Interpelacja w sprawie opinii Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach dotyczących projektów planów ogólnych w gm. Rajcza i gm. Ujsoły
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17969
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie opinii Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach dotyczących projektów planów ogólnych w gm. Rajcza i gm. Ujsoły
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 19-06-2026
Szanowna Pani Minister!
W imieniu mieszkańców oraz władz samorządowych gmin Rajcza i Ujsoły zwracam się do Pani w sprawie nowych planów ogólnych dla tych gmin oraz opinii wydawanych w tym zakresie przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Katowicach. Niniejsza interpelacja dotyczy wytycznych RDOŚ wskazujących na konieczność redukcji terenów budowlanych z uwagi na ochronę obszarów Natura 2000. Władze samorządowe gmin Rajcza i Ujsoły wskazują, że proponowana przez RDOŚ redukcja terenów budowlanych uderza w możliwość rozwoju tych miejscowości.
Samorządowcy podkreślają, że obecne plany zagospodarowania przestrzennego, w których te same tereny funkcjonowały jako budowlane, nie budziły wcześniej zastrzeżeń środowiskowych, a próba wymuszenia zmian przeznaczenia gruntów na rolne jest oceniana jako działanie o charakterze wstecznym.
Skala problemu jest znaczna, gdyż szacowane koszty ewentualnych odszkodowań dla mieszkańców za obniżenie wartości ich nieruchomości wynoszą w gminie Ujsoły od 251 do 334 mln zł, natomiast w gminie Rajcza kwota ta może sięgać nawet 1400 mln zł.
Wskazuje się również na problematyczność zapewnień o wypłatach odszkodowań przez Skarb Państwa, co przy dużej liczbie gmin posiadających obszary Natura 2000 w Polsce stawia pod znakiem zapytania realność tych rozwiązań oraz stabilność finansów publicznych.
W obliczu negatywnych opinii RDOŚ gminy podejmują kroki odwoławcze, jednak narastający konflikt utrudnia proces planistyczny i budzi niepokój mieszkańców, którzy obawiają się ograniczenia możliwości dysponowania własnością prywatną.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jak Ministerstwo Klimatu i Środowiska odnosi się do argumentu samorządowców, że narzucanie zmian przeznaczenia gruntów z budowlanych na rolne, które w poprzednich miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego nie budziły zastrzeżeń środowiskowych, jest działaniem o charakterze wstecznym?
Czy w ocenie resortu możliwe jest wypracowanie rozwiązań kompromisowych, w tym dopuszczenie zabudowy przy zwiększeniu wskaźników powierzchni biologicznie czynnej, zamiast całkowitego wyłączania terenów prywatnych z funkcji budowlanych?
Jakie kryteria merytoryczne stosuje RDOŚ w Katowicach przy ocenie wniosków gmin i czy uwzględniają one bilans społeczno-gospodarczy dla lokalnych społeczności?
Jakie mechanizmy wsparcia finansowego przewiduje resort dla gmin w sytuacji, gdy ograniczenia środowiskowe spowodują konieczność wypłaty wielomilionowych odszkodowań za utratę wartości działek budowlanych?
Czy ministerstwo podejmie się weryfikacji działań RDOŚ w tym regionie, aby uniknąć ryzyka trwałego ograniczenia potencjału rozwojowego tych gmin?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
20760 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Główny Konserwator Przyrody
Mikołaj Dorożała
DOP-WŚ.0500.51.2026.KB
4450865.18422257.14867096
Warszawa, 28-07-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację posłanki Małgorzaty Pępek nr K10INT17969
Temat: w sprawie opinii Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach
dotyczących projektów planów ogólnych w gm. Rajcza i gm. Ujsoły
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT17969 posłanki Małgorzaty Pępek przekazuję
odpowiedź w sprawie działań Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach,
dalej: „RDOŚ w Katowicach”, przy uzgadnianiu i opiniowaniu planów ogólnych gmin: Rajcza
i Ujsoły, w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Powierzchnia lądowa Polski w około 40% objęta jest formami ochrony przyrody
wymienionymi w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody1. Uzgodnienie
projektów planów ogólnych gmin (dalej: „POG”), z regionalnymi dyrektorami ochrony
środowiska (dalej: „RDOŚ”), jest ograniczone tylko do projektów, które znajdują się
w obszarze następujących form ochrony przyrody:
rezerwaty przyrody,
parki krajobrazowe,
obszary chronionego krajobrazu,
obszary Natura 2000.
Wskazywany przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast termin na uzgodnienie
projektów POG wynosi minimalnie 14 a maksymalnie 30 dni. W tym czasie RDOŚ poddaje
analizie ustalenia projektu POG obejmującego terytorium całej gminy, o powierzchni wielu
hektarów, z uwarunkowaniami środowiskowymi. W zależności od liczby i rodzaju
istniejących na obszarze gminy form ochrony przyrody analizy te potrafią być bardzo
złożone.
Zgodnie z prowadzonymi przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej:
„GDOŚ”), zestawieniami przedłożonych do uzgodnienia projektów POG (na podstawie
1 (Dz. U. z 2026 r. poz. 13 z późn. zm.)
-- 1 of 7 --
danych uzyskanych od RDOŚ), do końca czerwca 2026 r. łącznie 1505 gmin wystąpiło
o uzgodnienie projektu POG. RDOŚ uzgodnił 1201 projektów POG, co oznacza, że uzgodnił
projekty POG dla większości gmin, które o to wystąpiły. Istotne jest również podkreślenie,
że na postanowienia RDOŚ odmawiające uzgodnienia projektów POG, do GDOŚ wpłynęły
tylko 24 zażalenia. W zdecydowanej większości rozstrzygnięć drugiej instancji utrzymano
rozstrzygnięcie RDOŚ (odmowę uzgodnienia POG), niekiedy jedynie zmieniając warunki na
jakich może nastąpić uzgodnienie. Tylko dwie sprawy zostały przekazane do ponownego
rozpoznania. Na etapie postępowania zażaleniowego nie został uzgodniony żaden projekt
POG.
Do RDOŚ w Katowicach do końca czerwca 2026 r. o uzgodnienie projektu POG wystąpiło
96 gmin (według danych Głównego Urzędu Statystycznego na 2025 r. w województwie
śląskim jest łącznie 167 gmin). Dla 66 gmin RDOŚ w Katowicach wydał postanowienie
uzgadniające, co stanowi blisko 70% pozytywnie rozpatrzonych wniosków o uzgodnienie.
Tylko 5 gmin, którym RDOŚ w Katowicach odmówił uzgodnienia projektu POG, złożyło
zażalenia do GDOŚ, z czego 3 zażalenia zostały rozpatrzone a rozstrzygnięcia
drugoinstancyjne podtrzymały odmowę uzgodnienia POG. Dwa zażalenia są w trakcie
rozpatrywania.
Poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji:
1. Jak Ministerstwo Klimatu i Środowiska odnosi się do argumentu samorządowców, że
narzucanie zmian przeznaczenia gruntów z budowlanych na rolne, które w poprzednich
miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego nie budziły zastrzeżeń
środowiskowych, jest działaniem o charakterze wstecznym?
GDOŚ oraz RDOŚ działają na podstawie i w granicach prawa. Należy podkreślić, iż organy
administracji publicznej, przestrzegając zasady praworządności, nie mogą odmawiać
stosowania obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 13ba ustawy z dnia 27 marca 2003 r.
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym2 (dalej: „u.p.z.p.”), ustalenia planów
ogólnych gmin określa się uwzględniając m.in. uwarunkowania rozwoju przestrzennego
gminy, w tym znajdujące się na obszarze gminy formy ochrony przyrody oraz ich otuliny3.
Ustalenia POG powinny być aktualne i odzwierciedlać istniejące uwarunkowania
środowiskowe4. W momencie wyznaczania stref planistycznych w POG w oparciu
o obowiązujące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego (dalej: „mpzp” / „plany
miejscowe”), należy stosować powyższe przepisy. Stosownie do art. 32 u.p.z.p. wójt,
burmistrz albo prezydent miasta w celu oceny aktualności mpzp dokonuje analizy zmian
w zagospodarowaniu przestrzennym gminy i jej wynik przekazuje radzie gminy. Rada gminy,
co najmniej raz w czasie swojej kadencji, bada wyniki ww. analizy i podejmuje uchwałę w
sprawie aktualności mpzp, a w przypadku uznania jej za nieaktualną, w całości lub w części,
podejmuje działania mające na celu zmianę mpzp. Powodem zmiany mpzp mogą być np:
wymagania ładu przestrzennego, czy zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu.
Może być to też spowodowane zmianą stanu prawnego danego terenu w sytuacji
ustanowienia na obszarze mpzp formy ochrony przyrody. Wówczas warunki mpzp należy
dostosować do obowiązujących ograniczeń związanych z tą formą ochrony przyrody.
2 (Dz. U. z 2026 r. poz. 538, z późn. zm.),
3 art. 13b pkt 3 lit. a u.p.z.p.,
4 art. 13ba i 13d u.p.z.p.,
-- 2 of 7 --
W przypadku uzgadniania projektów POG, problemy związane z obowiązującymi mpzp
i wymaganiami RDOŚ często wynikają właśnie z tego, że szereg planów miejscowych
zostało uchwalonych wiele lat temu. Część z nich powstała jeszcze przed utworzeniem
RDOŚ i wyznaczeniem obszarów Natura 2000, jak i innych form ochrony przyrody, oraz
przed rozpoznaniem cennych siedlisk przyrodniczych i gatunków podlegających ochronie.
Obecne przepisy, transponowane z prawa wspólnotowego, wymagają skutecznej ochrony
tych siedlisk oraz zachowania integralności obszarów Natura 2000. Uzgodnienie terenów
z przeznaczeniem pod zabudowę, wskazanych w projekcie POG, powinno być wynikiem
racjonalnej analizy, uwzględniającej istniejące uwarunkowania środowiskowe, co do
faktycznej możliwości zabudowy tych terenów w przyszłości. Jeśli z analizy i aktualnych
materiałów dowodowych wynika, że tereny przeznaczone w POG pod zabudowę mogą
mieć negatywny wpływ na środowisko lub na obszar Natura 2000, to mając na względzie
ochronę środowiska organy ochrony przyrody odmawiają uzgodnienia takiego projektu
POG. Podkreślenia wymaga, że organy te intencjonalnie nie wycofują się
z wcześniej uzgodnionych mpzp czy wydanych decyzji o warunkach zabudowy, ale stosują
się do obowiązujących przepisów dotyczących uzgadniania projektów POG mając na
względzie aktualny stan faktyczny środowiska i posiadaną o nim wiedzę, które nakazują jego
ochronę. Z powyższego wynika zasadność wyznaczania w POG stref otwartych na terenach,
które np. w obowiązujących mpzp zostały w przeszłości przeznaczone pod zabudowę.
Prawa inwestorów do zabudowy nieruchomości, które zostały nabyte w drodze uchwalenia
mpzp czy uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, są nienaruszalne jedynie w przypadku
zgodności ustaleń ww. aktów prawa miejscowego z przepisami odrębnymi na dalszym
etapie procedowania zamierzenia budowlanego. Dla większości inwestycji, w tym
budynków mieszkalnych, wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę lub zgłoszenie
budowy. Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane5 (dalej: „PB”), uzyskanie
pozwolenia na budowę jest obowiązkowe dla przedsięwzięć, które wymagają
przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub na obszar Natura 2000. Przed
wydaniem ww. pozwolenia sprawdzany jest stan faktyczny i prawny planowanego do
zainwestowania terenu, w tym wymagania ochrony środowiska. Natomiast do zgłoszenia
budowy należy dołączyć decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, jeśli jest wymagana.
Na mocy art. 30 ust. 7 pkt 2 PB organ administracji architektoniczno-budowlanej może
nałożyć, w drodze decyzji, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego
obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może
spowodować pogorszenie stanu środowiska. Przy analizie wpływu inwestycji na środowisko
lub na obszar Natura 2000 istotne znaczenie mają sytuacje, w których np. ustanowiono
formę ochrony przyrody już po uchwaleniu dla tego terenu mpzp lub wydaniu decyzji
o warunkach zabudowy, czy wykonano dokumentację uzupełniającą stan wiedzy
o chronionych siedliskach i gatunkach oraz potwierdzającą ich występowanie na tym
terenie. Zatem wedle przepisów PB nie powinna zostać dopuszczona do budowy
inwestycja, która może znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko lub na obszar
Natura 2000, nawet jeśli w aktach planowania przestrzennego działka jest przeznaczona
pod zabudowę.
2. Czy w ocenie resortu możliwe jest wypracowanie rozwiązań kompromisowych, w tym
dopuszczenie zabudowy przy zwiększeniu wskaźników powierzchni biologicznie czynnej,
zamiast całkowitego wyłączania terenów prywatnych z funkcji budowlanych?
5 (Dz. U. z 2026 r. poz. 524 z późn. zm.),
-- 3 of 7 --
Mnogość form ochrony przyrody oraz różnorodność siedlisk czy gatunków w skali kraju,
determinuje konieczność zastosowania indywidualnego podejścia przy uzgadnianiu
poszczególnych projektów POG. Z tego względu zasady ochrony przyrody na terenach
objętych ochroną nie mogą mieć charakteru ogólnego prowadzącego do szablonowych
działań. Organy ochrony przyrody analizując projekty POG kierują się zasadą: zmiana
zagospodarowania terenu przez zabudowę jest dopuszczalna w miejscach,
w których nie będzie generowała negatywnych skutków dla środowiska. Dopuszczenie
zabudowy na terenie z wyznaczonym wysokim wskaźnikiem powierzchni biologicznie
czynnej (dalej: „PBC”), nie w każdej sytuacji jest możliwym rozwiązaniem
kompromisowym. Przykładowo na obszarach Natura 2000 za niedopuszczalne należy
uznać wprowadzenie zabudowy na terenie, na którym występuje chronione siedlisko
przyrodnicze, które jest przedmiotem ochrony obszaru Natura 2000, gdyż posadowienie
zabudowy doprowadzi do jego fizycznego zniszczenia i ograniczenia terenu, w którym
mogłoby się naturalnie rozwijać lub odtworzyć. W takiej sytuacji, w zależności od
znaczenia i zasięgu tego siedliska, jak i strefy planistycznej, organy ochrony środowiska
wskazują na konieczność modyfikacji granic strefy planistycznej poza granicami siedliska
albo całościową zmianę strefy na strefę otwartą. Ustalenie wysokiego wskaźnika PBC w
przypadku chronionych siedlisk przyrodniczych pozostaje bez większego znaczenia,
bowiem wskaźnik ten nie odnosi się konkretnie do dokładnej lokalizacji siedliska, a całej
powierzchni wyznaczonej strefy planistycznej. Ponadto może prowadzić do fragmentacji
chronionego siedliska. W przypadku parków krajobrazowych i obszarów chronionego
krajobrazu analizowany jest wpływ wyznaczonych w projekcie POG ustaleń stref
planistycznych na cele utworzenia ww. form ochrony przyrody, obowiązujące na ich
terenach zakazy oraz wpływ zabudowy na dany obszar chroniony. Pod uwagę bierze się
również stan faktyczny czy ustalenia audytów krajobrazowych województw określające
krajobrazy priorytetowe, dominanty krajobrazowe czy osie widokowe. W przypadku
ochrony krajobrazowej wydaje się, że jest możliwe w szczególnych przypadkach
zastosowanie wysokiego wskaźnika PBC w celu ograniczenia negatywnego wpływu
ustaleń POG-u na walory krajobrazowe chronionego obszaru. Natomiast w rezerwatach
przyrody w strefach otwartych powinno się dążyć do zachowania terenów w stanie
niezmienionym. Wobec czego wskaźnik PBC powinien być określony na poziomie 100%,
ponieważ każdego rodzaju przekształcenie może wywołać negatywne skutki dla siedlisk
objętych ochroną.
3. Jakie kryteria merytoryczne stosuje RDOŚ w Katowicach przy ocenie wniosków gmin i czy
uwzględniają one bilans społeczno-gospodarczy dla lokalnych społeczności?
RDOŚ w Katowicach, jak i pozostałe RDOŚ-ie, uwzględniając zasadę proporcjonalności,
działają na podstawie i w granicach prawa. W kwestii rezerwatów przyrody, parków
krajobrazowych oraz obszarów chronionego krajobrazu RDOŚ analizuje ustalenia projektu
POG pod kątem nienaruszalności obowiązujących w ich granicach zakazów i wpływu
ustaleń na cele utworzenia ww. form ochrony przyrody, wyartykułowane w ustawie o
ochronie przyrody oraz aktach prawa miejscowego wydanych dla poszczególnych form.
Natomiast w odniesieniu do obszarów Natura 2000, RDOŚ sprawdza zgodność ustaleń
projektu POG z art. 33 ustawy o ochronie przyrody, w tym możliwy wpływ ustaleń POG na
chronione siedliska przyrodnicze czy lub gatunki roślin i zwierząt. Powód odmowy
uzgodnienia konkretnego projektu POG jest każdorazowo wyjaśniony w uzasadnieniu
postanowienia RDOŚ. Postanowienie określa również warunki na jakich uzgodnienie może
-- 4 of 7 --
nastąpić. RDOŚ-ie analizując projekty POG kierują się przede wszystkim zasadami ochrony
przyrody w oparciu o obowiązujące przepisy i rozważają te kwestie w zgodzie z aktualnym
stanem faktycznym, w tym z aktualnym stanem wiedzy przyrodniczej. Zatem do
kompetencji RDOŚ nie należy kwestia zachowania bilansu społeczno-gospodarczego w
projektach POG. Bilans ten powinien być zagwarantowany już w przedłożonym projekcie
POG (m.in. ustalenie realnego zapotrzebowania gminy na zabudowę mieszkaniową), przy
czym nie należy pominąć uwarunkowań środowiskowych. Należy zauważyć, że w wielu
projektach POG problemem jest wyznaczona zbyt duża powierzchnia terenów
przeznaczonych pod zabudowę, która często znacząco przekracza rzeczywiste potrzeby
wynikające z danych demograficznych – nawet o kilkaset czy kilka tysięcy procent.
Powodem tej sytuacji jest powszechne automatyczne przepisywanie ustaleń mpzp do
projektu POG, bez uprzedniej analizy realnych potrzeb mieszkaniowych gminy
w perspektywie przyszłych lat, a co istotniejsze – bez uwzględnienia aktualnych
uwarunkowań środowiskowych. W tym miejscu pokreślenia wymaga, że niektóre gminy
w Polsce są w całości pokryte mpzp. Nieuzasadnione z punktu widzenia ochrony przyrody
jest automatyczne przepisywanie do POG ustaleń uchwalonych mpzp (niekiedy
obowiązujących ponad 10 czy 20 lat), kiedy to tereny nimi objęte nadal nie zostały
zabudowane a są cenne przyrodniczo. Patrząc z perspektywy obowiązujących przepisów
u.p.z.p. niezasadnym jest również przeznaczenie pod zabudowę dużych powierzchni
terenów, zlokalizowanych w granicach form ochrony przyrody, przy realnie niskim indeksie
zapotrzebowania gminy na zabudowę mieszkaniową. Posługując się przykładem gmin:
Ujsoły i Rajcza, o których mowa w interpelacji, należy wskazać, że według danych Głównego
Urzędu Statystycznego liczba ludności ww. gmin w okresie ostatnich 20 lat spadła
o odpowiednio: 12,2% i 10,3%. W przypadku projektu POG Ujsoły, który do GDOŚ wpłynął
w trybie odwoławczym, wyliczona chłonność w strefach SJ wynosi około 570%
zapotrzebowania gminy, a więc znacznie przekracza 130% zapotrzebowania (górny próg
zapotrzebowania wskazany w art. 13d ust. 2 u.p.z.p.). Tak prewencyjne wyznaczenie
zapotrzebowania gminy na tereny zabudowane w POG zwiększa ryzyko negatywnego
oddziaływania np. na przedmioty ochrony obszarów Natura 2000. Organy ochrony
przyrody nie mają kompetencji do wypowiadania się co do wyliczonej przez gminę tzw.
chłonności zabudowy. Jednakże, suma tej chłonności obrazuje na jak dużych obszarach
planuje się dopuścić zabudowę, a to skutkuje negatywnym wpływem na środowisko
przyrodnicze, np. przez zabudowę terenów, na których zlokalizowane są chronione siedliska
przyrodnicze oraz gatunki, stanowiące przedmioty ochrony obszarów Natura 2000. Z kolei
niszczenie ww. siedlisk stanowi już aspekt, który wydając rozstrzygnięcie dotyczące
zastosowania art. 33 ust. 1 u.o.p. należy wziąć pod uwagę podczas uzgadniania POG.
Co więcej, każdy uchwalony POG, w przyszłości będzie powodował pewnego rodzaju
oczekiwania ze strony gmin oraz ich mieszkańców na etapie późniejszych uzgodnień mpzp
czy projektów decyzji o warunkach zabudowy. Przyjęcie POG, który nie gwarantowałby
zgodności z przepisami o ochronie przyrody, uniemożliwi osiągnięcie wspólnego celu jakim
jest ochrona wspólnego dobra w postaci środowiska przyrodniczego i zrównoważonego
rozwoju gminy.
4. Jakie mechanizmy wsparcia finansowego przewiduje resort dla gmin w sytuacji, gdy
ograniczenia środowiskowe spowodują konieczność wypłaty wielomilionowych
odszkodowań za utratę wartości działek budowlanych?
-- 5 of 7 --
Ograniczenia środowiskowe skutkujące odmową uzgodnienia projektu POG związane są
z obowiązującymi (jeszcze przed wejściem w życie zmiany u.p.z.p. wprowadzającej POG)
przepisami zawartymi m.in. w ustawie o ochronie przyrody czy ustawie z dnia 27 kwietnia
2001 r. Prawo ochrony środowiska6. Zgodnie z art. 134 ww. ustawy obowiązanymi do
wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości są:
1) właściwa jednostka samorządu terytorialnego - jeżeli ograniczenie sposobu korzystania
z nieruchomości nastąpiło w wyniku uchwalenia aktu prawa miejscowego przez
organ samorządu terytorialnego;
2) reprezentowany przez wojewodę Skarb Państwa - jeżeli ograniczenie sposobu
korzystania z nieruchomości nastąpiło w wyniku wydania rozporządzenia Rady
Ministrów, właściwego ministra albo wojewody.
W interpelacji poselskiej wyrażono wątpliwości co do wypłat przez Skarb Państwa
odszkodowań związanych z utratą wartości działek budowlanych po zmianie mpzp
spowodowanej ustaleniami POG, w związku z położeniem gmin w graniach obszarów
Natura 2000. Ograniczenie sposobu użytkowania nieruchomości na terenie objętym POG,
wynikające z utworzenia obszarów Natura 2000 następuje w związku z wydaniem
rozporządzeń organów administracji rządowej i wynika z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie
przyrody. Odpowiedzialność za ewentualne roszczenia finansowe we wskazanym zakresie
spoczywa zatem na Skarbie Państwa. W trakcie zmiany u.p.z.p. nie przewidziano
wprowadzenia nowych przepisów wprowadzających mechanizmy wsparcia finansowego
gmin w zakresie odszkodowań od utraty wartości działek budowlanych, oprócz tych, które
obecnie znajdują się w ww. ustawach i które nadal obowiązują. Bowiem przepisy te wprost
określają kto i w jakiej sytuacji wypłaca odszkodowania.
5. Czy Ministerstwo podejmie się weryfikacji działań RDOŚ w tym regionie, aby uniknąć ryzyka
trwałego ograniczenia potencjału rozwojowego tych gmin?
RDOŚ odmawia uzgodnienia projektu POG w sytuacji, gdy projekt ten narusza przepisy
związane z ochroną przyrody. Stanowisko RDOŚ w kwestii odmowy uzgodnienia projektu
POG może być weryfikowane przez GDOŚ na etapie postępowania odwoławczego.
W interpelacji poselskiej przywołane zostały przypadki uzgadniania projektów POG gmin:
Rajcza i Ujsoły z RDOŚ w Katowicach. RDOŚ w Katowicach postanowieniem z dnia
14 kwietnia 2026 r. znak: WOOŚ.610.57.2026.AB.2, odmówił uzgodnienia projektu POG
Ujsoły. Na ww. postanowienie Wójt Gminy Ujsoły złożył zażalenie. Postanowieniem GDOŚ
z dnia 20 czerwca 2026 r., znak: DOA-WPPI.610.8.2026.Acz, GDOŚ potwierdził słuszność
stanowiska RDOŚ w kwestii odmowy uzgodnienia projektu POG Ujsoły. Na ww.
postanowienie w dniu 21 lipca 2026 r. do GDOŚ wpłynęła skarga skierowana do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Inaczej kształtuje się natomiast sytuacja z uzgodnieniem przez RDOŚ w Katowicach projektu
POG Rajcza. RDOŚ w Katowicach poinformował GDOŚ, że dnia 20 stycznia 2026 r. wydał
postanowienie odmawiające uzgodnienia ww. projektu POG. Powodem odmowy był wpływ
ustaleń projektu POG na przedmioty ochrony obszaru Natura Beskid Żywiecki (PLH240006)
oraz walory przyrodnicze Żywieckiego Parku Krajobrazowego. Wójt Gminy Rajcza nie złożył
zażalenia na ww. postanowienie RDOŚ w Katowicach. Natomiast dnia 7 lipca 2026 r. Wójt
6 (Dz. U. z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.),
-- 6 of 7 --
Gminy Rajcza przedłożył do RDOŚ w Katowicach nowy wniosek o uzgodnienie projektu POG
Rajcza. Z uwagi na niedawno złożony wniosek RDOŚ w Katowicach nie wydał jeszcze
rozstrzygnięcia w tej sprawie. Podkreślenia wymaga, że obowiązujące przepisy dopuszczają
możliwość dokonania zmiany już uchwalonego POG (również w jego części). Wobec
powyższego, jeśli stan faktyczny ulegnie zmianie w przyszłości, np. poprzez wzmożone
natężenie osadnictwa na terenie gminy i konieczność zwiększenia terenów pod zabudowę
mieszkalną, to ustalenia POG będą mogły być zmienione po ponownym przeprowadzeniu
procedury planistycznej, w tym uzgodnienia projektu zmiany POG z odpowiednimi organami,
uwzględniając jednocześnie zaktualizowane uwarunkowania środowiskowe. Należy jednak
zauważyć, iż potencjał rozwojowy gmin regionu wynika z walorów przyrodniczych terenu,
który zajmują.
Z wyrazami szacunku
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 7 of 7 --