Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 18 grudnia 2025 r.
znak sprawy: DSR-IVa.054.3.2025
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 13688 Pana Posła Tadeusza
Tomaszewskiego w sprawie przyszłości polityki spójności po 2027 r.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację przedstawiam poniższe informacje. Jednocześnie
pragnę zapewnić, że jako Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
nieustannie podejmujemy działania na rzecz wypracowania zapisów i rozwiązań
w zakresie przyszłej polityki spójności, które będą dla Polski najbardziej
korzystne, a kwestię utrzymania silnej pozycji regionów w przyszłej perspektywie
postrzegamy jako priorytet w trwających negocjacjach.
Ad 1.
Odpowiadając na pierwsze pytanie dotyczące potencjalnych zmian w założeniach
polityki spójności na nową perspektywę finansową UE uprzejmie wyjaśniam,
że w dniach 16 lipca i 3 września br. Komisja Europejska opublikowała pakiet
legislacyjny dla Wieloletnich Ram Finansowych UE na lata 2028-2034, w tym
komunikat ws. Wieloletnich Ram Finansowych na lata 2028-2034 oraz kluczowy
dla kształtu przyszłej polityki spójności projekt rozporządzenia ustanawiającego
Europejski Fundusz Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej, Rolnictwa
i Obszarów Wiejskich, Rybołówstwa i Polityki Morskiej, Dobrobytu
i Bezpieczeństwa na lata 2028–2034. Na podstawie ww. rozporządzenia
utworzony zostanie Fundusz finansujący Plany Partnerstwa Krajowego

-- 1 of 3 --

2
i Regionalnego (tzw. Fundusz PPKR), który ma stanowić centralny instrument
realizacji nowego budżetu w zarządzaniu dzielonym, łączący w swoich ramach:
 fundusze strukturalne i Fundusz Spójności;
 instrumenty Wspólnej Polityki Rolnej;
 instrumenty Wspólnej Polityki Rybołówstwa;
 Społeczny Fundusz Klimatyczny;
 wspieranie zdolności w zakresie bezpieczeństwa i obrony (tzw. fundusze
DG HOME).
Nadrzędnym celem ww. Funduszu będzie promowanie spójności, gospodarczej,
społecznej i terytorialnej, zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności Unii,
jej bezpieczeństwa i gotowości przy jednoczesnym przyczynianiu się do realizacji
pięciu celów ogólnych oraz ponad 30 celów szczegółowych. W miejsce
dotychczasowej Umowy Partnerstwa i programów zostanie utworzony Plan
Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR), tj. kompleksowy dokument
programowy zawierający spójne zestawienie reform, inwestycji i innych
interwencji, które będą powiązane z jasno określonymi celami Polski i całej UE.
Powyższe rozwiązania potwierdzają, że proponowana przez Komisję nowa
architektura przyszłego budżetu znacząco różni się od dotychczasowej i istotnie
zmieni obecny sposób programowania i wdrażania środków unijnych.
Doświadczenia poprzednich perspektyw wskazują, że cały proces negocjacji
przyszłego budżetu unijnego potrwa około dwóch lat. W tym czasie na skutek
uzgodnień z Radą UE i Parlamentem Europejskim zaproponowane przez Komisję
rozwiązania będą ulegały odpowiednim zmianom i modyfikacjom.
Pragnę jednak zapewnić, że Przedstawiciele Polski – zarówno na poziomie
rozmów eksperckich podczas posiedzeń grup roboczych Rady UE, jak i tych
o charakterze politycznym, m.in. podczas dyskusji ministrów w trakcie Rad ds.
Ogólnych (tzw. GAC) lub szefów rządów w trakcie Rad Europejskich – nieustannie
podejmują działania na rzecz wypracowania najbardziej korzystnych dla nas
zapisów i rozwiązań.
Równolegle na poziomie krajowym będą kontynuowane prace nad
przygotowaniem polskiego PPKR. Aktualnie prace te są na wstępnym etapie,
a podstawą do wypracowania PPKR będą ramy legislacyjne oraz dokumenty
strategiczne przyjęte zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym.
Ad 2.
Odnosząc się z kolei do przyjętego w dniu 5 listopada br. stanowiska Zarządu
Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Wielkopolski oraz sformułowanych w nim
postulatów pragnę zapewnić, że regiony są dla nas kluczowym partnerem
w dyskusji nt. kształtu polityki spójności w przyszłej perspektywie finansowej.
Kwestie utrzymania strategicznego podejścia do długoterminowego planowania
rozwojowego, w tym zachowania instrumentów terytorialnych, sformułowanie
przejrzystych i stabilnych zasad wdrażania, utrzymanie zasady partnerstwa,

-- 2 of 3 --

3
wielopoziomowego zarządzania i roli regionów są dla nas bardzo ważne.
Dostrzegamy konieczność zapewnienia widocznej roli regionów
w programowaniu i wdrażaniu funduszy w przyszłej perspektywie finansowej.
Kwestie te zostały odzwierciedlone w przyjętym w dniu 4 listopada br.
stanowisku Rządu RP do rozporządzenia ws. ustanowienia Funduszu PPKR
(w załączeniu), w którym podkreślamy znaczenie regionów i popieramy
utrzymanie ich roli. Zdajemy sobie sprawę, że silna pozycja regionów i władz
lokalnych stosowana w polityce spójności w trakcie wszystkich poprzednich
perspektyw finansowych ma liczne pozytywne skutki dla integracji europejskiej,
oferując realne i widoczne korzyści dla obywateli, przybliżając ich do procesów
decyzyjnych i umacniając wartości europejskie. Naszym celem w ramach
toczących się negocjacji jest wypracowanie rozwiązań, które nie zaprzepaszczą
dotychczasowych osiągnięć polityki spójności, umożliwią realizację kluczowych
dla Polski działań, a także będą możliwe do skutecznego zaprogramowania
i wdrożenia zarówno przez instytucje krajowe, jak i regionalne.
W celu zwiększania widoczności i skuteczności ww. postulatów, Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej współpracuje ściśle z Europejskim Komitetem
Regionów. W ramach tej współpracy razem zorganizowaliśmy w dniu
18 listopada br. w Brukseli, konferencję wysokiego szczebla nt. przyszłości
polityki spójności. Wydarzenie miało na celu przede wszystkim umożliwienie
lepszego zrozumienia proponowanych zmian dotyczących przyszłych
Wieloletnich Ram Finansowych i ich potencjalnego wpływu na realizację
spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w UE, a także wysłanie jasnego
przekazu przed grudniowym szczytem Rady Europejskiej na temat kluczowego
znaczenia regionów w procesie programowania i wdrażania przyszłego funduszu.
Podczas spotkania przedstawiciel MFiPR jednoznacznie wskazał, że w przyszłej
perspektywie potrzebujemy ambitnej, sprawiedliwej i solidnej polityki spójności,
w której przygotowanie i wdrażanie będą silnie włączone regiony. W konferencji
uczestniczyło ponad 400 osób, w tym współsprawozdawcy opinii Parlamentu
Europejskiego ds. WRF na okres po 2027 r., Minister ds. Rozwoju Regionalnego
Republiki Czeskiej oraz Sekretarz Generalna Funduszy Europejskich Hiszpanii.
Na zakończenie, pragnę jeszcze raz zapewnić, że współpraca z regionami ma dla
nas kluczowe znaczenie i liczymy na dalszą, konstruktywną pracę na rzecz jak
najkorzystniejszych dla Polski rozwiązań w przyszłych Wieloletnich Ramach
Finansowych UE.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
Załącznik:
Stanowisko Rządu RP do projektu rozporządzenia ws. ustanowienia Funduszu
PPKR – COM (2025) 565

-- 3 of 3 --

PROJEKT STANOWISKA RP
przygotowany w związku z art. 7 ustawy z dnia 8 października 2010 r.
o współpracy Rady Ministrów z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej oraz Sejmem i Senatem
w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1379)
Dotyczy
Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz
Spójności Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej,
Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, Rybołówstwa i Polityki
Morskiej, Dobrobytu i Bezpieczeństwa na lata 2028–2034
oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/955
i rozporządzenie (UE, Euratom) 2024/2509
Data przekazania Polsce
dokumentu przez
instytucje UE
8 września 2025 r.
Sygnatura dokumentu Komisja Europejska COM (2025) 565
Numer międzyinstytucjonalny 2025/0240 (COD)
Procedura decyzyjna Zwykła procedura ustawodawcza
Tryb głosowania
w Radzie UE Większość kwalifikowana
Instytucja wiodąca Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
Instytucje
współpracujące
Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Ministerstwo Cyfryzacji
Ministerstwo Finansów
Ministerstwo Rozwoju i Technologii

-- 1 of 22 --

Ministerstwo Infrastruktury
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Ministerstwo Sportu i Turystyki
Ministerstwo Sprawiedliwości
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Ministerstwo Zdrowia
Data przyjęcia przez KSE 4 listopada 2025 r.

-- 2 of 22 --

3
Cel projektu aktu prawnego
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające Europejski Fundusz Spójności
Gospodarczej, Społecznej i Terytorialnej, Rolnictwa i Obszarów Wiejskich, Rybołówstwa
i Polityki Morskiej, Dobrobytu i Bezpieczeństwa na lata 2028–2034 oraz zmieniające
rozporządzenie (UE) 2023/955 i rozporządzenie (UE, Euratom) 2024/2509 (dalej jako:
rozporządzenie PPKR) zostało opublikowane przez Komisję Europejską w dniu 16 lipca 2025 r.
jako część pakietu propozycji legislacyjnych na nową perspektywę finansową UE na lata 2028-
2034. Przedstawiając rozwiązania dotyczące przyszłych Wieloletnich Ram Finansowych (WRF)
Komisja wskazywała na konieczność utworzenia prostszego, skutecznego, elastycznego
i bardziej zorientowanego na politykę budżetu unijnego, który będzie w stanie pomóc
państwom członkowskim i ich regionom w zaadresowaniu wyzwań i priorytetów, poprzez
wykorzystanie doświadczeń z dotychczasowego funkcjonowania programów.
W tym celu Komisja Europejska zaproponowała zgrupowanie w ramach jednego Funduszu
(dalej: Funduszu PPKR) puli środków wstępnie przydzielanych na poziomie krajowym, aby:
− uprościć obecne ramy poprzez przejście z blisko 540 programów do 27 Planów
Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (dalej: PPKR) oraz jednego Planu Interreg.
Nowe rozwiązanie ma oferować zintegrowane podejście do polityki spójności,
Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), opartej dotychczasowo o dwa filary, wspólnej polityki
rybołówstwa (WPRyb), kwestii migracji, bezpieczeństwa i spraw wewnętrznych oraz
Społecznego Funduszu Klimatycznego poprzez włączenie ich do jednego Funduszu
PPKR;
− zapewnić bardziej zintegrowany proces programowania poprzez zróżnicowane
i jakościowe podejście do realizacji priorytetów unijnych, dostosowane do krajowych
i regionalnych wyzwań każdego państwa członkowskiego oraz odejście od stosowania
uniwersalnego podejścia (one-size-fits-all), a także zapewnienie silniejszej synergii
między politykami;
− zapewnić, że budżet UE wspiera działania zorientowane na wyniki umożliwiając
państwom członkowskim i regionom realizację ambitnego programu reform, z którego
korzyści czerpać będzie cała UE, a także poprzez ukierunkowanie wydatków na obszary
o największym znaczeniu i wartości dodanej dla UE;
− wspierać poczucie odpowiedzialności na wszystkich poziomach poprzez
poszanowanie zasady zarządzania wielopoziomowego, zarządzania dzielonego, zasadę
partnerstwa i w oparciu o silny wymiar regionalny, a także zapewnienie kontynuacji
i przewidywalności dla instytucji zarządzających i beneficjentów;
− umożliwić szybsze i lepsze wykorzystania środków dzięki powiązaniu przekazywania
środków państwom członkowskim z postępami w realizacji działań, a nie ze zwrotem
kosztów kwalifikowalnych;
− ustanowić silne zabezpieczenia na rzecz praworządności i skutecznego stosowania
Karty Praw Podstawowych (KPP);
− zwiększyć elastyczność i zdolności dostosowawcze poprzez stopniową alokację
środków w całym okresie programowania, łatwiejszy proces zmiany planów
i ustanowienie rezerwy na poziomie UE w postaci Instrumentu UE (EU Facility).
Na projekt rozporządzenia PPKR składa się 90 artykułów pogrupowanych w tytuły (numeracja
zgodnie z projektem rozporządzenia).

-- 3 of 22 --

4
Pierwszy tytuł dotyczy przepisów o charakterze ogólnym, w których określono m.in. zakres
przedmiotowy rozporządzenia wskazując, iż ustanowiono w nim przepisy dotyczące zadań,
celów priorytetowych, organizacji i grupowania w ramach PPKR:
− funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności;
− instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej;
− instrumentów Wspólnej Polityki Rybołówstwa;
− instrumentów finansowanych ze sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji w ramach
systemów handlu uprawnieniami do emisji ustanowionych na mocy dyrektywy
2003/87/WE w celu przeciwdziałania skutkom społecznym wprowadzenia systemu
handlu uprawnieniami do emisji w odniesieniu do sektora budowlanego i sektora
transportu drogowego dla znajdujących się w trudnej sytuacji gospodarstw
domowych, mikroprzedsiębiorstw i użytkowników transportu;
− wspierania zdolności w zakresie bezpieczeństwa i obrony.
Enumeratywnie wymieniono także listę 8 rozporządzeń sektorowych mogących określać
szczególne warunki uzupełniające rozporządzenie PPKR, które nie mogą jednak pozostawać
z nim w sprzeczności.
Zgodnie z art. 2 projektu rozporządzenia, Fundusz PPKR został utworzony w celu promowania
spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, zrównoważonego rozwoju,
konkurencyjności, bezpieczeństwa oraz gotowości UE i opiera się o pięć celów ogólnych,
które są doprecyzowane następnie przez cele szczegółowe (art. 3). Struktura Funduszu PPKR
obejmuje trzy elementy: PPKR, Plan Interreg oraz Instrument UE (EU Facility). Wdrażanie PPKR
i Planu Interreg będzie się odbywało w ramach zarządzania dzielonego, natomiast dla
Instrumentu UE (EU Facility) Komisja może zastosować zarządzanie bezpośrednie, dzielone lub
pośrednie.
Artykuł 3 stanowi, że Cele szczegółowe Funduszu, są realizowane we wszystkich regionach
w ramach pięciu filarów/celów ogólnych:
a) zmniejszenie dysproporcji regionalnych w Uniii zacofania regionów najmniej
uprzywilejowanych oraz promowanie europejskiej współpracy terytorialnej zgodnie
z częścią trzecią tytuł XVIII TFUE, w tym wspieranie projektów w dziedzinach środowiska
i sieci transeuropejskich w zakresie infrastruktury transportowej zgodnie z art. 177 ust. 2
TFUE („Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Fundusz Spójności”);
b) wspieranie wysokiej jakości zatrudnienia, edukacji i umiejętności oraz włączenia
społecznego zgodnie z częścią trzecią tytuł XI i tytuł XVIII TFUE („Europejski Fundusz
Społeczny”) oraz przyczynianie się do sprawiedliwej społecznie transformacji w kierunku
neutralności klimatycznej zgodnie z art. 91 ust. 1 lit. d), art. 192 ust. 1 i art. 194 ust. 2
TFUE;
c) wspieranie wdrażania WPR Unii zgodnie z częścią trzecią tytuł III TFUE;
d) wspieranie wdrażania wspólnej polityki rybołówstwa Unii zgodnie z częścią trzecią tytuł III
TFUE;
e) ochrona i umacnianie demokracji w Unii oraz umacnianie wartości Unii zgodnie z art. 2
TUE.

-- 4 of 22 --

5
W projekcie rozporządzenia PPKR wzmocniono przepisy dotyczące partnerstwa poprzez
jednoznaczne wskazanie, iż państwo członkowskie ma obowiązek zorganizowania i wdrożenia
kompleksowego partnerstwa w PPKR i Planie Interreg w zgodzie ze swoimi ramami
instytucjonalnymi i prawnymi oraz przy poszanowaniu zasady zarządzania wielopoziomowego
i podejścia oddolnego, w tym kontynuowania inicjatyw współpracy lokalnej, takich jak
zintegrowany rozwój terytorialny i miejski, rozwój lokalny kierowany przez społeczność oraz
wsparcie w ramach inicjatywy LEADER. Określono także zasady oraz warunki horyzontalne
dotyczące przestrzegania zasady praworządności i poszanowania praw, wolności i zasad
określonych w KPP łącząc ich ew. naruszenie z konsekwencjami finansowymi, tj. zawieszeniem
płatności lub jej umorzeniem, w przypadku gdy naruszenie nie zostanie usunięte w ciągu roku
od przyjęcia decyzji o jego zaistnieniu.
W tytule II omówiono ramy finansowe wskazując, iż całkowity budżet na wdrożenie Funduszu
PPKR na lata 2028-2034 wynosi 865,1 mld EUR, z czego:
− 782,88 mld EUR przydziela się na realizację PPKR;
− 72 mld EUR na Instrument EU (EU Facility);
− 10 mld EUR na Plan Interreg.
W ramach PPKR:
− co najmniej 217,8 mld EUR przeznacza się dla regionów słabiej rozwiniętych (z
propozycją podziału podanej kwoty na państwa członkowskie);
− co najmniej 295,7 mld EUR na wsparcie dochodów rolników w ramach WPR (293,7 mld
EUR) i wsparcie dochodów rybaków w ramach WPRyb (2 mld EUR);co najmniej 34 mld
EUR na działania z zakresu migracji, azylu, ochrony granic i bezpieczeństwa
wewnętrznego;
− co najmniej 14% alokacji PPKR należy dedykować na wsparcie działań społecznych.
Do Funduszu PPKR dodaje się także 50 mld EUR środków ze Społecznego Funduszu
Klimatycznego.
Uregulowano kwestie pomocy technicznej wskazując, iż zarówno w PPKR jak i w Planie
Interreg jej rozliczenie będzie następowało wyłącznie ryczałtem, a stawkę określono na
poziomie odpowiednio 3% dla PPKR, 8% dla Planu Interreg oraz 10% w przypadku rozdziałów
Interreg wspierających współpracę na granicach zewnętrznych UE lub regionów najbardziej
oddalonych. Z kolei KE na pomoc techniczną otrzyma nie więcej niż 0,5% całkowitej alokacji
Funduszu. Określono harmonogram wypłaty środków w podziale na transze oraz ustanowiono
rezerwę – tzw. kwotę elastyczności – w wysokości 25% alokacji dla państwa członkowskiego
szczegółowo określając okoliczności jej wykorzystania. Środków przewidzianych jako kwota
elastyczności nie będzie można zaprogramować na początku perspektywy.
Przewidziano także przepisy dotyczące umorzenia przez Komisję zobowiązań oraz związaną
z tym procedurę wskazując, iż wnioski o płatność powinny być przedkładane do 31
października kolejnego roku. Kwotę płatności zaliczkowej określono na poziomie 10% unijnej
alokacji i będzie ona wypłacana w trzech transzach: 4% w 2028, 3% w 2029 r. i 3% w 2030 r.
Wypłacenie płatności zaliczkowej jest ściśle uzależnione od zatwierdzenia PPKR. W sytuacji
braku przyjęcia przez Radę UE decyzji wykonawczej przyjmującej PPKR do 31 lipca 2028 r.
wypłacona zostanie wyłącznie zaliczka w latach 2029 r. i 2030 r. W przypadku Planu Interreg

-- 5 of 22 --

6
płatności zaliczkowe wyniosą łącznie 12% na rzecz każdego rozdziału Planu Interreg i będą
wypłacane w trzech równych transzach w trakcie trzech kolejnych lat.
W rozporządzeniu przewidziano także możliwość udzielenia państwom dodatkowego
wsparcia w formie pożyczek w ramach instrumentu Katalizator Europa – 150 mld EUR.
Wniosek o wsparcie w formie pożyczki należy złożyć do 31 stycznia 2028 r., a otrzymane środki
przeznaczyć na realizację PPKR. Składając wniosek należy m.in. wyjaśnić dlaczego szacowany
koszt PPKR jest wyższy, niż całkowity koszt finansowania unijnego i krajowego oraz wskazać
działania, które będą finansowane ze wsparcia w formie pożyczki. Określono także minimalne
poziomy wkładu krajowego w ramach PPKR wskazując, iż nie może być ono niższe niż: 15% dla
regionów słabiej rozwiniętych; 40% dla regionów w okresie przejściowym oraz 60% dla
regionów lepiej rozwiniętych. W przypadku Planu Interreg nie może być ono niższe niż 20%,
jednakże stawkę można obniżyć o 5 pp. w przypadku rozdziałów wspierających współpracę
transgraniczną na granicach zewnętrznych UE lub regionów najbardziej oddalonych.
W tytule III uregulowano kwestie związane z przygotowaniem, przyjęciem oraz rewizją PPKR.
Każde państwo członkowskie do dnia 31 stycznia 2028 r. powinno przedłożyć PPKR określający
jego program reform, inwestycji i innych interwencji, które będą tworzyły kompleksowy
i spójny pakiet. Konieczne jest, aby PPKR był należycie uzasadniony, poparty dowodami oraz
zawierał stosunkowo szeroki zakres elementów enumeratywnie wymienionych
w rozporządzeniu, w tym m.in. przyczyniał się do osiągnięcia wszystkich celów szczegółowych,
adresował wyzwania wynikające z Semestru Europejskiego, Europejskiego Filaru Praw
Socjalnych czy Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), oszacowanie kosztów
poszczególnych działań, samoocenę wypełnienia warunku dot. KPP czy sprecyzowanie, w jaki
sposób PPKR oraz proces jego wdrażania będą pozostawać w zgodności z zasadami
przestrzegania praworządności. Dla państw o DNB na mieszkańca poniżej 90% średniej UE,
wskazano potrzebę zaadresowania w szczególności trzech obszarów: mieszkalnictwa,
turystyki oraz zrównoważonego rolnictwa i gospodarki leśnej.
Oczekuje się, że Państwo członkowskie wyjaśni w jaki sposób wyzwania i zalecenia dla
poszczególnych krajów będą uwzględniane w PPKR, jaki poziom finansowania jest
przewidywany i w jaki sposób plan krajowy zmniejsza dysproporcje gospodarcze, społeczne
i terytorialne w regionach słabiej rozwiniętych, regionach w okresie przejściowym i regionach
lepiej rozwiniętych, w szczególności m.in. przez położenie nacisku na szczególne potrzeby
regionów przygranicznych, północnych regionów słabo zaludnionych, obszarów wiejskich
i miejskich, obszarów podlegających transformacji przemysłowej oraz wysp.
W procesie zatwierdzania i zmiany PPKR biorą udział Komisja Europejska i Rada. Komisja ma
cztery miesiące na ocenę PPKR od momentu jego przedłożenia przez państwo członkowskie,
a następnie przedstawia wniosek ws. decyzji wykonawczej Rady zawierającej najważniejsze
elementy PPKR, na którego rozpatrzenie przewidziano cztery tygodnie.
Zmiany w PPKR w ww. zakresie wymagają każdorazowo zmiany decyzji Rady. Po przyjęciu
przez Radę decyzji wykonawczej Komisja przyjmuje osobną decyzję ws. finansowania.
W rozporządzeniu przewidziano możliwość przedłożenia uzasadnionego wniosku o zmianę
PPKR przez państwo członkowskie lub Komisję Europejską oraz obowiązek wprowadzenia
zmian do PPKR do 31 marca 2031 r. w ramach przeglądu śródokresowego.

-- 6 of 22 --

7
Tytuł IV zawiera przepisy dotyczące funkcjonowania Instrumentu UE (EU Facility), który swoim
zakresem będzie obejmował działania Unii oraz rezerwę na nowe wyzwania i priorytety (tzw.
poduszkę budżetową). W rozporządzeniu uregulowano możliwe formy wdrażania
Instrumentu UE oraz określono działania i cele, które mają być objęte jego wsparciem.
Przewidziano również możliwość zmiany PPKR w sytuacji wystąpienia klęski żywiołowej, pod
warunkiem stwierdzenia jej wystąpienia przez właściwy organ.
Wspólna Polityka Rolna została uregulowana w tytule V, gdzie m.in.:
− wymienione zostały rodzaje interwencji, na które można będzie udzielać wsparcia
w celu osiągnięcia celów WPR i WPRyb w ramach PPKR;
− określono przepisy dotyczące płatności kryzysowych dla rolników w następstwie klęsk
żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof;
− określono sposób przygotowywania interwencji w ramach WPR;
− opisano zasady wykonania Protokołu Ustaleń w sprawie nasion oleistych między
Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Stanami Zjednoczonymi Ameryki.
W projekcie rozporządzenia wskazano, że wsparcie w ramach WPR powinno być
skoncentrowane na aktywnych rolnikach. Projekt rozporządzenia określa minimalną
i maksymalną średnią kwotę degresywnego obszarowego wsparcia dochodów (odpowiednio
130 EUR/ha i 240 EUR/ha)
W rozporządzeniu PPKR zaznaczono, że wydatki na interwencje w ramach wsparcia dochodów
związanego z produkcją mogą stanowić maksymalnie 20% środków unijnych łącznie
przeznaczonych w PPKR na następujące interwencje w zakresie wsparcia dochodów – (1)
degresywne obszarowe wsparcie dochodów, (2) płatność specyficzna w odniesieniu do
bawełny, (3) działania rolnośrodowiskowe i na rzecz klimatu i (4) płatności dla małych
gospodarstw. Limit 20% może zostać zwiększony maksymalnie o dodatkowe 5 pp. (czyli do
25%), ale wyłącznie pod warunkiem, że środki ponad próg 20% zostaną przeznaczone na: (1)
wsparcie roślin wysokobiałkowych; (2) wsparcie rolników łączących produkcję roślinną
i zwierzęcą; lub (3) wsparcie obszarów zagrożonych zaprzestaniem produkcji rolnej,
w szczególności we wschodnich regionach przygranicznych.
Tytuł VI dedykowany jest regionom najbardziej oddalonym i uregulowano w nim kwestie
możliwości wsparcia przez zainteresowane państwa tych terytoriów poprzez wdrożenie
działań mających na celu zaadresowanie indywidualnych potrzeb i wyzwań, z jakimi się mierzą
oraz minimalizowanie stałych i strukturalnych ograniczeń, które poważnie wpływają na ich
rozwój.
W tytule VII skoncentrowano się na aspekcie zarządzania PPKR wskazując, że każde państwo
na potrzeby realizacji PPKR powinno wyznaczyć co najmniej jedną: Instytucję Zarządzającą,
Agencję Płatniczą i Instytucję Audytową. W przypadku wyznaczenia przez państwo więcej niż
jednej Instytucji Zarządzającej konieczne jest powołanie również Instytucji Koordynującej,
której jednym z zadań będzie składanie do KE wniosków o płatność. Wskazano, iż Instytucje
Zarządzające mogą być odpowiedzialne za jeden lub kilka rozdziałów oraz mogą wyznaczyć
instytucje pośredniczące do wykonywania niektórych zadań, natomiast zadań instytucji
pośredniczących nie powierza się dalej innym organom.
Ponadto na potrzeby realizacji PPKR państwo ma obowiązek powołania co najmniej jednego
Komitetu Monitorującego, który może zajmować się więcej niż jednym rozdziałem PPKR.

-- 7 of 22 --

8
W przypadku ustanowienia więcej niż jednego Komitetu Monitorującego zachodzi obowiązek
powołania również Komitetu Koordynującego, który ma zapewniać przegląd i monitorowanie
wdrażania PPKR. W przypadku rozbieżności w opinii nt. PPKR pomiędzy Komitetem
Koordynującym a Komitetem Monitorującym decydująca jest opinia Komitetu
Monitorującego odpowiedzialnego za konkretny rozdział PPKR.
Tytuł X dotyczy ogólnych zasad zarządzania i przepisów finansowych. Wskazano w nim, iż
państwa podejmują odpowiednie środki w celu ochrony interesów finansowych UE
i zapewnienia, aby wykorzystywanie środków w ramach PPKR odbywało się zgodnie z prawem,
w szczególności z przepisami dot. zamówień publicznych i pomocy publicznej, określono
uprawnienia KE oraz ustanowiono system kontroli zarządzania gospodarstwem rolnym (farm
stewardship) i wspólnej polityki rybołówstwa. Ustanowiono obowiązek gromadzenia
i rejestrowania danych oraz przedkładania przez państwo do KE dokumentów dotyczących
poświadczenia wiarygodności do 15 lutego każdego roku, po 2028 r. Podkreślono, iż
przeprowadzając audyty, KE i Instytucje Audytowe będą należycie uwzględniały zasadę
jednego audytu i zasadę proporcjonalności w odniesieniu do poziomu ryzyka dla budżetu
unijnego.
W tym tytule uregulowano również przepisy dotyczące płatności informując, iż państwo może
przedłożyć maksymalnie sześć wniosków o płatność, które powinny być przekazane do 31
października kolejnego roku. Kwoty wskazane we wniosku powinny odpowiadać kwotom
uzasadnionym osiągnięciem kamieni milowych i wartości docelowych lub odpowiadających im
produktów w odniesieniu do innych interwencji, zgodnie z decyzją zatwierdzającą PPKR.
Uregulowano także m.in. kwestie wstrzymywania biegu terminu płatności, zawieszenia
płatności oraz korekt dokonywanych przez KE, jak również dotyczące Zintegrowanego
Systemu Zarządzania i Kontroli (IACS ).
Tytuł XI dotyczy szczególnego rodzaju wsparcia, w tym możliwość uwzględnienia w PPKR
wsparcia istniejących lub nowo utworzonych instrumentów finansowych wdrażanych
bezpośrednio przez Instytucję Zarządzającą lub instrumentów, za które ponosi
odpowiedzialność oraz kontroli zarządczej. Wskazano również, iż w ramach PPKR powinno się
nawiązywać i wspierać inicjatywy współpracy terytorialnej i lokalnej, w tym zintegrowany
rozwój terytorialny i miejski, rozwój lokalny kierowany przez społeczność oraz inicjatywę
LEADER.
W tytule XII uregulowano kwestie związane ze Społecznym Funduszem Klimatycznym.
Wyjaśniając zasadność włączenia planów społeczno-klimatycznych do PPKR wskazano na
realizację podobnych celów oraz podobny harmonogram wdrażania argumentując, iż takie
podejście powinno umożliwić efektywność i skuteczność wykorzystania środków unijnych oraz
zapewnić spójność podejmowanych działań. PPKR uwzględni realizację planów społeczno-
klimatycznych od 2028 r.
Tytuł XIII poświecono przepisom instytucjonalnym i końcowym. Określono w nim reguły
konkurencji dla sektorów rolnictwa, rybołówstwa i akwakultury, w tym wsparcie dla form
współpracy przedsiębiorców oraz kwestie pomocy publicznej. Przyznano również Komisji
uprawnienie do przyjmowania aktów delegowanych w enumeratywnie wymienionych
sprawach (art. 48, 58, 62, 63 i 70 oraz załączniki VIII, XI, XV oraz XIV) na czas nieokreślony
począwszy od wejścia w życie rozporządzenia.

-- 8 of 22 --

9
Stanowisko RP
Rząd RP docenia wysiłek reformatorski i odważną wizję Komisji Europejskiej (KE) mające
prowadzić do uproszczenia i uelastycznienia programowania i wdrażania funduszy
europejskich oraz redukcji obciążeń administracyjnych. W tym kontekście propozycja
Funduszu PPKR ma potencjał osiągnięcia założonych celów, wymaga jednak pogłębionych
wyjaśnień i znaczących dostosowań tak, aby możliwe było ich osiągnięcie dla wszystkich
uczestniczących stron. Najważniejsze obszary tych dostosowań określono w dalszej części
dokumentu. Pozytywne aspekty przedłożonej propozycji obejmują rezygnację z koncentracji
tematycznej, wzmocnienie zasady partnerstwa oraz podkreślenie wagi zasady praworządności
i Karty Praw Podstawowych. Wartościowe jest również utrzymanie Interreg z własnym
Planem.
Jednocześnie, Rząd RP podkreśla, że stanowisko może ulec modyfikacjom w zależności od
przebiegu negocjacji Wieloletnich Ram Finansowych 2028-2034, w tym w szczególności
w zależności od otwartości innych państw członkowskich na przeprowadzenie zasadniczych
zmian.
Zmiana traktatowej równowagi między pozycją Komisji Europejskiej a państw
członkowskich
W ocenie Rządu RP propozycja rozporządzenia PPKR odzwierciedla szersze, widoczne również
w proponowanej strukturze WRF, przeniesienie programowania, zarządzania i wdrażania
większej części funduszy unijnych na poziom europejski oraz przesunięcie uprawnień
decyzyjnych w stronę Komisji Europejskiej na niekorzyść państw członkowskich i innych
podmiotów. W opinii Rządu RP taka centralizacja jest niekorzystna i należy dążyć do
przywrócenia równowagi w procesie decyzyjnym. Wiąże się to również z przewagą
instrumentów zarządzanych na poziomie europejskim w stosunku do tych w zarządzaniu
dzielonym oraz z centralizacją polityki spójności wdrażanej dotychczas w zarządzaniu
dzielonym i z silnym wymiarem terytorialnym oraz dużym udziałem władz regionalnych
i lokalnych. Podejście stosowane w polityce spójności i II filarze WPR w trakcie wszystkich
poprzednich perspektyw finansowych ma liczne pozytywne skutki dla integracji europejskiej,
oferując realne i widoczne korzyści dla obywateli, przybliżając ich do procesów decyzyjnych
i umacniając wartości europejskie. Z tego względu podejście to powinno być utrzymane
i wzmacniane. Lepsza koordynacja na wszystkich szczeblach działania jest potrzebna, ale nie
powinna się odbywać kosztem subsydiarności.
Realizacja traktatowego celu spójnościowego
Rząd RP widzi następujące ryzyka w zakresie realizacji głównego celu Funduszu PPKR, który
dotyczy promowania spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, zrównoważonego
rozwoju, konkurencyjności, bezpieczeństwa oraz gotowości UE:
1. Brak pewności dotyczącej utrzymania poziomu alokacji na Fundusz PPKR
Obecna propozycja alokacji w ramach Funduszu PPKR stanowi punkt wyjścia do dalszej
dyskusji. W toku negocjacji kluczowe jest dołożenie wszelkich starań, aby alokacja dla
PPKR nie uległa zmniejszeniu. Jako że część alokacji będzie przeznaczona na
obowiązkowe wsparcie dochodów rolników na poziomie krajowym, a kolejna część

-- 9 of 22 --

10
alokacji PPKR będzie zablokowana w podwójnym mechanizmie elastyczności
(opisanym poniżej), na podstawie obecnych danych trudno jest obliczyć jaką kwotę
będzie można przeznaczyć na działania strukturalne i rozwojowe. Decyzja
o ewentualnej akceptacji proponowanych w projekcie rozporządzenia rozwiązań
wymaga uzyskania jasności w tym zakresie.
2. Osłabienie roli regionów
Zgodnie z wielokrotnymi zapowiedziami KE wyrażonymi m.in. w Wytycznych
Politycznych dla następną kadencję Komisji Europejskiej na lata 2024-2029
i komunikacie Droga ku następnym wieloletnim ramom finansowym1 propozycje na
nową perspektywę finansową miały umiejscowić regiony „w centrum podejmowanych
działań”. Takie oczekiwania przedstawiły również państwa członkowskie w konkluzjach
Rady UE nt. spójności i polityki spójności po 2027 r. oraz Deklaracji ministrów
odpowiedzialnych za politykę spójności, wymiar terytorialny i sprawy miejskie
przyjętych podczas polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Realizacja tych
zobowiązań nie jest jednak widoczna w obecnej propozycji rozporządzenia PPKR, gdzie
rola regionów, w tym jako potencjalnych instytucji zarządzających, jest osłabiona
w stosunku do obecnej perspektywy finansowej. Takie rozwiązanie może przynieść
pewne korzyści koordynacyjne, odbędzie się jednak ze szkodą dla decentralizacji
programowania i wdrażania funduszy europejskich, a w konsekwencji osiągnięcia celu
spójnościowego.
3. Osłabienie wymiaru terytorialnego
Wymiar terytorialny w propozycji rozporządzenia PPKR został jedynie częściowo
odzwierciedlony poprzez wydzielenie alokacji na regiony słabo rozwinięte oraz poprzez
określenie listy terytoriów, które mogą być wspierane. Zaproponowany zestaw celów
jest jednak w dużej mierze sektorowy, a nie ukierunkowany terytorialnie i nastawiony
na realizację rzeczywistych potrzeb tych regionów. Również instrumenty terytorialne,
które w obecnej perspektywie finansowej dowiodły swojej skuteczności np.
mobilizując samorządy lokalne do aktywnej współpracy, zostały jedynie opcją do
wyboru, a nie elementem przemyślanego podejścia ukierunkowanego terytorialnie. Co
więcej, instrumenty terytorialne wzmacniały powiązania miejsko-wiejskie, co
pozwalało wykorzystywać potencjały terytorialne, tworząc synergie oraz projektując
polityki bardziej odporne i dostosowane do rzeczywistych wyzwań społecznych,
gospodarczych i przestrzennych. Takie podejście zmienia charakter Funduszu PPKR
w stosunku do dotychczasowego funkcjonowania funduszy polityki spójności. W opinii
Rządu RP wymiar terytorialny i zarządzanie wielopoziomowe powinny zostać
wzmocnione w ramach całego Funduszu PPKR, np. poprzez włączenie ich do zasad
horyzontalnych.
4. Przepisy dotyczące poziomu współfinansowania.
Mimo utrzymania progów wkładu krajowego na tym samym poziomie, brak jest
rozwiązań dla regionów zmieniających kategorię regionu w nadchodzącej
perspektywie, co w wielu przypadkach może utrudnić im skorzystanie z funduszy
europejskich. Progi wkładu krajowego dla regionów przejściowych i lepiej rozwiniętych
1 COM(2025)46

-- 10 of 22 --

11
są wysokie. Proponowane rozwiązanie nie uwzględnia także wewnętrznego
zróżnicowania regionów, co może mieć szczególne znaczenie w przypadku regionów
lepiej rozwiniętych. Problem ten dodatkowo pogłębia objęcie Funduszu Spójności tymi
samymi zasadami co EFRR i EFS, czyli podziałem na kategorie regionów z różnymi
poziomami dofinansowania (w perspektywie 2021-2027 Fundusz Spójności, który
obejmował około 15% polskiej alokacji, miał jeden, krajowy poziom dofinansowania
UE – 85%). Spowoduje to dodatkową presję związaną z koniecznością zapewnienia
większego współfinansowania krajowego w regionach przejściowych i lepiej
rozwiniętych. Należy także wyjaśnić kwestię poziomów dofinansowania w projektach
realizowanych na terytorium całego kraju, takich jak duże projekty infrastrukturalne
czy projekty w obszarze zarządzania migracjami, ochrony granicy zewnętrznej UE oraz
zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego, które do tej pory nie podlegały
zróżnicowaniu regionalnemu, a jego wprowadzenie znacząco utrudni realizację takich
projektów. Problem ten dotyczy także środków przeznaczonych na interwencje
w ramach WPRyb (dla których w perspektywie 2021-2027 również obowiązywał jeden
poziom dofinasowania UE – 70%).
Należy w związku z tym zabiegać o wprowadzenie odpowiednich mechanizmów
zmniejszających presję dla regionów, które najwięcej stracą w związku z wdrożeniem
rozwiązań z nowej propozycji, w tym wyrównań o charakterze finansowym.
Projekt rozporządzenia przewiduje również minimalny poziom dofinansowania
krajowego (30%) płatności na rzecz klimatu i środowiska, które dotychczas były
finansowane wyłącznie z budżetu UE (ekoschematy w ramach płatności
bezpośrednich). Takie rozwiązanie będzie stanowiło istotne wyzwanie finansowe.
5. Kwestia wschodnich regionów granicznych
W opinii Rządu RP obecna propozycja rozporządzenia niekonsekwentnie definiuje
wschodnie regiony graniczne jako graniczące z Rosją, Białorusią i Ukrainą lub tylko
Rosją i Białorusią. Ponadto, wbrew wcześniejszym zapowiedziom i propozycji Paktu na
rzecz Regionów Wschodnich, regiony te nie otrzymują dodatkowych środków ze
względu na swoją trudną sytuację geopolityczną i negatywne skutki społeczne
i ekonomiczne, których doświadczają. Jedynie przy obliczaniu całkowitej alokacji dla
państwa członkowskiego brana jest pod uwagę długość granicy zewnętrznej i liczba
napływających migrantów.
W opinii rządu RP prawidłowa definicja wschodnich regionów granicznych powinna
brzmieć: regiony graniczące z Rosją, Białorusią lub Ukrainą, podobnie jak to
sformułowano w propozycji zmian rozporządzeń dotyczących przeglądu
śródokresowego dla perspektywy 2021-2027. Definicja ta, i idące za nią wsparcie, są
istotne ze względu na długość granicy wschodniej i liczbę państw europejskich i ich
regionów, które zostały negatywnie dotknięte skutkami wojny napastniczej Rosji na
Ukrainę. Ponadto, istnieje konieczność zagwarantowania dla nich dodatkowych
środków, które nie będą uszczuplały alokacji krajowej. i/lub innych rozwiązań (np.
wyższego współfinansowania wspólnotowego).
Realizacja celów innych polityk traktatowych
W opinii Rządu RP projekt rozporządzenia PPKR nie w pełni gwarantuje realizację celów
poszczególnych polityk traktatowych. Zaproponowany przez KE sposób połączenia wielu
polityk w ramach jednego Funduszu, którego głównym celem jest promowanie spójności

-- 11 of 22 --

12
gospodarczej, społecznej i terytorialnej, zrównoważonego rozwoju i konkurencyjności Unii, jej
bezpieczeństwa i gotowości (art. 2 rozporządzenia PPKR) stwarza ryzyko konkurowania tych
polityk o środki zgodnie z priorytetami krajowymi. Może to prowadzić do rozmycia ich
specyfiki i osłabienia ich europejskiego wymiaru. Wątpliwości budzi także poziom
szczegółowości wymagań dotyczących poszczególnych polityk – bardzo rozbudowany
w przypadku polityki spójności oraz zbyt ogólny w zakresie wspólnej polityki rybołówstwa,
będącej odrębną polityką unijną, oraz polityki dotyczącej migracji, bezpieczeństwa i ochrony
granic zewnętrznych UE. Ponadto, na poziomie alokacji znacznie zredukowano poziom
środków finansowych gwarantowanych sektorowi rybackiemu. Powyższe działania
w konekwencji prowadzą do osłabienia ww. polityk i możliwości realizacji ich specyficznych
celów, mimo znaczących potrzeb w tym zakresie.
W kontekście migracji, zarządzania granicami i bezpieczeństwa, które również są politykami
traktatowymi, także nie zostały one wystarczająco odzwierciedlone w projekcie
rozporządzenia PPKR. Polska korzysta z dodatkowych środków na te polityki w obecnej
perspektywie i chciałaby utrzymać ten trend. Warto również zaznaczyć, że projekty dotyczące
zarządzania migracjami, zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego oraz ochrony granicy
zewnętrznej UE mają swoją odrębną specyfikę i beneficjentów, w związku z czym ich włączenie
do Funduszu PPKR nie powinno następować ze szkodą dla skuteczności i efektywności działań
w tych obszarach.
1. Włączenie WPR do Funduszu PPKR
Rząd RP dostrzega potrzebę lepszej koordynacji polityk unijnych, efektywniejszego
wykorzystywania środków budżetowych oraz uproszczenia systemu zarządzania
funduszami UE. Propozycja włączenia celów i interwencji WPR do jednego
funduszu i programu to jednak pozorne uproszczenie nowej WPR i osłabiona rola
państw członkowskich w procesie programowania wsparcia dla rolników.
Proponowana struktura WPR jest w znacznym stopniu skomplikowana,
w szczególności w zakresie struktury przepisów tj. rozdzielenia regulacji
dotyczących WPR między rozporządzenie PPKR, a rozporządzenie w sprawie WPR.
Ponadto, obligatoryjny charakter znacznej części interwencji WPR ogranicza
swobodę państw członkowskich w dopasowywaniu rozwiązań do potrzeb
i uwarunkowań lokalnych. Rozwiązania w zakresie WPR wymagają więc
uelastycznienia i dopracowania, tak aby traktatowe cele tej polityki były
odpowiednio realizowane. W szczególności Rząd RP będzie dążył do zapewnienia,
że w ramach rozporządzenia w spr. funduszu PPKR kwestie obszarów wiejskich
zostaną odpowiednio zaadresowane.
Rząd RP z zadowoleniem przyjmuje, że w projekcie rozporządzenia w sprawie PPKR
kwestia wspierania obszarów wiejskich została wyraźnie podkreślona w ramach
celu szczegółowego: zwiększenie atrakcyjności terytoriów w celu wspierania prawa
do pozostania, w tym przez wspieranie strategii na rzecz zintegrowanego rozwoju
obszarów miejskich i wiejskich, w tym wspieranie usług terytorialnych
i infrastruktury. Odnotowuje też, że każdy plan przedłożony przez państwo
członkowskie oraz wszelkie jego zmiany będą zawierały również w odniesieniu do
każdego proponowanego środka przypisanie co najmniej jednego kodu
dotyczącego wymiaru terytorialnego, do których należą również obszary wiejskie.

-- 12 of 22 --

13
Równocześnie Rząd RP wskazuje, że preferowanym rozwiązaniem w zakresie
architektury Wspólnej Polityki Rolnej jest utrzymanie struktury dwufilarowej oraz
wydzielonego budżetu.
2. Włączenie polityk dotyczących migracji, zarządzania granicami i bezpieczeństwa
do Funduszu PPKR
Trzykrotne zwiększenie środków na migracje, zarządzanie granicami
i bezpieczeństwo wewnętrzne jest dobrym punktem wyjścia do dalszych
negocjacji. Zauważalny jest jednak brak odzwierciedlenia podstaw traktatowych
w celach ogólnych i szczegółowych Funduszu PPKR. Konieczna jest więc analiza
wpływu proponowanych rozwiązań na politykę w zakresie spraw wewnętrznych,
w szczególności w zakresie procedur decyzyjnych i zarządczych, funkcjonowania
służb oraz wypracowanie rozwiązań pozwalających na skuteczne wsparcie działań
w tym jakże istotnym z geopolitycznego punktu widzenia obszarze.
Warunki horyzontalne
W odniesieniu do kwestii poszanowania zasad praworządności, KPP oraz niedyskryminacji,
Rząd RP co do zasady nie sprzeciwia się ich powiązaniu z kwestiami budżetowymi, a nawet
dostrzega celowość takiego rozwiązania. Niemniej jednak stoi na stanowisku, iż podstawą do
formułowania ocen i podejmowania decyzji w tym zakresie powinny być obiektywne
wskaźniki, które są konkretne, jednoznaczne, a nadto łatwe do zweryfikowania przez każde
państwo członkowskie, jak i zainteresowane instytucje UE (takie jak np. kamienie milowe).
W odniesieniu do kwestii warunkowości związanej z praworządnością należy dążyć do
wzmocnienia już funkcjonujących mechanizmów w oparciu o jasne i obiektywne kryteria
oceny. Szczególne znaczenie mają również programy wspierające niezależne media,
organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz inicjatywy na rzecz umacniania demokracji,
które w istotny sposób przyczyniają się do wzmacniania odporności instytucjonalnej
i społecznej w UE.
Podobnie, włączenie samooceny KPP do PPKR jako nieodłączny element całego dokumentu,
może skutkować opóźnieniami w zatwierdzeniu dokumentu oraz rozpoczęciu wdrażania
środków. Doświadczenia z perspektywy 2021-2027 dotyczące procesu uzgadniania z KE
spełnienia warunku dot. KPP, który procedowany był odrębnie od Umowy Partnerstwa
i programów, pokazały, że sposób oceny wypełnienia warunków horyzontalnych jest niejasny,
a ich spełnienie stanowi wyzwanie przy braku jednolitych kryteriów ich oceny. Ponadto,
wątpliwości budzi również kwestia kryteriów i sposobu ich zastosowania podczas
formułowania decyzji stwierdzającej niespełnienie warunku.
Rząd RP dostrzega również ryzyko utraty części środków z alokacji krajowej w przypadku, gdy
decyzja stwierdzająca niespełnienie warunku horyzontalnego dot. KPP lub praworządności nie
zostanie uchylona w ciągu roku od jej wydania.
Zasada partnerstwa
Rząd RP pozytywnie odbiera przepisy dotyczące partnerstwa, które w projekcie
rozporządzenia PPKR zostały wzmocnione. Dodatkowo rozporządzenie przedstawia bardzo

-- 13 of 22 --

14
szeroki katalog partnerów, rozszerzając reprezentatywność partnerów m.in. o stowarzyszenia
reprezentujące organy publiczne, rolników, rybaków, czy krajowe instytucje i organizacje praw
człowieka, co jest uzasadnione utworzeniem jednego funduszu skupiającego pięć celów
traktatowych. Ze względu na szeroki zakres Funduszu PPKR i realizowanych w jego ramach
zadań, obowiązek zrównoważonego partnerstwa powinien być jednak dostosowany do
specyfiki poszczególnych rozdziałów PPKR, szczególnie sektorowych. W opinii Rządu RP
wątpliwości dotyczące zasady partnerstwa powinny zostać wyjaśnione, a przepisy
odpowiednio poprawione. Prawdziwe wdrożenie zasady partnerstwa wymaga również
wprowadzenia realnych mechanizmów zarządzania wielopoziomowego w ramach PPKR.
Należy także zapewnić przejrzystość procedur i możliwość sprawnego prowadzenia konsultacji
z partnerami.
Skuteczność i sprawność programowania, wdrażania i oceny PPKR
W ocenie Rządu RP, jeśli proponowane w projekcie rozporządzenia PPKR rozwiązania
rzeczywiście mają przyczynić się do uproszczenia programowania, wdrażania i oceny polityk
w zarządzaniu dzielonym, potrzebna jest modyfikacja przepisów, w szczególności tych
ograniczających elastyczność programowania, określających poziom i funkcjonowanie
mechanizmu rezerw, rozwiązań w zakresie płatności i zobowiązań budżetowych (w tym zasady
N+1 i zaliczek), procedury przyjmowania i zmian PPKR oraz struktury zarządzania
i monitorowania PPKR, w tym zależności pomiędzy instytucją koordynującą, a instytucjami
zarządzającymi oraz komitetem koordynującym, a komitetami monitorującymi. Zmiany
wymagają także przepisy wprowadzające uznaniowość KE w procesach oceny – takie jak brak
jasnych i obiektywnych kryteriów oceny spełnienia warunków horyzontalnych czy postępów
w realizacji PPKR. Aspekty wymagające dyskusji i zmiany opisano poniżej.
1. Elastyczność programowania
W kontekście elastyczności programowania, Rząd RP pozytywnie ocenia długo
oczekiwaną rezygnację z koncentracji tematycznej, zauważa jednak, że zastąpiono
ją wydzieleniem środków na cel środowiskowo-klimatyczny na bardzo wysokim
poziomie 43% alokacji oraz na cel społeczny na poziomie 14% alokacji. Również
szczegółowe kategorie interwencji i wystandaryzowane wskaźniki zaproponowane
w rozporządzeniu o ramach wykonania dodatkowo ograniczają możliwość
projektowania interwencji dopasowanych do potrzeb. Zaproponowane podejście,
przy realnie obniżonym budżecie, powoduje ryzyko nadmiernego rozdrobnienia
podejmowanych działań, zamiast ich koncentracji i osiągnięcia wymiernych
rezultatów w obszarach priorytetowych. Dodatkowo, za niezrozumiałe
i nadmiernie ograniczające elastyczność i swobodę państw członkowskich należy
uznać konieczność zaadresowania enumeratywnie wymienionych celów dla
państw o DNB niższym, niż 90% średniej unijnej.
W opinii Rządu RP państwa członkowskie powinny mieć możliwość samodzielnego
wyboru celów najważniejszych z punktu widzenia potrzeb poszczególnych
terytoriów oraz możliwość elastycznego proponowania niektórych wskaźników ich
realizacji. Konieczne jest również właściwe zdefiniowanie wskaźników tak, aby w
jak najlepszym stopniu mierzyły stopień osiągnięcia poszczególnych celów
szczegółowych. Katalog celów szczegółowych z art. 3 projektu rozporządzenia PPKR
powinien być traktowany jako katalog otwarty z możliwością wyboru oraz

-- 14 of 22 --

15
adekwatnego do potrzeb państwa członkowskiego zdefiniowania odpowiednich
priorytetów, a także realizacji dodatkowych celów specyficznych dla danego
państwa członkowskiego i jego regionów. Rząd RP jest zaniepokojony brakiem
uwzględnienia dotychczas wspieranych przez fundusze europejskie obszarów i
będzie dążył do tego, aby w ramach elastycznego podejścia można było je
realizować.
2. Programowanie, przyjęcie i rewizja PPKR
Kolejnym aspektem ważnym dla osiągnięcia skuteczności i sprawności
programowania, wdrażania i oceny PPKR jest procedura przyjmowania i zmian
PPKR. W opinii Rządu RP, przyjmowanie i zmiana PPKR w drodze decyzji
wykonawczej Rady komplikuje proces i może spowodować znaczne opóźnienia
oraz negatywnie wpłynąć na przewidywalność i tempo wdrażania środków
europejskich. Zaproponowana przez KE procedura będzie miała charakter
długotrwały, nieelastyczny i znacząco utrudniający dostosowywanie PPKR do
zmieniających się uwarunkowań, a także stanowi istotne ograniczenie
elastyczności dla państw członkowskich. Dlatego przepisy dotyczące zmiany PPKR
powinny być prostsze i umożliwiać szybkie dokonanie zmian w przypadku takiej
konieczności. Doświadczenia z wdrażania KPO wskazują, że zastosowanie
podobnego odejścia będzie oznaczało proces ciągłej rewizji PPKR (po zakończeniu
jednej będzie trzeba opracowywać kolejną rewizję). Zwiększy to obciążenie
administracyjne na poziomie krajowym, co nie koreluje ze zmniejszonymi środkami
pomocy technicznej na lata 2028-2034.
3. System płatności oparty na wynikach
System płatności oparty na wynikach jest krokiem w dobrym kierunku, należy
jednak wyjaśnić i zredukować ryzyka techniczne i wdrożeniowe, które za sobą
niesie. System płatności oparty wyłącznie na realizacji kamieni milowych i celów
może być trudny do wdrożenia np. w przypadku projektów innowacyjnych.
Ponadto, pomimo oparcia płatności na wynikach, nakłada się na państwa
członkowskie obowiązek weryfikowania kosztów rzeczywistych. Rząd RP nie widzi
uzasadnienia dla walidowania kwot płatności z KE z realnymi płatnościami
przekazanymi beneficjentom. Takie podejście stoi w sprzeczności z założeniami
rozliczania w oparciu o osiągane rezultaty. Wyjaśnienia wymagają także wymogi
weryfikacji efektywności wydatkowania środków i brak jasnych zasad korekt
finansowych. Należy także wskazać na ryzyko finansowe dla budżetu państwa
wynikające z przepisów dotyczących konieczności kontynuacji płatności dla
beneficjentów w przypadku zawieszenia płatności przez Komisję Europejską
i konieczności zwrotu środków przez państwa członkowskie, które może nastąpić
z wielu przyczyn takich jak negatywna ocena spełnienia warunków horyzontalnych
czy wątpliwości dotyczące poziomu realizacji kamieni milowych i celów.
W obydwóch przypadkach podstawy zawieszenia płatności oparte są na niejasnych
kryteriach pozwalających na uznaniowość KE w tym zakresie i dotyczą także
pomocy technicznej. Również zaostrzenie zasad rozliczeń finansowych państwa
członkowskiego z KE poprzez znaczące skrócenie okresu rozliczeń zobowiązań
budżetowych z danego roku (z obecnych 3 lat do zaledwie 10 miesięcy - odejście

-- 15 of 22 --

16
od tzw. zasady N+3 na rzecz N+1) wzbudza wiele wątpliwości i wymaga dalszych
wyjaśnień oraz stanowczego podjęcia takich działań, które zapobiegną utracie
środków, zwłaszcza w przypadku dużych projektów infrastrukturalnych, które mają
długi okres realizacji. Dodatkowo, wysokość płatności zaliczkowych proponowana
przez KE (10%) w systemie rozliczania za rezultaty jest zbyt niska. Ponadto, w opinii
Rządu RP wysokość płatności zaliczkowej powinna być obowiązująca bez względu
na termin przyjęcia przez Radę decyzji wykonawczej.
4. System zarządzania i monitorowania PPKR
W opinii Rządu RP należy także uporządkować przepisy dotyczące Instytucji
Zarządzających, Instytucji Koordynującej, Komitetów Monitorujących i Komitetu
Koordynującego tak, aby w jak największym stopniu wykorzystać istniejący
potencjał instytucjonalny oraz zachować zdolność administracyjną
i instytucjonalną na poziomie rządowym i samorządowym. W obecnym projekcie
rozporządzenia PPKR wątpliwości budzą przepisy dotyczące zadań tych instytucji,
roli Instytucji Pośredniczących i agencji płatniczych, składu Komitetów
Monitorujących i Komitetu Koordynującego oraz powtarzania ich zadań, przy
jednoczesnym wprowadzeniu wyższości opinii Komitetu Monitorującego
w przypadku decyzji na poziomie rozdziałów PPKR oraz wymogu oceny przez
Komitety Monitorujące strategii terytorialnych, co z jednej strony stanowi wejście
w kompetencje samorządów, a z drugiej może blokować efektywność działania
komitetów ze względu na dużą liczbę i objętość takich dokumentów. Wyjaśnień
i doprecyzowania wymagają także kwestie dotyczące audytów oraz szczegóły
dotyczące zasad zgłaszania nieprawidłowości do KE, zwłaszcza wobec radykalnie
odmiennego podejścia do wdrażania i rozliczania funduszy w nowej perspektywie
finansowej, a w szczególności nowatorskiego i niezbyt precyzyjnie
przedstawionego zakresu propozycji w tych obszarach. Dotyczy to na przykład
kwestii Instytucji Audytowych, opinii audytowych, pojęć kosztów i transakcji
bazowych.
Podsumowując, nowy system programowania i wdrażania funduszy europejskich będzie
wymagał znaczącej reorganizacji i może zwiększyć obciążenie administracyjne na poziomie
krajowym i regionalnym. Z tego powodu powinien on być oparty na jasnych i obiektywnych
kryteriach, przewidywalny oraz bazować na równowadze pozycji KE i państw członkowskich.
Obecna propozycja daje duże uprawnienia KE i tworzy ryzyka dla państw członkowskich. Spore
wątpliwości budzi także konieczność wypełnienia warunków horyzontalnych (KPP
i praworządności) już na etapie przyjmowania PPKR, możliwość wywierania nacisku przez KE
na podwyższenie i tak już bardzo wysokiego celu klimatyczno-środowiskowego czy kwestia
dobrowolności wykorzystania przez państwa członkowskie systemu informatycznego KE.
W opinii Rządu RP narzędzia KE powinny być obowiązkowo wykorzystywane przez wszystkie
instytucje odpowiedzialne za realizację budżetu UE, niezależnie od modelu zarządzania
(zarządzanie bezpośrednie, pośrednie lub dzielone) jako warunek skuteczności i przejrzystości
tego rozwiązania. Należy unikać uznaniowego nakładania takich obowiązków przez KE na
wybrane państwa członkowskie (jak to miało miejsce w obecnej perspektywie).
Ograniczony udział państw członkowskich i interesariuszy w procesie przyjmowania aktów
delegowanych rodzi ryzyko braku wpływu na kształt istotnych elementów rozporządzenia, np.
zmiany poziomów celów wydatków na klimat i środowisko, ważnych elementów systemu

-- 16 of 22 --

17
monitorowania czy wymogów dotyczących działań promocyjnych i informacyjnych. Może to
prowadzić do arbitralnego ustalania przez KE nowych, bardziej ambitnych celów i wymagań,
które nie będą mogły być zrealizowane przy zbyt niskich środkach finansowych na te cele.
Rezerwy i mechanizm kryzysowy
Po doświadczeniach licznych kryzysów, które wystąpiły w ostatnich latach, państwa
członkowskie wskazały w konkluzjach Rady UE nt. spójności i polityki spójności po 2027 r. oraz
Deklaracji ministrów odpowiedzialnych za politykę spójności, wymiar terytorialny i sprawy
miejskie, że polityka spójności powinna być długoterminową polityką inwestycyjną, a nie
instrumentem odpowiadania na kryzysy. Tymczasem podwójny mechanizm elastyczności
zaproponowany w projekcie rozporządzenia PPKR (rezerwa w ramach PPKR wraz
z Instrumentem UE (EU Facility) jest wydzielony z alokacji na instrumenty w zarządzaniu
dzielonym. W opinii Rządu RP mechanizm kryzysowy, w szczególności Instrument UE,
powinien zostać wyodrębniony ze środków zarządzanych centralnie.
Odnosząc się do proponowanego poziomu rezerwy PPKR, zaproponowane przez KE 25%
stanowi zbyt dużą część alokacji, która nie może zostać od razu zaprogramowana. Wydaje się
to nieuzasadnione w szczególności wobec równoległego utworzenia Instrumentu UE (EU
Facility), a także mnogości wyzwań i celów, które państwo członkowskie ma zaadresować
w ramach PPKR. Może to stanowić nieuzasadnione ograniczenie i usztywnienie systemu
realizacji dla państw członkowskich, które może prowadzić do trudności z wykorzystaniem
alokacji lub utratą jej części, zwłaszcza wobec realizacji PPKR opartego na zaproponowanych
przez KE zaostrzonych zasadach rozliczania (N+1). Powyższe rozwiązanie może doprowadzić
również do sytuacji, w której środki pod koniec perspektywy będą wydatkowane szybko,
zamiast efektywnie. Dlatego, poziom rezerwy powinien zostać obniżony, należy też
dostosować poziomy uruchamianych transz oraz zmienić przeznaczenie zamrożonych
środków, tak aby mogły być one wykorzystywane wyłącznie na działania strukturalne, a nie
kryzysowe.
Instrument UE (EU Facility) powinien natomiast zostać przeznaczony na działania kryzysowe –
obecnie rozporządzenie przewiduje dwa komponenty tego instrumentu: ponad 63 mld EUR
na działania ogólnoeuropejskie zarządzane przez KE oraz poduszkę budżetową w wysokości
niecałych 9 mld EUR. W opinii Rządu RP cały Instrument UE powinien mieć charakter
mechanizmu kryzysowego wykorzystywanego w pierwszej kolejności, przed ewentualnym
użyciem rezerw PPKR, a nie dodatkowego źródła finansowania działań KE. Należy także
zapewnić zasady sprawiedliwego podziału między państwa członkowskie środków na działania
kryzysowe w ramach Instrumentu UE (EU Facility).
Pomoc techniczna
Rząd RP docenia, że pomimo zmiany w systemie rozliczania zachowano środki na pomoc
techniczną. Należy pamiętać, iż w pierwszym okresie wdrażania nowej perspektywy powstanie
bardzo wysoki koszt dostosowawczy, co może doprowadzić do nadmiernego obciążenia
budżetu państwa w pierwszych latach. Za zaskakujące należy uznać zwiększenie wysokości
pomocy technicznej po stronie Komisji Europejskiej (wzrost z 0,35% do 0,5% w porównaniu do
obecnej perspektywy) i de facto zmniejszenie po stronie państw członkowskich
(w perspektywie 2021-2027 poziom pomocy technicznej jest różny dla poszczególnych
funduszy, ale średnio w przypadku Polski wynosi 3,5% alokacji). Sceptycznie należy też ocenić

-- 17 of 22 --

18
rezygnację z dwóch dotychczasowych form wypłaty pomocy technicznej pozostawiając tylko
jedną opcję ryczałtu. Dodatkowo, wiele wątpliwości wzbudza powiązanie wypłaty pomocy
technicznej z wnioskami o płatność, w szczególności ewentualna konieczność
proporcjonalnego zwrotu pomocy technicznej w przypadku wykrycia nieprawidłowości
w realizowanych projektach. Jako, że sukces nowego systemu programowania i wdrażania
funduszy europejskich będzie opierał się w dużej mierze na zdolności instytucjonalnej
i administracyjnej państw członkowskich, również poziom pomocy technicznej dla państw
członkowskich powinien odpowiadać skali potrzeb. Jednocześnie Rząd RP będzie dążył do
tego, aby zakres przedmiotowy przykładowych zadań kwalifikujących się do wsparcia
z pomocy technicznej był postrzegany jako katalog otwarty.
Uzasadnienie stanowiska RP
Proponowane podejście oznacza zasadnicze zmiany w dotychczasowym systemie
funkcjonowania polityki spójności i Wspólnej Polityki Rolnej. Będą one miały wymierne
konsekwencje dla resortów i departamentów pełniących funkcje instytucji zarządzających,
w tym w zakresie pełnionych zadań i poziomu zatrudnienia, znacząco zmieni też rolę i pozycję
regionów w systemie programowania i wdrażania polityki spójności. Warto zaznaczyć, że
nowa propozycja jest odejściem od polityki spójności w jej dotychczasowym rozumieniu
i mimo nazwy nowego Funduszu2 skupia się raczej na realizacji nowych, w większości
sektorowych priorytetów UE. Mocno obniżono znaczenie wymiaru terytorialnego oraz
funkcjonującego do tej pory podejścia oddolnego – nowy system zmierza do znaczącej
centralizacji na poziomie krajowym i zasadniczego wzmocnienia pozycji KE w stosunku do
państw członkowskich.
Do zalet nowego podejścia należy zaliczyć zwiększoną możliwość koordynacji
międzyresortowej oraz poziomu krajowego i regionalnego, znaczne skrócenie obowiązujących
rozporządzeń i dążenie do ich uproszczenia czy zaproponowanie jednolitego zestawu zasad
dotyczących sposobu programowania i wdrażania poszczególnych funduszy.
Uzasadnienie stanowiska wobec zakresu aktów wykonawczych i delegowanych
W art. 86 wskazano uprawnienia Komisji do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie
z art. 87 [Wykonywanie przekazanych uprawnień] w celu zmiany art. 48 [Wsparcie na rzecz
lokalnych produktów rolnych, produktów rybołówstwa i akwakultury], 58 [Obowiązki państw
członkowskich, sprawozdawczość w zakresie nieprawidłowości], 62 [Obliczanie kar w związku
z odpowiedzialnym prowadzeniem gospodarstwa], 63 [Gromadzenie i rejestrowanie danych]
i 70 [ZSZiK] oraz załączników VIII [Osiągnięcie kamieni milowych i wartości docelowych], IX
[Postępy we wdrażaniu], XI [Wniosek o płatność], XV [Działania Unii] i XIV [Korekty finansowe]
do niniejszego rozporządzenia w celu dostosowania ich do zmian zachodzących w okresie
programowania.
1. Ocena skutków prawnych
2 Europejski Fundusz na rzecz spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej, rolnictwa i obszarów wiejskich,
rybołówstwa i gospodarki morskiej, dobrobytu i bezpieczeństwa na lata 2028-2034

-- 18 of 22 --

19
Rozporządzenie nie wymaga implementacji i stosuje się je wprost w krajowym porządku
prawnym. Rozporządzenie jest bezpośrednio powiązane z rozporządzeniem Parlamentu
Europejskiego i Rady ustanawiającym Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, w tym
Europejską Współpracę Terytorialną (Interreg) i Fundusz Spójności, w ramach Funduszu
określonego w rozporządzeniu (UE) COM2025 (565) [PPKR] oraz ustanawiającego warunki
wdrażania unijnego wsparcia na rzecz rozwoju regionalnego w latach 2028–2034 oraz
rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Europejski Fundusz
Społeczny w ramach planu partnerstwa krajowego i regionalnego określonego
w rozporządzeniu (UE) COM2025 (565) [PPKR] oraz ustanawiającego warunki wdrażania
unijnego wsparcia na rzecz wysokiej jakości zatrudnienia, umiejętności i włączenia
społecznego na lata 2028–2034, a także rozporządzeniem w sprawie ram wykonania (UE)
COM2025 (545). Od ostatecznego kształtu Rozporządzenia uzależniona będzie potrzeba
ewentualnej nowelizacji ustaw i innych aktów prawnych które regulują zagadnienia objęte
niniejszym rozporządzeniem.
2. Ocena skutków społecznych
Przewiduje się, że przyjęcie proponowanego rozporządzenia spowoduje pozytywne skutki
społeczne. W Polsce z funduszy europejskich realizuje się dużą część inwestycji publicznych
w Polsce, z których wiele ma charakter społeczny i prowadzi do podniesienia jakości życia
obywateli.
W ramach Funduszu PPKR przewidziano dalsze wsparcie następujących celów ogólnych
określonych w projekcie rozporządzenia PPKR. Obejmują one:
• wzmocnienie spójności społecznej poprzez wspieranie ludzi, wzmacnianie społeczeństw
Europy i europejskiego modelu społecznego;
• utrzymanie jakości życia w Unii;
• ochronę i wzmacnianie praw podstawowych, demokracji, praworządności oraz
przestrzeganie wartości Unii.
Ponadto, przewiduje się przeznaczenie 14% środków PPKR na cele społeczne obejmujące
zarówno działania miękkie, jak i infrastrukturę.
Poprzez wpieranie strategii na rzecz zintegrowanego rozwoju obszarów miejskich i wiejskich,
w tym wspieranie usług terytorialnych i infrastruktury zapewnimy ograniczenie deprywacji
społecznej oraz negatywnych zmian demograficznych.
3. Ocena skutków gospodarczych
Przewiduje się, że przyjęcie proponowanego rozporządzenia spowoduje pozytywne skutki
gospodarcze w Polsce, polityka spójności przyczyniła się bowiem do stabilnego wzrostu
gospodarczego w Polsce od momentu wstąpienia do Unii Europejskiej w roku 2004. Badanie
„Ocena wpływu realizacji polityki spójności (i innych instrumentów) na kształtowanie się
wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym za
pomocą ilościowego modelu ekonomicznego” wskazuje, że środków udostępnionych Polsce
w ramach czterech perspektyw finansowych od momentu wstąpienia do UE, 67% przypadło
na infrastrukturę podstawową, 18% na bezpośrednie wsparcie przedsiębiorstw, a 15% na
rozwój zasobów ludzkich. Polska jest tzw. beneficjentem netto funduszy europejskich, a od

-- 19 of 22 --

20
momentu wstąpienia do UE na wsparcie rozwoju polskiej gospodarki przeznaczono 175 mld
euro. Osiągnięte rezultaty obejmują między innymi sześciokrotny wzrost polskiego eksportu,
w tym 10-krotny wzrost eksportu rolnego. Średnie PKB per capita wzrosło z ok. 56% średniej
unijnej w roku 2004 do ok. 80% w roku 2023. W tym okresie polskie gminy zrealizowały około
300 tys. projektów, to daje średnio 120 projektów na jedną gminę. Dotychczasowe
doświadczenia wskazują jednoznacznie, że interwencja realizowana z wykorzystaniem polityki
spójności przynosi realne, pozytywne efekty w ujęciu gospodarczym, przyczyniając się
w szczególności do konwergencji polskich regionów w stosunku do średniej unijnej.
W ramach Funduszu PPKR przewidziano dalsze wsparcie następujących celów ogólnych
określonych w projekcie rozporządzenia PPKR. Obejmują one:
• wsparcie zrównoważonego dobrobytu Europy we wszystkich regionach;
• wsparcie zdolności obronnych Unii i bezpieczeństwa we wszystkich regionach.
Realizacja tych celów powinna doprowadzić do dalszych pozytywnych efektów
gospodarczych.
Ponadto, zarówno polityka rozwoju obszarów wiejskich (II filar WPR) jak i polityka spójności
miały istotny wpływ na modernizację struktury polskiego rolnictwa oraz na polepszenie
warunków życia na polskiej wsi.
Podstawowym instrumentem wsparcia dochodów rolników są płatności bezpośrednie.
Według danych KE za 2023 r. udział płatności bezpośrednich w całości dochodów rolniczych
w Polsce wyniósł ponad 20%. Polityka rozwoju obszarów wiejskich finansowana z II filara WPR
miała istotny wpływ zarówno na modernizację struktury polskiego rolnictwa, jak i na poprawę
warunków życia na wsi. Poprzez inwestycje w gospodarstwa rolne realizowano modernizację
i restrukturyzację gospodarstw, zakup nowoczesnych maszyn, rozwój OZE, poprawę
efektywności energetycznej oraz inwestycje prośrodowiskowe. Dzięki temu zahamowano
proces dekapitalizacji majątku trwałego i zwiększono konkurencyjność gospodarstw. Wsparcie
dla młodych rolników przyczyniło się do odmłodzenia struktury wiekowej rolników
i wprowadzania innowacji. Zmiany w strukturze agrarnej wspomagały proces scalania gruntów
i powiększania gospodarstw. W ramach dywersyfikacji działalności realizowano wsparcie dla
przetwórstwa, marketingu i grup producentów zwiększyło wartość dodaną produkcji rolnej.
Działania środowiskowe poprawiły stan środowiska (gleby, wody, bioróżnorodność), ale też
wspierały rozwój rolnictwa ekologicznego i adaptację do zmian klimatu. Ich efekty są widoczne
w zwiększeniu powierzchni obszarów przyjaznych przyrodzie, poprawie jakości wód i gleby
oraz w zachowaniu zasobów genetycznych. Środki z II filaru wspierały rozwój lokalnej
infrastruktury, usług publicznych i inicjatyw społecznych (np. program LEADER). Inwestycje
w infrastrukturę (targowiska, drogi dojazdowe, parkingi) poprawiły estetykę i funkcjonalność
przestrzeni publicznej, co sprzyja rozwojowi turystyki i lokalnej przedsiębiorczości. Powstały
nowe obiekty, które stały się miejscem integracji społecznej i organizacji wydarzeń lokalnych
wzmacniających kapitał społeczny wsi. Dzięki wsparciu ze środków II filara WPR nastąpiło
zwiększenie dochodów i zmniejszenie dysproporcji między wsią a miastem. Wsparcie to miało
też wymierny wpływ na aktywizację społeczną m. in. poprzez projekty oddolne (LEADER)
i wsparcie dla przedsiębiorczości wiejskiej, które sprzyjały tworzeniu miejsc pracy poza
rolnictwem, co ograniczało bezrobocie strukturalne.
4. Ocena skutków finansowych
Szacunkowe środki finansowe pokrywane z budżetu Unii Europejskiej niezbędne do wdrożenia
niniejszego wniosku w latach 2028-2034 wyniosą łącznie 868 310,1 mln EUR (koszty

-- 20 of 22 --

21
operacyjne: 865 076 mln EUR oraz wydatki administracyjne: 3 234,1 mln EUR). Kwota ta
będzie sfinansowana w ramach składki do budżetu UE przez wszystkie państwa członkowskie,
zgodnie z ich procentowym udziałem w sumie zasobów własnych UE. Oznacza to, że
odpowiednia część polskiej składki, w szacowanej wysokości ok. 5,94% kwoty przeznaczonej
z budżetu UE na przedmiotowy cel, tj. ok. 51 577,6 mln EUR będzie przekazana na
sfinansowanie ww. wniosku.
Informacja w sprawie zgodności projektu aktu z zasadą pomocniczości
Państwa członkowskie nie mogą osiągnąć celów niniejszego wniosku, działając samodzielnie,
gdyż przedmiotowe wyzwania mają charakter transgraniczny i nie ograniczają się do
pojedynczych państw członkowskich ani do podgrupy państw członkowskich.
Wstępny przydział środków na poziomie krajowym odgrywa kluczową rolę w realizacji
priorytetów UE we wszystkich państwach członkowskich i regionach. Na przykład polityka
spójności promuje integrację i współpracę między państwami członkowskimi, przyczyniając
się do zmniejszenia dysproporcji regionalnych w państwach członkowskich i między nimi.
Wspólna polityka rolna zapewnia równe warunki działania dla państw członkowskich
i rolników na jednolitym rynku, gwarantując bezpieczeństwo żywnościowe w całej Unii,
zwiększając atrakcyjność sektora również dla młodych rolników i nowych podmiotów oraz
podejmując wyzwania o charakterze transgranicznym i globalnym. Z ochroną zasobów
morskich, będącą wyłączną kompetencją UE, wiąże się na nałożenie na Unię
odpowiedzialności w zakresie kształtowania i finansowania polityki. W dziedzinie spraw
wewnętrznych finansowanie unijne jest niezbędne do zapewnienia wspólnego podejścia
i wspierania współpracy w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.
Finansowanie na poziomie Unii jest również niezbędne do wspierania dóbr publicznych UE,
którym państwa członkowskie przyznają niedostateczny priorytet, na przykład ze względu na
niedoskonałości rynku, ale które przynoszą znaczne korzyści w całej UE, takie jak projekty
transgraniczne lub ważne projekty stanowiące przedmiot wspólnego europejskiego
zainteresowania.
Podjęcie tych wyzwań za pośrednictwem wstępnego przydziału środków na poziomie
krajowym zapewniłoby wartość dodaną, tworząc poczucie odpowiedzialności i gwarantując
uwzględnienie w ramach tego wsparcia szczególnych potrzeb każdego państwa
członkowskiego i jego regionów. Pomogłoby to również UE w skuteczniejszym osiągnięciu jej
celów politycznych poprzez powiązanie finansowania unijnego z reformami, zwiększając tym
samym wpływ UE w celu zachęcania państw członkowskich do pokonywania przeszkód
instytucjonalnych i regulacyjnych utrudniających realizację priorytetów polityki UE oraz
udzielania im pomocy w tym zakresie. Reformy mogą również przyczynić się do pogłębienia
pozytywnego wpływu inwestycji, mnożąc tym samym wartość każdego wydanego euro.
Stanowisko partnerów społeczno-gospodarczych

-- 21 of 22 --

22
Konsultacje z partnerami społeczno-gospodarczymi rozpoczęto zgodnie z art. 191 ustawy
z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, a także art. 161 ustawy z dnia z dnia 23 maja
1991 r. o organizacjach pracodawców. Projekt rozporządzenia został przesłany do opinii
następującym reprezentatywnym organizacjom partnerów społecznych: NSZZ „Solidarność”,
Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych, Forum Związków Zawodowych,
Konfederacja Lewiatan, Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej, Związek Rzemiosła Polskiego,
Związek Pracodawców Business Centre Club, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców,
Federacja Przedsiębiorców Polskich, Polskie Towarzystwo Gospodarcze oraz Rada Działalności
Pożytku Publicznego. Ponadto, projekt został również przedstawiony do opinii członkom
Prezydium Komitetu Umowy Partnerstwa reprezentujących następujące organizacje:
Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach, Ogólnopolska Federacja Organizacji
Pozarządowych, Fundacja im. Stefana Batorego.
Swoje stanowiska przekazali: Konfederacja Lewiatan, Polska Sieć LGD i Pracodawcy
Rzeczypospolitej Polskiej.
Konfederacja Lewiatan reprezentując interesy polskich przedsiębiorców, z zadowoleniem
przyjmuje inicjatywę KE. Zawarte w projekcie reformy wychodzą naprzeciw wieloletnim
postulatom przedsiębiorców dotyczącym uproszczenia procedur, zwiększenia przejrzystości
i elastyczności finansowania oraz lepszego dostosowania wsparcia unijnego do realnych
potrzeb gospodarki. Podkreślono potrzebę zachowania i wzmocnienia zasady partnerstwa.
Partnerzy dostrzegają również ryzyko i zagrożenia związane z połączeniem istniejących
funduszy w jeden Fundusz PPKR. Konfederacja Lewiatan zwraca uwagę, że połączenie
funduszy może skutkować skomplikowaniem procesu zarządzania oraz wskazuje, że ważne
jest, by nie doszło do zwiększenia biurokracji czy rozmycia priorytetów. Pracodawcy RP
wyrażają obawę, że konsolidacja funduszy może spowodować, że perspektywa wyrównywania
różnic regionalnych straci na znaczeniu i może doprowadzić do zmniejszonej koncentracji na
wsparciu słabiej rozwiniętych państw członkowskich.
Polska sieć LGD w swoim stanowisku odnosi się do kwestii związanych z obszarem rolnictwa
i potrzeby doprecyzowania definicji zawartych w rozporządzeniu PPKR oraz brzmienia
artykułów, w celu kontynuowania funkcjonowania Lokalnych Grup Działania oraz Lokalnych
Strategii Rozwoju w nadchodzącej perspektywie.
Przedstawiciel Rządu upoważniony do prezentowania stanowiska
Katarzyna Pełczyńska Nałęcz, Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa
tel. +48 22 273 71 10 / +48 22 273 70 10
e-mail: SekretariatKPelczynskiej-Nalecz@mfipr.gov.pl

-- 22 of 22 --