Interpelacja nr 18005
Interpelacja w sprawie podjęcia działań zmierzających do zwiększenia oraz systemowej waloryzacji algorytmu finansowania zakładów aktywności zawodowej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (70%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie podjęcia działań zmierzających do zwiększenia oraz systemowej waloryzacji algorytmu finansowania zakładów aktywności zawodowej
Interpelacja nr 18005
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie podjęcia działań zmierzających do zwiększenia oraz systemowej waloryzacji algorytmu finansowania zakładów aktywności zawodowej
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Krystyna Sibińska, Piotr Głowski, Jarosław Urbaniak, Zofia Czernow
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji finansowej zakładów aktywności zawodowej oraz potrzeby podjęcia działań prowadzących do zwiększenia wysokości środków przeznaczanych na ich funkcjonowanie oraz wprowadzenia trwałego mechanizmu ich waloryzacji.
Zakłady aktywności zawodowej są jednym z kluczowych instrumentów polityki państwa w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami. Ich funkcjonowanie opiera się na modelu łączącym aktywizację zawodową, rehabilitację i przygotowanie do możliwie samodzielnego uczestnictwa w życiu społecznym i rynku pracy. ZAZ zatrudniają osoby wymagające szczególnego wsparcia i tworzą miejsca pracy tam, gdzie rynek komercyjny często pozostaje niedostępny.
Z informacji przekazywanych przez przedstawicieli zakładów aktywności zawodowej, jednostki samorządu terytorialnego oraz środowiska działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami wynika jednak, że obecny model finansowania przestaje odpowiadać rzeczywistym kosztom prowadzenia działalności.
W ostatnich latach znacząco wzrosły koszty wynagrodzeń, w tym wynikające ze wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę, koszty energii, transportu, usług zewnętrznych, materiałów, utrzymania infrastruktury oraz zapewnienia wsparcia rehabilitacyjnego i specjalistycznego. Jednocześnie finansowanie działalności ZAZ nie zostało wyposażone w automatyczny i przewidywalny mechanizm dostosowywania wysokości środków do zmian kosztowych. Obowiązujące przepisy określają zakres kosztów kwalifikowanych, jednak nie przewidują systemowej waloryzacji algorytmu finansowania.
W praktyce prowadzi to do zwiększania udziału środków własnych organizatorów, ograniczania inwestycji rozwojowych oraz narastającego ryzyka pogorszenia jakości świadczonego wsparcia i utraty stabilności zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami.
W ocenie wielu podmiotów prowadzących ZAZ brak mechanizmu indeksacji powoduje, że coroczny wzrost kosztów nie znajduje odzwierciedlenia w wysokości dostępnych środków publicznych, co utrudnia planowanie działalności i ogranicza możliwość tworzenia nowych miejsc aktywizacji zawodowej.
Skuteczna polityka zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami wymaga nie tylko utrzymania istniejących instrumentów wsparcia, ale także zapewnienia ich realnej stabilności finansowej. Brak mechanizmu waloryzacji może prowadzić do stopniowego osłabiania potencjału zakładów aktywności zawodowej i ograniczenia dostępu do tej formy aktywizacji dla osób wymagających największego wsparcia.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie analizy dotyczące adekwatności obowiązującego modelu finansowania zakładów aktywności zawodowej do rzeczywistych kosztów ich funkcjonowania?
Czy rozważane jest wprowadzenie ustawowego lub wykonawczego mechanizmu corocznej waloryzacji finansowania ZAZ?
Czy ministerstwo analizuje możliwość powiązania wysokości finansowania z obiektywnym wskaźnikiem ekonomicznym – w szczególności wzrostem minimalnego wynagrodzenia, wskaźnikiem inflacji lub wskaźnikiem wzrostu kosztów funkcjonowania jednostek realizujących zadania społeczne?
Czy prowadzone są konsultacje ze środowiskiem ZAZ, samorządami województw oraz organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami dotyczące zmian systemowych w modelu finansowania?
Czy ministerstwo rozważa opracowanie wieloletniego modelu finansowania zakładów aktywności zawodowej zapewniającego przewidywalność funkcjonowania i możliwość ich dalszego rozwoju?
Z poważaniem
Interpelacja nr 18005
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie podjęcia działań zmierzających do zwiększenia oraz systemowej waloryzacji algorytmu finansowania zakładów aktywności zawodowej
Zgłaszający: Maria Małgorzata Janyska, Krystyna Sibińska, Piotr Głowski, Jarosław Urbaniak, Zofia Czernow
Data wpływu: 22-06-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji finansowej zakładów aktywności zawodowej oraz potrzeby podjęcia działań prowadzących do zwiększenia wysokości środków przeznaczanych na ich funkcjonowanie oraz wprowadzenia trwałego mechanizmu ich waloryzacji.
Zakłady aktywności zawodowej są jednym z kluczowych instrumentów polityki państwa w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami. Ich funkcjonowanie opiera się na modelu łączącym aktywizację zawodową, rehabilitację i przygotowanie do możliwie samodzielnego uczestnictwa w życiu społecznym i rynku pracy. ZAZ zatrudniają osoby wymagające szczególnego wsparcia i tworzą miejsca pracy tam, gdzie rynek komercyjny często pozostaje niedostępny.
Z informacji przekazywanych przez przedstawicieli zakładów aktywności zawodowej, jednostki samorządu terytorialnego oraz środowiska działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami wynika jednak, że obecny model finansowania przestaje odpowiadać rzeczywistym kosztom prowadzenia działalności.
W ostatnich latach znacząco wzrosły koszty wynagrodzeń, w tym wynikające ze wzrostu minimalnego wynagrodzenia za pracę, koszty energii, transportu, usług zewnętrznych, materiałów, utrzymania infrastruktury oraz zapewnienia wsparcia rehabilitacyjnego i specjalistycznego. Jednocześnie finansowanie działalności ZAZ nie zostało wyposażone w automatyczny i przewidywalny mechanizm dostosowywania wysokości środków do zmian kosztowych. Obowiązujące przepisy określają zakres kosztów kwalifikowanych, jednak nie przewidują systemowej waloryzacji algorytmu finansowania.
W praktyce prowadzi to do zwiększania udziału środków własnych organizatorów, ograniczania inwestycji rozwojowych oraz narastającego ryzyka pogorszenia jakości świadczonego wsparcia i utraty stabilności zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami.
W ocenie wielu podmiotów prowadzących ZAZ brak mechanizmu indeksacji powoduje, że coroczny wzrost kosztów nie znajduje odzwierciedlenia w wysokości dostępnych środków publicznych, co utrudnia planowanie działalności i ogranicza możliwość tworzenia nowych miejsc aktywizacji zawodowej.
Skuteczna polityka zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami wymaga nie tylko utrzymania istniejących instrumentów wsparcia, ale także zapewnienia ich realnej stabilności finansowej. Brak mechanizmu waloryzacji może prowadzić do stopniowego osłabiania potencjału zakładów aktywności zawodowej i ograniczenia dostępu do tej formy aktywizacji dla osób wymagających największego wsparcia.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie analizy dotyczące adekwatności obowiązującego modelu finansowania zakładów aktywności zawodowej do rzeczywistych kosztów ich funkcjonowania?
Czy rozważane jest wprowadzenie ustawowego lub wykonawczego mechanizmu corocznej waloryzacji finansowania ZAZ?
Czy ministerstwo analizuje możliwość powiązania wysokości finansowania z obiektywnym wskaźnikiem ekonomicznym – w szczególności wzrostem minimalnego wynagrodzenia, wskaźnikiem inflacji lub wskaźnikiem wzrostu kosztów funkcjonowania jednostek realizujących zadania społeczne?
Czy prowadzone są konsultacje ze środowiskiem ZAZ, samorządami województw oraz organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami dotyczące zmian systemowych w modelu finansowania?
Czy ministerstwo rozważa opracowanie wieloletniego modelu finansowania zakładów aktywności zawodowej zapewniającego przewidywalność funkcjonowania i możliwość ich dalszego rozwoju?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4939 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.396.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje nr 18005 Pani Posłanki Marii Małgorzaty Janyskiej wraz
z grupą posłów, w sprawie podjęcia działań zmierzających do zwiększenia oraz systemowej
waloryzacji algorytmu finansowania zakładów aktywności zawodowej, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że 4 marca 2026 r. weszła w życie wychodząca naprzeciw oczekiwaniom
i postulatom środowisk reprezentujących zakłady aktywności zawodowej nowelizacja
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania
środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom
wojewódzkim i powiatowym (Dz.U. 2026 poz. 260).
Nowelizacją podniesiono dofinansowanie kosztów rocznego pobytu osoby
z niepełnosprawnością zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności zatrudnionej w zakładzie aktywności zawodowej z kwoty 38 000 zł
w 2025 r. do 39 000 zł w 2026 r. i w latach następnych.
Zakłady aktywności zawodowej korzystają również z dofinansowania udzielonego przez
PFRON do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnościami zgodnie z art. 26a ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych.
Warto nadmienić, że ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz.
1961) zwiększono dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników z
niepełnosprawnościami, w tym również pracowników zakładów aktywności zawodowej.
Zgodnie z nowym brzmieniem art. 26a ww. ustawy miesięczne dofinansowanie do
wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami wynosi:
— 2760 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do znacznego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 2400 zł);
— 1550 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności (przed nowelizacją 1350 zł);
— 575 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do lekkiego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 500 zł).
W odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami z orzeczoną chorobą psychiczną,
upośledzeniem umysłowym, całościowym zaburzeniem rozwojowym lub epilepsją oraz
niewidomych, wspomniane kwoty zwiększono do:
— 1380 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do znacznego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 1200 zł);
— 1035 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności (przed nowelizacją 900 zł);
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— 690 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do lekkiego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 600 zł).
Skutkiem wprowadzenia tych zmian jest poprawa funkcjonowania zakładów aktywności
zawodowej oraz zapewnienie możliwości dalszego rozwoju ich działalności. Ukształtowane
w ten sposób dofinansowanie rocznego pobytu osoby z niepełnosprawnością zaliczonej do
znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zatrudnionej w zakładzie
aktywności zawodowej oraz wysokość miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia
pracownika z niepełnosprawnością uwzględnia możliwości budżetowe Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w tym konieczność finansowania
pozostałych zadań na rzecz osób z niepełnosprawnościami realizowanych przez samorządy
powiatowe, jak również pozostałych obligatoryjnych zadań ustawowych realizowanych
przez PFRON.
Odnośnie do stałej waloryzacji dofinansowania rocznego pobytu jednego zatrudnionego
pracownika z niepełnosprawnością w zakładzie aktywności zawodowej należy wskazać, że
obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne w tym zakresie.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że pracodawcy z chronionego rynku pracy mogą korzystać
z dedykowanych im instrumentów wsparcia, takich jak zwolnienie z podatków, zwolnienie
z opłat (z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym) oraz możliwość
otrzymania wsparcia ze środków PFRON z przeznaczeniem na zasilenie zakładowego
funduszu aktywności.
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokłada
wszelkich starań, aby poszerzać obszar aktywizacji i włączenia społecznego osób
z niepełnosprawnościami oraz wzmacniać ich pozycję na rynku pracy. Wszystkie przesyłane
przez przedstawicieli środowiska uwagi i postulaty dotyczące tych obszarów są w resorcie
skrupulatnie analizowane i w miarę możliwości uwzględniane przy projektowaniu zmian
systemowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.396.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacje nr 18005 Pani Posłanki Marii Małgorzaty Janyskiej wraz
z grupą posłów, w sprawie podjęcia działań zmierzających do zwiększenia oraz systemowej
waloryzacji algorytmu finansowania zakładów aktywności zawodowej, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że 4 marca 2026 r. weszła w życie wychodząca naprzeciw oczekiwaniom
i postulatom środowisk reprezentujących zakłady aktywności zawodowej nowelizacja
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 maja 2003 r. w sprawie algorytmu przekazywania
środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorządom
wojewódzkim i powiatowym (Dz.U. 2026 poz. 260).
Nowelizacją podniesiono dofinansowanie kosztów rocznego pobytu osoby
z niepełnosprawnością zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia
niepełnosprawności zatrudnionej w zakładzie aktywności zawodowej z kwoty 38 000 zł
w 2025 r. do 39 000 zł w 2026 r. i w latach następnych.
Zakłady aktywności zawodowej korzystają również z dofinansowania udzielonego przez
PFRON do wynagrodzeń osób z niepełnosprawnościami zgodnie z art. 26a ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych.
Warto nadmienić, że ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz.
1961) zwiększono dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników z
niepełnosprawnościami, w tym również pracowników zakładów aktywności zawodowej.
Zgodnie z nowym brzmieniem art. 26a ww. ustawy miesięczne dofinansowanie do
wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami wynosi:
— 2760 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do znacznego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 2400 zł);
— 1550 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności (przed nowelizacją 1350 zł);
— 575 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do lekkiego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 500 zł).
W odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami z orzeczoną chorobą psychiczną,
upośledzeniem umysłowym, całościowym zaburzeniem rozwojowym lub epilepsją oraz
niewidomych, wspomniane kwoty zwiększono do:
— 1380 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do znacznego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 1200 zł);
— 1035 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do umiarkowanego
stopnia niepełnosprawności (przed nowelizacją 900 zł);
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— 690 zł w przypadku osób z niepełnosprawnością zaliczonych do lekkiego stopnia
niepełnosprawności (przed nowelizacją 600 zł).
Skutkiem wprowadzenia tych zmian jest poprawa funkcjonowania zakładów aktywności
zawodowej oraz zapewnienie możliwości dalszego rozwoju ich działalności. Ukształtowane
w ten sposób dofinansowanie rocznego pobytu osoby z niepełnosprawnością zaliczonej do
znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zatrudnionej w zakładzie
aktywności zawodowej oraz wysokość miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia
pracownika z niepełnosprawnością uwzględnia możliwości budżetowe Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w tym konieczność finansowania
pozostałych zadań na rzecz osób z niepełnosprawnościami realizowanych przez samorządy
powiatowe, jak również pozostałych obligatoryjnych zadań ustawowych realizowanych
przez PFRON.
Odnośnie do stałej waloryzacji dofinansowania rocznego pobytu jednego zatrudnionego
pracownika z niepełnosprawnością w zakładzie aktywności zawodowej należy wskazać, że
obecnie nie są prowadzone prace legislacyjne w tym zakresie.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że pracodawcy z chronionego rynku pracy mogą korzystać
z dedykowanych im instrumentów wsparcia, takich jak zwolnienie z podatków, zwolnienie
z opłat (z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym) oraz możliwość
otrzymania wsparcia ze środków PFRON z przeznaczeniem na zasilenie zakładowego
funduszu aktywności.
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokłada
wszelkich starań, aby poszerzać obszar aktywizacji i włączenia społecznego osób
z niepełnosprawnościami oraz wzmacniać ich pozycję na rynku pracy. Wszystkie przesyłane
przez przedstawicieli środowiska uwagi i postulaty dotyczące tych obszarów są w resorcie
skrupulatnie analizowane i w miarę możliwości uwzględniane przy projektowaniu zmian
systemowych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --