Interpelacja w sprawie wyłączenia ochrony polskiego rolnictwa przed niekontrolowanym napływem żywności z Ukrainy przez likwidację systemu SENT
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12056
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie wyłączenia ochrony polskiego rolnictwa przed niekontrolowanym napływem żywności z Ukrainy przez likwidację systemu SENT
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 01-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
polskie rolnictwo i przetwórstwo rolno-spożywcze od wielu miesięcy znajdują się w stanie niepewności i ogromnych turbulencji rynkowych, które w dużej mierze wynikają z decyzji podejmowanych na poziomie Unii Europejskiej, jak i ze stanowiska prezentowanego przez rząd RP wobec importu towarów z Ukrainy. Zdajemy sobie sprawę, że wojna na Ukrainie wymaga od państw członkowskich wsparcia dla walczącego narodu, jednak nie może to odbywać się kosztem bezpieczeństwa żywnościowego i stabilności ekonomicznej polskich rolników.
System monitorowania przewozu towarów SENT, obejmujący produkty rolno-spożywcze, został wprowadzony przez rząd PiS w celu ograniczenia niekontrolowanego napływu towarów z zagranicy, uszczelnienia rynku oraz wzmocnienia nadzoru nad łańcuchem dostaw. W 2023 roku objęcie systemem SENT szeregu kategorii produktów, w tym mąki oraz owoców, było uzasadniane koniecznością uszczelnienia kontroli w zakresie importu towarów z Ukrainy, który miał wpływ na sytuację na polskim rynku wewnętrznym i uderzał w interesy producentów krajowych.
Z dużym zdziwieniem i niepokojem należy zatem przyjąć informację o wyłączeniu z systemu SENT mąki oraz owoców miękkich. Decyzja ta rodzi uzasadnione pytania o logikę działań Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz o priorytety, którymi kieruje się Pan Minister w polityce rolnej. Brak transparentnych danych i spójnej argumentacji powoduje, że polscy rolnicy oraz konsumenci odbierają tę decyzję jako krok wstecz w kierunku ochrony rodzimej produkcji i bezpieczeństwa żywnościowego.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Z jakich przyczyn minister rolnictwa i rozwoju wsi wnioskował o wyłączenie z systemu SENT mąki oraz owoców miękkich? Jakie argumenty legły u podstaw tej decyzji?
Jakie inne produkty są wyłączone i jakie planuje Pan Minister w najbliższych 3 miesiącach wyłączyć z systemu SENT?
Proszę o przedstawienie analizy skutków gospodarczych i społecznych, którą Pan Minister się posłużył przed podjęciem decyzji o wyłączeniu systemu SENT.
Czy Pan Minister zamierza zrealizować swoją obietnicę wyborczą co do ochrony polskiego rolnictwa za pomocą wprowadzenia ustawy kaucyjnej?
Jakie są obecnie dane dotyczące importu i eksportu produktów rolno-spożywczych z Ukrainy do Polski i z Polski na Ukrainę w latach 2023–2025? Proszę o szczegółowe zestawienie według kategorii produktów wraz z wartością eksportu oraz importu w poszczególnych kategoriach.
Jak kształtował się import oraz eksport mąki z Ukrainy do Polski i z Polski na Ukrainę w latach 2023–2025? Proszę o dane w ujęciu miesięcznym oraz o podanie wolumenu (w tonach) i wartości (w euro lub złotych).
Jak kształtował się import i eksport owoców jagodowych z Ukrainy do Polski i z Polski na Ukrainę w latach 2023–2025? Proszę o szczegółowe dane ilościowe i dot. wartości tych produktów.
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9866 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 23 września 2025 r.
znak sprawy: DRE.pr.058.9.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12056
w nawiązaniu do przekazanej interpelacji poselskiej Pani Anny Gembickiej i Pana
Jarosława Sachajko w sprawie wyłączenia ochrony polskiego rolnictwa przed
niekontrolowanym napływem żywności z Ukrainy przez likwidację systemu SENT
przekazuję poniżej odpowiedzi na następujące pytania.
1. Z jakich przyczyn Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnioskował o wyłączenie z
systemu SENT mąki oraz owoców miękkich? Jakie argumenty legły u podstaw tej
decyzji?
System Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT), obejmujący geolokalizację, nie
został stworzony i nie jest wykorzystywany jako narzędzie ograniczające import
towarów do Polski w ramach prowadzonej legalnej działalności gospodarczej
podmiotów. SENT pełni funkcję prewencyjną i służy do monitorowania przewozu
towarów nim objętych na terytorium kraju. Objęcie towarów systemem SENT nie
oznacza, że przywóz tych towarów z krajów trzecich jest objęty zakazem lub
ograniczeniami, a tym samym wyłączenie towarów z systemu SENT nie oznacza, że
w stosunku do tych towarów nie są stosowane przepisy celne, w tym dotyczące
zakazów, ograniczeń lub kontroli celnej.
Niezależnie od funkcjonowania systemu SENT na granicach prowadzone są działania
kontrolne. Z uwagi na fakt, że wschodni odcinek granicy RP stanowi jednocześnie
zewnętrzną granicę UE, działania kontrolne realizowane są przez organy celne i także
przez inne służby/inspekcje graniczne, tj. Granicznego Lekarza Weterynarii,
Granicznego Inspektora Sanitarnego, Oddziały Graniczne Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych. Każda z ww. służb ma określony zakres kompetencji
i sposób funkcjonowania, wynikający z obowiązujących regulacji prawnych. Inspekcje
po przeprowadzeniu granicznych kontroli urzędowych wydają określone
rozstrzygnięcie w zakresie towaru będącego przedmiotem kontroli, którym organ
celny jest związany. W tym zakresie organ celny uznaje wyniki kontroli dokonywanych
przez służby graniczne, właściwe w zakresie prawa żywnościowego. Rozstrzygnięcie
właściwej inspekcji determinuje następcze czynności organu celnego w odniesieniu do
kontrolowanego towaru.
-- 1 of 4 --
2 | S t r o n a
Propozycja wyłączenia z systemu SENT niektórych produktów rolno-spożywczych
wynika z analizy danych handlowych.
W latach 2023-20251 import z Ukrainy do Polski świeżych truskawek, malin, borówek
wysokich i żurawiny wielkoowocowa był nieznaczny. W tym okresie średni udział
importu z Ukrainy do Polski w całkowitym imporcie ww. produktów wynosił 0,3% dla
świeżych truskawek, 6% dla świeżych borówek i ok. 10% dla świeżych malin.
Jednocześnie należy podkreślić, że większość tych owoców sprowadzamy do Polski
z krajów UE (truskawki - ponad 90%, maliny i borówki – ok. 60-70%).
W przypadku produktów mrożonych takich jak porzeczka czarna czy pozostałe owoce
mrożone, import ogółem jest stosunkowo niewielki i nie ma wpływu na krajową
produkcję owoców, jak i na sytuację producentów owoców. Średnia wielkość importu
mrożonych czarnych porzeczek ogółem w latach 2023 - 20251 wyniosła 809 ton
(w tym z Ukrainy średnio 217 ton) przy średniej produkcji krajowej tego owocu na
poziomie 80 tys. ton.
Należy przy tym podkreślić, że produkty szczególnie istotne z punktu widzenia
krajowej produkcji owoców, tj. mrożone truskawki, mrożone maliny oraz koncentrat
soku jabłkowego, nadal będą objęte obowiązkiem zgłaszania do systemu SENT.
Jednocześnie ponowna analiza danych dotyczących importu towarów rolno-
spożywczych objętych obowiązkiem zgłaszania ich do rejestru SENT na podstawie
obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r.
w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i
kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. 2024 r. poz.
1157) wykazała rosnący udział Ukrainy w imporcie do Polski mrożonych jagód o kodzie
CN 0811 90 50. W 2024 r. import tego produktu z Ukrainy do Polski wyniósł 7,6 tys.
ton, co stanowi 65% importu ogółem, natomiast w I półroczu 2025 r. było to
odpowiednio 2,5 tys. ton, co daje Ukrainie 52% udział w całkowitym imporcie
mrożonych jagód do Polski. W związku z powyższym zasadnym jest, aby mrożone
jagody, nadal były objęte obowiązkiem zgłoszenia w systemie SENT. Taką
rekomendację Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało do Ministra
Finansów i Gospodarki w ramach uzgodnień międzyresortowych.
Odnosząc się do kwestii mąki pszennej i słonecznika informuję, że od połowy kwietnia
2023 r. obowiązuje krajowy zakaz importu do Polski z Ukrainy najbardziej wrażliwych
produktów, w tym słonecznika, a od połowy września 2023 r., również niektórych
produktów ich przetwórstwa, w tym mąki pszennej. Od momentu wprowadzenia
zakazu organy celne nie wyraziły zgody na ich dopuszczenie do obrotu na terytorium
kraju ww. produktów z Ukrainy. W przypadku importu z Ukrainy mąki z innych zbóż
(kod CN 1102) import ten w okresie styczeń –lipiec 2025 r. wyniósł 74 tony wobec
całkowitego importu tych mąk do Polski wynoszącego 22 tys. ton.
2. Jakie inne produkty są wyłączone i planuje Pan Minister w najbliższych 3
miesiącach wyłączyć z systemu SENT
Mając na względzie przedstawioną powyżej analizę, z wykazu towarów objętych
systemem SENT projektowane jest uchylenie przepisów dotyczących produktów
rolno-spożywczych określonych niżej wymienionymi kodami, podpozycjami
i pozycjami CN:
1 Dane za 2025 r. dotyczą I półrocza 2025 r.
-- 2 of 4 --
3 | S t r o n a
ex 0810 10 00 – truskawki świeże, jeżeli masa brutto przesyłki towarów
objętych tym kodem przekracza 3 000 kg,
0810 20 10 – maliny świeże, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych
tym kodem przekracza 3 000 kg,
0810 40 50 – owoce z gatunków Vaccinium macrocarpon i Vaccinium
corymbosum świeże, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tym
kodem przekracza 3 000 kg,
0811 20 39 – porzeczki czarne niepoddane obróbce cieplnej lub ugotowane
na parze lub w wodzie, zamrożone, niezawierające dodatku cukru lub innego
środka słodzącego, jeżeli masa brutto przesyłkitowarów objętych tym kodem
przekracza 3 000 kg,
0811 90 95 – pozostałe owoce niepoddane obróbce cieplnej lub ugotowane
na parze lub w wodzie, zamrożone, niezawierające dodatku cukru lub innego
środka słodzącego, jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tym kodem
przekracza 500 kg,
1101 00 – mąka pszenna lub z meslin, jeżeli masa brutto przesyłki towarów
objętych tą pozycją przekracza 100 kg,
1102 – mąki ze zbóż, innych niż pszenica lub meslin, jeżeli masa brutto
przesyłki towarów objętych tą pozycją przekracza 100 kg,
1206 00 – nasiona słonecznika, nawet łamane, jeżeli masa brutto przesyłki
towarów objętych tą pozycją przekracza 10 000 kg.
3. Proszę o przedstawienie analizy skutków gospodarczych i społecznych, którą Pan
Minister się posłużył przed podjęciem decyzji o wyłączeniu systemu SENT?
Propozycja wyłączenia z systemu SENT niektórych produktów rolno-spożywczych
wynika z analizy danych handlowych co przedstawiono w odpowiedzi na pytanie nr 1.
Minister Finansów i Gospodarki proceduje zmianę przedmiotowego aktu na podstawie
ustawowego upoważnienia. W ramach projektowanej zmiany na etapie prac
legislacyjnych, została przygotowana Oceny Skutków Regulacji.
Projektowane usunięcie niektórych towarów rolnych z systemu SENT nie będzie miało
negatywnych skutków gospodarczych ani społecznych, ponieważ jak informowałem
wcześniej, system SENT służy do monitorowania przewozu towarów (włączając w to
geolokalizację transportu) i nie jest narzędziem do ograniczania importu. Importowane
towary będą jak dotychczas podlegać procedurom celnym oraz kontrolom właściwych
Inspekcji.
4. Czy Pan Minister zamierza zrealizować swoją obietnicę wyborczą ochrony
polskiego rolnictwa za pomocą wprowadzenia ustawy Kaucyjnej?
W kwestii wprowadzenia kaucji w imporcie towarów rolno-spożywczych z Ukrainy
informuję, że wiodącym resortem w sprawach tego mechanizmu jest Ministerstwo
Finansów. W ocenie Ministerstwa Finansów nie ma możliwości wprowadzenia
rozwiązań prawnych ani innych działań, które pozwoliłyby na realizację postulatu
dotyczącego wprowadzenia kaucji w tranzycie towarów ukraińskich przez terytorium
Polski. Realizacja wspomnianego postulatu stanowiłaby naruszenie traktatów
europejskich (m.in. TFUE). Ponadto wprowadzenie „kaucji tymczasowej” nie może być
zabezpieczeniem, które składane jest na podstawie przepisów celnych na pokrycie
-- 3 of 4 --
4 | S t r o n a
istniejących lub potencjalnych długów celnych. Zabezpieczenia składane na podstawie
przepisów celnych składane są na poczet należności celnych ciążących na
importowanym towarze. Kaucja zaś nie posiada takiego charakteru.
5. Jakie są obecnie dane dotyczące importu i eksportu produktów rolno-spożywczych
z Ukrainy do Polski i z Polski na Ukrainę w latach 2023–2025? Proszę o szczegółowe
zestawienie według kategorii produktów wraz z wartością eksportu oraz importu w
poszczególnych kategoriach.
6. Jak kształtował się import oraz eksport mąki z Ukrainy do Polski i z Polski na
Ukrainę w latach 2023–2025? Proszę o dane w ujęciu miesięcznym oraz o podanie
wolumenu (w tonach) i wartości (w euro lub złotych).
7.Jak kształtował się import i eksport owoców jagodowych z Ukrainy do Polski i z
Polski na Ukrainę w latach 2023–2025? Proszę o szczegółowe dane ilościowe i dot.
wartości tych produktów
Szczegółowe dane dotyczące handlu produktami rolno-spożywczymi z Ukrainy
znajdują się w załączonej tabeli.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --