Interpelacja nr 18018
Interpelacja w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a prawem mieszkańców do korzystania z własnych nieruchomości, na przykładzie odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących miejscowości Waksmund
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a prawem mieszkańców do korzystania z własnych nieruchomości, na przykładzie odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących miejscowości Waksmund
Interpelacja nr 18018
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a prawem mieszkańców do korzystania z własnych nieruchomości, na przykładzie odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących miejscowości Waksmund
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy, Ryszard Terlecki
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji mieszkańców miejscowości Waksmund, którzy zwrócili się o podjęcie interwencji w związku z odmowami uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących obszarów „Waksmund 1”, „Waksmund 2” oraz „Waksmund 3/Wielka Góra”.
Mieszkańcy Waksmundu wskazują, że działania Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie oraz Gorczańskiego Parku Narodowego prowadzą w praktyce do ograniczenia możliwości racjonalnego zagospodarowania prywatnych nieruchomości, w tym realizacji zabudowy mieszkaniowej przez mieszkańców miejscowości.
Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe tereny – zgodnie ze stanowiskiem mieszkańców – nie stanowią obszarów dziewiczych ani terenów wymagających całkowitego wyłączenia z działalności człowieka. Są to w znacznej części grunty użytkowane rolniczo, częściowo zabudowane, związane z istniejącą strukturą osadniczą Waksmundu oraz od wielu pokoleń należące do lokalnych rodzin.
Mieszkańcy zwracają uwagę, że odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych opierają się w dużej mierze na ogólnych argumentach dotyczących ochrony krajobrazu, korytarzy ekologicznych, walorów przyrodniczych oraz położenia w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Jednocześnie wskazują, że samo położenie nieruchomości na obszarze chronionego krajobrazu nie oznacza automatycznego zakazu zabudowy, a organy administracji powinny każdorazowo wskazać konkretną podstawę prawną oraz wykazać, jakie konkretne ustalenia dokumentu planistycznego naruszają obowiązujące przepisy.
Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Natomiast art. 64 Konstytucji RP gwarantuje ochronę prawa własności, dopuszczając jego ograniczenie wyłącznie w zakresie określonym ustawą i nienaruszającym istoty tego prawa.
W ocenie mieszkańców konieczne jest wypracowanie rozwiązania, które pozwoli zachować wartości przyrodnicze regionu, jednocześnie respektując prawa właścicieli nieruchomości oraz potrzeby rozwoju lokalnej społeczności.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat odmów uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących obszarów „Waksmund 1”, „Waksmund 2” oraz „Waksmund 3/Wielka Góra”?
Czy ministerstwo dokonało analizy, czy odmowy uzgodnienia wydane przez organy ochrony środowiska wskazują konkretne przepisy prawa, których naruszenie miałoby nastąpić w przypadku przyjęcia proponowanych rozwiązań planistycznych?
Czy w ocenie ministerstwa samo położenie nieruchomości w granicach obszaru chronionego krajobrazu może stanowić wystarczającą podstawę do faktycznego ograniczenia możliwości rozwoju zabudowy mieszkaniowej?
Czy ministerstwo podziela stanowisko, że organy uzgadniające dokumenty planistyczne powinny wskazywać konkretne zakazy lub ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów, a nie opierać rozstrzygnięć wyłącznie na ogólnych ocenach dotyczących krajobrazu lub walorów przyrodniczych?
Czy ministerstwo przeanalizuje, czy w przedmiotowej sprawie została zachowana zasada proporcjonalności pomiędzy ochroną środowiska a konstytucyjną ochroną prawa własności mieszkańców?
Czy ministerstwo zwróci się do regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Krakowie o przedstawienie szczegółowego uzasadnienia wskazującego:
jakie konkretne przepisy prawa uniemożliwiają realizację proponowanych rozwiązań planistycznych,
jakie konkretne zagrożenia dla środowiska powodowałoby ich przyjęcie,
dlaczego nie jest możliwe zastosowanie rozwiązań kompromisowych?
Czy ministerstwo dokona analizy, czy przy podejmowaniu rozstrzygnięć uwzględniono fakt, że przedmiotowe tereny są od wielu lat użytkowane przez mieszkańców, posiadają istniejącą strukturę osadniczą i nie stanowią obszarów całkowicie niezagospodarowanych?
Czy ministerstwo planuje działania mające na celu wypracowanie mechanizmu umożliwiającego skuteczniejszy dialog pomiędzy samorządami, mieszkańcami oraz organami ochrony środowiska w przypadku sporów dotyczących dokumentów planistycznych?
Czy zdaniem ministerstwa obecne przepisy dotyczące uzgadniania dokumentów planistycznych zapewniają właściwą równowagę pomiędzy ochroną przyrody a prawem lokalnych społeczności do rozwoju?
Jakie działania może podjąć ministerstwo, aby sprawa mieszkańców Waksmundu została rozpatrzona z uwzględnieniem zarówno celów ochrony środowiska, jak i uzasadnionych potrzeb społeczności lokalnej?
Z poważaniem
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 18018
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a prawem mieszkańców do korzystania z własnych nieruchomości, na przykładzie odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących miejscowości Waksmund
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy, Ryszard Terlecki
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji mieszkańców miejscowości Waksmund, którzy zwrócili się o podjęcie interwencji w związku z odmowami uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących obszarów „Waksmund 1”, „Waksmund 2” oraz „Waksmund 3/Wielka Góra”.
Mieszkańcy Waksmundu wskazują, że działania Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie oraz Gorczańskiego Parku Narodowego prowadzą w praktyce do ograniczenia możliwości racjonalnego zagospodarowania prywatnych nieruchomości, w tym realizacji zabudowy mieszkaniowej przez mieszkańców miejscowości.
Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe tereny – zgodnie ze stanowiskiem mieszkańców – nie stanowią obszarów dziewiczych ani terenów wymagających całkowitego wyłączenia z działalności człowieka. Są to w znacznej części grunty użytkowane rolniczo, częściowo zabudowane, związane z istniejącą strukturą osadniczą Waksmundu oraz od wielu pokoleń należące do lokalnych rodzin.
Mieszkańcy zwracają uwagę, że odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych opierają się w dużej mierze na ogólnych argumentach dotyczących ochrony krajobrazu, korytarzy ekologicznych, walorów przyrodniczych oraz położenia w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Jednocześnie wskazują, że samo położenie nieruchomości na obszarze chronionego krajobrazu nie oznacza automatycznego zakazu zabudowy, a organy administracji powinny każdorazowo wskazać konkretną podstawę prawną oraz wykazać, jakie konkretne ustalenia dokumentu planistycznego naruszają obowiązujące przepisy.
Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Natomiast art. 64 Konstytucji RP gwarantuje ochronę prawa własności, dopuszczając jego ograniczenie wyłącznie w zakresie określonym ustawą i nienaruszającym istoty tego prawa.
W ocenie mieszkańców konieczne jest wypracowanie rozwiązania, które pozwoli zachować wartości przyrodnicze regionu, jednocześnie respektując prawa właścicieli nieruchomości oraz potrzeby rozwoju lokalnej społeczności.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat odmów uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących obszarów „Waksmund 1”, „Waksmund 2” oraz „Waksmund 3/Wielka Góra”?
Czy ministerstwo dokonało analizy, czy odmowy uzgodnienia wydane przez organy ochrony środowiska wskazują konkretne przepisy prawa, których naruszenie miałoby nastąpić w przypadku przyjęcia proponowanych rozwiązań planistycznych?
Czy w ocenie ministerstwa samo położenie nieruchomości w granicach obszaru chronionego krajobrazu może stanowić wystarczającą podstawę do faktycznego ograniczenia możliwości rozwoju zabudowy mieszkaniowej?
Czy ministerstwo podziela stanowisko, że organy uzgadniające dokumenty planistyczne powinny wskazywać konkretne zakazy lub ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów, a nie opierać rozstrzygnięć wyłącznie na ogólnych ocenach dotyczących krajobrazu lub walorów przyrodniczych?
Czy ministerstwo przeanalizuje, czy w przedmiotowej sprawie została zachowana zasada proporcjonalności pomiędzy ochroną środowiska a konstytucyjną ochroną prawa własności mieszkańców?
Czy ministerstwo zwróci się do regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Krakowie o przedstawienie szczegółowego uzasadnienia wskazującego:
jakie konkretne przepisy prawa uniemożliwiają realizację proponowanych rozwiązań planistycznych,
jakie konkretne zagrożenia dla środowiska powodowałoby ich przyjęcie,
dlaczego nie jest możliwe zastosowanie rozwiązań kompromisowych?
Czy ministerstwo dokona analizy, czy przy podejmowaniu rozstrzygnięć uwzględniono fakt, że przedmiotowe tereny są od wielu lat użytkowane przez mieszkańców, posiadają istniejącą strukturę osadniczą i nie stanowią obszarów całkowicie niezagospodarowanych?
Czy ministerstwo planuje działania mające na celu wypracowanie mechanizmu umożliwiającego skuteczniejszy dialog pomiędzy samorządami, mieszkańcami oraz organami ochrony środowiska w przypadku sporów dotyczących dokumentów planistycznych?
Czy zdaniem ministerstwa obecne przepisy dotyczące uzgadniania dokumentów planistycznych zapewniają właściwą równowagę pomiędzy ochroną przyrody a prawem lokalnych społeczności do rozwoju?
Jakie działania może podjąć ministerstwo, aby sprawa mieszkańców Waksmundu została rozpatrzona z uwzględnieniem zarówno celów ochrony środowiska, jak i uzasadnionych potrzeb społeczności lokalnej?
Z poważaniem
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9363 znaków
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.38.2026
Warszawa, 23 lipca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 18018 posłów Andrzeja Guta-Mostowego i Ryszarda Terleckiego
w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a prawem mieszkańców
do korzystania z własnych nieruchomości
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18018 z 2 lipca 2026 r. posłów Andrzeja Guta-
Mostowego i Ryszarda Terleckiego w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną
środowiska a prawem mieszkańców do korzystania z własnych nieruchomości, na
przykładzie odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących miejscowości
Waksmund, przekazuję następujące wyjaśnienia, uwzględniające również stanowisko
Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Na wstępie pragnę zaznaczyć, iż na żadnym etapie postępowania administracyjnego
w sprawach indywidualnych obowiązujące przepisy nie uprawniają ministra właściwego
do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz
mieszkalnictwa do ingerencji w prowadzone przez właściwe organy postępowania, ani
wydawania tym organom wytycznych. Organ prowadzący postępowanie dokonuje
samodzielnej interpretacji przepisów w oparciu o konkretny, najlepiej mu znany stan
faktyczny i prawny oraz wydaje rozstrzygnięcia, które mogą zostać zmienione wyłącznie
przez upoważniony do tego przez obowiązujące przepisy inny organ lub sąd.
Do wiadomości Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie wpłynęły żadne informacje ani
dokumenty dotyczące uzgadniania dokumentów planistycznych dla miejscowości
Waksmund przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie.
Nadmieniam również, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie jest upoważnione do
nadzorowania działalności regionalnych dyrekcji ochrony środowiska i badania zgodności
z przepisami prawa oraz poprawności merytorycznej podejmowanych przez nie
rozstrzygnięć. Organy te podlegają Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, który
jest organem odwoławczym w postępowaniach dotyczących uzgadniania dokumentów
planistycznych przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska. Poniżej przedstawiam
wyjaśnienia przekazane nam przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.
Położenie nieruchomości w granicach obszaru chronionego krajobrazu nie może stanowić
wystarczającej podstawy do faktycznego ograniczenia możliwości rozwoju zabudowy
mieszkaniowej. Z treści interpelacji wynika, że dotyczy ona uzgodnień dokumentów
planistycznych w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U.
z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.), dalej: „uop”, projekt dokumentu planistycznego w części
dotyczącej obszaru chronionego krajobrazu, wymaga uzgodnienia z właściwym miejscowo
regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie ustaleń tego aktu, mogących
mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody przedmiotowego obszaru.
Dokumenty planistyczne prócz konkretyzacji przepisów szczególnych dla terenu, posiadają
także charakter konstytutywny (kształtujący). Mając na uwadze powyższe, organy ochrony
przyrody w stosunku do dokumentów planistycznych, mogą powoływać się nie tylko na
naruszenie obowiązujących na danym obszarze zakazów, ale również na naruszenie celów
utworzenia danej formy ochrony przyrody, bowiem zgodnie z ww. przepisem uop ocenie
podlega negatywny wpływ ustaleń danego dokumentu na ochronę przyrody obszaru.
W przypadku gdy teren objęty dokumentem planistycznym znajduje się na obszarze
chronionego krajobrazu zasady jego funkcjonowania, w tym zakazy określa uchwała
sejmiku województwa, natomiast cel ochrony wynika wprost z ustawy o ochronie
przyrody. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 uop obszar chronionego krajobrazu obejmuje
tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych
ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych
z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.
Organy uzgadniające dokumenty planistyczne w sposób rzetelny i zindywidualizowany
oceniają w jaki sposób ustalenia dokumentu wpłyną na walory przyrodnicze
i krajobrazowe danego terenu. Na podstawie ww. oceny mogą odmówić uzgodnienia
dokumentu planistycznego, jeżeli stwierdzą negatywny wpływ zamierzenia
przewidzianego w dokumencie planistycznym na ochronę przyrody i krajobraz.
Rozstrzygnięcie musi zawierać precyzyjne wskazanie podstawy prawnej i faktycznej.
Organ nie może ograniczyć się do ogólnego zacytowania przepisów ustawy, lecz musi
opisać konkretny stan faktyczny (walory przyrodnicze i krajobrazowe terenu, który objęty
jest dokumentem planistycznym) i wykazać negatywny wpływ ustaleń zawartych
w dokumencie planistycznym na przyrodę i krajobraz obszaru chronionego krajobrazu.
Z uwagi na fakt, że w interpelacji nie przytoczono sygnatury przedmiotowej sprawy ani jej
przedmiotu, nie można ustalić jakiej sprawy dotyczy. Przed Generalnym Dyrektorem
Ochrony Środowiska toczy się aktualnie postępowanie zażaleniowe w związku z odmową
uzgodnienia projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego Gminy Nowy Targ dla obszaru położonego w miejscowości Waksmund.
Zgodność z prawem wspomnianej odmowy zostanie zweryfikowana w toku postępowania
przed drugą instancją i zostanie odzwierciedlona w postanowieniu Generalnego Dyrektora
Ochrony Środowiska.
Zdaniem Ministerstwa Rozwoju i Technologii, analizując przedstawiony problem, należy
dodać, że u podstaw rozważań leżeć powinna zasada wyrażona w art. 5 Konstytucji RP,
zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego
terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo
obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując
się zasadą zrównoważonego rozwoju.
„W ramach zasad zrównoważonego rozwoju mieści się nie tylko ochrona przyrody czy
kształtowanie ładu przestrzennego, ale także należyta troska o rozwój społeczny
i cywilizacyjny, związany z koniecznością budowania stosownej infrastruktury, niezbędnej
dla - uwzględniającego cywilizacyjne potrzeby - życia człowieka i poszczególnych
wspólnot. Idea zrównoważonego rozwoju zawiera więc w sobie potrzebę uwzględnienia
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
różnych wartości konstytucyjnych i stosownego ich wyważenia.” (wyrok Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt K 23/05).
Zasada zrównoważonego rozwoju jest również jedną z głównych podstaw planowania
przestrzennego, wymienioną w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538, z późn. zm.), dalej: „upzp”,
w art. 1. Wyrażona jest ona w sposób następujący: „Ustalając przeznaczenie terenu lub
określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży
interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag,
zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian
w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe
i społeczne.”
Nadmieniam również, że w upzp zawarte są przepisy proceduralne regulujące
szczegółowo tryb sporządzania aktów planowania przestrzennego, w tym również
przepisy dotyczące opiniowania i uzgodnień. Zgodnie z art. 25 upzp wójt, burmistrz albo
prezydent miasta ustala termin dokonania uzgodnień albo przedstawienia opinii przez
organy właściwe do opiniowania i uzgadniania aktów planowania przestrzennego.
Organ uzgadniający albo opiniujący może w uzasadnionych przypadkach wystąpić do
wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, o zmianę terminu na przedstawienie opinii albo
dokonanie uzgodnienia. Nieprzedstawienie stanowiska lub warunków uzgodnienia, we
wskazanym terminie, uważa się za równoznaczne odpowiednio z uzgodnieniem lub
zaopiniowaniem projektu. Uzgodnień dokonuje się w trybie art. 106 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r.
poz. 1691). Zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający następuje w drodze
postanowienia, na które gminie służy zażalenie.
W upzp znajdują się również przepisy dotyczące partycypacji społecznej w planowaniu
przestrzennym, określające szczegółowe zasady prowadzenia konsultacji społecznych
w ramach procedury sporządzania aktów planowania przestrzennego (rozdział 1a upzp).
Odnośnie do pytania w sprawie wypracowania mechanizmu umożliwiającego
skuteczniejszy dialog pomiędzy samorządami, mieszkańcami oraz organami ochrony
środowiska w przypadku sporów dotyczących dokumentów planistycznych, informuję,
że Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie planuje w najbliższej przyszłości takich działań.
W każdej sprawie dotyczącej planowania przestrzennego w gminie występują konkretne
uwarunkowania wymagające indywidualnego podejścia.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-II.054.38.2026
Warszawa, 23 lipca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 18018 posłów Andrzeja Guta-Mostowego i Ryszarda Terleckiego
w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a prawem mieszkańców
do korzystania z własnych nieruchomości
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 18018 z 2 lipca 2026 r. posłów Andrzeja Guta-
Mostowego i Ryszarda Terleckiego w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną
środowiska a prawem mieszkańców do korzystania z własnych nieruchomości, na
przykładzie odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących miejscowości
Waksmund, przekazuję następujące wyjaśnienia, uwzględniające również stanowisko
Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Na wstępie pragnę zaznaczyć, iż na żadnym etapie postępowania administracyjnego
w sprawach indywidualnych obowiązujące przepisy nie uprawniają ministra właściwego
do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz
mieszkalnictwa do ingerencji w prowadzone przez właściwe organy postępowania, ani
wydawania tym organom wytycznych. Organ prowadzący postępowanie dokonuje
samodzielnej interpretacji przepisów w oparciu o konkretny, najlepiej mu znany stan
faktyczny i prawny oraz wydaje rozstrzygnięcia, które mogą zostać zmienione wyłącznie
przez upoważniony do tego przez obowiązujące przepisy inny organ lub sąd.
Do wiadomości Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie wpłynęły żadne informacje ani
dokumenty dotyczące uzgadniania dokumentów planistycznych dla miejscowości
Waksmund przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie.
Nadmieniam również, że Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie jest upoważnione do
nadzorowania działalności regionalnych dyrekcji ochrony środowiska i badania zgodności
z przepisami prawa oraz poprawności merytorycznej podejmowanych przez nie
rozstrzygnięć. Organy te podlegają Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, który
jest organem odwoławczym w postępowaniach dotyczących uzgadniania dokumentów
planistycznych przez regionalne dyrekcje ochrony środowiska. Poniżej przedstawiam
wyjaśnienia przekazane nam przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska.
Położenie nieruchomości w granicach obszaru chronionego krajobrazu nie może stanowić
wystarczającej podstawy do faktycznego ograniczenia możliwości rozwoju zabudowy
mieszkaniowej. Z treści interpelacji wynika, że dotyczy ona uzgodnień dokumentów
planistycznych w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
-- 1 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U.
z 2026 r. poz. 13, z późn. zm.), dalej: „uop”, projekt dokumentu planistycznego w części
dotyczącej obszaru chronionego krajobrazu, wymaga uzgodnienia z właściwym miejscowo
regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w zakresie ustaleń tego aktu, mogących
mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody przedmiotowego obszaru.
Dokumenty planistyczne prócz konkretyzacji przepisów szczególnych dla terenu, posiadają
także charakter konstytutywny (kształtujący). Mając na uwadze powyższe, organy ochrony
przyrody w stosunku do dokumentów planistycznych, mogą powoływać się nie tylko na
naruszenie obowiązujących na danym obszarze zakazów, ale również na naruszenie celów
utworzenia danej formy ochrony przyrody, bowiem zgodnie z ww. przepisem uop ocenie
podlega negatywny wpływ ustaleń danego dokumentu na ochronę przyrody obszaru.
W przypadku gdy teren objęty dokumentem planistycznym znajduje się na obszarze
chronionego krajobrazu zasady jego funkcjonowania, w tym zakazy określa uchwała
sejmiku województwa, natomiast cel ochrony wynika wprost z ustawy o ochronie
przyrody. Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 uop obszar chronionego krajobrazu obejmuje
tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych
ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych
z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.
Organy uzgadniające dokumenty planistyczne w sposób rzetelny i zindywidualizowany
oceniają w jaki sposób ustalenia dokumentu wpłyną na walory przyrodnicze
i krajobrazowe danego terenu. Na podstawie ww. oceny mogą odmówić uzgodnienia
dokumentu planistycznego, jeżeli stwierdzą negatywny wpływ zamierzenia
przewidzianego w dokumencie planistycznym na ochronę przyrody i krajobraz.
Rozstrzygnięcie musi zawierać precyzyjne wskazanie podstawy prawnej i faktycznej.
Organ nie może ograniczyć się do ogólnego zacytowania przepisów ustawy, lecz musi
opisać konkretny stan faktyczny (walory przyrodnicze i krajobrazowe terenu, który objęty
jest dokumentem planistycznym) i wykazać negatywny wpływ ustaleń zawartych
w dokumencie planistycznym na przyrodę i krajobraz obszaru chronionego krajobrazu.
Z uwagi na fakt, że w interpelacji nie przytoczono sygnatury przedmiotowej sprawy ani jej
przedmiotu, nie można ustalić jakiej sprawy dotyczy. Przed Generalnym Dyrektorem
Ochrony Środowiska toczy się aktualnie postępowanie zażaleniowe w związku z odmową
uzgodnienia projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego Gminy Nowy Targ dla obszaru położonego w miejscowości Waksmund.
Zgodność z prawem wspomnianej odmowy zostanie zweryfikowana w toku postępowania
przed drugą instancją i zostanie odzwierciedlona w postanowieniu Generalnego Dyrektora
Ochrony Środowiska.
Zdaniem Ministerstwa Rozwoju i Technologii, analizując przedstawiony problem, należy
dodać, że u podstaw rozważań leżeć powinna zasada wyrażona w art. 5 Konstytucji RP,
zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego
terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo
obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując
się zasadą zrównoważonego rozwoju.
„W ramach zasad zrównoważonego rozwoju mieści się nie tylko ochrona przyrody czy
kształtowanie ładu przestrzennego, ale także należyta troska o rozwój społeczny
i cywilizacyjny, związany z koniecznością budowania stosownej infrastruktury, niezbędnej
dla - uwzględniającego cywilizacyjne potrzeby - życia człowieka i poszczególnych
wspólnot. Idea zrównoważonego rozwoju zawiera więc w sobie potrzebę uwzględnienia
-- 2 of 3 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
różnych wartości konstytucyjnych i stosownego ich wyważenia.” (wyrok Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt K 23/05).
Zasada zrównoważonego rozwoju jest również jedną z głównych podstaw planowania
przestrzennego, wymienioną w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2026 r. poz. 538, z późn. zm.), dalej: „upzp”,
w art. 1. Wyrażona jest ona w sposób następujący: „Ustalając przeznaczenie terenu lub
określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży
interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag,
zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian
w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe
i społeczne.”
Nadmieniam również, że w upzp zawarte są przepisy proceduralne regulujące
szczegółowo tryb sporządzania aktów planowania przestrzennego, w tym również
przepisy dotyczące opiniowania i uzgodnień. Zgodnie z art. 25 upzp wójt, burmistrz albo
prezydent miasta ustala termin dokonania uzgodnień albo przedstawienia opinii przez
organy właściwe do opiniowania i uzgadniania aktów planowania przestrzennego.
Organ uzgadniający albo opiniujący może w uzasadnionych przypadkach wystąpić do
wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, o zmianę terminu na przedstawienie opinii albo
dokonanie uzgodnienia. Nieprzedstawienie stanowiska lub warunków uzgodnienia, we
wskazanym terminie, uważa się za równoznaczne odpowiednio z uzgodnieniem lub
zaopiniowaniem projektu. Uzgodnień dokonuje się w trybie art. 106 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r.
poz. 1691). Zajęcie stanowiska przez organ uzgadniający następuje w drodze
postanowienia, na które gminie służy zażalenie.
W upzp znajdują się również przepisy dotyczące partycypacji społecznej w planowaniu
przestrzennym, określające szczegółowe zasady prowadzenia konsultacji społecznych
w ramach procedury sporządzania aktów planowania przestrzennego (rozdział 1a upzp).
Odnośnie do pytania w sprawie wypracowania mechanizmu umożliwiającego
skuteczniejszy dialog pomiędzy samorządami, mieszkańcami oraz organami ochrony
środowiska w przypadku sporów dotyczących dokumentów planistycznych, informuję,
że Ministerstwo Rozwoju i Technologii nie planuje w najbliższej przyszłości takich działań.
W każdej sprawie dotyczącej planowania przestrzennego w gminie występują konkretne
uwarunkowania wymagające indywidualnego podejścia.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 3 of 3 --