Interpelacja w sprawie skali i struktury polskiej pomocy udzielanej Ukrainie od 2022 roku, braku transparentności ze strony rządu w tej kwestii oraz wpływu tych zobowiązań na finanse publiczne Polski w kontekście rekordowego deficytu budżetowego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 10359
do ministra finansów
w sprawie skali i struktury polskiej pomocy udzielanej Ukrainie od 2022 roku, braku transparentności ze strony rządu w tej kwestii oraz wpływu tych zobowiązań na finanse publiczne Polski w kontekście rekordowego deficytu budżetowego
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Marek Jakubiak
Data wpływu: 16-06-2025
Szanowny Panie Premierze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację w sprawie finansowania przez Polskę odsetek od długu zaciągniętego w ramach unijnego wsparcia dla Ukrainy, skali i struktury polskiej pomocy udzielanej temu państwu od 2022 roku, braku transparentności rządu w tej kwestii oraz wpływu tych zobowiązań na finanse publiczne Polski w kontekście rekordowego deficytu budżetowego.
Z odpowiedzi Ministerstwa Finansów na wcześniejsze interpelacje wynika, że Polska w 2024 roku uiściła ponad 102 mln zł odsetek od pożyczki udzielonej Ukrainie przez Komisję Europejską w ramach unijnego instrumentu wsparcia. Zobowiązanie to ma charakter wieloletni i, zgodnie z szacunkami, pochłonie setki milionów złotych z naszego budżetu do końca 2027 roku. Decyzja o przyjęciu tego obciążenia została podjęta na szczeblu unijnym, bez szerokiej debaty parlamentarnej, konsultacji społecznych czy szczegółowej analizy długoterminowych skutków dla polskich finansów publicznych.
W obliczu rekordowego deficytu budżetowego na 2025 rok, wynoszącego 289 mld zł (7,3% PKB), oraz rosnących kosztów obsługi długu publicznego decyzje o dodatkowych zobowiązaniach finansowych budzą poważne wątpliwości. Polska zmaga się z wyzwaniami wewnętrznymi, takimi jak niedofinansowanie ochrony zdrowia, infrastruktury transportowej, edukacji oraz brak systemowych rozwiązań dla kryzysu mieszkaniowego. W tym kontekście podejmowanie decyzji o wieloletnich obciążeniach budżetu w imieniu Brukseli, bez należytej transparentności, podważa zaufanie obywateli do rządu i rodzi pytania o priorytety polityki fiskalnej.
Polacy mają prawo do pełnej informacji o skali i strukturze pomocy udzielanej w ramach mechanizmów unijnych, a także o tym, jak decyzje te wpływają na kondycję finansów publicznych. Brak przejrzystości w tej kwestii, w połączeniu z rosnącym uzależnieniem od unijnych dyrektyw, stawia pod znakiem zapytania suwerenność Polski w kształtowaniu własnej polityki budżetowej. Co więcej, brak regularnych raportów o poniesionych kosztach oraz potencjalnych zwrotach z budżetu UE utrudnia ocenę, czy polskie zaangażowanie jest proporcjonalne do możliwości kraju i porównywalne z działaniami innych państw członkowskich.
Nie kwestionując zasadności wsparcia dla Ukrainy w obliczu trwającego konfliktu, należy podkreślić, że polska polityka w tym zakresie musi być prowadzona w sposób transparentny, odpowiedzialny i zgodny z interesem narodowym. Decyzje podejmowane w Brukseli, bez należytego uwzględnienia polskiej sytuacji gospodarczej, nie mogą automatycznie obciążać polskich podatników. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej ma obowiązek bronić suwerenności finansowej kraju i priorytetowo traktować potrzeby własnych obywateli, zwłaszcza w obliczu rekordowego zadłużenia i rosnących kosztów życia.
Polacy zasługują na rząd, który z odwagą i rozwagą będzie reprezentował ich interesy zarówno w kraju, jak i na forum międzynarodowym.
Oczekujemy od Pana Premiera szczegółowych odpowiedzi na poniższe pytania oraz podjęcia działań zmierzających do zwiększenia transparentności i odpowiedzialności w zarządzaniu finansami publicznymi.
Na jakiej podstawie prawnej Polska zobowiązała się do pokrywania odsetek od pożyczki udzielonej Ukrainie w ramach unijnego instrumentu wsparcia? Proszę o wskazanie konkretnych aktów prawa unijnego i krajowego, a także o wyjaśnienie, dlaczego decyzja ta nie była przedmiotem szerszej debaty parlamentarnej.
Jaka jest łączna szacunkowa kwota, którą Polska ma zapłacić z tytułu odsetek do końca 2027 roku? Proszę o przedstawienie szczegółowych wyliczeń, w tym maksymalnego wkładu Polski (115,24 mln EUR w latach 2024–2027) oraz prognozowanych kosztów w zależności od rocznych procedur budżetowych UE.
Jakie inne państwa członkowskie UE pokrywają odsetki od pożyczki dla Ukrainy i w jakiej wysokości? Proszę o zestawienie porównawcze w podziale na państwa, z uwzględnieniem ich wkładu proporcjonalnego do PKB i liczby ludności.
Jaka jest łączna wartość pomocy udzielonej przez każde z państw UE na rzecz Ukrainy od 2022 roku (finansowa, militarna, humanitarna)? Jak na tym tle wypada Polska, szczególnie w odniesieniu do relacji poniesionych kosztów do PKB? Proszę o dane porównawcze oparte na wiarygodnych źródłach, np. raportach KE lub Eurostatu.
Jakie dodatkowe zobowiązania finansowe wobec Ukrainy zaciągnęła Polska od 2022 roku? Proszę o szczegółowe zestawienie, obejmujące gwarancje kredytowe, zabezpieczenia, mechanizmy refinansowania oraz inne formy wsparcia, w tym np. koszty utrzymania uchodźców (4,9 mld zł w 2022 roku, 2,5 mld zł w 2023 roku) czy przekazanie 25 mln EUR do funduszu EBI na odbudowę Ukrainy.
Jakie zobowiązania zaciągnęły inne państwa UE w ramach pomocy Ukrainie (finansowe, gwarancyjne, organizacyjne)? Czy wszystkie państwa członkowskie uczestniczą w mechanizmie proporcjonalnie do swoich możliwości gospodarczych? Proszę o dane porównawcze.
Czy Polska otrzymuje refundację poniesionych kosztów z budżetu Unii Europejskiej? Jeśli tak:
a) Ile środków z UE trafiło do Polski jako zwrot kosztów pomocy Ukrainie do czerwca 2025 roku?
b) Jakie kwoty Polska ma jeszcze otrzymać i w jakich terminach?
c) Jakie mechanizmy kontrolne funkcjonują w zakresie rozliczania tej refundacji, aby zapewnić pełną przejrzystość i efektywność wydatkowania środków?
Czy pozostałe państwa UE otrzymują refundację poniesionych kosztów z budżetu Unii Europejskiej na pomoc Ukrainie? Jeżeli tak, to proszę o przedstawienie wysokości refundacji dla poszczególnych państw.
Czy rząd zamierza publikować regularne, publicznie dostępne zestawienia kosztów i zobowiązań wobec Ukrainy ponoszonych z budżetu państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego? Jeśli tak, proszę o wskazanie harmonogramu publikacji takich raportów. Jeśli nie, dlaczego rząd nie wprowadza takich mechanizmów transparentności?
Czy Polska w obliczu narastających trudności budżetowych planuje renegocjację swojego udziału w unijnych mechanizmach finansowania pomocy Ukrainie? Jeśli tak, jakie kroki zostały podjęte w celu ograniczenia nadmiernego obciążenia polskich podatników? Jeśli nie, jak rząd zamierza uzasadnić dalsze zobowiązania wobec Brukseli w kontekście rosnących potrzeb krajowych?
Czy rząd zamierza w przyszłości informować Sejm i opinię publiczną przed podjęciem decyzji o objęciu Polski wieloletnimi zobowiązaniami finansowymi w ramach pomocy międzynarodowej? Jakie mechanizmy konsultacji społecznych i parlamentarnych rząd planuje wprowadzić, aby zapewnić zgodność takich decyzji z interesem narodowym?
Jak rząd zamierza równoważyć pomoc międzynarodową z potrzebami wewnętrznymi Polaków? Proszę o wskazanie konkretnych działań, które pozwolą zminimalizować negatywne skutki wysokiego deficytu budżetowego dla kluczowych sektorów, takich jak ochrona zdrowia, edukacja, mieszkalnictwo czy transport publiczny.
Czy rząd przeprowadził analizę wpływu unijnych mechanizmów wsparcia dla Ukrainy na stabilność finansową Polski? Jeśli tak, proszę o udostępnienie wyników tej analizy. Jeśli nie, dlaczego taka analiza nie została wykonana, zważywszy na skalę deficytu budżetowego?
Czy Ukraina zobowiązała się w jakiejkolwiek formie zrekompensować wysiłek Polski i naszego społeczeństwa w pomocy Ukrainie i jej obywatelom udzielony od roku 2022?
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 26 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (23)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22933 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/8
Warszawa, 1 sierpnia 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację poselską o numerze K10INT10359
Znak sprawy: WM6.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr K10INT10359 posłów Jarosława Sachajko i Marka
Jakubiaka, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Pytania zawarte w interpelacji wykraczają poza kompetencje Ministra Finansów.
W związku z tym, w celu udzielenia możliwie pełnej odpowiedzi, zwróciłem się
o stanowisko do Ministrów: Spraw Zagranicznych, Spraw Wewnętrznych
i Administracji, Funduszy i Polityki Regionalnej, a także do Przewodniczącego Rady
do Spraw Współpracy z Ukrainą.
Odnosząc się bezpośrednio do zadanych w interpelacji pytań, wyjaśniam:
Ad 1. Polska zapewnia wsparcie finansowe dla utrzymania stabilności
makroekonomicznej Ukrainy poprzez udział w spłacie odsetek od MFA+ w 2024 r., tj.
pożyczki udzielonej Ukrainie przez Unię Europejską w 2023 r., w wysokości 18 mld
EUR (w ramach pomocy makrofinansowej).
Zgodnie z prośbą strony ukraińskiej i umową spłaty odsetek zawartą przez Polskę
z Komisją Europejską w imieniu Unii Europejskiej, Polska dokonała w 2024 r. spłaty
swojej części zobowiązania w wysokości 102 010 468 PLN (spłata pierwszej transzy
za rok 2025 nastąpiła 17 kwietnia i wyniosła ok. 5,8 mln EUR). Odsetki będą
regulowane przez Polskę do końca 2027 r.
Udział wszystkich państw Unii Europejskiej w finansowaniu odsetek od MFA+
w latach 2024-2027 został potwierdzony w oświadczeniu państw UE dołączonym
do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 2022/2463 z 14 grudnia 2022 r.
ustanawiającego instrument wsparcia dla Ukrainy na 2023 r. (pomoc makrofinansowa+).
Projekt stanowiska rządu do COM(2022) 597 (projekt rozporządzenia MFA+) został
przyjęty przez Komitet Spraw Europejskich 24 listopada 2022 r., a następnie przez
sejmową Komisję do Spraw Unii Europejskiej (KSUE) 30 listopada 2022 r. Stanowisko
Rządu na Radę ECOFIN (Rada do Spraw Gospodarczych i Finansowych), podczas
-- 1 of 8 --
2/8
której uzgadniano rozporządzenie MFA+, zostało przyjęte przez KSUE 1 grudnia
2022 r. Dodam, że Parlament Europejski przyjął rozporządzenie 2463/2022 przez
aklamację.
W 2023 r. Komisja Europejska (dalej: KE) i państwa członkowskie wypracowały wzór
umowy odsetkowej. Następnie 23 maja 2023 r. Rada Ministrów udzieliła zgody
na zawarcie umowy na wypłatę odsetek oraz upoważniła Ministra Finansów do jej
podpisania, po czym umowa została przekazana KE.
Decyzje, co do spłaty odsetek po 2027 r., zapadną w trakcie rozpoczętych w lipcu br.
negocjacji wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028-2034.
Ad 2. Maksymalna kwota do spłaty przez Polskę w latach 2024-2027 z tytułu odsetek
wynosi 115 241 658 EUR. Kwota została określona przez Komisję Europejska wg
klucza GNI (gross national income) z roku 2023 zastosowanego do projektu budżetu UE
na rok 2024. Roczne wpłaty są przeliczane wg aktualnego klucza GNI, ale nie mogą
przekroczyć kwoty maksymalnej przewiedzianej do 2027 roku. Kwoty są regulowane
kwartalnie. W roku 2024 zostały umieszczone w rezerwie celowej (część 83 budżetu
państwa) nr 40, zaś od 2025 r. umieszczane są w części 19 budżetu państwa.
Ad 3. Wszystkie państwa członkowskie pokrywają koszty odsetek od pożyczki dla
Ukrainy. Poniżej zestawienie maksymalnych kwot pokrywanych przez państwa
członkowskie określone przez Komisję Europejska wg klucza GNI z roku 2023
zastosowanego do projektu budżetu UE na rok 2024.
Zestawienie maksymalnych wkładów przypadających na państwa członkowskie
w okresie 2024-2027
Państwo członkowskie Klucz DNB (ang. GNI) Gwarantowany wkład (EUR)
Belgia 0,034545093545251 96 726 262
Bułgaria 0,004882374366316 13 670 648
Republika Czeska 0,017064891897066 47 781 697
Dania 0,023155641433738 64 835 796
Niemcy 0,253394975610951 709 505 932
Estonia 0,002103795558836 5 890 628
Irlandia 0,022723275588721 63 625 172
Grecja 0,012847103934769 35 971 891
Hiszpania 0,084842324203730 237 558 508
Francja 0,171294798888959 479 625 437
Chorwacja 0,003901507855638 10 924 222
Włochy 0,122025596681370 341 671 671
Cypr 0,001547257669073 4 332 321
Łotwa 0,002311162075974 6 471 254
Litwa 0,003776710011764 10 574 788
Luksemburg 0,003706405774364 10 377 936
Węgry 0,010248890252613 28 696 893
Malta 0,000954699517702 2 673 159
Niderlandy 0,059194038946719 165 743 309
Austria 0,027911438723363 78 152 028
Polska 0,041157735014047 115 241 658
Portugalia 0,014632349331283 40 970 578
Rumunia 0,017606907565873 49 299 341
Słowenia 0,003633267035028 10 173 148
Słowacja 0,007079861871162 19 823 613
Finlandia 0,017188603795393 48 128 091
Szwecja 0,036269292850298 101 554 020
UE-27 2 800 000 000
-- 2 of 8 --
3/8
Ad 4. Przedstawienie zestawienia o łącznej wartość pomocy udzielonej przez każde
z państw UE na rzecz Ukrainy od 2022 r. nie jest możliwe. Państwa informują o swojej
pomocy Ukrainie na zasadzie dobrowolności. Nie ma jednego, wiarygodnego źródła,
które ukazywałoby kompleksowo poniesione w tym zakresie wydatki przez państwa
UE.
Ad 5. Odnośnie do innych zobowiązań finansowych wobec Ukrainy zaciągniętych
przez Polskę od 2022 r. informuję, że:
Szczegółowe dane dot. poszczególnych działań Polski w ramach Oficjalnej
Pomocy Rozwojowej za 2022 i 2023 r. oraz wstępne zestawienie danych za 2024
r. znajduje się w załączniku „ODA-Ukraina-2022-24”.
MSZ dokonał wpłaty na rzecz funduszu EU4U kwoty 25 mln EUR. Środki zostały
przeznaczone na dokonanie kontrybucji do Funduszu zarządzanego przez
Europejski Bank Inwestycyjny pn. EU4U. Fundusz ten ma na celu przyspieszenie
globalnego wsparcia EBI dla najpilniejszych potrzeb infrastrukturalnych Ukrainy
i pomoc w utrzymaniu jej gospodarki
Polska dokonała wpłaty 2 mln USD na rzecz Ukraine Capacity Development Fund
(UCDF) w ramach pomocy technicznej Międzynarodowego Funduszu
Walutowego). Fundusz ma na celu pomoc władzom Ukrainy w łagodzeniu
skutków wojny dla gospodarki.
Polska dokonała wpłaty 1 mln EUR na rzecz funduszu Ukraine Solidarity Fund
Banku Rozwoju Rady Europy (BRRE). Jest to fundusz powierniczy zarządzany
przez BRRE i utworzony w celu zapewnienia wsparcia przesiedleńcom z Ukrainy
i pomocy w odbudowie kraju.
Polska aktywnie działa na rzecz wdrażania unijnego wsparcia dla Ukrainy przez
polskie podmioty. W maju br. weszły w życie zmiany ustawowe tworzące
Finansowy Instrument Współpracy Rozwojowej (FIWR) realizowany przez BGK.
Nowy instrument, w połączeniu z uzyskaną przez BGK w 2020 r. akredytacją
Komisji Europejskiej (six pillar assessment), pozwala BGK ubiegać się o wdrażanie
środków z drugiego filaru Instrumentu na rzecz Ukrainy (Ukraine Facility), w celu
zmobilizowania dodatkowych prywatnych inwestycji w Ukrainie – w tym ze
strony polskich firm. Bank już wdraża program wsparcia MŚP w obszarach
przyfrontowych w Ukrainie wart 40 mln euro poprzez KredoBank (Grupa PKO
BP) i PrivatBank. W czerwcu br. Komitet Sterujący Instrumentu na rzecz Ukrainy
zatwierdził kolejne wnioski BGK o wdrażanie łącznie 365 mln euro gwarancji
i 56 mln euro grantów.
Ad 6. Ministerstwo Finansów jak i Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie zbiera i nie
posiada danych, jakie zobowiązania zaciągnęły inne państwa UE w ramach pomocy
Ukrainie. Wysokość pomocy dwustronnej zależy od decyzji politycznych
poszczególnych państw członkowskich.
Ad 7. Z informacji przekazanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
wynika, że od początku agresji Rosji na Ukrainę podejmowane są prace nad
wykorzystaniem środków z europejskich funduszy spraw wewnętrznych 2014-2020
na wsparcie działań związanych z kryzysem uchodźczym. Komisja Europejska
zidentyfikowała ponad 400 mln EUR środków, które nie zostały wydane w ramach
Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) 2014-2020 we wszystkich Państwach
Członkowskich. 1 marca 2022 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
-- 3 of 8 --
4/8
(MSWiA) wystąpiło do KE z wnioskiem o możliwość wykorzystania ww. środków
pierwotnie przyznanych w ramach celu Przesiedlenia oraz celu Solidarność Programu
Krajowego FAMI 2014-2020 – na wsparcie w związku z masowym napływem osób
uciekających przed wojną na Ukrainie.
Komisja Europejska 8 marca 2022 r. opublikowała projekt zmiany rozporządzeń
dotyczących europejskich funduszy spraw wewnętrznych 2014-2020, który pozwolił
na wykorzystanie pozostających w nich środków dzięki wydłużeniu okresu
kwalifikowalności o jeden rok oraz uelastycznieniu kwalifikowalności działań, w tym
wykorzystanie przez Polskę 16 mln EUR. W konsekwencji wejścia w życie
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/58521 wydłużającego
okres kwalifikowalności funduszy spraw wewnętrznych, w tym FAMI oraz
umożliwiającego wykorzystanie zagrożonych umorzeniem środków wcześniej
przeznaczonych na konkretne cele, MSWiA podjęło działania, mające na celu
wykorzystanie ww. środków, w ramach których ogłosiło dwa nabory:
- nabór ograniczony skierowany do urzędów wojewódzkich, którego celem było
wsparcie działań na poziomie regionalnym w obszarze przyjmowania i integracji
uchodźców z Ukrainy. Udzielana pomoc dotyczy zarówno obywateli Ukrainy,
którzy wjechali do Polski od 24 lutego 2022 r., jak i obywateli innych krajów
trzecich, którzy wjechali na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z Ukrainy
i przebywają na nim legalnie. Dofinansowanie w ramach naboru otrzymały
projekty złożone przez wszystkie urzędy wojewódzkie na łączną (maksymalną)
kwotę 61 293 982,69 PLN (ze środków Programu FAMI);
- nabór bezkonkursowy skierowany do Urzędu do Spraw Cudzoziemców
w wysokości 4 125 504,15 PLN dofinansowania ze środków FAMI.
Dodatkowo KE zaproponowała pakiet zmian do budżetu unijnego w celu wsparcia
Państw Członkowskich w radzeniu sobie z kryzysem migracyjnym. Komisja
Europejska postulowała, aby budżet Unii Europejskiej (UE) wniósł wkład
w finansowanie kosztów pierwszego przyjęcia i rejestracji uchodźców ukraińskich na
łączną kwotę 400 mln EUR dla wszystkich krajów członkowskich, w zakresie
instrumentu pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych FAMI 2021-2027 oraz
Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki
Wizowej w ramach Funduszu Zintegrowanego Zarządzania Granicami (IZGW).
W ramach pierwszej transzy Polsce zostały przyznane środki w wysokości 144,6 mln
EUR. Umowy grantowe zostały podpisane 16 sierpnia 2022 r., natomiast 26 sierpnia
2022 r. KE przekazała ww. środki stronie polskiej. Środki z FAMI zostały
rozdystrybuowane poprzez Fundusz Pomocy, zaś w przypadku instrumentu
granicznego zostały wykorzystane przez Straż Graniczną na wzmocnienie systemów
ochrony na granicy zewnętrznej UE.
Natomiast 6 września 2022 r. KE poinformowała stronę polską, że w ramach FAMI
rozdysponowała kolejne 100 mln EUR na siedem Państw Członkowskich, dotkniętych
kryzysem związanym z napływem uchodźców z Ukrainy, tj. Polskę, Czechy, Bułgarię,
Litwę, Łotwę, Estonię i Słowację. Polska miała otrzymać z ww. puli kwotę 42 mln EUR.
28 października 2022 r. KE poinformowała o zwiększeniu dostępnej kwoty do 137
mln EUR, w tym kwoty dla Polski do 55,5 mln EUR bez konieczności zmieniania
złożonego już wniosku. 11 listopada 2022 r. strona polska otrzymała z KE notę
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/585 z dnia 6 kwietnia 2022 r.
w sprawie zmiany rozporządzeń (UE) nr 514/2014 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące
funduszu azylu, migracji i integracji oraz instrumentu na rzecz wsparcia finansowego współpracy
policyjnej, zapobiegania i zwalczania przestępczości oraz zarządzania kryzysowego, (UE) nr
516/2014 ustanawiającego fundusz azylu, migracji i integracji oraz (UE) 2021/1147
ustanawiającego fundusz azylu, migracji i integracji. (Dz. Urz. UE L Nr 112, str. 1)
-- 4 of 8 --
5/8
informującą o akceptacji złożonego wniosku o udzielenie pomocy w sytuacji
nadzwyczajnej. Stosowna umowa grantowa pomiędzy stroną polską a KE została
podpisana 12 grudnia 2022 r., a środki przekazano na konto Ministerstwa Finansów
16 grudnia 2022 r. Powyższe środki zostały rozdystrybuowane poprzez Fundusz
Pomocy.
28 czerwca 2023 r. KE ogłosiła nabór wniosków w ramach działania szczególnego
(Specific Action) pn.: „Działanie państw członkowskich pod presją – wsparcie działań
specjalnych dla Ukrainy” skierowany do Państw Członkowskich narażonych na silną
presję migracyjną. 13 grudnia 2023 r. KE poinformowała o przyznaniu
dofinansowania dla projektu o łącznej wartości 19 998 702,00 EUR. Wartość całego
projektu, po uwzględnieniu dofinansowania z budżetu państwa, to około
20 963 000,00 EUR. Porozumienie finansowe na realizację projektu zostało
podpisane 13 maja 2024 r.
W latach 2022-2023 Ministerstwo Finansów wydało decyzje budżetowe (rezerwa
celowa poz. 8) związane z pomocą uchodźcom wojennym z Ukrainy na łączną kwotę
49 750 339,56 zł w ramach tzw. programu krajowego Fundusz Azylu, Migracji
i Integracji na lata 2014-2020. W ramach wskazanej kwoty, finansowanie ze środków
pochodzących z Unii Europejskiej wyniosło 37.482.996,31 zł.
Z informacji uzyskanych z Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej wynika,
że Polska otrzymuje refundację części kosztów poniesionych w związku z pomocą
udzieloną osobom uciekającym z terytorium Ukrainy, jednak środki te pochodzą z już
istniejących alokacji w ramach funduszy UE na lata 2014–2020, bez uruchamiania
dodatkowych funduszy unijnych.
W 2022 r. przyjęto zmiany (CARE – Cohesion’s Action for Refugees in Europe), które
umożliwiły refundację wydatków poniesionych już od 24 lutego 2022 r., dotyczących
wsparcia uchodźców, finansowanie tych działań w 100% ze środków UE
i międzyfunduszową elastyczność (możliwość wykorzystania środków z EFRR na cele
przewidziane w EFS, np. kursy językowe, integrację czy wsparcie socjalne).
Do 13 lipca 2025 r. Polska zawnioskowała do Komisji Europejskiej o refundację
wydatków w kwocie 12,4 mln EUR (czyli ok. 94,1% dostępnej alokacji) w ramach
czterech regionalnych programów operacyjnych (Małopolskiego, Opolskiego,
Pomorskiego i Świętokrzyskiego), które miały dedykowane osie wsparcia migrantów
z Ukrainy.
W tych programach podpisano łącznie 28 umów o łącznej wartości 66,5 mln zł,
z czego 55,6 mln zł (ok. 13,2 mln EUR) pochodzi ze środków UE. Refundacja dotyczy
właśnie tych 55,6 mln zł.
W zakresie powyższych działań, do rozliczenia z Komisją Europejską pozostaje
jeszcze kwota 784 tys. EUR. Wnioski są rozpatrywane zgodnie z procedurami
obowiązującymi dla polityki spójności.
Wdrażanie i rozliczanie środków w osiach dedykowanych wsparciu uchodźców
z Ukrainy odbywa się na zasadach analogicznych do pozostałych osi priorytetowych
programów operacyjnych, a więc z zastosowaniem standardowych mechanizmów
kontrolnych obowiązujących w polityce spójności. Oznacza to m.in. systemy kontroli
instytucji zarządzających, audyty i procedury certyfikacji wydatków.
Wsparcie dla obywateli Ukrainy było również realizowane w ramach Programu
Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (PO WER). W tym przypadku również nie
wiązało się to z przyznaniem Polsce nowych środków unijnych – działania oparto
wyłącznie na dostępnych wcześniej zasobach programu.
-- 5 of 8 --
6/8
Ad 8. Kwestia refundacji poniesionych kosztów z budżetu Unii Europejskiej na pomoc
Ukrainie przez pozostałe państwa UE nie była monitorowana.
Ad 9. Dane o wysokości pomocy udzielonej Ukrainie publikowane są na stronach
internetowych gov.pl oraz BGK. Dane te publikowane są najczęściej w cyklach
rocznych:
MSZ publikuje corocznie dane dotyczące poniesionych przez Polskę wydatków
w ramach ODA w Raportach na stronie internetowej Polskiej Pomocy
(https://www.gov.pl/web/polskapomoc/raporty-roczne3).
We właściwości Ministra Finansów pozostaje nadzór nad Funduszem Pomocy,
o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku
z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa2. Odnosząc się
do mechanizmów transparentności, o których mowa w pytaniu informuję,
że począwszy od 2024 r. Plany finansowe Funduszu Pomocy wraz z ich zmianami
oraz sprawozdania z realizacji ich wykonania publikowane są w Biuletynie
Informacji Publicznej Banku Gospodarstwa Krajowego.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji opracowuje na podstawie wkładów
poszczególnych resortów „Sprawozdanie Rady Ministrów z wykonania ustawy
o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium
tego państwa”. W czerwcu br. projekt Sprawozdania opiniowany był przez
członków Stałego Komitetu Rady Ministrów (KRM-060-127-24). Proces
legislacyjny nie został jeszcze zakończony.
Rada do Spraw Współpracy z Ukrainą zakończyła prace nad raportem
podsumowującym koszty poniesione przez Polskę w związku z agresją Rosji na
Ukrainę. Od początku agresji Rosji na Ukrainę do końca 2024 r. Polska
przeznaczyła ok. 25 miliardów euro (106 mld zł) na działania związane z pomocą
humanitarną, wsparciem uchodźców i militarnym.
Ad 10. Decyzje odnośnie do spłaty odsetek od MFA+ po 2027 roku, zapadną w trakcie
rozpoczętych w lipcu br. negocjacji wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028-
2034.
Ad 11. Wszelkie decyzje rządu, dotyczące pomocy międzynarodowej,
są podejmowane zgodnie z obowiązującymi przepisami i procedurami legislacyjnymi.
Ad 12. W lipcu 2024 r. Polska została objęta procedurą nadmiernego deficytu.
21 stycznia br. Rada UE przyjęła rekomendacje dla Polski, wyznaczając 2028 r. jako
termin zlikwidowania nadmiernego deficytu. W tym celu niezbędne jest
przestrzeganie tempa wzrostu wydatków przedstawionego w przyjętym przez rząd
i przekazanym do instytucji UE w październiku ub.r. „Średniookresowym planie
budżetowo-strukturalnym na lata 2025-2028”.
Plan prezentuje strategię konsolidacji finansów publicznych i ograniczanie
nierównowagi fiskalnej. Zaproponowana strategia konsolidacji uwzględnia dążenie
do utrzymania inwestycji publicznych na wysokim poziomie. W okresie konsolidacji
finansów publicznych istotnym wyzwaniem będzie konieczność realizacji wysokich
wydatków obronnych, niezbędnych w kontekście sytuacji geopolitycznej, przy
jednoczesnym redukowaniu nadmiernego deficytu, przy równoczesnej dbałości
o utrzymanie wzrostu gospodarczego i inwestycji publicznych. Zbyt gwałtowne
2 z dnia 12 marca 2022 r. (Dz. U. 2025 r. poz. 337 ).
-- 6 of 8 --
7/8
zmniejszenie nierównowagi miałoby bowiem negatywne konsekwencje dla wzrostu
gospodarczego.
W Planie zawarto wstępną informację na temat działań przyczyniających się do
ograniczenia deficytu, wynikających z już uchwalonych lub procedowanych zmian,
obejmujących:
indeksację stawek akcyzy (aktualizacja Mapy drogowej akcyzy, lata 2025-2028),
wprowadzenie obowiązku wystawiania e-faktur (system KSeF, 2026 r.),
objęcie Systemem Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT) przewozu
betonu gotowego do wylania (od 2025 r.),
wejście w życie minimalnego podatku dochodowego (dotyczącego osób
prawnych), którego skutki ujawnią się w 2025 r.,
wprowadzenie systemu globalnego podatku (GloBE, 2027 r.).
Konsolidacji sprzyja utrzymanie obecnych parametrów skali podatkowej PIT
w kolejnych latach (wdrożonych w 2022 r.) i brak zmian legislacyjnych w zakresie
zasad waloryzacji świadczeń.
Wzrost gospodarczy, wspierany zwiększonymi inwestycjami publicznymi oraz
odpowiednio zaplanowanymi działaniami budżetowymi, również przyczyni się do
stopniowej redukcji deficytu. Aktualne informacje na temat realizacji ścieżki
wydatkowej oraz o działaniach wspierających jej przestrzeganie zostały
przedstawione w Sprawozdaniu z wdrażania ww. Planu.
Ad 13. Analiza wpływu unijnych mechanizmów pomocy na stabilność finansową
Polski nie była dotychczas przedmiotem odrębnego opracowania. Należy jednak
zauważyć, że w przypadkach wymaganych przepisami prawa każdorazowo
sporządzana jest ocena skutków regulacji, obejmująca również skutki finansowe.
Warto też podkreślić, że unijne mechanizmy odgrywają kluczową rolę w utrzymaniu
stabilności gospodarczej i finansowej Ukrainy, umożliwiając jej dalsze prowadzenie
działań obronnych wobec rosyjskiej agresji. Ich wycofanie stanowiłoby zagrożenie dla
bezpieczeństwa zarówno całej UE, jak i Polski.
Ad 14. Obecnie priorytetem pozostaje doprowadzenie do zakończenia wojny
na terytorium Ukrainy i zapewnienie bezpieczeństwa Polski, regionu i całej UE.
Warto jednak podkreślić, że wsparcie obywateli Ukrainy poprzez zapewnienie im
warunków do życia w naszym kraju przyczyniło się do wzrostu gospodarczego Polski,
co obrazuje m.in. raport Deloitte na zlecenie Wysokiego Komisarza Narodów
Zjednoczonych ds. Uchodźców w Polsce (UNHCR)3. Zgodnie z jego wnioskami, bardzo
dobra akomodacja obywateli Ukrainy w Polsce, ich aktywizacja zawodowa czy rozwój
działalności gospodarczej przyczyniły się do wzrostu polskiego PKB o 2,7% w 2024 r.
Napływ uchodźców z Ukrainy wzmocnił polską gospodarkę. Dodatkowe podatki
i składki od uchodźców podniosły dochody sektora finansów publicznych o 47 mld zł
w 2024 r. (2,7 procent wszystkich dochodów). Polska szybko otworzyła swój rynek
pracy dla uchodźców z Ukrainy, którzy pomimo trudności zaskakująco szybko
rozpoczęli integrację gospodarczą i wkrótce zaczęli utrzymywać się głównie
z zatrudnienia, a nie z zasiłków. Z raportu wynika, że praca to główne źródło
utrzymania Ukraińców (80% uchodźców deklaruje dochody z wynagrodzeń lub
samozatrudnienia). Tylko w przypadku 14% ich źródłem są polskie świadczenia, a 4%
3 Raport „Analiza wpływu uchodźców z Ukrainy na gospodarkę Polski” (Analysis of the impact of
refugees from Ukraine on the economy of Poland, June 2025)– opracowany przez firmę Deloitte na
zlecenie Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców w Polsce (UNHCR).
Raport Banku Gospodarstwa Krajowego z marca 2025 r.
Raport Narodowego Banku Polskiego „Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Ukrainy
w Polsce w 2024 r.”.
-- 7 of 8 --
8/8
ukraińskie.
Uchodźcy płacą ZUS i podatki, jak inni pracownicy. Wypełniają luki kadrowe
i podnoszą produktywność firm. Konsumpcja gospodarstw uchodźczych zwiększa
obroty handlu detalicznego i wpływy z VAT. Sumując, koszty pomocy dla Ukrainy
zostały częściowo zbilansowane wpływami podatkowymi i efektem gospodarczym.
Ponadto przedstawiciele Ukrainy, w tym prezydent W. Zełenski, kilkukrotnie
publicznie deklarowali, że Polska będzie jednym z głównych partnerów w odbudowie
Ukrainy. Polska aktywnie uczestniczy w międzynarodowych rozmowach
i spotkaniach poświęconych planom rekonstrukcji Ukrainy po zakończeniu wojny.
Rozmowy te mają przyczynić się do zapewnienia udziału polskich przedsiębiorstw
w odbudowie zniszczonej działaniami wojennymi Ukrainy. Już obecnie wiele firm
z Polski przygotowuje się do zaangażowania w przyszłe projekty, dostrzegając w nich
istotną szansę na rozwój działalności, zwłaszcza w obszarach eksportu, usług
budowlanych, usług logistycznych oraz technologii informatycznych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
podsekretarz stanu
Załącznik: ODA-Ukraina-2022-24
-- 8 of 8 --