Interpelacja nr 18010
Interpelacja w sprawie finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami powypadkowymi
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (94%)
Sprawiedliwość i Sądy (78%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Infrastruktura i Transport (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami powypadkowymi
Interpelacja nr 18010
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami powypadkowymi
Zgłaszający: Ewa Szymanowska
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowny Panie Premierze,
zwracam się z interpelacją poselską w sprawie, która od lat generuje potężne spory kompetencyjne pomiędzy samorządami a administracją rządową, prowadząc w konsekwencji do cierpienia setek rannych dzikich zwierząt. Chodzi o kwestię finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami powypadkowymi - w szczególności zwierzętami łownymi w stanie wolnym (takimi jak sarny, dziki, jelenie czy łosie).
W obecnej praktyce wzywana na miejsce wypadków drogowych Policja lub zaniepokojeni obywatele najczęściej żądają podjęcia natychmiastowych działań ratunkowych i weterynaryjnych od lokalnych urzędów gmin. Gminy z kolei zmuszane są do finansowania leczenia, transportu i rehabilitacji tych zwierząt ze swoich skromnych budżetów, mimo braku jakichkolwiek jasnych podstaw prawnych do ponoszenia tych kosztów, ich zasadność podważania jest między innymi przez RIO.
Należy z całą stanowczością podkreślić, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt nakłada na gminy obowiązek opieki nad zwierzętami, jednak wyłącznie w rozdziale, który w całości dedykowany jest "zwierzętom domowym". Zgodnie z art. 11 oraz art. 11a uoz, coroczny program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności dotyczy psów, kotów i innych zwierząt domowych bądź gospodarskich, które uciekły lub zostały porzucone przez człowieka. Przepisy te w żaden sposób nie obejmują dzikich zwierząt żyjących w stanie wolnym.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa. To na Skarbie Państwa, reprezentowanym przez organy administracji rządowej (w tym wojewodów koordynujących m.in. działania Państwowej Straży Łowieckiej czy regionalne dyrekcje ochrony środowiska), spoczywa pełna odpowiedzialność za to mienie.
Powyższą argumentację jednoznacznie potwierdzają wyroki sądów powszechnych i administracyjnych w całej Polsce. Jako kluczowy przykład należy wskazać m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 r. (sygn. akt III CSK 41/16), który wprost wskazuje, że za sytuacje związane z dzikimi zwierzętami odpowiada Skarb Państwa – w tym przypadku reprezentowany przez wojewodę, jako organ administracji rządowej, w którego gestii leży ochrona zwierzyny dzikiej oraz zabezpieczenie obywateli przed skutkami ich bytowania. Sądy powszechne w licznych wyrokach (m.in. precedensowe orzeczenia w sprawach o zwrot kosztów utylizacji czy zabezpieczenia zwierzyny łownej) regularnie przyznają rację gminom, wskazując, że to administracja rządowa, a nie samorządowa, winna pokrywać koszty opieki lub likwidacji skutków zdarzeń z udziałem zwierzyny łownej.
Obecny stan prawny tworzy niebezpieczną lukę: zwierzę formalnie należy do Skarbu Państwa, ale gdy ulega wypadkowi na drodze, urzędnicy rządowi odmawiają finansowania jego ratowania, przerzucając ten moralny i finansowy ciężar na gminy, które z punktu widzenia dyscypliny finansów publicznych nie mają nawet podstawy prawnej do wydatkowania środków na ten cel.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy rząd planuje podjęcie działań legislacyjnych mających na celu jednoznaczne doprecyzowanie w prawie (ustawie o ochronie przyrody lub Prawie łowieckim) procedury reagowania oraz źródła finansowania pomocy weterynaryjnej dla rannych w wypadkach dzikich zwierząt w stanie łownym?
Dlaczego Skarb Państwa, jako właściciel zwierzyny łownej w stanie wolnym, uchyla się od systemowego, budżetowego finansowania sieci ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt oraz interwencji weterynaryjnych na drogach krajowych i wojewódzkich, spychając te zadania na samorządy?
Czy rząd zamierza wydać oficjalne wytyczne lub rekomendacje dla wojewodów i podległych im służb w celu ujednolicenia procedur i zabezpieczenia środków finansowych na interwencje związane z rannymi zwierzętami łownymi, tak aby odciążyć budżety gminne z zadań, które nie są ich zadaniami własnymi?
Jak wygląda obecna współpraca Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z Policją oraz Polskim Związkiem Łowieckim w zakresie natychmiastowego zabezpieczania zwierząt powypadkowych i czy planowane jest stworzenie całodobowych, rządowych linii interwencyjnych dla takich przypadków?
Interpelacja nr 18010
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami powypadkowymi
Zgłaszający: Ewa Szymanowska
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowny Panie Premierze,
zwracam się z interpelacją poselską w sprawie, która od lat generuje potężne spory kompetencyjne pomiędzy samorządami a administracją rządową, prowadząc w konsekwencji do cierpienia setek rannych dzikich zwierząt. Chodzi o kwestię finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami powypadkowymi - w szczególności zwierzętami łownymi w stanie wolnym (takimi jak sarny, dziki, jelenie czy łosie).
W obecnej praktyce wzywana na miejsce wypadków drogowych Policja lub zaniepokojeni obywatele najczęściej żądają podjęcia natychmiastowych działań ratunkowych i weterynaryjnych od lokalnych urzędów gmin. Gminy z kolei zmuszane są do finansowania leczenia, transportu i rehabilitacji tych zwierząt ze swoich skromnych budżetów, mimo braku jakichkolwiek jasnych podstaw prawnych do ponoszenia tych kosztów, ich zasadność podważania jest między innymi przez RIO.
Należy z całą stanowczością podkreślić, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt nakłada na gminy obowiązek opieki nad zwierzętami, jednak wyłącznie w rozdziale, który w całości dedykowany jest "zwierzętom domowym". Zgodnie z art. 11 oraz art. 11a uoz, coroczny program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności dotyczy psów, kotów i innych zwierząt domowych bądź gospodarskich, które uciekły lub zostały porzucone przez człowieka. Przepisy te w żaden sposób nie obejmują dzikich zwierząt żyjących w stanie wolnym.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa. To na Skarbie Państwa, reprezentowanym przez organy administracji rządowej (w tym wojewodów koordynujących m.in. działania Państwowej Straży Łowieckiej czy regionalne dyrekcje ochrony środowiska), spoczywa pełna odpowiedzialność za to mienie.
Powyższą argumentację jednoznacznie potwierdzają wyroki sądów powszechnych i administracyjnych w całej Polsce. Jako kluczowy przykład należy wskazać m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2017 r. (sygn. akt III CSK 41/16), który wprost wskazuje, że za sytuacje związane z dzikimi zwierzętami odpowiada Skarb Państwa – w tym przypadku reprezentowany przez wojewodę, jako organ administracji rządowej, w którego gestii leży ochrona zwierzyny dzikiej oraz zabezpieczenie obywateli przed skutkami ich bytowania. Sądy powszechne w licznych wyrokach (m.in. precedensowe orzeczenia w sprawach o zwrot kosztów utylizacji czy zabezpieczenia zwierzyny łownej) regularnie przyznają rację gminom, wskazując, że to administracja rządowa, a nie samorządowa, winna pokrywać koszty opieki lub likwidacji skutków zdarzeń z udziałem zwierzyny łownej.
Obecny stan prawny tworzy niebezpieczną lukę: zwierzę formalnie należy do Skarbu Państwa, ale gdy ulega wypadkowi na drodze, urzędnicy rządowi odmawiają finansowania jego ratowania, przerzucając ten moralny i finansowy ciężar na gminy, które z punktu widzenia dyscypliny finansów publicznych nie mają nawet podstawy prawnej do wydatkowania środków na ten cel.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy rząd planuje podjęcie działań legislacyjnych mających na celu jednoznaczne doprecyzowanie w prawie (ustawie o ochronie przyrody lub Prawie łowieckim) procedury reagowania oraz źródła finansowania pomocy weterynaryjnej dla rannych w wypadkach dzikich zwierząt w stanie łownym?
Dlaczego Skarb Państwa, jako właściciel zwierzyny łownej w stanie wolnym, uchyla się od systemowego, budżetowego finansowania sieci ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt oraz interwencji weterynaryjnych na drogach krajowych i wojewódzkich, spychając te zadania na samorządy?
Czy rząd zamierza wydać oficjalne wytyczne lub rekomendacje dla wojewodów i podległych im służb w celu ujednolicenia procedur i zabezpieczenia środków finansowych na interwencje związane z rannymi zwierzętami łownymi, tak aby odciążyć budżety gminne z zadań, które nie są ich zadaniami własnymi?
Jak wygląda obecna współpraca Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z Policją oraz Polskim Związkiem Łowieckim w zakresie natychmiastowego zabezpieczania zwierząt powypadkowych i czy planowane jest stworzenie całodobowych, rządowych linii interwencyjnych dla takich przypadków?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10669 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.0500.63.2026.MK
4455165.18457707.14925895
Warszawa, 05-08-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr K10INT18010 Posłanki na Sejm RP
Pani Ewy Szymanowskiej, przekazaną do MKiŚ przez KPRM
Temat: Finansowanie oraz organizacja opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami
powypadkowymi.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posłanki na Sejm RP Pani Ewy Szymanowskiej w sprawie
finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami
powypadkowymi, po uzyskaniu stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministra
Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedstawiam następujące informacje.
Sposób postępowania w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt regulują przede
wszystkim przepisy ustawy o ochronie zwierząt [1]. Zgodnie z art. 25 tej ustawy prowadzący
pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości,
do zapewnienia mu stosownej pomocy lub w przypadku konieczności uśmiercenia –
do zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa w art. 33 ust. 3 wspomnianej ustawy1.
Każda z tych służb jest uprawniona do stwierdzenia potrzeby uśmiercenia zwierzęcia w celu
zakończenia jego cierpień. Na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, w razie
zaistnienia takiej konieczności, czynności tej dokonuje się poprzez podanie środka
usypiającego (przez lekarza weterynarii) albo poprzez zastrzelenie zwierzęcia dzikiego
(przez osobę uprawnioną do użycia broni palnej).
Jednocześnie, jeżeli ranne zwierzę stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego
(przykład – pozostawione na poboczu może ponownie wejść na drogę), wskazane jest
powiadomienie o tym zdarzeniu Policji, do której obowiązków należy czuwanie
nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy -
Prawo o ruchu drogowym [2]. Policja powinna w takim przypadku podjąć działania związane
z zabezpieczeniem rannego zwierzęcia.
Wszelkie działania podejmowane wobec gatunków chronionych (np. wilków) powinny
odbywać się zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o ochronie przyrody [3], które
regulują procedury mające na celu zapewnienie ochrony cennych gatunków. Rozporządzenie
1 Tj. lekarza weterynarii, członka Polskiego Związku Łowieckiego, inspektora organizacji społecznej, której
statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, funkcjonariusza Policji, straży ochrony kolei, straży gminnej,
Straży Granicznej, pracownika Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnika Państwowej Straży
Łowieckiej, strażnika łowieckiego lub strażnika Państwowej Straży Rybackiej.
-- 1 of 4 --
Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt [4] zawiera wykaz gatunków
zwierząt objętych taką ochroną. Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody
oraz § 6 ust.1 pkt 1 ww. rozporządzenia, zabronione jest umyślne zabijanie dziko
występujących zwierząt gatunków objętych ochroną. Uśpienie lub zastrzelenie takiego
zwierzęcia, które było uczestnikiem zdarzenia drogowego, wymaga w związku
z tym uzyskania wcześniejszego zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska
(dalej: „GDOŚ”) albo regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Niemniej w sytuacjach nagłych, wymagających podjęcia natychmiastowej interwencji –
gdy niezbędne jest niezwłoczne wykonanie czynności zakazanej (tj. uśmiercenia zwierzęcia
będącego przedstawicielem gatunku objętego ochroną) stosowne zezwolenie może zostać
wydane ustnie w oparciu o art. 14 § 2 KPA [5]. Należy wówczas skontaktować się
telefonicznie z GDOŚ pod dedykowanym numerem telefonu podanym na stronie
internetowej urzędu https://www.gov.pl/web/gdos/kontakt. W przypadku decyzji ustnej,
w późniejszym terminie spisywany jest protokół z jej wydania.
Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty (zgodnie
z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym [6]). Wspomniane potrzeby dotyczą
również spraw ochrony przyrody. Ochrona przyrody polega m.in. na zachowaniu składników
przyrody, w tym dziko występujących zwierząt oraz zwierząt objętych ochroną gatunkową
(zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Ochrona przyrody obejmuje wszelkie
działania, które zapobiegają zmniejszaniu się populacji dzikich zwierząt – zatem również
działania polegające na udzielaniu pomocy w incydentalnych przypadkach o charakterze
lokalnym, jeżeli zwierzę można uratować. Skoro do zadań własnych gminy należą zadania
w zakresie ochrony przyrody, można uznać, że do zadań gminy należy również udzielanie
pomocy dzikim zwierzętom przebywającym na terenie gminy, w szczególności poprzez
zorganizowanie akcji ratunkowych lub zapewnienie transportu zwierząt do ośrodków
rehabilitacji zwierząt. Wykaz wszystkich takich ośrodków jest dostępny na stronie
internetowej GDOŚ.
Zgodnie z art. 163 i 164 pkt 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zadania publiczne nie
zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla innych organów władz publicznych lub innych
jednostek samorządu terytorialnego wykonuje gmina. Określając rolę ustrojową i zadania
publiczne samorządu terytorialnego, Konstytucja wprowadza bardzo istotną zasadę
domniemania jego właściwości. Zgodnie z treścią przytoczonych przepisów inne niż gmina
organy władzy publicznej mają wyraźnie określone i sprecyzowane kompetencje w zakresie
administracji terenowej. W przypadku zaistnienia spraw spornych przyjmuje się zatem
domniemanie, że w kwestiach niezastrzeżonych ustawowo dla innych władz i organów
właściwe są organy samorządu terytorialnego – konkretnie samorządu gminnego.
Art. 11a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zobowiązuje rady gmin do corocznego uchwalania
programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
Zgodnie z art. 11a ust. 2 pkt 8 tej ustawy jednym z elementów tego programu jest
zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych
z udziałem zwierząt. Ustawa ta nie precyzuje, jakich zwierząt dotyczy ww. program. Żaden
przepis nie wyklucza z tego programu zwierząt dzikich, zatem ma on zastosowanie
-- 2 of 4 --
do wszystkich zwierząt. W związku z tym ważne jest – po pierwsze – opracowanie i przyjęcie
takich programów przez wszystkie gminy, a po drugie – zawieranie umów z lekarzami
weterynarii świadczącymi wskazane w wymienionych przepisach usługi. Udostępnianie
danych kontaktowych tych osób do wiadomości podmiotów zaangażowanych w działania
na miejscu zdarzeń z udziałem zwierząt umożliwia natomiast szybkie i profesjonalne
ograniczanie ich cierpienia.
Art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt stanowi, że ww. program zawiera wskazanie
wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób
wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina.
Wiodąca rola gminy w podejmowaniu działań związanych z udzieleniem pomocy dzikiemu
zwierzęciu wynika, jak wskazała Najwyższa Izba Kontroli w informacji o wynikach kontroli
nr P/19/066 „Postępowanie ze zwierzętami wolno żyjącymi (dzikimi) na terenie miast”2,
z lokalnego charakteru przypadków, w których udzielenie pomocy zwierzęciu dzikiemu
będzie konieczne. Przyjąć należy zatem, że w zakresie kompetencji gminy pozostaje
m.in. udzielanie pomocy zwierzętom dzikim przebywającym na jej terenie, w szczególności
poprzez podejmowanie interwencji ratunkowych (w tym transportu do ośrodków leczenia
i rehabilitacji) oraz zapewnienie opieki weterynaryjnej. Potwierdza to dyspozycja art. 4
ustawy o ochronie przyrody, wskazując obowiązki organów administracji publicznej
w zakresie ochrony przyrody.
Ponadto w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, dbałość o przyrodę jest
obowiązkiem nie tylko organów administracji publicznej, ale też osób fizycznych.
Na podstawie § 9 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt, w przypadku chwytania objętych ochroną zwierząt rannych
lub osłabionych w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i przemieszczania do ośrodków
rehabilitacji zwierząt, nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia organów ochrony przyrody.
Przepis ten ma na celu umożliwienie podjęcia działań bezpośrednim świadkom zdarzeń
z udziałem rannych zwierząt.
W opinii Ministerstwa Klimatu i Środowiska przywołane przepisy jednoznacznie określają
tryb postępowania w przypadku potrącenia zwierzęcia przez pojazd mechaniczny. Pomimo
że obowiązek zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej oraz pokrywania kosztów tej
opieki w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt został uregulowany
w obowiązujących przepisach, Zespół do spraw zmian systemowych w łowiectwie powołany
przez Ministra Klimatu i Środowiska, wskazuje na potrzebę zwiększenia przejrzystości
regulacji w tym zakresie poprzez jednoznaczne określenie podmiotów odpowiedzialnych
za podejmowanie działań w poszczególnych sytuacjach. Należy przy tym zauważyć,
że postulowane zmiany wymagają nowelizacji więcej niż jednej ustawy, w tym również aktów
prawnych pozostających we właściwości innych resortów.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało, że na chwilę obecną nie są planowane
prace nad zmianą przepisów ustawy o ochronie zwierząt w odniesieniu do postępowania
ze zwierzętami, które ucierpiały w zdarzeniach drogowych.
2 Nr ewid. 173/2019/P/19/066/LBY.
-- 3 of 4 --
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował natomiast, że zagadnienia
dotyczące organizacji oraz finansowania opieki weterynaryjnej nad rannymi dzikimi
zwierzętami pozostają poza zakresem właściwości tego resortu.
Podstawa prawna:
[1] Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1580 z późn.
zm.), dalej: „ustawa o ochronie zwierząt”.
[2] Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251
z późn. zm.), dalej: „ustawa – Prawo o ruchu drogowym”.
[3] Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13
z późn. zm.), dalej: „ustawa o ochronie przyrody”.
[4] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
[5] Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2025 r. poz. 1691), dalej: „KPA”.
[6] Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2026 r. poz. 662), dalej:
„ustawa o samorządzie gminnym”.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.0500.63.2026.MK
4455165.18457707.14925895
Warszawa, 05-08-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr K10INT18010 Posłanki na Sejm RP
Pani Ewy Szymanowskiej, przekazaną do MKiŚ przez KPRM
Temat: Finansowanie oraz organizacja opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami
powypadkowymi.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Posłanki na Sejm RP Pani Ewy Szymanowskiej w sprawie
finansowania oraz organizacji opieki weterynaryjnej nad dzikimi zwierzętami
powypadkowymi, po uzyskaniu stanowiska Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministra
Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedstawiam następujące informacje.
Sposób postępowania w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt regulują przede
wszystkim przepisy ustawy o ochronie zwierząt [1]. Zgodnie z art. 25 tej ustawy prowadzący
pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości,
do zapewnienia mu stosownej pomocy lub w przypadku konieczności uśmiercenia –
do zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa w art. 33 ust. 3 wspomnianej ustawy1.
Każda z tych służb jest uprawniona do stwierdzenia potrzeby uśmiercenia zwierzęcia w celu
zakończenia jego cierpień. Na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o ochronie zwierząt, w razie
zaistnienia takiej konieczności, czynności tej dokonuje się poprzez podanie środka
usypiającego (przez lekarza weterynarii) albo poprzez zastrzelenie zwierzęcia dzikiego
(przez osobę uprawnioną do użycia broni palnej).
Jednocześnie, jeżeli ranne zwierzę stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego
(przykład – pozostawione na poboczu może ponownie wejść na drogę), wskazane jest
powiadomienie o tym zdarzeniu Policji, do której obowiązków należy czuwanie
nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy -
Prawo o ruchu drogowym [2]. Policja powinna w takim przypadku podjąć działania związane
z zabezpieczeniem rannego zwierzęcia.
Wszelkie działania podejmowane wobec gatunków chronionych (np. wilków) powinny
odbywać się zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o ochronie przyrody [3], które
regulują procedury mające na celu zapewnienie ochrony cennych gatunków. Rozporządzenie
1 Tj. lekarza weterynarii, członka Polskiego Związku Łowieckiego, inspektora organizacji społecznej, której
statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, funkcjonariusza Policji, straży ochrony kolei, straży gminnej,
Straży Granicznej, pracownika Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnika Państwowej Straży
Łowieckiej, strażnika łowieckiego lub strażnika Państwowej Straży Rybackiej.
-- 1 of 4 --
Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt [4] zawiera wykaz gatunków
zwierząt objętych taką ochroną. Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody
oraz § 6 ust.1 pkt 1 ww. rozporządzenia, zabronione jest umyślne zabijanie dziko
występujących zwierząt gatunków objętych ochroną. Uśpienie lub zastrzelenie takiego
zwierzęcia, które było uczestnikiem zdarzenia drogowego, wymaga w związku
z tym uzyskania wcześniejszego zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska
(dalej: „GDOŚ”) albo regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
Niemniej w sytuacjach nagłych, wymagających podjęcia natychmiastowej interwencji –
gdy niezbędne jest niezwłoczne wykonanie czynności zakazanej (tj. uśmiercenia zwierzęcia
będącego przedstawicielem gatunku objętego ochroną) stosowne zezwolenie może zostać
wydane ustnie w oparciu o art. 14 § 2 KPA [5]. Należy wówczas skontaktować się
telefonicznie z GDOŚ pod dedykowanym numerem telefonu podanym na stronie
internetowej urzędu https://www.gov.pl/web/gdos/kontakt. W przypadku decyzji ustnej,
w późniejszym terminie spisywany jest protokół z jej wydania.
Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty (zgodnie
z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym [6]). Wspomniane potrzeby dotyczą
również spraw ochrony przyrody. Ochrona przyrody polega m.in. na zachowaniu składników
przyrody, w tym dziko występujących zwierząt oraz zwierząt objętych ochroną gatunkową
(zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Ochrona przyrody obejmuje wszelkie
działania, które zapobiegają zmniejszaniu się populacji dzikich zwierząt – zatem również
działania polegające na udzielaniu pomocy w incydentalnych przypadkach o charakterze
lokalnym, jeżeli zwierzę można uratować. Skoro do zadań własnych gminy należą zadania
w zakresie ochrony przyrody, można uznać, że do zadań gminy należy również udzielanie
pomocy dzikim zwierzętom przebywającym na terenie gminy, w szczególności poprzez
zorganizowanie akcji ratunkowych lub zapewnienie transportu zwierząt do ośrodków
rehabilitacji zwierząt. Wykaz wszystkich takich ośrodków jest dostępny na stronie
internetowej GDOŚ.
Zgodnie z art. 163 i 164 pkt 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zadania publiczne nie
zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla innych organów władz publicznych lub innych
jednostek samorządu terytorialnego wykonuje gmina. Określając rolę ustrojową i zadania
publiczne samorządu terytorialnego, Konstytucja wprowadza bardzo istotną zasadę
domniemania jego właściwości. Zgodnie z treścią przytoczonych przepisów inne niż gmina
organy władzy publicznej mają wyraźnie określone i sprecyzowane kompetencje w zakresie
administracji terenowej. W przypadku zaistnienia spraw spornych przyjmuje się zatem
domniemanie, że w kwestiach niezastrzeżonych ustawowo dla innych władz i organów
właściwe są organy samorządu terytorialnego – konkretnie samorządu gminnego.
Art. 11a ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt zobowiązuje rady gmin do corocznego uchwalania
programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt.
Zgodnie z art. 11a ust. 2 pkt 8 tej ustawy jednym z elementów tego programu jest
zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych
z udziałem zwierząt. Ustawa ta nie precyzuje, jakich zwierząt dotyczy ww. program. Żaden
przepis nie wyklucza z tego programu zwierząt dzikich, zatem ma on zastosowanie
-- 2 of 4 --
do wszystkich zwierząt. W związku z tym ważne jest – po pierwsze – opracowanie i przyjęcie
takich programów przez wszystkie gminy, a po drugie – zawieranie umów z lekarzami
weterynarii świadczącymi wskazane w wymienionych przepisach usługi. Udostępnianie
danych kontaktowych tych osób do wiadomości podmiotów zaangażowanych w działania
na miejscu zdarzeń z udziałem zwierząt umożliwia natomiast szybkie i profesjonalne
ograniczanie ich cierpienia.
Art. 11a ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt stanowi, że ww. program zawiera wskazanie
wysokości środków finansowych przeznaczonych na jego realizację oraz sposób
wydatkowania tych środków. Koszty realizacji programu ponosi gmina.
Wiodąca rola gminy w podejmowaniu działań związanych z udzieleniem pomocy dzikiemu
zwierzęciu wynika, jak wskazała Najwyższa Izba Kontroli w informacji o wynikach kontroli
nr P/19/066 „Postępowanie ze zwierzętami wolno żyjącymi (dzikimi) na terenie miast”2,
z lokalnego charakteru przypadków, w których udzielenie pomocy zwierzęciu dzikiemu
będzie konieczne. Przyjąć należy zatem, że w zakresie kompetencji gminy pozostaje
m.in. udzielanie pomocy zwierzętom dzikim przebywającym na jej terenie, w szczególności
poprzez podejmowanie interwencji ratunkowych (w tym transportu do ośrodków leczenia
i rehabilitacji) oraz zapewnienie opieki weterynaryjnej. Potwierdza to dyspozycja art. 4
ustawy o ochronie przyrody, wskazując obowiązki organów administracji publicznej
w zakresie ochrony przyrody.
Ponadto w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, dbałość o przyrodę jest
obowiązkiem nie tylko organów administracji publicznej, ale też osób fizycznych.
Na podstawie § 9 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt, w przypadku chwytania objętych ochroną zwierząt rannych
lub osłabionych w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i przemieszczania do ośrodków
rehabilitacji zwierząt, nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia organów ochrony przyrody.
Przepis ten ma na celu umożliwienie podjęcia działań bezpośrednim świadkom zdarzeń
z udziałem rannych zwierząt.
W opinii Ministerstwa Klimatu i Środowiska przywołane przepisy jednoznacznie określają
tryb postępowania w przypadku potrącenia zwierzęcia przez pojazd mechaniczny. Pomimo
że obowiązek zapewnienia całodobowej opieki weterynaryjnej oraz pokrywania kosztów tej
opieki w przypadku zdarzeń drogowych z udziałem zwierząt został uregulowany
w obowiązujących przepisach, Zespół do spraw zmian systemowych w łowiectwie powołany
przez Ministra Klimatu i Środowiska, wskazuje na potrzebę zwiększenia przejrzystości
regulacji w tym zakresie poprzez jednoznaczne określenie podmiotów odpowiedzialnych
za podejmowanie działań w poszczególnych sytuacjach. Należy przy tym zauważyć,
że postulowane zmiany wymagają nowelizacji więcej niż jednej ustawy, w tym również aktów
prawnych pozostających we właściwości innych resortów.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało, że na chwilę obecną nie są planowane
prace nad zmianą przepisów ustawy o ochronie zwierząt w odniesieniu do postępowania
ze zwierzętami, które ucierpiały w zdarzeniach drogowych.
2 Nr ewid. 173/2019/P/19/066/LBY.
-- 3 of 4 --
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował natomiast, że zagadnienia
dotyczące organizacji oraz finansowania opieki weterynaryjnej nad rannymi dzikimi
zwierzętami pozostają poza zakresem właściwości tego resortu.
Podstawa prawna:
[1] Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1580 z późn.
zm.), dalej: „ustawa o ochronie zwierząt”.
[2] Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251
z późn. zm.), dalej: „ustawa – Prawo o ruchu drogowym”.
[3] Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2026 r. poz. 13
z późn. zm.), dalej: „ustawa o ochronie przyrody”.
[4] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
[5] Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.
z 2025 r. poz. 1691), dalej: „KPA”.
[6] Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2026 r. poz. 662), dalej:
„ustawa o samorządzie gminnym”.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --