Interpelacja w sprawie wyłączenia pracowników noclegowni i schronisk dla osób bezdomnych z programu dodatków motywacyjnych dla pracowników pomocy społecznej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17704
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyłączenia pracowników noclegowni i schronisk dla osób bezdomnych z programu dodatków motywacyjnych dla pracowników pomocy społecznej
Zgłaszający: Monika Rosa, Dorota Łoboda, Alicja Łepkowska-Gołaś, Jolanta Niezgodzka
Data wpływu: 11-06-2026
Szanowna Pani Ministro,
zwracam się z interpelacją w sprawie wyłączenia pracowników noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych oraz innych placówek świadczących pomoc osobom w kryzysie bezdomności z programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024-2027”.
Do mojego biura poselskiego wpłynęło wystąpienie pracowników noclegowni miejskich w Rudzie Śląskiej, którzy wskazują, że pomimo wykonywania zadań wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz bezpośredniej pracy z osobami pozostającymi w kryzysie bezdomności, nie zostali objęci programem dodatków motywacyjnych przewidzianych dla pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej.
Przedstawiona sytuacja budzi istotne wątpliwości zarówno natury prawnej, jak i społecznej. Noclegownie, schroniska dla osób bezdomnych oraz ogrzewalnie stanowią integralny element systemu pomocy społecznej w Polsce. Ich funkcjonowanie opiera się na przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a szczegółowe standardy działalności określa rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2028 r. w sprawie minimalnych standardów noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz ogrzewalni. Pracownicy tych placówek każdego dnia wykonują zadania związane z bezpośrednim wsparciem osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, często wymagających całodobowej opieki, pomocy socjalnej, wsparcia psychologicznego oraz działań interwencyjnych.
Wątpliwości budzi fakt, że pracownicy wykonujący obowiązki bezpośrednio związane z pomocą społeczną pozostają poza systemem dodatków motywacyjnych, podczas gdy świadczenie to otrzymują osoby zatrudnione w innych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, niejednokrotnie wykonujące wyłącznie zadania administracyjne lub pomocnicze. Taki stan rzeczy może prowadzić do naruszenia zasady równego traktowania pracowników wykonujących porównywalne zadania publiczne, a także pozostaje trudny do pogodzenia z deklarowanym celem programu, jakim miało być zwiększenie atrakcyjności zatrudnienia oraz docenienie osób realizujących zadania z zakresu pomocy społecznej.
Szczególne znaczenie ma również okoliczność, że w obrocie prawnym pojawiają się już rozstrzygnięcia sądów pracy przyznające pracownikom pomocy społecznej prawo do dodatku motywacyjnego pomimo wcześniejszej odmowy jego wypłaty. Wskazuje to na występowanie istotnych rozbieżności interpretacyjnych oraz może prowadzić do zwiększenia liczby sporów sądowych pomiędzy pracownikami a jednostkami samorządu terytorialnego.
Niepokój budzi również fakt, że obecny stan prawny powoduje nierówności pomiędzy pracownikami realizującymi zadania w ramach tego samego systemu pomocy społecznej. W praktyce osoby wykonujące szczególnie wymagającą i odpowiedzialną pracę z osobami w kryzysie bezdomności pozostają pozbawione świadczenia, które zgodnie z założeniami programu miało służyć poprawie warunków pracy oraz stabilizacji zatrudnienia w sektorze pomocy społecznej.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie były przesłanki wyłączenia pracowników noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych oraz ogrzewalni z programu dodatków motywacyjnych na lata 2024-2027?
Czy ministerstwo uznaje pracowników tych placówek za pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w rozumieniu programu dodatków motywacyjnych?
Ilu pracowników noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych i ogrzewalni w skali kraju nie zostało objętych programem dodatków motywacyjnych?
Czy ministerstwo prowadziło analizy skutków społecznych i kadrowych wyłączenia tej grupy pracowników z programu?
Czy ministerstwu znane są przypadki sporów sądowych dotyczących prawa pracowników placówek dla osób bezdomnych do dodatku motywacyjnego?
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec pojawiających się orzeczeń sądowych przyznających pracownikom prawo do dodatku pomimo wcześniejszej odmowy jego wypłaty?
Czy ministerstwo analizowało zgodność obecnych rozwiązań z konstytucyjną zasadą równości oraz zasadą równego traktowania pracowników wykonujących porównywalne zadania publiczne?
Czy planowane jest rozszerzenie programu dodatków motywacyjnych na pracowników noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych i ogrzewalni?
Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie przepisów programu w celu wyeliminowania istniejących rozbieżności interpretacyjnych?
Jaka liczba jednostek organizacyjnych pomocy społecznej realizujących zadania na rzecz osób w kryzysie bezdomności została objęta programem, a jaka pozostaje poza jego zakresem?
Czy prowadzone są rozmowy z przedstawicielami samorządów oraz organizacji prowadzących placówki dla osób bezdomnych w celu rozwiązania opisanego problemu?
Czy ministerstwo planuje podjęcie działań legislacyjnych lub interpretacyjnych mających na celu zapewnienie równego dostępu do dodatku motywacyjnego wszystkim pracownikom wykonującym zadania z zakresu pomocy społecznej, niezależnie od rodzaju jednostki organizacyjnej, w której są zatrudnieni?
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6665 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.363.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17704 Pani Posłanki Moniki Rosy wraz z grupą posłów,
w sprawie wyłączenia pracowników noclegowni i schronisk dla osób bezdomnych
z programu dodatków motywacyjnych dla pracowników pomocy, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Podstawę prawną rządowego programu „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników
jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata
2024–2027” stanowi art. 24 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z tym przepisem Rada Ministrów może przyjąć program dofinansowania
wynagrodzeń oraz odprowadzonych od nich składek dla pracowników wskazanych
w programie, zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej
prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie, w tym
wykonujących zadania określone w art. 18 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o pomocy
społecznej.
Zapewniam, że kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS)
dostrzega i docenia zaangażowanie wszystkich pracowników samorządowych.
Przygotowując ww. program podjęto decyzję o skoncentrowaniu oferowanego w jego
ramach wsparcia na od wielu lat niedostatecznie finansowanej realizacji zadań własnych
samorządów z zakresu pomocy społecznej. Decyzja ta stanowiła gest wyjścia naprzeciw
postulatom pracowników pomocy społecznej wykonujących zadania określone w ustawie
o pomocy społecznej, którzy zatrudnieni są w jednostkach organizacyjnych pomocy
społecznej.
Należy podkreślić, że przekazane samorządom środki można wykorzystać na zwiększenie
wynagrodzeń także innych pracowników samorządowych, przy uwzględnieniu struktury
organizacyjnej danej jednostki oraz lokalnych potrzeb i priorytetów.
Brak możliwości przyznania dodatku motywacyjnego pracownikom noclegowni wynika
z zasad realizacji programu, które określono w uchwale nr 62 Rady Ministrów z dnia 19
czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej na lata 2024–
2027”.
Program przewiduje przyznanie dodatków motywacyjnych wyłącznie osobom
zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w jednostkach organizacyjnych pomocy
społecznej prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego lub na ich zlecenie,
wykonującym zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z przepisami tego
aktu jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej są m.in. ośrodki wsparcia, w tym
schroniska dla osób bezdomnych oraz schroniska dla osób bezdomnych z usługami
opiekuńczymi.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
O objęciu programem nie decyduje wyłącznie wykonywanie zadań z zakresu pomocy
społecznej, lecz również status organizacyjny pracodawcy. Podmioty, które nie funkcjonują
jako jednostki organizacyjne pomocy społecznej prowadzone przez jednostki samorządu
terytorialnego lub na ich zlecenie, nie kwalifikują się do udziału w programie.
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 25 ustawy o pomocy społecznej organy
administracji rządowej i samorządowej mogą zlecać realizację zadań z zakresu pomocy
społecznej organizacjom pozarządowym oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3
ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, udzielając im dotacji na
finansowanie lub dofinansowanie realizacji tych zadań. Jeżeli jednostka samorządu
terytorialnego nie zleci realizacji zadania innemu podmiotowi, wykonują je bezpośrednio jej
jednostki organizacyjne pomocy społecznej.
W konsekwencji do dodatku motywacyjnego nie są uprawnieni pracownicy podmiotów
prowadzących noclegownie lub inne placówki na zasadach działalności gospodarczej albo
statutowej, jeżeli podmioty te nie realizują zadania na podstawie umowy zawartej
z jednostką samorządu terytorialnego.
Noclegownia jest placówką zapewniającą tymczasowe schronienie osobom w kryzysie
bezdomności i realizuje zadania z zakresu pomocy społecznej. Sam fakt ich wykonywania
nie oznacza jednak automatycznego objęcia programem osób zatrudnionych w placówce.
Decydujące znaczenie ma spełnienie określonych w programie przesłanek.
Informuję przy tym, że w MRPiPS nie prowadzi się statystyk ani analiz dotyczących dodatku
motywacyjnego w podziale na poszczególne rodzaje placówek, w tym noclegownie,
schroniska dla osób bezdomnych czy ogrzewalnie. Kierownictwo resortu dysponuje
wyłącznie informacjami o ogólnej liczbie pracowników, którym przyznano dodatek
motywacyjny oraz o wysokości przekazanych środków w podziale na województwa.
Odnośnie do orzeczeń sądowych przyznających pracownikom prawo do dodatku
motywacyjnego pomimo wcześniejszej odmowy jego wypłaty należy wskazać, że do chwili
udzielenia niniejszej odpowiedzi zapadło pojedyncze rozstrzygnięcie tego rodzaju.
W ocenie kierownictwa MRPiPS Rada Ministrów ani minister wykonujący jej uchwałę nie
mają obowiązku objęcia programem wszystkich pracowników jednostek samorządowych
w celu zapewnienia jednolitego poziomu wynagrodzeń. Administracja rządowa może
kierować wsparcie finansowe do wybranych grup pracowników, jeżeli charakter
wykonywanych przez nich zadań uzasadnia jego udzielenie.
Program ma charakter aktu prawa wewnętrznego i nie stanowi źródła powszechnie
obowiązującego prawa. Uchwała Rady Ministrów nie jest źródłem prawa pracy w
rozumieniu art. 9 Kodeksu pracy i nie może kreować roszczeń po stronie pracowników
jednostek nieobjętych zakresem programu, nie stanowi też aktu wykonawczego wydanego
na podstawie ustawowego upoważnienia, o którym mowa w art. 9 Kodeksu pracy. Uchwała
nie może stanowić zatem samodzielnej podstawy dochodzenia roszczeń przez pracowników
jednostek niepodlegających administracji rządowej.
Jednocześnie należy zauważyć, że indywidualny spór między stronami postępowania
rozstrzyga sąd pacy. Wydany wyrok wywołuje skutki prawne wyłącznie w odniesieniu do
uczestników sporu i nie stanowi wiążącej wykładni prawa dla innych podmiotów, ani innych
spraw.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Niezależnie od tego, kierownictwo resortu na bieżąco monitoruje sytuację dotyczącą
wynagradzania pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --