tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.53.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14879 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego, w sprawie
zakazu handlu w niedziele i stosowanych przez niektóre sieci handlowe praktyk jego
omijania, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre
inne dni1, zwana dalej „ustawą o ograniczeniu handlu”, określa zasady dotyczące
obowiązującego w niedziele i święta zakazu handlu oraz wykonywania czynności
związanych z handlem, a także powierzania pracownikowi lub osobie zatrudnionej
wykonywania pracy w handlu i wykonywania czynności związanych z handlem. Zgodnie z
art. 5 ustawy o ograniczeniu handlu, handel oraz wykonywanie związanych z nim czynności,
a także powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz
wykonywania czynności związanych z handlem są zakazane.
Ustawa o ograniczeniu handlu przewiduje ponad 30 enumeratywnie wymienionych
przypadków, w których handel i wykonywanie pracy w handlu są dozwolone w każdą
niedzielę i święto. Uchylenie zakazu handlu w tych przypadkach, według ustawodawcy, było
niezbędne ze względu na rodzaj prowadzonej działalności, w szczególności, gdy
prowadzenie handlu jest uzasadnione ze względu na użyteczność społeczną i codzienne
potrzeby ludności.
Podkreślić należy, że przy interpretacji i wykładni przewidzianych w ustawie o ograniczeniu
handlu wyłączeń należy wskazywać przepisy regulujące określoną działalność.
W przypadku wyłączenia przewidzianego w art. 6 ust. 1 pkt 10, na podstawie którego zakaz
nie obowiązuje w placówkach handlowych w zakładach prowadzących działalność
w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku, należałoby wskazać ustawę
z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej2.
Zgodnie z art. 2 tego aktu formami organizacyjnymi działalności kulturalnej są
w szczególności: teatry, opery, operetki, filharmonie, orkiestry, instytucje filmowe, kina,
muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne, galerie sztuki oraz ośrodki badań
i dokumentacji w różnych dziedzinach kultury.
Sensem przepisu dotyczącego wyłączenia spod zakazu handlu jest dopuszczenie handlu
w placówkach handlowych zlokalizowanych na terenie m. in. kin, teatrów, domów kultury
czy obiektów sportowych. Nie dotyczy to natomiast przypadku, gdy obiekt działalności
kulturalnej zlokalizowany jest w placówce handlowej.
Mając na uwadze konieczność zachowania spójności systemu prawa i jednolitości
terminologicznej języka prawnego należy w ramach wykładni systemowej zewnętrznej
uwzględnić znaczenie pojęć wynikających z aktów prawnych, dla których są one właściwe.
Tym samym przy ustalaniu znaczenia np. pojęcia „działalność kulturalna” należy sięgać do
ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 301.
2 (Dz. U. z 2024 r. poz. 87).

-- 1 of 6 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Istotne są zatem właściwa interpretacja i wykładnia przepisów ustawy o ograniczaniu
handlu, w szczególności w zakresie przewidzianych w ustawie wyłączeń spod zakazu,
dokonywana zarówno przez organy kontrolne, ale przede wszystkim sądy. Również
inspekcja pracy stoi na stanowisku, że wyjątek dotycząc zakazu handlu, o którym mowa
wyżej, dotyczy tych placówek handlowych, które zlokalizowane są w zakładach
prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku.
Redakcja przepisu wskazuje bowiem, że sklep powinien stanowić część zakładu, a nie
odwrotnie. Taka interpretacja, jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy3, prowadziła do
zakwestionowania praktyk polegających na organizowaniu w sklepach czytelni, galerii sztuki
czy wypożyczalni sprzętu sportowego.
Na skutek wniosków złożonych przez Głównego Inspektora Pracy, Prokurator Generalny4
skierował do Sądu Najwyższego w latach 2022-2024 kasacje w 13 sprawach, w których
obwiniony o wykroczenie z art. 10 ust. 1 ustawy o ograniczeniu handlu korzystał z wyjątku,
o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 tej ustawy, przy czym 4 spośród tych nadzwyczajnych
środków zaskarżenia wniesiono w roku sprawozdawczym5 – tj. w roku 2024 {przyp. organu}.
W 2024 r. Sąd Najwyższy rozstrzygnął 7 spraw, z czego 5 dotyczyło kasacji skierowanych
w 2023 r., a pozostałe – w 2024 r. Jedna z kasacji wniesionych w 2024 r. została
rozpatrzona w roku 2025. We wszystkich przypadkach Sąd podzielił stanowisko
Państwowej Inspekcji Pracy co do sposobu rozumienia art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o
ograniczeniu handlu.
Zdaniem Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że zakaz nie obowiązuje w placówkach
handlowych znajdujących się „w” zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury,
sportu, oświaty i wypoczynku. Sąd nie dostrzega w tym przepisie luki, uznając go za jasny
i wystarczający. Ustawodawca nie zrównał placówki handlowej z zakładem, przez przyimek
„w” wyraźnie zaznaczył, że działalność handlowa musi być prowadzona w ramach innej
społecznie użytecznej działalności. Sklep i prowadzoną w zakresie kultury, sportu, oświaty
i wypoczynku działalność powinna zatem łączyć określona relacja. Sklep i zakład nie mogą
funkcjonować na tym samym poziomie organizacyjnym - działalność placówki handlowej
musi zawierać się w ramach zakładu. Ustawienie regałów ze sprzętem sportowym czy
książkami nie stwarza takiej relacji, by cały obiekt można było nazwać zakładem, w którego
ramach działa placówka handlowa.
Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy można już mówić o utrwalonej linii orzeczniczej
Sądu Najwyższego. Sądy okręgowe uwzględniają opisane wyroki (choć nie we wszystkich
sprawach) w wydawanych orzeczeniach odwoławczych. Rozstrzygnięcie przez Sąd
Najwyższy kasacji wniesionych przez Prokuratora Generalnego pozwoliło na ustalenie
właściwej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta
oraz w niektóre inne dni. Mimo tego niektóre sądy nadal orzekają w sposób niezgodny
z interpretacją SN. Orzecznictwo w tym zakresie wciąż wymaga monitorowania6.
Należy przy tym wskazać, że Minister Rodziny i Polityki Społecznej, w związku z wejściem
w życie ustawy z dnia 14 października 2021 r. o zmianie ustawy o ograniczeniu handlu
w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni7, zwrócił się do Głównego Inspektora Pracy
o objęcie szczególnym nadzorem i przeprowadzenie wzmożonych kontroli związanych
3 Sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy za 2023 rok, https://www.pip.gov.pl/o-
nas/sprawozdania.
4 w sprawach o wykroczenia może wnieść ją wyłącznie Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich.
5 Sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy za 2024 rok, https://www.pip.gov.pl/o-
nas/sprawozdania.
6 Jw.
7 Dz. U. poz. 1891.

-- 2 of 6 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z przestrzeganiem przepisów ustawy o ograniczeniu handlu, ze szczególnym
uwzględnieniem korzystania z wyłączenia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 tego aktu.
Zgodnie z ustawą z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy8, organem
ustawowo powołanym do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy jest Państwowa
Inspekcja Pracy (PIP). Jednym z zadań PIP jest kontrola przestrzegania przepisów ustawy z
dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu, w zakresie powierzania pracownikowi lub
zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych
z handlem w placówkach handlowych9.
Sprawozdania10 z działalności Państwowej Inspekcji Pracy potwierdzają, że Kontrole
respektowania ustawy o ograniczeniu handlu były przez nią za poszczególne lata
prowadzone. Zgodnie z deklaracją PIP kontrole będą nadal kontynuowane. Ujęto je
w Programie działania Państwowej Inspekcji Pracy na lata 2025-202711. W oparciu
o sprawozdanie z działalności Państwowej Inspekcji Pracy za 2024 r. należy wskazać, że:
— W 2024 r.12 działalność PIP koncentrowała się przede wszystkim na kontrolach
interwencyjnych. Kontrole planowe podejmowano głównie w placówkach handlowych,
w których dokonywano kompleksowej oceny stanu przestrzegania przepisów prawa
pracy oraz w tych, które uprzednio nie stosowały się do obowiązujących przepisów.
— W 2024 r. kontroli poddano łącznie 2053 placówki handlowe (w tym 109
wielkopowierzchniowych). Ponadto w odniesieniu do 178 placówek dokonano
czynności zmierzających do ustalenia, czy prowadzą one handel w dni objęte
ograniczeniami. Tym samym działania kontrolne i rozpoznawcze objęły łącznie 2 231
sklepów. W ich efekcie ujawniono powierzanie pracy w handlu lub czynności
związanych z handlem w dni objęte zakazem 1 244 pracownikom (wobec 1 223 w 2023
r. i 1 334 w 2022 r.) oraz 607 osobom zatrudnionym na innej podstawie niż stosunek
pracy (w 2023 r. – 428, w 2022 r. – 440), a także 35 świadczących pracę bez żadnej
umowy – nielegalnie (w 2023 r., tak samo jak i w 2022 r. - 36).
— W odniesieniu do 109 sklepów wielkopowierzchniowych poddanych kontroli,
naruszenia zakazu powierzania pracownikom lub zatrudnionym pracy w handlu lub przy
wykonywaniu czynności związanych z handlem w dni objęte zakazem ujawniono w 69
placówkach (tj. w 63,5% poddanych kontroli; w 2023 r. odsetek ten wyniósł 64,9%, zaś
w 2022 r. – 53,6%). W pozostałych sklepach skala nieprawidłowości była wyraźnie
mniejsza, jednak wykazywała tendencję rosnącą. Omawianych przepisów nie
przestrzegano w 606 (31,2%) sklepach (wobec 27,7% w 2023 r. i ok. 17,4% w 2022 r.).
Podobnie jak w latach ubiegłych, w obu grupach sklepów nieprawidłowości dotyczyły
przede wszystkim prowadzenia handlu lub wykonywania czynności związanych
z handlem przez pracowników lub zatrudnionych w niedziele. W obu typach placówek
handlowych stwierdzano wielokrotne naruszanie zakazu handlu w niedziele i święta
oraz w niektóre inne dni, przy czym w głównej mierze problem ten dotyczył dużych
sklepów należących do sieci franczyzowych.
— W 6 kontrolach (wobec 44 w 2023 r. i 36 w 2022 r.) ujawniono przypadki nieodpłatnego
powierzania wykonywania pracy w handlu lub wykonywania czynności związanych
z handlem w placówkach handlowych w niedziele i święta, a także 24 grudnia i w sobotę
bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Świąt Wielkiej Nocy (art. 4 ww. ustawy).
Naruszenia, analogicznie jak w poprzednich latach, wynikały z powierzania pracy
8 Dz.U. z 2024 r. poz. 1712 z późn. zm.
9 Art. 10 ust. 1 pkt 15c ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
10 Dostępne na stronie internetowej pod adresem https://www.pip.gov.pl/o-nas/sprawozdania
11 Dostępnym na stronie internetowej pod adresem https://www.pip.gov.pl/o-nas/cele-i-zadania
12 jw.

-- 3 of 6 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
członkom rodziny, których nie ujęto w katalogu osób wyszczególnionych w art. 6 ust. 4
ustawy o ograniczeniu handlu13.
Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy wielu ze skontrolowanych przedsiębiorców miało
przy tym świadomość, że działania takie zostały uznane przez Sąd Najwyższy za
nieprawidłowe. Główną przyczyną nieprzestrzegania rzeczonych przepisów jest osiąganie
przez przedsiębiorców w efekcie tych działań zysków wielokrotnie przewyższających
ewentualne kary. Zainteresowanie zakupami ze strony klientów w dni objęte zakazem jest
znaczne, co wpływa na wyniki finansowe sklepów.14 W przypadku małych sklepów
prowadzenie handlu w niedziele, w które większość dużych placówek handlowych jest
zamknięta, jest szansą na uzyskanie wyższych dochodów.
Ze względu na utrzymywanie się na wysokim poziomie odsetka kontroli, w których
ujawniono nieprzestrzeganie przepisów oraz powtarzalność naruszeń w tych samych
placówkach, kontrole przestrzegania przepisów ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele
i święta oraz w niektóre inne dni, zgodnie z deklaracją Państwowej Inspekcji Pracy15, będą
kontynuowane.
Zgodnie z § 12 pkt 1 ZTP16 uzasadnienie projektu ustawy - oprócz spełnienia wymagań
określonych w innych ustawach, regulaminie Sejmu i regulaminie pracy Rady Ministrów -
powinno zawierać przedstawienie możliwości podjęcia alternatywnych w stosunku do
uchwalenia projektowanej ustawy środków umożliwiających osiągnięcie zamierzonego celu
ze wskazaniem, czy zostały one podjęte, a w przypadku ich podjęcia - przedstawienie
osiągniętych rezultatów. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności wydaje się istotna
weryfikacja skuteczności działań kontrolnych i ich wpływu na egzekwowanie przestrzegania
przepisów prawa, zwłaszcza w kontekście ukształtowanej linii orzeczniczej w tym zakresie.
Zagadnienia dotyczące przestrzegania zakazów i ograniczeń dotyczących handlu w niedziele
i święta oraz niektóre inne dni stanowią kwestię będącą przedmiotem szczególnego
zainteresowania Kierownictwa resortu pracy. W oparciu o działania kontrolne Państwowej
Inspekcji Pracy oceniana i analizowana będzie skuteczność wprowadzonych rozwiązań.
W przypadku uznania, że alternatywne do rozwiązań legislacyjnych środki okażą się
nieefektywne, podjęta zostanie decyzja o interwencji legislacyjnej. Decyzję taką musi
poprzedzać kompleksowa i wnikliwa analiza możliwych kierunków interwencji i jej skutków,
jak również dialog z partnerami społecznymi podjęty w tym zakresie. Pragnę przy tym
zapewnić, że każde stanowisko zaprezentowane w tym temacie, w szczególności zgłoszone
propozycje legislacyjne, będą uwzględnione w prowadzonych analizach.
Ze względu na szereg kwestii, które wymagają szczególnej uwagi Kierownictwa
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w tym tych wynikających z konieczności
wdrożenia regulacji unijnych, ale też zajęcia się materią istotną z punktu widzenia
pracownika, konieczne było wyróżnienie inicjatyw priorytetowych i ich systematyczne
realizowanie. Wśród tych zrealizowanych w resorcie pracy bądź będących obecnie
w realizacji wymienić należy:
— wdrożenie dyrektyw unijnych w sprawie: ochrony osób zgłaszających naruszenie
prawa, adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w UE, przejrzystości płac -
wzmocnienia stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za
13 przedsiębiorca prowadzący handel osobiście może korzystać z nieodpłatnej pomocy tylko małżonka, dzieci
własnych, dzieci małżonka, dzieci przysposobionych, rodziców, macochy, ojczyma, rodzeństwa, wnuków,
dziadków.
14 Jw.
15 Jw.
16 Rozporządzenie Prezesa RM z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad Techniki Prawodawczej” tj. Dz.U. z
2016 r. poz. 283.

-- 4 of 6 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, poprawy warunków pracy za
pośrednictwem platform;
— uregulowanie kwestii stażu pracy, tak aby wliczało się do niego także zatrudnienie na
podstawie umów cywilnoprawnych oraz jednoosobowej działalności gospodarczej;
— przyznanie uprawnienia dla pracowników będących rodzicami dzieci przedwcześnie
urodzonych oraz dzieci urodzonych w terminie, ale wymagających długotrwałej
hospitalizacji uzupełniającego urlopu macierzyńskiego;
— uregulowanie sytuacji prawnej pracowników będących rodzicami dzieci, które urodziły
się martwe oraz prawa do zasiłku macierzyńskiego w przypadku, gdy nie można określić
płci dziecka;
— zmianę regulacji w zakresie przeciwdziałania zjawiskom niepożądanym w miejscu pracy
i zwiększenia ochrony osób dotkniętych tymi zjawiskami, a także udzielenia im wsparcia;
— przygotowanie ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym
psychologów, której celem jest uporządkowanie i unowocześnienie przepisów tak, aby
odpowiadały aktualnym potrzebom i realiom społecznym oraz gospodarczym.
Prezydent podpisał ustawę 12 lutego br.;
— wzmocnienie roli Państwowej Inspekcji Pracy w skutecznym egzekwowaniu
obowiązującego prawa pracy, a tym samym walka z wypychaniem pracowników na
pozorne umowy cywilnoprawne i pozbawianie ich należnych im praw pracowniczych.
Cel ten realizuje ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej
Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw.
Jednocześnie informuję, że 21 marca 2024 r. wpłynął do Sejmu poselski projekt ustawy
o zmianie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz
ustawy - Kodeks pracy (druk nr 384), który zakłada:
— zwiększenie liczby niedziel, kiedy handel w placówkach niezwolnionych z zakazu na
podstawie art. 6 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele
i święta oraz w niektóre inne dni jest dozwolony. Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez
umożliwienie prowadzenia działalności w pierwszą i trzecią niedzielę w każdym
miesiącu, a nie tak jak dotychczas jedynie w ostatnie niedziele stycznia, kwietnia,
czerwca oraz sierpnia (nowe brzmienie art. 7 ust. 1 tej ustawy);
— rozszerzenie uprawnień pracowniczych z tytułu pracy w niedzielę poprzez zapewnienie
pracownikowi jednocześnie: wynagrodzenia w podwójnej wysokości; innego dnia
wolnego od pracy w okresie 6 dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących
po „pracującej” niedzieli (jeżeli wykorzystanie przez pracownika dnia wolnego w tym
czasie nie jest możliwe, pracodawca jest obowiązany zapewnić mu dzień wolny do
końca okresu rozliczeniowego); wolnych od pracy co najmniej dwóch niedzieli w
miesiącu kalendarzowym.
Pierwsze czytanie projektu odbyło się 13 czerwca 2024 r., zaś dzień późnej miało miejsce
głosowanie, po którym został on skierowany do Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji
Polityki Społecznej i Rodziny.
Na posiedzeniu połączonych Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji Polityki Społecznej
i Rodziny 25 lipca 2025 r. połączone komisje wyraziły zgodę na prolongowanie terminu17
przedstawienia Sejmowi sprawozdania o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy
o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni oraz ustawy – Kodeks
pracy (druk nr 384).
Niezależnie od powyższego, funkcjonowanie ograniczeń w zakresie handlu w niedziele
i skuteczność przyjętych rozwiązań podlegać będzie monitorowaniu i analizie, zaś
ewentualne zmiany w tym zakresie będą przedmiotem dialogu z partnerami społecznymi.
17 określonego w art. 43 ust. 1 Regulaminu Sejmu RP.

-- 5 of 6 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monika Sikora
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 6 of 6 --