Interpelacja nr 17966
Interpelacja w sprawie skutków projektowanej podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji systemu jej naliczania
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skutków projektowanej podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji systemu jej naliczania
Interpelacja nr 17966
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie skutków projektowanej podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji systemu jej naliczania
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 19-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 16 czerwca do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów wprowadzony został przygotowany przez ministra finansów i gospodarki projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD418). Zgodnie z opisem założeń projekt ten przewiduje urealnienie stawek akcyzy na napoje alkoholowe na rok 2027, nawiązując do poziomów określonych w ustawie z dnia 7 listopada 2025 r., która nie weszła w życie z powodu braku podpisu prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednocześnie na forum parlamentarnym toczą się prace nad poselskim projektem ustawy autorstwa posłów Polski 2050. Propozycja ta zakłada modyfikację obowiązującej tzw. akcyzowej mapy drogowej w stopniu zbliżonym do założeń wspomnianej ustawy z listopada 2025 roku. W praktyce obie inicjatywy zmierzają do przyspieszenia dynamiki wzrostu stawek – w przypadku projektu poselskiego o 15% względem poziomu z 2025 r. i o kolejne 10% w roku następnym, natomiast w przypadku projektu rządowego o 15% w 2027 roku.
Jako parlamentarzystka w pełni podzielam troskę o zdrowie publiczne oraz potrzebę skutecznego ograniczania społecznych kosztów nadmiernego spożycia alkoholu. Chciałabym jednak zwrócić uwagę na potrzebę zabezpieczenia stabilności i przewidywalności dochodów budżetowych, które w założeniu mają zaspokoić kluczowe potrzeby Narodowego Funduszu Zdrowia. Analiza danych za 2025 rok wskazuje, że wpływy z akcyzy od napojów spirytusowych ukształtowały się na poziomie o 354 mln zł niższym od założeń budżetowych. Pokazuje to, że podnoszenie stawek nominalnych wymaga precyzyjnego wyważenia, aby nie wywołać efektów ubocznych, takich jak impuls do rozwoju szarej strefy czy wzrost obrotu produktami nielegalnego pochodzenia.
Warto również poddać konstruktywnej refleksji samą strukturę obecnego systemu naliczania akcyzy. Dane Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom wskazują na występowanie pewnych dysproporcji rynkowych – dla przykładu, piwo odpowiada za około 54% czystego alkoholu spożywanego w Polsce, generując jednocześnie około 25% całości wpływów z tytułu akcyzy. Doświadczenia części państw europejskich, w tym m.in. Holandii, sugerują, że ewentualne ujednolicenie modelu opodatkowania w bezpośredniej opozycji do zawartości czystego alkoholu może przynieść stabilniejsze i bardziej przewidywalne efekty zarówno fiskalne, jak i zdrowotne.
Mając na uwadze powyższe argumenty oraz chęć wypracowania jak najbardziej efektywnych rozwiązań, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jaki poziom zmiany stawki akcyzy na napoje alkoholowe zostanie ostatecznie przyjęty w przygotowywanym przez Ministerstwo Finansów projekcie na rok 2027?
Czy w ocenie resortu tempo zmian zaproponowane w projekcie rządowym oraz projekcie poselskim pozwoli na realne i trwałe zwiększenie wpływów budżetowych, biorąc pod uwagę trendy rynkowe i odnotowywany w ostatnich latach spadek legalnej sprzedaży napojów alkoholowych?
Czy Ministerstwo Finansów dysponuje szczegółowymi analizami prognozującymi strukturę dodatkowych wpływów z akcyzy w podziale na poszczególne kategorie produktów (napoje spirytusowe, piwo, wino)?
Czy przy szacowaniu skutków finansowych obu omawianych projektów uwzględniono potencjalne ryzyko migracji części konsumentów do szarej strefy oraz ewentualny wzrost spożycia alkoholu nielegalnego, niepodlegającego państwowej kontroli jakości?
Czy w ocenie resortu planowane nadwyżki z akcyzy dedykowane dla NFZ są w pełni realne do osiągnięcia, biorąc pod uwagę, że obecnie wpływy z niektórych kategorii (np. wyrobów spirytusowych) pozostają poniżej wcześniejszych prognoz?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało doświadczenia innych państw europejskich (np. Holandii) pod kątem ryzyka zakupów transgranicznych poza krajowym systemem podatkowym w warunkach odczuwalnego wzrostu stawek?
Czy resort planuje przeprowadzenie przeglądu obecnego systemu naliczania podatku akcyzowego pod kątem weryfikacji, czy obecny model zachowuje proporcjonalność obciążeń w stosunku do ilości czystego alkoholu trafiającego na rynek w poszczególnych kategoriach produktów?
Czy Ministerstwo Finansów rozważa podjęcie szerokiej debaty nad ewentualną ewolucją modelu opodatkowania w kierunku ściślejszego powiązania wysokości podatku z zawartością czystego alkoholu w produkcie?
Czy Ministerstwo Finansów planuje w najbliższym czasie przedstawienie całościowej propozycji reformy, która w sposób zrównoważony integrowałaby cele fiskalne, regulacyjne oraz zdrowotne państwa?
Zależy mi na rzetelnej, opartej na twardych danych i merytorycznych argumentach dyskusji nad optymalnym kształtem struktury podatkowej w Polsce. Przemyślane i stabilne rozwiązania pozwolą skutecznie realizować cele polityki zdrowotnej, przy jednoczesnym pełnym zabezpieczeniu dochodów budżetu państwa.
Z poważaniem
Interpelacja nr 17966
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie skutków projektowanej podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji systemu jej naliczania
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 19-06-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 16 czerwca do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów wprowadzony został przygotowany przez ministra finansów i gospodarki projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD418). Zgodnie z opisem założeń projekt ten przewiduje urealnienie stawek akcyzy na napoje alkoholowe na rok 2027, nawiązując do poziomów określonych w ustawie z dnia 7 listopada 2025 r., która nie weszła w życie z powodu braku podpisu prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Jednocześnie na forum parlamentarnym toczą się prace nad poselskim projektem ustawy autorstwa posłów Polski 2050. Propozycja ta zakłada modyfikację obowiązującej tzw. akcyzowej mapy drogowej w stopniu zbliżonym do założeń wspomnianej ustawy z listopada 2025 roku. W praktyce obie inicjatywy zmierzają do przyspieszenia dynamiki wzrostu stawek – w przypadku projektu poselskiego o 15% względem poziomu z 2025 r. i o kolejne 10% w roku następnym, natomiast w przypadku projektu rządowego o 15% w 2027 roku.
Jako parlamentarzystka w pełni podzielam troskę o zdrowie publiczne oraz potrzebę skutecznego ograniczania społecznych kosztów nadmiernego spożycia alkoholu. Chciałabym jednak zwrócić uwagę na potrzebę zabezpieczenia stabilności i przewidywalności dochodów budżetowych, które w założeniu mają zaspokoić kluczowe potrzeby Narodowego Funduszu Zdrowia. Analiza danych za 2025 rok wskazuje, że wpływy z akcyzy od napojów spirytusowych ukształtowały się na poziomie o 354 mln zł niższym od założeń budżetowych. Pokazuje to, że podnoszenie stawek nominalnych wymaga precyzyjnego wyważenia, aby nie wywołać efektów ubocznych, takich jak impuls do rozwoju szarej strefy czy wzrost obrotu produktami nielegalnego pochodzenia.
Warto również poddać konstruktywnej refleksji samą strukturę obecnego systemu naliczania akcyzy. Dane Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom wskazują na występowanie pewnych dysproporcji rynkowych – dla przykładu, piwo odpowiada za około 54% czystego alkoholu spożywanego w Polsce, generując jednocześnie około 25% całości wpływów z tytułu akcyzy. Doświadczenia części państw europejskich, w tym m.in. Holandii, sugerują, że ewentualne ujednolicenie modelu opodatkowania w bezpośredniej opozycji do zawartości czystego alkoholu może przynieść stabilniejsze i bardziej przewidywalne efekty zarówno fiskalne, jak i zdrowotne.
Mając na uwadze powyższe argumenty oraz chęć wypracowania jak najbardziej efektywnych rozwiązań, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jaki poziom zmiany stawki akcyzy na napoje alkoholowe zostanie ostatecznie przyjęty w przygotowywanym przez Ministerstwo Finansów projekcie na rok 2027?
Czy w ocenie resortu tempo zmian zaproponowane w projekcie rządowym oraz projekcie poselskim pozwoli na realne i trwałe zwiększenie wpływów budżetowych, biorąc pod uwagę trendy rynkowe i odnotowywany w ostatnich latach spadek legalnej sprzedaży napojów alkoholowych?
Czy Ministerstwo Finansów dysponuje szczegółowymi analizami prognozującymi strukturę dodatkowych wpływów z akcyzy w podziale na poszczególne kategorie produktów (napoje spirytusowe, piwo, wino)?
Czy przy szacowaniu skutków finansowych obu omawianych projektów uwzględniono potencjalne ryzyko migracji części konsumentów do szarej strefy oraz ewentualny wzrost spożycia alkoholu nielegalnego, niepodlegającego państwowej kontroli jakości?
Czy w ocenie resortu planowane nadwyżki z akcyzy dedykowane dla NFZ są w pełni realne do osiągnięcia, biorąc pod uwagę, że obecnie wpływy z niektórych kategorii (np. wyrobów spirytusowych) pozostają poniżej wcześniejszych prognoz?
Czy Ministerstwo Finansów analizowało doświadczenia innych państw europejskich (np. Holandii) pod kątem ryzyka zakupów transgranicznych poza krajowym systemem podatkowym w warunkach odczuwalnego wzrostu stawek?
Czy resort planuje przeprowadzenie przeglądu obecnego systemu naliczania podatku akcyzowego pod kątem weryfikacji, czy obecny model zachowuje proporcjonalność obciążeń w stosunku do ilości czystego alkoholu trafiającego na rynek w poszczególnych kategoriach produktów?
Czy Ministerstwo Finansów rozważa podjęcie szerokiej debaty nad ewentualną ewolucją modelu opodatkowania w kierunku ściślejszego powiązania wysokości podatku z zawartością czystego alkoholu w produkcie?
Czy Ministerstwo Finansów planuje w najbliższym czasie przedstawienie całościowej propozycji reformy, która w sposób zrównoważony integrowałaby cele fiskalne, regulacyjne oraz zdrowotne państwa?
Zależy mi na rzetelnej, opartej na twardych danych i merytorycznych argumentach dyskusji nad optymalnym kształtem struktury podatkowej w Polsce. Przemyślane i stabilne rozwiązania pozwolą skutecznie realizować cele polityki zdrowotnej, przy jednoczesnym pełnym zabezpieczeniu dochodów budżetu państwa.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8.3 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8305 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 20 lipca 2026 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację nr 17966
Znak sprawy: PAD1.054.13.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 17966 w sprawie skutków projektowanej
podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji
systemu jej naliczania
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Bożeny Lisowskiej dotyczącą skutków
projektowanej podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji
systemu jej naliczania, przedstawiam poniższe informacje.
Opodatkowanie napojów alkoholowych podatkiem akcyzowym podlega zarówno
regulacjom krajowym, jak i prawu Unii Europejskiej. W zakresie kształtowania
stawek akcyzy na wyroby alkoholowe, państwa członkowskie dysponują pewnym
zakresem swobody, ograniczonym wymogami określonymi w dyrektywie Rady
92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatku
akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych1. W granicach wyznaczonych
przez tę dyrektywę mogą one prowadzić własną politykę podatkową, uwzględniając
nie tylko cele fiskalne, lecz również cele związane z realizacją innych polityk
publicznych, w tym z obszaru ochrony zdrowia.
Polityka akcyzowa państwa jest nie tylko istotną częścią jego polityki fiskalnej, ale
równolegle stanowi narzędzie regulujące poziom konsumpcji używek negatywnie
wpływających na zdrowie społeczeństwa. Krajowa polityka w zakresie stawek
akcyzy na napoje alkoholowe realizuje założenia polityki zdrowotnej państwa
określone m.in. w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości
i przeciwdziałaniu alkoholizmowi2. Zgodnie z art. 10 tej ustawy, „Akty prawne
wpływające na strukturę cen napojów alkoholowych powinny służyć ograniczaniu
spożycia tych napojów oraz zmianie struktury ich spożycia na rzecz napojów o
niskiej zawartości procentowej alkoholu.”.
1 Dz. Urz. WE L 316 z 31.10.1992, str. 29; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, str. 213).
2 Dz.U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
2/3
W celu ograniczenia dostępności wyrobów potencjalnie szkodliwych dla zdrowia i z
uwzględnieniem takich wskaźników ekonomicznych jak siła nabywcza
konsumentów oraz inflacja, wprowadzono do ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o
podatku akcyzowym przepisy przejściowe art. 165a, które obowiązują od 1 stycznia
2022 r., a które określają tzw. mapę drogową w zakresie stawek akcyzy, w tym
również na wyroby alkoholowe (w dalszej części pisma: akcyzowa mapa drogowa).
Przepisy te przewidują harmonogram indeksacji stawek akcyzy m.in. na napoje
alkoholowe na lata 2022-2027.
Z uwagi na zmianę uwarunkowań makroekonomicznych względem prognoz
przyjętych przy opracowywaniu akcyzowej mapy drogowej w 2021 r., w
szczególności wskutek inflacji wywołanej pandemią COVID-19 oraz wojną w
Ukrainie, konieczna jest jej aktualizacja. Pozwoli to zachować jeden z podstawowych
celów mapy drogowej, jakim jest ograniczenie ekonomicznej dostępności napojów
alkoholowych.
O utrzymującej się wysokiej dostępności ekonomicznej napojów alkoholowych
świadczą dane, zgodnie z którymi, za przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 2020
r. można było kupić 201 butelek wódki (0,5 l, 40%), a w 2025 r. już 252 butelek. W
latach 2022–2026 skumulowana inflacja wyniosła 43%, podczas gdy skumulowany
wzrost stawek akcyzy na alkohol przewidziany w mapie drogowej jedynie 33%.
Proponowane zmiany przyczynią się do ograniczenia negatywnych konsekwencji
zdrowotnych oraz społecznych łączonych z nadużywaniem alkoholu. W projekcie
ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej ze środków publicznych (nr z wykazu prac legislacyjnych RCL: UD418)
zaproponowano następujące stawki na wyroby alkoholowe, które miałyby
obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.: 3
Wyrób Akcyzowa mapa drogowa
Stawki akcyzy 2027
Projekt UD418
Stawki
Alkohol etylowy 8 811 zł/hl 100% alk 10 109 zł/hl
Piwo 12,04 zł/hl/°Plato 13,82 zł/hl/°Plato
Wino i napoje fermentowane 245 zł/hl 280,83 zł/hl
Cydr i perry do 5% alk. 97 zł/hl 122,71 zł/hl
Wyroby pośrednie 490 zł/hl 562,93 zł/hl
W celu wzmocnienia zdolności systemu ochrony zdrowia do przeciwdziałania
negatywnym skutkom zdrowotnym związanym z konsumpcją alkoholu,
projektowana ustawa przewiduje zwiększenie dotacji podmiotowej dla
Narodowego Funduszu Zdrowia o środki odpowiadające nadwyżce wpływów z
podatku akcyzowego od niektórych napojów alkoholowych. Środki te będą miały
charakter dodatkowy względem ustawowo gwarantowanego poziomu
finansowania ochrony zdrowia, o którym mowa w art. 131c ustawy o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W związku z aktualizacją akcyzowej mapy drogowej przewiduje się wzrost
dochodów budżetowych z tytułu akcyzy i VAT od napojów alkoholowych. Szacunki
3 W zakresie wysokości proponowanych stawek akcyzy na wyroby alkoholowe projekt ten stanowi kontynuację
rozwiązań przewidzianych wcześniej w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych
ustaw (nr z wykazu prac legislacyjnych RCL: UD289). Sejm tę ustawę uchwalił w dniu 7 listopada 2025 r., ale
zawetował ją Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
-- 2 of 3 --
3/3
w OSR zostały oparte na danych dotyczących sprzedaży napojów alkoholowych w
2025 r., przy uwzględnieniu projektowanych stawek akcyzy na 2027 r. oraz
założonego spadku sprzedaży alkoholu etylowego o 9% i pozostałych napojów
alkoholowych o 7%. Przy przyjętych założeniach dodatkowe dochody budżetowe
szacowane są na ok. 1,4 mld zł z tytułu akcyzy oraz ok. 1,8 mld zł łącznie z podatkiem
VAT. Zaplanowana dotacja podmiotowa dla NFZ odpowiada wysokości
oszacowanych dodatkowych dochodów z podatku akcyzowego. Niemniej większy
od prognozowanego spadek wolumenu sprzedaży alkoholowych wyrobów
akcyzowych oraz gromadzenie zapasów przed planowaną podwyżką stawek akcyzy
na te wyroby mogą skutkować dochodami z akcyzy niższymi od prognozowanych w
OSR. Szacunki odnoszą się do przyjętej do symulacji bazy, która uwzględnia już
zmiany preferencji konsumentów jaka dokonała się na skutek szeroko
obserwowanego na świecie świadomego ograniczania lub całkowitej rezygnacji z
picia alkoholu i generalnie mniejszego spożycia napojów alkoholowych
obserwowanego od czasu pandemii.
Skorygowana mapa drogowa nominalnie nie przełoży się na załamanie legalnego
rynku. Napoje alkoholowe, nawet po waloryzacji stawek, pozostaną, choć w
mniejszym niż dotychczas stopniu, dostępne cenowo. Sytuacja zatem nie zmieni się
na tyle, aby istotnie wpłynąć na warunki sprzyjające rozwojowi nielegalnego rynku
napojów alkoholowych. Krajowa Administracja Skarbowa sprawuje ciągły nadzór
nad rynkiem wyrobów alkoholowych. Szara strefa w Polsce nie jest duża i podlega
ciągłemu monitorowaniu. Zatem w przypadku ewentualnego wzrostu
nieprawidłowości podjęte zostaną adekwatne działania mające na celu ujawnianie i
eliminowanie niekorzystnych zjawisk.
Odnosząc się do pytania o ewentualną zmianę modelu określania stawek akcyzy na
wyroby alkoholowe poprzez powiązanie wysokości podatku akcyzowego z
zawartością czystego alkoholu w produkcie, chciałbym podkreślić, że określenie
stawek akcyzy według jednolitego opodatkowania alkoholu zawartego w różnego
rodzaju napojach alkoholowych skutkowałoby drastycznym wzrostem
opodatkowania, a w konsekwencji również ceny detalicznej, innych niż alkohol
etylowy, napojów alkoholowych. Zaburzyłoby to strukturę rynku i warunki
funkcjonowania na nim przedsiębiorców.
Tak jak już to zostało zaakcentowane w pierwszej części niniejszego pisma, rolą
polityki podatkowej państwa nie jest jedynie generowanie dochodów budżetowych.
Krajowa polityka w zakresie stawek akcyzy na napoje alkoholowe realizuje także
założenia polityki zdrowotnej państwa, wyrażonej m.in. w powyżej przywołanym
art. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Zakłada ona m.in. zmianę struktury spożycia napojów alkoholowych na rzecz
promowania spożycia napojów niskoalkoholowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 20 lipca 2026 roku
Sprawa: odpowiedź na interpelację nr 17966
Znak sprawy: PAD1.054.13.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 17966 w sprawie skutków projektowanej
podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji
systemu jej naliczania
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Bożeny Lisowskiej dotyczącą skutków
projektowanej podwyżki akcyzy na napoje alkoholowe oraz potrzeby optymalizacji
systemu jej naliczania, przedstawiam poniższe informacje.
Opodatkowanie napojów alkoholowych podatkiem akcyzowym podlega zarówno
regulacjom krajowym, jak i prawu Unii Europejskiej. W zakresie kształtowania
stawek akcyzy na wyroby alkoholowe, państwa członkowskie dysponują pewnym
zakresem swobody, ograniczonym wymogami określonymi w dyrektywie Rady
92/84/EWG z dnia 19 października 1992 r. w sprawie zbliżenia stawek podatku
akcyzowego dla alkoholu i napojów alkoholowych1. W granicach wyznaczonych
przez tę dyrektywę mogą one prowadzić własną politykę podatkową, uwzględniając
nie tylko cele fiskalne, lecz również cele związane z realizacją innych polityk
publicznych, w tym z obszaru ochrony zdrowia.
Polityka akcyzowa państwa jest nie tylko istotną częścią jego polityki fiskalnej, ale
równolegle stanowi narzędzie regulujące poziom konsumpcji używek negatywnie
wpływających na zdrowie społeczeństwa. Krajowa polityka w zakresie stawek
akcyzy na napoje alkoholowe realizuje założenia polityki zdrowotnej państwa
określone m.in. w ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości
i przeciwdziałaniu alkoholizmowi2. Zgodnie z art. 10 tej ustawy, „Akty prawne
wpływające na strukturę cen napojów alkoholowych powinny służyć ograniczaniu
spożycia tych napojów oraz zmianie struktury ich spożycia na rzecz napojów o
niskiej zawartości procentowej alkoholu.”.
1 Dz. Urz. WE L 316 z 31.10.1992, str. 29; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, str. 213).
2 Dz.U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
2/3
W celu ograniczenia dostępności wyrobów potencjalnie szkodliwych dla zdrowia i z
uwzględnieniem takich wskaźników ekonomicznych jak siła nabywcza
konsumentów oraz inflacja, wprowadzono do ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o
podatku akcyzowym przepisy przejściowe art. 165a, które obowiązują od 1 stycznia
2022 r., a które określają tzw. mapę drogową w zakresie stawek akcyzy, w tym
również na wyroby alkoholowe (w dalszej części pisma: akcyzowa mapa drogowa).
Przepisy te przewidują harmonogram indeksacji stawek akcyzy m.in. na napoje
alkoholowe na lata 2022-2027.
Z uwagi na zmianę uwarunkowań makroekonomicznych względem prognoz
przyjętych przy opracowywaniu akcyzowej mapy drogowej w 2021 r., w
szczególności wskutek inflacji wywołanej pandemią COVID-19 oraz wojną w
Ukrainie, konieczna jest jej aktualizacja. Pozwoli to zachować jeden z podstawowych
celów mapy drogowej, jakim jest ograniczenie ekonomicznej dostępności napojów
alkoholowych.
O utrzymującej się wysokiej dostępności ekonomicznej napojów alkoholowych
świadczą dane, zgodnie z którymi, za przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 2020
r. można było kupić 201 butelek wódki (0,5 l, 40%), a w 2025 r. już 252 butelek. W
latach 2022–2026 skumulowana inflacja wyniosła 43%, podczas gdy skumulowany
wzrost stawek akcyzy na alkohol przewidziany w mapie drogowej jedynie 33%.
Proponowane zmiany przyczynią się do ograniczenia negatywnych konsekwencji
zdrowotnych oraz społecznych łączonych z nadużywaniem alkoholu. W projekcie
ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej ze środków publicznych (nr z wykazu prac legislacyjnych RCL: UD418)
zaproponowano następujące stawki na wyroby alkoholowe, które miałyby
obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.: 3
Wyrób Akcyzowa mapa drogowa
Stawki akcyzy 2027
Projekt UD418
Stawki
Alkohol etylowy 8 811 zł/hl 100% alk 10 109 zł/hl
Piwo 12,04 zł/hl/°Plato 13,82 zł/hl/°Plato
Wino i napoje fermentowane 245 zł/hl 280,83 zł/hl
Cydr i perry do 5% alk. 97 zł/hl 122,71 zł/hl
Wyroby pośrednie 490 zł/hl 562,93 zł/hl
W celu wzmocnienia zdolności systemu ochrony zdrowia do przeciwdziałania
negatywnym skutkom zdrowotnym związanym z konsumpcją alkoholu,
projektowana ustawa przewiduje zwiększenie dotacji podmiotowej dla
Narodowego Funduszu Zdrowia o środki odpowiadające nadwyżce wpływów z
podatku akcyzowego od niektórych napojów alkoholowych. Środki te będą miały
charakter dodatkowy względem ustawowo gwarantowanego poziomu
finansowania ochrony zdrowia, o którym mowa w art. 131c ustawy o świadczeniach
opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W związku z aktualizacją akcyzowej mapy drogowej przewiduje się wzrost
dochodów budżetowych z tytułu akcyzy i VAT od napojów alkoholowych. Szacunki
3 W zakresie wysokości proponowanych stawek akcyzy na wyroby alkoholowe projekt ten stanowi kontynuację
rozwiązań przewidzianych wcześniej w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych
ustaw (nr z wykazu prac legislacyjnych RCL: UD289). Sejm tę ustawę uchwalił w dniu 7 listopada 2025 r., ale
zawetował ją Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
-- 2 of 3 --
3/3
w OSR zostały oparte na danych dotyczących sprzedaży napojów alkoholowych w
2025 r., przy uwzględnieniu projektowanych stawek akcyzy na 2027 r. oraz
założonego spadku sprzedaży alkoholu etylowego o 9% i pozostałych napojów
alkoholowych o 7%. Przy przyjętych założeniach dodatkowe dochody budżetowe
szacowane są na ok. 1,4 mld zł z tytułu akcyzy oraz ok. 1,8 mld zł łącznie z podatkiem
VAT. Zaplanowana dotacja podmiotowa dla NFZ odpowiada wysokości
oszacowanych dodatkowych dochodów z podatku akcyzowego. Niemniej większy
od prognozowanego spadek wolumenu sprzedaży alkoholowych wyrobów
akcyzowych oraz gromadzenie zapasów przed planowaną podwyżką stawek akcyzy
na te wyroby mogą skutkować dochodami z akcyzy niższymi od prognozowanych w
OSR. Szacunki odnoszą się do przyjętej do symulacji bazy, która uwzględnia już
zmiany preferencji konsumentów jaka dokonała się na skutek szeroko
obserwowanego na świecie świadomego ograniczania lub całkowitej rezygnacji z
picia alkoholu i generalnie mniejszego spożycia napojów alkoholowych
obserwowanego od czasu pandemii.
Skorygowana mapa drogowa nominalnie nie przełoży się na załamanie legalnego
rynku. Napoje alkoholowe, nawet po waloryzacji stawek, pozostaną, choć w
mniejszym niż dotychczas stopniu, dostępne cenowo. Sytuacja zatem nie zmieni się
na tyle, aby istotnie wpłynąć na warunki sprzyjające rozwojowi nielegalnego rynku
napojów alkoholowych. Krajowa Administracja Skarbowa sprawuje ciągły nadzór
nad rynkiem wyrobów alkoholowych. Szara strefa w Polsce nie jest duża i podlega
ciągłemu monitorowaniu. Zatem w przypadku ewentualnego wzrostu
nieprawidłowości podjęte zostaną adekwatne działania mające na celu ujawnianie i
eliminowanie niekorzystnych zjawisk.
Odnosząc się do pytania o ewentualną zmianę modelu określania stawek akcyzy na
wyroby alkoholowe poprzez powiązanie wysokości podatku akcyzowego z
zawartością czystego alkoholu w produkcie, chciałbym podkreślić, że określenie
stawek akcyzy według jednolitego opodatkowania alkoholu zawartego w różnego
rodzaju napojach alkoholowych skutkowałoby drastycznym wzrostem
opodatkowania, a w konsekwencji również ceny detalicznej, innych niż alkohol
etylowy, napojów alkoholowych. Zaburzyłoby to strukturę rynku i warunki
funkcjonowania na nim przedsiębiorców.
Tak jak już to zostało zaakcentowane w pierwszej części niniejszego pisma, rolą
polityki podatkowej państwa nie jest jedynie generowanie dochodów budżetowych.
Krajowa polityka w zakresie stawek akcyzy na napoje alkoholowe realizuje także
założenia polityki zdrowotnej państwa, wyrażonej m.in. w powyżej przywołanym
art. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Zakłada ona m.in. zmianę struktury spożycia napojów alkoholowych na rzecz
promowania spożycia napojów niskoalkoholowych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --