Interpelacja w sprawie braku wdrożenia opracowanych standardów postępowania dla pracowników socjalnych w kontaktach z osobami w kryzysie samobójczym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 14761
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie braku wdrożenia opracowanych standardów postępowania dla pracowników socjalnych w kontaktach z osobami w kryzysie samobójczym
Zgłaszający: Iwona Karolewska
Data wpływu: 20-01-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach opracowane zostały szczegółowe standardy postępowania dla pracowników socjalnych w kontakcie z osobami znajdującymi się w kryzysie samobójczym. Dokument ten zawiera m.in. wytyczne dotyczące rozpoznawania sygnałów zagrożenia życia, zasad komunikacji kryzysowej, podejmowania interwencji oraz współpracy z systemem ochrony zdrowia i służbami ratunkowymi. Standardy te powstały w oparciu o wiedzę ekspercką oraz doświadczenia praktyków i odpowiadają na realne potrzeby pracowników pomocy społecznej.
Pomimo opracowania powyższych standardów, z informacji docierających z ośrodków pomocy społecznej wynika, że nie zostały one wdrożone w sposób systemowy ani powszechny. W wielu jednostkach mają one charakter wyłącznie rekomendacyjny lub pozostają dokumentem nieznanym pracownikom pierwszej linii kontaktu. W praktyce oznacza to, że pracownicy socjalni, którzy często jako pierwsi mają kontakt z osobami w kryzysie samobójczym, działają bez jednolitych procedur, bez obowiązkowych szkoleń i bez jasno określonych ścieżek interwencji.
Brak wdrożenia opracowanych standardów rodzi poważne konsekwencje zarówno dla bezpieczeństwa osób w kryzysie, jak i dla samych pracowników socjalnych, którzy ponoszą odpowiedzialność za działania podejmowane w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia, często bez odpowiedniego przygotowania i wsparcia instytucjonalnego.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat opracowanych standardów postępowania dla pracowników socjalnych w kontakcie z osobami w kryzysie samobójczym?
Z jakich powodów standardy te nie zostały dotychczas wdrożone w sposób systemowy i obowiązujący dla jednostek pomocy społecznej?
Czy ministerstwo planuje nadanie tym standardom charakteru wiążącego, np. poprzez odpowiednie rozporządzenie, wytyczne lub włączenie ich do obowiązujących procedur pracy socjalnej?
Czy planowane jest monitorowanie stosowania tych standardów oraz wsparcie pracowników socjalnych w zakresie superwizji i współpracy z systemem ochrony zdrowia psychicznego?
Uważam, że niewdrożenie już opracowanych standardów stanowi istotną lukę w systemie pomocy społecznej i wymaga pilnej reakcji ze strony administracji rządowej, zwłaszcza wobec rosnącej skali kryzysów psychicznych i zachowań samobójczych w Polsce.
Z wyrazami szacunku
Iwona Karolewska
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8897 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.48.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14761 Pani Posłanki Iwony Karolewskiej, w sprawie braku
wdrożenia opracowanych standardów postępowania dla pracowników socjalnych
w kontaktach z osobami w kryzysie samobójczym, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że w maju 2025 r., za pośrednictwem Centralnej Aplikacji Statystycznej,
standardy postępowania dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie
samobójczej i w żałobie po samobójczej śmierci osoby bliskiej, wraz z materiałami
szkoleniowymi, przekazano do wydziałów polityki społecznej urzędów wojewódzkich i do
urzędów marszałkowskich, powiatowych centrów pomocy rodzinie, centrów usług
społecznych oraz ośrodków pomocy społecznej w całym kraju, z zaleceniem
upowszechnienia informacji wśród pracowników socjalnych i asystentów rodziny.
Dystrybucję ww. publikacji do wskazanych adresatów ponowiono w październiku ubiegłego
roku. Materiały zostały również przekazane Polskiemu Stowarzyszeniu Szkół Pracy
Socjalnej, zrzeszającemu szkoły pracy socjalnej prowadzące kształcenie i doskonalenie
zawodowe pracowników socjalnych na różnych poziomach nauczania.
Warto zwrócić uwagę, że ww. materiały, opracowane w Biurze ds. Zapobiegania
Zachowaniom Samobójczym, powstały w ramach realizacji zadań Narodowego Programu
Zdrowia na lata 2021-2025. Zgodnie z ich treścią w standardach przedstawiono wybrane
aspekty udzielania wsparcia osobie w kryzysie samobójczym. Jak zaznaczyli ich autorzy,
przedstawione propozycje należy dostosować do indywidualnego przypadku. Do ministra
właściwego do spraw polityki społecznej nie zgłaszano zastrzeżeń czy wątpliwości
związanych z wdrażaniem rekomendowanych zasad postępowania podczas kontaktu
z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po samobójczej
śmierci osoby bliskiej.
W ramach systemu doskonalenia zawodowego pracowników socjalnych ustawodawca
przewidział dwie podstawowe formy doskonalenia i podnoszenia kwalifikacji poprzez
zdobywanie stopni specjalizacji zawodowej I i II stopnia. Uregulowania prawne w tym
zakresie zawiera ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także
rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie
specjalizacji w zawodzie pracownik socjalny. Minimum programowe szkoleń
specjalizacyjnych dostosowane jest do bieżących potrzeb edukacyjnych w kontekście pracy
z różnymi kategoriami osób korzystających z pomocy społecznej.
Uregulowania prawne umożliwiają ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia
społecznego, na wniosek podmiotu prowadzącego szkolenia, wydanie zgody na
prowadzenie szkolenia w innej niż ww. specjalności, uzasadnionej potrzebami danego
środowiska lokalnego lub regionu. Na podstawie § 7 ust. 2 wskazanego rozporządzenia
minister może wydać zgodę na realizację szkolenia przykładowo pn. „praca socjalna z
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po samobójczej śmierci
osoby bliskiej”, jeżeli taka potrzeba zostanie zgłoszona i uzasadniona.
Poza szkoleniami specjalizacyjnymi pracownicy socjalni mogą korzystać z innych form
szkolenia/doskonalenia w zależności od bieżących potrzeb. Za politykę szkoleniową
odpowiada pracodawca, który może oddelegować pracownika na szkolenie dostępne na
rynku z zakresu odpowiadającego potrzebom danej jednostki. Każda gmina w ramach
samodzielności i samorządności rozeznaje problemy społeczne występujące na jej obszarze
i ma możliwość organizowania dopasowanych do nich szkoleń dla swoich pracowników
(zarówno komercyjnych, jak i bezpłatnych, finansowanych ze środków UE, które są często
organizowane przez regionalne ośrodki polityki społecznej w ramach ich ustawowych
powinności).
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) umożliwiło też
organizację bezpłatnych pilotażowych szkoleń pn. "Praktyczne aspekty wsparcia osób
w kryzysie psychicznym", które będą realizowane w ramach projektu pn. „Wsparcie
instytucji zajmujących się pomocą i integracją społeczną”, będącego elementem programu
Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021 -2027 (FERS).
Szkolenie jest adresowane do pracowników sektora pomocy i integracji społecznej
(zarówno jednostek samorządu terytorialnego, jak i organizacji pozarządowych
realizujących zadania na zlecenie JST), którzy mają kontakt z osobami potencjalnie
znajdującymi się w kryzysie zdrowia psychicznego. Celem szkolenia jest przekazanie
uczestnikom praktycznej wiedzy i wskazanie sposobów doboru właściwej ścieżki
postępowania z osobami w kryzysie psychicznym. Elementami programu szkolenia są m.in.:
podstawy pierwszej pomocy emocjonalnej (psychologicznej), wiedza o nurtach i rodzajach
oddziaływań terapeutycznych, praca z osobami w kryzysie psychicznym w podejściu
skoncentrowanym na rozwiązaniach, dialog motywujący – jego elementy wykorzystywane
w pracy z osobami w kryzysie psychicznym.
Sytuacje kryzysu samobójczego to obszar wymagający odpowiedzialnej i adekwatnej
interwencji, a przy tym część szerokiego spektrum problemów, z jakimi mierzą się
beneficjenci pomocy społecznej. Cele związane z zapewnieniem właściwego wsparcia
osobom w kryzysie samobójczym mogą być obecnie realizowane w ramach obowiązujących
przepisów oraz metodologii pracy socjalnej, bez konieczności tworzenia odrębnych regulacji
prawnych. Zasady postępowania w świadczeniu pracy socjalnej powinny bowiem wynikać
z przyjętej definicji ustawowej, wskazanej w art. 6 pkt 12 ustawy o pomocy społecznej oraz
z metodologii pracy socjalnej, w tym z ogólnie obowiązujących metod i technik w niej
wykorzystywanych.
Standardy opracowane w Biurze ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym w ramach
realizacji zadań Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025 mogą być traktowane
jako dodatkowy materiał metodyczny lub posłużyć do opracowania w jednostkach
organizacyjnych pomocy społecznej procedur wewnętrznych dotyczących postępowania
pracowników pomocy społecznej w sytuacjach kontaktu z osobą w kryzysie samobójczym.
Z kolei nadzór nad realizacją zadań samorządu gminnego, powiatowego i województwa -
również nad działalnością jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz nad jakością
usług, dla których minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określił
standardy - należy do ustawowych zadań wojewody.
Odnośnie do wsparcia pracowników socjalnych w zakresie współpracy z systemem ochrony
zdrowia psychicznego warto nadmienić, że przedstawiciel kierownictwa Ministerstwa
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jest jednym z członków Rady do spraw Zdrowia
Psychicznego, będącej organem opiniodawczo-doradczym w sprawach z zakresu ochrony
zdrowia psychicznego. Rada działa przy ministrze właściwym do spraw zdrowia.
Współtworzą ją przedstawiciele kierownictwa Ministerstwa Zdrowia, specjaliści
w dziedzinie psychiatrii i członkowie organizacji pozarządowych.
Nawiązując do wsparcia pracowników socjalnych w zakresie superwizji podkreślić trzeba,
że na mocy art. 121a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej każdy pracownik socjalny ma
prawo z niej korzystać. Decyzja o skierowaniu pracownika socjalnego na superwizję czy też
zapewnienie mu możliwości skorzystania z niej leży w gestii osoby kierującej daną jednostką
organizacyjną pomocy społecznej i zależy od prowadzonej przez nią polityki kadrowej oraz
szkoleniowej.
Choć organizowanie superwizji należy do kompetencji jednostek organizacyjnych pomocy
społecznej, ministerstwo wspiera jej rozwój. W ramach przysługujących mu uprawnień –
minister podejmuje działania programowe i projektowe stanowiące formę finansowego
wsparcia samorządów, ukierunkowane na promocję zawodu pracownika socjalnego,
zwiększenie liczby osób uprawnionych do jego wykonywania oraz doskonalenie
umiejętności zawodowych - również poprzez superwizję. Wśród projektów realizowanych
i wspieranych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej począwszy od 2008 r. do
chwili obecnej wymienić należy m.in.: finansowanie podjęcia przez pracowników jednostek
pomocy społecznej studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz podyplomowych na
kierunku praca socjalna; prowadzenie szkoleń specjalizacyjnych z zakresu I i II stopnia
w zawodzie pracownik socjalny; prowadzenie szkolenia dla pracowników socjalnych
z kompetencji miękkich; superwizję dla pracowników socjalnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --