarów. Ma ono znaczenie dla polityki zdrowotnej państwa, wpływa na wydatki gospodarstw domowych oraz budzi wątpliwości co do spójności działań podejmowanych w celu ograniczania otyłości, cukrzycy i nadmiernego spożycia cukru.
Dostęp do wody ma szczególne znaczenie podczas fal upałów. Dzieci, osoby starsze, osoby przewlekle chore oraz osoby przyjmujące niektóre leki są szczególnie narażone na skutki wysokich temperatur i odwodnienia. Organy administracji publicznej same zalecają w takich okresach regularne picie wody i zapewnienie osobom szczególnie narażonym stałego dostępu do płynów.
Prawo Unii Europejskiej dopuszcza stosowanie obniżonej stawki VAT do dostawy wody. Dostawa wody została wymieniona w załączniku III do dyrektywy Rady 2006/112/WE jako jedna z kategorii, wobec których państwa członkowskie mogą stosować stawki obniżone.
W przestrzeni publicznej pojawiły się ponadto informacje o skierowaniu do Komisji Europejskiej skargi dotyczącej możliwego selektywnego uprzywilejowania części producentów napojów oraz o pozwie przeciwko Skarbowi Państwa związanym ze zróżnicowaniem stawek VAT. Okoliczności te wymagają oficjalnego potwierdzenia oraz przedstawienia oceny ryzyka prawnego i finansowego dla państwa.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie względy fiskalne, zdrowotne, społeczne lub gospodarcze uzasadniają utrzymywanie stawki 23% VAT na czystą wodę butelkowaną, podczas gdy część napojów zawierających co najmniej 20% soku korzysta ze stawki 5%?
2. Czy ministerstwo przeprowadzało analizę zgodności obecnej struktury stawek VAT z celami polityki zdrowia publicznego, w szczególności dotyczącymi ograniczania spożycia cukru, zapobiegania otyłości i cukrzycy oraz promowania wody jako podstawowego napoju? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie daty, zakresu, autorów i najważniejszych wniosków z tych analiz.
3. Jaka była w latach 2021–2025, odrębnie dla każdego roku:
a) szacowana wartość sprzedaży netto wód klasyfikowanych w CN 2201 i opodatkowanych stawką 23%;
b) kwota należnego podatku VAT z tego tytułu;
c) wartość importu oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia tych produktów?
4. Jaki byłby szacowany roczny skutek dla dochodów budżetu państwa obniżenia stawki VAT na wodę klasyfikowaną w CN 2201:
a) z 23% do 8%;
b) z 23% do 5%?
Proszę o przedstawienie metodologii obliczeń oraz przyjętych założeń.
5. Jaki byłby szacowany roczny skutek obniżenia do 5% stawki VAT na usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych oraz na usługi związane z handlem wodą dostarczaną za pośrednictwem takich sieci?
6. Czy w analizach ministerstwa uwzględniano możliwy wzrost popytu, zmianę struktury konsumpcji, zwiększenie legalnej sprzedaży oraz wpływ obniżki na ceny detaliczne, czy ograniczano się do statycznego obliczenia ubytku dochodów podatkowych?
7. Czy przed ustaleniem albo utrzymaniem obecnych stawek VAT Ministerstwo Finansów zasięgało stanowiska Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - Państwowego Instytutu Badawczego, Narodowego Funduszu Zdrowia lub prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dat konsultacji oraz wynikających z nich wniosków.
8. Ile wiążących informacji stawkowych dotyczących produktów klasyfikowanych w CN 2201 i CN 2202 wydano w latach 2020–2025, odrębnie w każdym roku, i w ilu przypadkach przedmiotem postępowania był spór dotyczący granicy pomiędzy wodą a innym napojem bezalkoholowym?
9. Ile postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących stawek VAT na wodę i napoje prowadzono w latach 2020–2025 oraz jakie koszty obsługi prawnej i postępowań poniosły z tego tytułu organy państwa?
10. Czy do Ministerstwa Finansów, Stałego Przedstawicielstwa Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej albo innych organów państwa wpłynęła informacja o skardze do Komisji Europejskiej dotyczącej opodatkowania wody i wybranych napojów?
11. Jeżeli taka skarga została formalnie zarejestrowana, proszę wskazać:
a) czego dokładnie dotyczy;
b) numer sprawy – o ile może zostać ujawniony;
c) etap postępowania;
d) czy Komisja Europejska zwróciła się do Polski o wyjaśnienia;
e) jakie stanowisko przedstawiła albo zamierza przedstawić strona polska.
12. Czy Skarb Państwa jest stroną postępowania sądowego dotyczącego szkody mającej wynikać ze zróżnicowania stawek VAT na wodę i inne napoje? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, w granicach dopuszczalnych prawem, wartości przedmiotu sporu, etapu postępowania oraz dokonanej przez ministerstwo oceny ryzyka finansowego.
13. Czy ministerstwo rozważa objęcie stawką 5%:
a) czystej wody niezawierającej dodatku cukru, innego środka słodzącego ani aromatu, klasyfikowanej w CN 2201;
b) usług uzdatniania i dostarczania wody za pośrednictwem sieci wodociągowych?
Jeżeli nie, proszę o szczegółowe uzasadnienie.
14. Czy ministerstwo rozważa czasowe obniżenie stawki VAT na czystą wodę na podstawie art. 146ej ustawy o podatku od towarów i usług? Jeżeli rozwiązanie to nie jest obecnie analizowane, proszę wskazać przyczyny.
15. Czy ministerstwo poprze projekt ustawy wprowadzający jednolitą stawkę 5% na czystą wodę, niezależnie od tego, czy jest ona oferowana w opakowaniu, czy dostarczana za pośrednictwem sieci wodociągowej?
16. Jakie instrumenty prawne lub kontrolne ministerstwo uznaje za możliwe do zastosowania, aby ewentualne obniżenie stawki VAT zostało odzwierciedlone w cenach detalicznych, a nie wyłącznie w marżach producentów, dystrybutorów i sprzedawców?
17. Czy ministerstwo jest gotowe wprowadzić, we współpracy z prezesem UOKiK i Głównym Urzędem Statystycznym, system monitorowania cen wody przed zmianą stawki VAT i po jej wejściu w życie?
Woda jest produktem podstawowym, a nie dobrem luksusowym. System podatkowy państwa powinien pozostawać spójny z celami zdrowia publicznego i nie powinien prowadzić do sytuacji, w której czysta woda jest traktowana mniej korzystnie niż część napojów przetworzonych.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
7 kwot, 20 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.5 / 1k zn.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (20)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18073 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 23 lipca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 18043
Znak sprawy: PT1.054.17.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji posła Marcina Józefaciuka z 2 lipca 2026 r. nr 18043,
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
1. Jakie względy fiskalne, zdrowotne, społeczne lub gospodarcze uzasadniają
utrzymywanie stawki 23% VAT na czystą wodę butelkowaną, podczas gdy część
napojów zawierających co najmniej 20% soku korzysta ze stawki 5%?
Obecny sposób opodatkowania napojów zasadniczo funkcjonuje od ponad 20 lat.
W założeniach dotyczących sposobu opodatkowania przyjęto, że napoje
bezalkoholowe zawierające dodatek soku owocowego, warzywnego lub owocowo-
warzywnego charakteryzują się walorem prozdrowotnym, gdyż stanowią źródło
naturalnych witamin i innych składników odżywczych. W pierwotnych założeniach
reformy stawek VAT wprowadzonej w 2019 r. tzw. nową matrycą stawek VAT,
planowana była zmiana zasad opodatkowania napojów, która zakładała objęcie
napojów innych niż tzw. soki 100 % stawką w wysokości 23 %. Koncepcja ta była
związana z założeniem ujednolicenia stawki dla większości napojów, takich jak
kawa, herbata, woda butelkowana czy napoje słodzone. Jednakże w wyniku
konsultacji publicznych projekt został zmodyfikowany – proponowane w tym
zakresie regulacje zostały zaakceptowane przez Rząd i przekazane do Sejmu RP.
Finalnie utrzymany został zasadniczo w tym obszarze dotychczasowy sposób
opodatkowania VAT.
Odnosząc się do kwestii stawki VAT na wodę butelkowaną należy wskazać, że jej
obniżka wiązałaby się z istotnymi konsekwencjami dla finansów publicznych
-- 1 of 7 --
2/7
naszego kraju. W warunkach zwiększonych wydatków państwa, w szczególności na
obronność, jak również objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu, decyzja ta
musi być szczegółowo zbadana pod kątem m.in. zakresu zmian, korzyści dla
poszczególnych uczestników rynku, a przede wszystkim potencjalnych skutków
finansowych dla strony dochodowej i wydatkowej budżetu państwa.
2. Czy Ministerstwo przeprowadzało analizę zgodności obecnej struktury stawek
VAT z celami polityki zdrowia publicznego, w szczególności dotyczącymi
ograniczania spożycia cukru, zapobiegania otyłości i cukrzycy oraz promowania
wody jako podstawowego napoju? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie daty,
zakresu, autorów i najważniejszych wniosków z tych analiz.
Ministerstwo Finansów na bieżąco monitoruje zmiany zachodzące w otoczeniu
gospodarczym, prawnym i społecznym, uwzględniając je tam gdzie jest to możliwe.
Powyższe podejście obejmuje również kwestie związane z ochroną zdrowia
i promocją zdrowego stylu życia. Przykładem jest matryca stawek VAT1, przy
opracowywaniu której – obok innych uwarunkowań – uwzględniano również aspekt
prozdrowotności, w zakresie, w jakim pozwalały na to obowiązujące przepisy i
przyjęte rozwiązania.
3. Jaka była w latach 2021-2025, odrębnie dla każdego roku: a) szacowana
wartość sprzedaży netto wód klasyfikowanych w CN 2201 i opodatkowanych
stawką 23%; b) kwota należnego podatku VAT z tego tytułu; c) wartość importu
oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia tych produktów?
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego volumen sprzedaży w handlu
oraz gastronomii wód klasyfikowanych w CN 2201 w 2021 r. wyniósł około 7 055,2
mln zł. Natomiast w 2022 r. wyniósł około 8 832,9 mln zł.
W 2024 r. szacowanie skutków oparte było na danych z GUS za 2021 r., natomiast
w 2025 r. na danych za 2022 r. Ministerstwo nie dysponuje jeszcze danymi za
2023 r.
Metoda n-2 dotycząca opóźnienia danych statystycznych w stosunku do
analizowanego okresu jest zgodna z zaleceniami Unii Europejskiej. Dane te dotyczą
transakcji będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług
nie podlegających zwrotowi i obejmują dane na temat ostatecznego spożycia
gospodarstw domowych, zużycia pośredniego oraz nakładów brutto na środki
trwałe w sektorze instytucji rządowych, samorządowych, niekomercyjnych
i pozostałych.
W związku z powyższym, Ministerstwo nie dysponuje danymi odnośnie do wartości
sprzedaży za lata 2023-2025.
Szacunkowa kwota należnego podatku przy zastosowaniu 23% stawki VAT dla wód
klasyfikowanych CN 2201 w handlu oraz gastronomii według wartości sprzedaży
uzyskanych z GUS za 2021 r. wynosi około 1 622,7 mln zł a za 2022 r. wynosi około
2 031,6 mln zł.
Ministerstwo nie dysponuje danymi dotyczącymi wartości importu oraz
wewnątrzwspólnotowego nabycia ww. produktów.
1 Wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów
i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1751).
-- 2 of 7 --
3/7
4. Jaki byłby szacowany roczny skutek dla dochodów budżetu państwa obniżenia
stawki VAT na wodę klasyfikowaną w CN 2201: a) z 23% do 8%; b) z 23% do 5%?
Proszę o przedstawienie metodologii obliczeń oraz przyjętych założeń.
Skutek dla dochodów budżetu państwa obniżenia stawki VAT na wodę
klasyfikowaną w CN 2201 w handlu oraz gastronomii w warunkach 2026 r. został
oszacowany na:
- na około -1 683,2 mln zł dla obniżenie stawki VAT z 23% do 8%,
- na około -2 019,9 mln zł dla obniżenie stawki VAT z 23% do 5%.
Skutki zostały oszacowane na podstawie danych GUS dotyczących spożycia
gospodarstw domowych, zużycia sektora instytucji rządowych i samorządowych,
sektora instytucji niekomercyjnych oraz pozostałych sektorów w 2022 r. dla
PKWiU 11.07.1 Wody mineralne i napoje bezalkoholowe oraz dla PKWiU 56
Usługi związane z wyżywieniem, które zostały zwaloryzowane wskaźnikami
według zaleceń wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników
makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych
projektowanych ustaw (aktualizacja – maj 2026 r.).
5. Jaki byłby szacowany roczny skutek obniżenia do 5% stawki VAT na usługi
związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci
wodociągowych oraz na usługi związane z handlem wodą dostarczaną za
pośrednictwem takich sieci?
Skutek obniżenia stawki VAT z 8 % do 5 % na usługi związane z uzdatnianiem
i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych oraz na usługi
związane z handlem wodą dostarczaną za pośrednictwem takich sieci został
oszacowany na około -317,3 mln zł w warunkach 2026 r.
Skutki zostały oszacowane na podstawie danych GUS dotyczących spożycia
gospodarstw domowych, zużycia sektora instytucji rządowych i samorządowych,
sektora instytucji niekomercyjnych oraz pozostałych sektorów w 2022 r. dla
PKWiU 36.00 Woda w postaci naturalnej; Usługi związane z uzdatnianiem i
dostarczaniem wody, które zostały zwaloryzowane wskaźnikami wg zaleceń
wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników
makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych
projektowanych ustaw (aktualizacja – maj 2026 r.).
6. Czy w analizach Ministerstwa uwzględniano możliwy wzrost popytu, zmianę
struktury konsumpcji, zwiększenie legalnej sprzedaży oraz wpływ obniżki na
ceny detaliczne, czy ograniczano się do statycznego obliczenia ubytku dochodów
podatkowych?
Wyliczenia skutków budżetowych bazują na zwaloryzowanych danych Głównego
Urzędu Statystycznego. Celem analiz jest uzyskanie szacunkowego wpływu zmian
stawek VAT na dochody budżetu państwa z tytułu podatku VAT (in minus/ in plus).
Metodologia szacowania skutków budżetowych dotyczących zmiany stawek VAT
na poszczególne towary i usługi jest powszechnie stosowana i prezentowana
w dokumencie Oceny Skutków Regulacji (dalej OSR) w trakcie prac legislacyjnych.
Głównym źródłem danych do przeprowadzenia szacunków zazwyczaj są dane
z GUS, które bazują na rachunkach narodowych oraz strukturze z tablic podaży
i wykorzystania dla danego towaru. Dane GUS dotyczą transakcji będących
przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług wg spożycia
-- 3 of 7 --
4/7
gospodarstw domowych i zużycia pośredniego (sektora instytucji rządowych
i samorządowych, sektora instytucji niekomercyjnych działających na rzecz
gospodarstw domowych i pozostałych sektorów instytucjonalnych) i obejmują cały
rynek. Spożycie indywidualne w sektorze gospodarstw domowych jest
przedstawione przez GUS na podstawie danych z rachunków narodowych
zestawionych wg klasyfikacji COICOP przeklasyfikowanych na PKWiU 2015
i zawiera ono pełne zestawienie dla danej grupy towarów i usług.
Aktualne dane GUS, jakimi dysponuje Ministerstwo, dotyczące wartości spożycia
gospodarstw domowych oraz zużycia pośredniego odnoszą się do 2022 r.,
w związku z powyższym na potrzeby szacowania skutków do OSR są
waloryzowane wskaźnikami makroekonomicznymi.
Aktualne wskaźniki używane do szacowania skutków znajdują się pod linkiem:
https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
7. Czy przed ustaleniem albo utrzymaniem obecnych stawek VAT Ministerstwo
Finansów zasięgało stanowiska Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu
Sanitarnego, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - Państwowego
Instytutu Badawczego, Narodowego Funduszu Zdrowia lub Prezesa Urzędu
Ochrony Konkurencji i Konsumentów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dat
konsultacji oraz wynikających z nich wniosków.
Projekt ustawy wprowadzający w 2019 r. tzw. matrycę stawek VAT był
przedmiotem szerokich konsultacji społecznych. Uzgodnień i opiniowania.
Szczegółowe informacje dotyczące ich przebiegu, w tym zgłoszone stanowiska oraz
raport z konsultacji, są publicznie dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej na
stronie Rządowego Centrum Legislacji (BIP RCL)2.
8. Ile wiążących informacji stawkowych dotyczących produktów
klasyfikowanych w CN 2201 i CN 2202 wydano w latach 2020-2025, odrębnie
w każdym roku, i w ilu przypadkach przedmiotem postępowania był spór
dotyczący granicy pomiędzy wodą a innym napojem bezalkoholowym?
Z informacji przekazanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej
Dyrektor KIS) wynika, że w latach 2020-2025 zostały wydane 28 WIS dot.
produktów klasyfikowanych w CN 2201 oraz 1269 WIS dot. produktów
klasyfikowanych w CN 2202, co ilustruje poniższa tabela:
CN 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r.
2201
19 5 0 2 0 2
2202
415 191 145 123 219 176
Należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawie wydania WIS przedmiotem
postępowania jest identyfikacja towaru lub usługi oraz ich klasyfikacja dla potrzeb
określenia właściwej stawki podatku VAT. Spór co do prawidłowości tej klasyfikacji
może wystąpić na etapie postępowania odwoławczego oraz postępowania
sądowoadministracyjnego. W latach 2020–2025 nie wystąpiły przypadki,
w których przedmiotem postępowania odwoławczego lub
2 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12317902/katalog/12547398#12547398
-- 4 of 7 --
5/7
sądowoadministracyjnego był spór dotyczący granicy pomiędzy wodą a innym
napojem bezalkoholowym.
9. Ile postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących
stawek VAT na wodę i napoje prowadzono w latach 2020-2025 oraz jakie koszty
obsługi prawnej i postępowań poniosły z tego tytułu organy państwa?
Liczba postępowań administracyjnych dotyczących stawek VAT na wodę i napoje,
prowadzonych przez Dyrektora KIS w latach 2020–2025 wyniosła 1317. W tym
samym okresie na 7 decyzji Dyrektora KIS działającego jako organ drugiej instancji
zostały wniesione skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Natomiast z informacji przekazanych przez dyrektorów izb administracji skarbowej
wynika, że w latach 2020-2025 w zakresie stawek VAT na wodę i napoje
prowadzono 5 postępowań administracyjnych oraz 4 postępowania
sądowoadministracyjne. Natomiast w postępowaniach sądowoadministracyjnych
sądy nie dokonały oceny merytorycznej w zakresie stosowania stawki VAT.
Odnosząc się bezpośrednio do pytania Pana posła, należy wyjaśnić, że w
wymienionym okresie nie poniesiono kosztów obsługi prawnej dotyczących stawek
VAT na wodę i napoje, ponieważ sądy nie rozstrzygnęły ww. spraw merytorycznie.
W zakresie obsługi tych spraw organy państwa poniosły koszty w ramach swoich
wydatków budżetowych.
10. Czy do Ministerstwa Finansów i Gospodarki, Stałego Przedstawicielstwa
Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej albo innych organów państwa
wpłynęła informacja o skardze do Komisji Europejskiej dotyczącej
opodatkowania wody i wybranych napojów?
11. Jeżeli taka skarga została formalnie zarejestrowana, proszę wskazać: a) czego
dokładnie dotyczy; b) numer sprawy - o ile może zostać ujawniony; c) etap
postępowania; d) czy Komisja Europejska zwróciła się do Polski o wyjaśnienia; e)
jakie stanowisko przedstawiła albo zamierza przedstawić strona polska.
Złożono do Komisji Europejskiej skargę dotyczącą domniemanej niezgodnej z
prawem pomocy państwa przyznanej przez Polskę producentom wody mineralnej,
do której w procesie produkcyjnym dodano sok owocowy lub warzywny.
Sprawę prowadzi Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z uwagi na jej
przedmiot obejmujący zagadnienia związane z pomocą państwa, która w opinii
skarżącej jest niezgodna z prawem.
12. Czy Skarb Państwa jest stroną postępowania sądowego dotyczącego szkody
mającej wynikać ze zróżnicowania stawek VAT na wodę i inne napoje? Jeżeli tak,
proszę o wskazanie – w granicach dopuszczalnych prawem - wartości przedmiotu
sporu, etapu postępowania oraz dokonanej przez Ministerstwo oceny ryzyka
finansowego.
Jeden z producentów butelkowanej wody mineralnej pozwał Skarb Państwa o
zapłatę określonej kwoty tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną
przyznaniem wąskiej grupie przedsiębiorców – producentów dosładzanych
napojów, w tym wód smakowych, nieuzasadnionych preferencji w zakresie podatku
VAT.
Ministerstwo ustosunkowało się do twierdzeń zawartych w pozwie, wskazując,
że dochodzone roszczenie jest niezasadne.
-- 5 of 7 --
6/7
Reprezentantem Skarbu Państwa w niniejszej sprawie jest Prokuratoria Generalna
Rzeczypospolitej Polskiej. Z racji pełnionej roli procesowej to właśnie ten organ
może mieć wiedzę na temat szczegółów sprawy oraz dalszego toku postępowania.
13. Czy Ministerstwo rozważa objęcie stawką 5%: a) czystej wody
niezawierającej dodatku cukru, innego środka słodzącego ani aromatu,
klasyfikowanej w CN 2201; b) usług uzdatniania i dostarczania wody za
pośrednictwem sieci wodociągowych? Jeżeli nie, proszę o szczegółowe
uzasadnienie.
Na chwilę obecną nie przewiduję zmian w tym zakresie, ale też nie wykluczamy
w przyszłości wprowadzenia obniżki stawki VAT na wodę butelkowaną.
Ewentualne działania w tym zakresie będą mogły zostać podjęte, zaś odpowiednie
rozwiązania wdrożone, gdy tylko znajdzie się przestrzeń w budżecie do ich
sfinansowania.
W tym kontekście należy mieć na uwadze, że podatki stanowią podstawowe źródło
finansowania zadań publicznych, w szczególności podatek od towarów i usług jest
jednym z najważniejszych źródeł dochodów budżetu państwa, dlatego decyzje
dotyczące rezygnacji z części wpływów podatkowych powinny być podejmowane z
dużą ostrożnością, przy uwzględnieniu zarówno potrzeb finansowania wydatków
publicznych, jak i możliwości budżetowych państwa.
Ewentualne obniżenie stawki VAT na wodę wiązałoby się z istotnymi
konsekwencjami dla finansów publicznych. W obecnych uwarunkowaniach
fiskalnych, obejmujących m.in. zwiększone wydatki państwa, w szczególności na
obronność oraz objęcie Polski procedurą nadmiernego deficytu, wszelkie
propozycje zmian w zakresie stawek VAT wymagają szczegółowej analizy. Powinna
ona obejmować ocenę wpływu projektowanych rozwiązań zarówno na
konsumentów i poszczególnych uczestników rynku, jak i na gospodarkę jako całość,
ze szczególnym uwzględnieniem skutków dla strony dochodowej i wydatkowej
budżetu państwa. Dopiero kompleksowa ocena tych aspektów może stanowić
podstawę do podejmowania decyzji dotyczących ewentualnych zmian w wysokości
stawek VAT.
14. Czy Ministerstwo rozważa czasowe obniżenie stawki VAT na czystą wodę na
podstawie art. 146ej ustawy o podatku od towarów i usług? Jeżeli rozwiązanie to
nie jest obecnie analizowane, proszę wskazać przyczyny.
Odpowiedź jak w pytaniu poprzednim.
15. Czy Ministerstwo poprze projekt ustawy wprowadzający jednolitą stawkę 5%
na czystą wodę, niezależnie od tego, czy jest ona oferowana w opakowaniu, czy
dostarczana za pośrednictwem sieci wodociągowej?
Ministerstwo wszechstronnie rozważy przedstawioną propozycję. Ostateczne
stanowisko w sprawie ewentualnego poparcia dla proponowanych zmian będzie
uzależnione od szczegółowej analizy ich skutków prawnych, społecznych
i finansowych. Por. również odpowiedź na pyt. 13.
16. Jakie instrumenty prawne lub kontrolne Ministerstwo uznaje za możliwe do
zastosowania, aby ewentualne obniżenie stawki VAT zostało odzwierciedlone
w cenach detalicznych, a nie wyłącznie w marżach producentów, dystrybutorów
i sprzedawców?
-- 6 of 7 --
7/7
Kształtowanie cen oferowanych towarów pozostaje w sferze decyzji
przedsiębiorców i to od ich decyzji oraz uwarunkowań rynkowych zależy, czy
ewentualne zmniejszenie obciążeń podatkowych znajdzie odzwierciedlenie
w cenach oferowanych konsumentom.
Należy podkreślić, że na ostateczną cenę produktu wpływa wiele różnorodnych
czynników. Podatki stanowią jedynie jeden z elementów kształtujących cenę.
Oprócz obciążeń podatkowych znaczenie mają również m.in. koszty produkcji,
transportu, magazynowania, wynagrodzeń pracowników, marża sprzedawcy oraz
wydatki na marketing.
17. Czy Ministerstwo jest gotowe wprowadzić - we współpracy z Prezesem
UOKiK i Głównym Urzędem Statystycznym - system monitorowania cen wody
przed zmianą stawki VAT i po jej wejściu w życie?
Monitorowanie poziomu cen towarów prowadzą właściwe organy administracji
publicznej w zakresie swoich ustawowych kompetencji, w szczególności Główny
Urząd Statystyczny na potrzeby statystyki publicznej oraz Urząd Ochrony
Konkurencji i Konsumentów w zakresie ochrony konkurencji i konsumentów.
Jednocześnie kształtowanie cen towarów na rynku pozostaje co do zasady
rezultatem decyzji przedsiębiorców oraz mechanizmów rynkowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 7 of 7 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 23 lipca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 18043
Znak sprawy: PT1.054.17.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji posła Marcina Józefaciuka z 2 lipca 2026 r. nr 18043,
przedstawiam następujące wyjaśnienia.
1. Jakie względy fiskalne, zdrowotne, społeczne lub gospodarcze uzasadniają
utrzymywanie stawki 23% VAT na czystą wodę butelkowaną, podczas gdy część
napojów zawierających co najmniej 20% soku korzysta ze stawki 5%?
Obecny sposób opodatkowania napojów zasadniczo funkcjonuje od ponad 20 lat.
W założeniach dotyczących sposobu opodatkowania przyjęto, że napoje
bezalkoholowe zawierające dodatek soku owocowego, warzywnego lub owocowo-
warzywnego charakteryzują się walorem prozdrowotnym, gdyż stanowią źródło
naturalnych witamin i innych składników odżywczych. W pierwotnych założeniach
reformy stawek VAT wprowadzonej w 2019 r. tzw. nową matrycą stawek VAT,
planowana była zmiana zasad opodatkowania napojów, która zakładała objęcie
napojów innych niż tzw. soki 100 % stawką w wysokości 23 %. Koncepcja ta była
związana z założeniem ujednolicenia stawki dla większości napojów, takich jak
kawa, herbata, woda butelkowana czy napoje słodzone. Jednakże w wyniku
konsultacji publicznych projekt został zmodyfikowany – proponowane w tym
zakresie regulacje zostały zaakceptowane przez Rząd i przekazane do Sejmu RP.
Finalnie utrzymany został zasadniczo w tym obszarze dotychczasowy sposób
opodatkowania VAT.
Odnosząc się do kwestii stawki VAT na wodę butelkowaną należy wskazać, że jej
obniżka wiązałaby się z istotnymi konsekwencjami dla finansów publicznych
-- 1 of 7 --
2/7
naszego kraju. W warunkach zwiększonych wydatków państwa, w szczególności na
obronność, jak również objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu, decyzja ta
musi być szczegółowo zbadana pod kątem m.in. zakresu zmian, korzyści dla
poszczególnych uczestników rynku, a przede wszystkim potencjalnych skutków
finansowych dla strony dochodowej i wydatkowej budżetu państwa.
2. Czy Ministerstwo przeprowadzało analizę zgodności obecnej struktury stawek
VAT z celami polityki zdrowia publicznego, w szczególności dotyczącymi
ograniczania spożycia cukru, zapobiegania otyłości i cukrzycy oraz promowania
wody jako podstawowego napoju? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie daty,
zakresu, autorów i najważniejszych wniosków z tych analiz.
Ministerstwo Finansów na bieżąco monitoruje zmiany zachodzące w otoczeniu
gospodarczym, prawnym i społecznym, uwzględniając je tam gdzie jest to możliwe.
Powyższe podejście obejmuje również kwestie związane z ochroną zdrowia
i promocją zdrowego stylu życia. Przykładem jest matryca stawek VAT1, przy
opracowywaniu której – obok innych uwarunkowań – uwzględniano również aspekt
prozdrowotności, w zakresie, w jakim pozwalały na to obowiązujące przepisy i
przyjęte rozwiązania.
3. Jaka była w latach 2021-2025, odrębnie dla każdego roku: a) szacowana
wartość sprzedaży netto wód klasyfikowanych w CN 2201 i opodatkowanych
stawką 23%; b) kwota należnego podatku VAT z tego tytułu; c) wartość importu
oraz wewnątrzwspólnotowego nabycia tych produktów?
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego volumen sprzedaży w handlu
oraz gastronomii wód klasyfikowanych w CN 2201 w 2021 r. wyniósł około 7 055,2
mln zł. Natomiast w 2022 r. wyniósł około 8 832,9 mln zł.
W 2024 r. szacowanie skutków oparte było na danych z GUS za 2021 r., natomiast
w 2025 r. na danych za 2022 r. Ministerstwo nie dysponuje jeszcze danymi za
2023 r.
Metoda n-2 dotycząca opóźnienia danych statystycznych w stosunku do
analizowanego okresu jest zgodna z zaleceniami Unii Europejskiej. Dane te dotyczą
transakcji będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług
nie podlegających zwrotowi i obejmują dane na temat ostatecznego spożycia
gospodarstw domowych, zużycia pośredniego oraz nakładów brutto na środki
trwałe w sektorze instytucji rządowych, samorządowych, niekomercyjnych
i pozostałych.
W związku z powyższym, Ministerstwo nie dysponuje danymi odnośnie do wartości
sprzedaży za lata 2023-2025.
Szacunkowa kwota należnego podatku przy zastosowaniu 23% stawki VAT dla wód
klasyfikowanych CN 2201 w handlu oraz gastronomii według wartości sprzedaży
uzyskanych z GUS za 2021 r. wynosi około 1 622,7 mln zł a za 2022 r. wynosi około
2 031,6 mln zł.
Ministerstwo nie dysponuje danymi dotyczącymi wartości importu oraz
wewnątrzwspólnotowego nabycia ww. produktów.
1 Wprowadzona ustawą z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów
i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1751).
-- 2 of 7 --
3/7
4. Jaki byłby szacowany roczny skutek dla dochodów budżetu państwa obniżenia
stawki VAT na wodę klasyfikowaną w CN 2201: a) z 23% do 8%; b) z 23% do 5%?
Proszę o przedstawienie metodologii obliczeń oraz przyjętych założeń.
Skutek dla dochodów budżetu państwa obniżenia stawki VAT na wodę
klasyfikowaną w CN 2201 w handlu oraz gastronomii w warunkach 2026 r. został
oszacowany na:
- na około -1 683,2 mln zł dla obniżenie stawki VAT z 23% do 8%,
- na około -2 019,9 mln zł dla obniżenie stawki VAT z 23% do 5%.
Skutki zostały oszacowane na podstawie danych GUS dotyczących spożycia
gospodarstw domowych, zużycia sektora instytucji rządowych i samorządowych,
sektora instytucji niekomercyjnych oraz pozostałych sektorów w 2022 r. dla
PKWiU 11.07.1 Wody mineralne i napoje bezalkoholowe oraz dla PKWiU 56
Usługi związane z wyżywieniem, które zostały zwaloryzowane wskaźnikami
według zaleceń wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników
makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych
projektowanych ustaw (aktualizacja – maj 2026 r.).
5. Jaki byłby szacowany roczny skutek obniżenia do 5% stawki VAT na usługi
związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci
wodociągowych oraz na usługi związane z handlem wodą dostarczaną za
pośrednictwem takich sieci?
Skutek obniżenia stawki VAT z 8 % do 5 % na usługi związane z uzdatnianiem
i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych oraz na usługi
związane z handlem wodą dostarczaną za pośrednictwem takich sieci został
oszacowany na około -317,3 mln zł w warunkach 2026 r.
Skutki zostały oszacowane na podstawie danych GUS dotyczących spożycia
gospodarstw domowych, zużycia sektora instytucji rządowych i samorządowych,
sektora instytucji niekomercyjnych oraz pozostałych sektorów w 2022 r. dla
PKWiU 36.00 Woda w postaci naturalnej; Usługi związane z uzdatnianiem i
dostarczaniem wody, które zostały zwaloryzowane wskaźnikami wg zaleceń
wytycznych dotyczących stosowania jednolitych wskaźników
makroekonomicznych będących podstawą oszacowania skutków finansowych
projektowanych ustaw (aktualizacja – maj 2026 r.).
6. Czy w analizach Ministerstwa uwzględniano możliwy wzrost popytu, zmianę
struktury konsumpcji, zwiększenie legalnej sprzedaży oraz wpływ obniżki na
ceny detaliczne, czy ograniczano się do statycznego obliczenia ubytku dochodów
podatkowych?
Wyliczenia skutków budżetowych bazują na zwaloryzowanych danych Głównego
Urzędu Statystycznego. Celem analiz jest uzyskanie szacunkowego wpływu zmian
stawek VAT na dochody budżetu państwa z tytułu podatku VAT (in minus/ in plus).
Metodologia szacowania skutków budżetowych dotyczących zmiany stawek VAT
na poszczególne towary i usługi jest powszechnie stosowana i prezentowana
w dokumencie Oceny Skutków Regulacji (dalej OSR) w trakcie prac legislacyjnych.
Głównym źródłem danych do przeprowadzenia szacunków zazwyczaj są dane
z GUS, które bazują na rachunkach narodowych oraz strukturze z tablic podaży
i wykorzystania dla danego towaru. Dane GUS dotyczą transakcji będących
przedmiotem opodatkowania podatkiem od towarów i usług wg spożycia
-- 3 of 7 --
4/7
gospodarstw domowych i zużycia pośredniego (sektora instytucji rządowych
i samorządowych, sektora instytucji niekomercyjnych działających na rzecz
gospodarstw domowych i pozostałych sektorów instytucjonalnych) i obejmują cały
rynek. Spożycie indywidualne w sektorze gospodarstw domowych jest
przedstawione przez GUS na podstawie danych z rachunków narodowych
zestawionych wg klasyfikacji COICOP przeklasyfikowanych na PKWiU 2015
i zawiera ono pełne zestawienie dla danej grupy towarów i usług.
Aktualne dane GUS, jakimi dysponuje Ministerstwo, dotyczące wartości spożycia
gospodarstw domowych oraz zużycia pośredniego odnoszą się do 2022 r.,
w związku z powyższym na potrzeby szacowania skutków do OSR są
waloryzowane wskaźnikami makroekonomicznymi.
Aktualne wskaźniki używane do szacowania skutków znajdują się pod linkiem:
https://www.gov.pl/web/finanse/wytyczne-sytuacja-makroekonomiczna
7. Czy przed ustaleniem albo utrzymaniem obecnych stawek VAT Ministerstwo
Finansów zasięgało stanowiska Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu
Sanitarnego, Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - Państwowego
Instytutu Badawczego, Narodowego Funduszu Zdrowia lub Prezesa Urzędu
Ochrony Konkurencji i Konsumentów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie dat
konsultacji oraz wynikających z nich wniosków.
Projekt ustawy wprowadzający w 2019 r. tzw. matrycę stawek VAT był
przedmiotem szerokich konsultacji społecznych. Uzgodnień i opiniowania.
Szczegółowe informacje dotyczące ich przebiegu, w tym zgłoszone stanowiska oraz
raport z konsultacji, są publicznie dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej na
stronie Rządowego Centrum Legislacji (BIP RCL)2.
8. Ile wiążących informacji stawkowych dotyczących produktów
klasyfikowanych w CN 2201 i CN 2202 wydano w latach 2020-2025, odrębnie
w każdym roku, i w ilu przypadkach przedmiotem postępowania był spór
dotyczący granicy pomiędzy wodą a innym napojem bezalkoholowym?
Z informacji przekazanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej
Dyrektor KIS) wynika, że w latach 2020-2025 zostały wydane 28 WIS dot.
produktów klasyfikowanych w CN 2201 oraz 1269 WIS dot. produktów
klasyfikowanych w CN 2202, co ilustruje poniższa tabela:
CN 2020 r. 2021 r. 2022 r. 2023 r. 2024 r. 2025 r.
2201
19 5 0 2 0 2
2202
415 191 145 123 219 176
Należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawie wydania WIS przedmiotem
postępowania jest identyfikacja towaru lub usługi oraz ich klasyfikacja dla potrzeb
określenia właściwej stawki podatku VAT. Spór co do prawidłowości tej klasyfikacji
może wystąpić na etapie postępowania odwoławczego oraz postępowania
sądowoadministracyjnego. W latach 2020–2025 nie wystąpiły przypadki,
w których przedmiotem postępowania odwoławczego lub
2 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12317902/katalog/12547398#12547398
-- 4 of 7 --
5/7
sądowoadministracyjnego był spór dotyczący granicy pomiędzy wodą a innym
napojem bezalkoholowym.
9. Ile postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących
stawek VAT na wodę i napoje prowadzono w latach 2020-2025 oraz jakie koszty
obsługi prawnej i postępowań poniosły z tego tytułu organy państwa?
Liczba postępowań administracyjnych dotyczących stawek VAT na wodę i napoje,
prowadzonych przez Dyrektora KIS w latach 2020–2025 wyniosła 1317. W tym
samym okresie na 7 decyzji Dyrektora KIS działającego jako organ drugiej instancji
zostały wniesione skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Natomiast z informacji przekazanych przez dyrektorów izb administracji skarbowej
wynika, że w latach 2020-2025 w zakresie stawek VAT na wodę i napoje
prowadzono 5 postępowań administracyjnych oraz 4 postępowania
sądowoadministracyjne. Natomiast w postępowaniach sądowoadministracyjnych
sądy nie dokonały oceny merytorycznej w zakresie stosowania stawki VAT.
Odnosząc się bezpośrednio do pytania Pana posła, należy wyjaśnić, że w
wymienionym okresie nie poniesiono kosztów obsługi prawnej dotyczących stawek
VAT na wodę i napoje, ponieważ sądy nie rozstrzygnęły ww. spraw merytorycznie.
W zakresie obsługi tych spraw organy państwa poniosły koszty w ramach swoich
wydatków budżetowych.
10. Czy do Ministerstwa Finansów i Gospodarki, Stałego Przedstawicielstwa
Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej albo innych organów państwa
wpłynęła informacja o skardze do Komisji Europejskiej dotyczącej
opodatkowania wody i wybranych napojów?
11. Jeżeli taka skarga została formalnie zarejestrowana, proszę wskazać: a) czego
dokładnie dotyczy; b) numer sprawy - o ile może zostać ujawniony; c) etap
postępowania; d) czy Komisja Europejska zwróciła się do Polski o wyjaśnienia; e)
jakie stanowisko przedstawiła albo zamierza przedstawić strona polska.
Złożono do Komisji Europejskiej skargę dotyczącą domniemanej niezgodnej z
prawem pomocy państwa przyznanej przez Polskę producentom wody mineralnej,
do której w procesie produkcyjnym dodano sok owocowy lub warzywny.
Sprawę prowadzi Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów z uwagi na jej
przedmiot obejmujący zagadnienia związane z pomocą państwa, która w opinii
skarżącej jest niezgodna z prawem.
12. Czy Skarb Państwa jest stroną postępowania sądowego dotyczącego szkody
mającej wynikać ze zróżnicowania stawek VAT na wodę i inne napoje? Jeżeli tak,
proszę o wskazanie – w granicach dopuszczalnych prawem - wartości przedmiotu
sporu, etapu postępowania oraz dokonanej przez Ministerstwo oceny ryzyka
finansowego.
Jeden z producentów butelkowanej wody mineralnej pozwał Skarb Państwa o
zapłatę określonej kwoty tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną
przyznaniem wąskiej grupie przedsiębiorców – producentów dosładzanych
napojów, w tym wód smakowych, nieuzasadnionych preferencji w zakresie podatku
VAT.
Ministerstwo ustosunkowało się do twierdzeń zawartych w pozwie, wskazując,
że dochodzone roszczenie jest niezasadne.
-- 5 of 7 --
6/7
Reprezentantem Skarbu Państwa w niniejszej sprawie jest Prokuratoria Generalna
Rzeczypospolitej Polskiej. Z racji pełnionej roli procesowej to właśnie ten organ
może mieć wiedzę na temat szczegółów sprawy oraz dalszego toku postępowania.
13. Czy Ministerstwo rozważa objęcie stawką 5%: a) czystej wody
niezawierającej dodatku cukru, innego środka słodzącego ani aromatu,
klasyfikowanej w CN 2201; b) usług uzdatniania i dostarczania wody za
pośrednictwem sieci wodociągowych? Jeżeli nie, proszę o szczegółowe
uzasadnienie.
Na chwilę obecną nie przewiduję zmian w tym zakresie, ale też nie wykluczamy
w przyszłości wprowadzenia obniżki stawki VAT na wodę butelkowaną.
Ewentualne działania w tym zakresie będą mogły zostać podjęte, zaś odpowiednie
rozwiązania wdrożone, gdy tylko znajdzie się przestrzeń w budżecie do ich
sfinansowania.
W tym kontekście należy mieć na uwadze, że podatki stanowią podstawowe źródło
finansowania zadań publicznych, w szczególności podatek od towarów i usług jest
jednym z najważniejszych źródeł dochodów budżetu państwa, dlatego decyzje
dotyczące rezygnacji z części wpływów podatkowych powinny być podejmowane z
dużą ostrożnością, przy uwzględnieniu zarówno potrzeb finansowania wydatków
publicznych, jak i możliwości budżetowych państwa.
Ewentualne obniżenie stawki VAT na wodę wiązałoby się z istotnymi
konsekwencjami dla finansów publicznych. W obecnych uwarunkowaniach
fiskalnych, obejmujących m.in. zwiększone wydatki państwa, w szczególności na
obronność oraz objęcie Polski procedurą nadmiernego deficytu, wszelkie
propozycje zmian w zakresie stawek VAT wymagają szczegółowej analizy. Powinna
ona obejmować ocenę wpływu projektowanych rozwiązań zarówno na
konsumentów i poszczególnych uczestników rynku, jak i na gospodarkę jako całość,
ze szczególnym uwzględnieniem skutków dla strony dochodowej i wydatkowej
budżetu państwa. Dopiero kompleksowa ocena tych aspektów może stanowić
podstawę do podejmowania decyzji dotyczących ewentualnych zmian w wysokości
stawek VAT.
14. Czy Ministerstwo rozważa czasowe obniżenie stawki VAT na czystą wodę na
podstawie art. 146ej ustawy o podatku od towarów i usług? Jeżeli rozwiązanie to
nie jest obecnie analizowane, proszę wskazać przyczyny.
Odpowiedź jak w pytaniu poprzednim.
15. Czy Ministerstwo poprze projekt ustawy wprowadzający jednolitą stawkę 5%
na czystą wodę, niezależnie od tego, czy jest ona oferowana w opakowaniu, czy
dostarczana za pośrednictwem sieci wodociągowej?
Ministerstwo wszechstronnie rozważy przedstawioną propozycję. Ostateczne
stanowisko w sprawie ewentualnego poparcia dla proponowanych zmian będzie
uzależnione od szczegółowej analizy ich skutków prawnych, społecznych
i finansowych. Por. również odpowiedź na pyt. 13.
16. Jakie instrumenty prawne lub kontrolne Ministerstwo uznaje za możliwe do
zastosowania, aby ewentualne obniżenie stawki VAT zostało odzwierciedlone
w cenach detalicznych, a nie wyłącznie w marżach producentów, dystrybutorów
i sprzedawców?
-- 6 of 7 --
7/7
Kształtowanie cen oferowanych towarów pozostaje w sferze decyzji
przedsiębiorców i to od ich decyzji oraz uwarunkowań rynkowych zależy, czy
ewentualne zmniejszenie obciążeń podatkowych znajdzie odzwierciedlenie
w cenach oferowanych konsumentom.
Należy podkreślić, że na ostateczną cenę produktu wpływa wiele różnorodnych
czynników. Podatki stanowią jedynie jeden z elementów kształtujących cenę.
Oprócz obciążeń podatkowych znaczenie mają również m.in. koszty produkcji,
transportu, magazynowania, wynagrodzeń pracowników, marża sprzedawcy oraz
wydatki na marketing.
17. Czy Ministerstwo jest gotowe wprowadzić - we współpracy z Prezesem
UOKiK i Głównym Urzędem Statystycznym - system monitorowania cen wody
przed zmianą stawki VAT i po jej wejściu w życie?
Monitorowanie poziomu cen towarów prowadzą właściwe organy administracji
publicznej w zakresie swoich ustawowych kompetencji, w szczególności Główny
Urząd Statystyczny na potrzeby statystyki publicznej oraz Urząd Ochrony
Konkurencji i Konsumentów w zakresie ochrony konkurencji i konsumentów.
Jednocześnie kształtowanie cen towarów na rynku pozostaje co do zasady
rezultatem decyzji przedsiębiorców oraz mechanizmów rynkowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 7 of 7 --