Odpowiedź na interpelację w sprawie pięciu największych sukcesów w działalności Barbary Nowackiej jako ministra edukacji narodowej Odpowiedź na interpelację nr 9959 w sprawie pięciu największych sukcesów w działalności Barbary Nowackiej jako ministra edukacji narodowej Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka Warszawa, 17-06-2025 Szanowny Panie Pośle, przez cały okres począwszy od dnia powołania mnie na urząd Ministra Edukacji podjęto w Ministerstwie Edukacji Narodowej szereg działań mających na celu modernizację polskiego systemu oświaty. Działania te stanowią istotny element budowy nowoczesnej, otwartej i innowacyjnej polskiej szkoły, odpowiadającej na potrzeby uczniów i wyzwania przyszłości. W związku z obszernością tematów i pozytywnych zmian w polskiej oświacie, które chciałam Panu Posłowi przekazać, znacznie wykraczam w proponowane „pięć sukcesów”. Proszę, mimo to, o przyjęcie poniższej odpowiedzi. Wzrost finansowania oświaty i wynagrodzeń nauczycieli Przekazano rekordowe środki na wynagrodzenia nauczycieli i finansowanie oświaty, co umożliwiło znaczące podwyżki płac w szkołach i przedszkolach. W 2024 roku każdy nauczyciel otrzymał podwyżkę wynagrodzenia o co najmniej 30% i nie mniej niż 1500 zł brutto. Dla nauczycieli rozpoczynających pracę średnie wynagrodzenie wzrosło o 33%, a dla nauczycieli mianowanych i dyplomowanych o 30%. W 2025 roku pensje nauczycieli wzrosły dodatkowo o 5%. Subwencja oświatowa w 2024 roku wyniosła ponad 87 mld zł (wzrost o 36,2% względem 2023 r.), a finansowy standard „A” na ucznia osiągnął poziom ok. 9 tys. zł. Dotacja przedszkolna w 2024 roku wyniosła 4,19 mld zł, a roczna dotacja na jedno dziecko wzrosła o 147% w porównaniu do 2023 roku. W 2025 roku łączna kwota potrzeb na edukację to 102,7 mld zł, uwzględniająca kolejne podwyżki wynagrodzeń nauczycieli o 4,1% oraz dodatkowy miliard złotych na pokrycie skutków zwiększenia podwyżek do 5%. Odpartyjnienie i profesjonalizacja zarządzania oświatą Przywrócono właściwą rolę kuratora oświaty – w wyniku konkursów powołano 16 kuratorów ekspertów, nie powiązanych z partiami politycznymi. Modernizacja podstawy programowej i organizacji pracy szkoły oraz zmiany w programie nauczania i ocenianiu Uszczuplono podstawę programową o 20%, co pozwoliło nauczycielom na większą indywidualizację pracy z uczniami. Od 1 września 2024 r. uczniowie I klasy szkoły ponadpodstawowej nie uczą się już przedmiotu historia i teraźniejszość; wprowadzono edukację obywatelską, wolną od nacisków politycznych, ukierunkowaną na praktyczne kompetencje obywatelskie. Oceny z religii i etyki nie są wliczane do średniej ocen, co zapewnia równość szans wszystkim uczniom niezależnie od wyznania czy światopoglądu. Ułatwiono organizację lekcji religii i etyki – dyrektorzy szkół mogą łączyć klasy na te zajęcia pod odpowiednimi warunkami. Opracowano nową podstawę programową do wychowania fizycznego, odpowiadającą na potrzeby młodego pokolenia. Wsparcie rozwoju uczniów i nauczycieli Po raz pierwszy powołano pełnomocnika ds. zdrowia psychicznego uczniów, którego zadaniem jest diagnoza sytuacji i wdrażanie rozwiązań poprawiających dobrostan uczniów. Od roku szkolnego 2025/2026 wprowadzona zostanie edukacja obywatelska (zastąpi „historię i teraźniejszość”) oraz edukacja zdrowotna (zastąpi „wychowanie do życia w rodzinie”). Opracowano profil absolwenta – zbiór kluczowych kompetencji, które uczeń powinien posiadać po zakończeniu edukacji; na jego podstawie przygotowywana jest reforma programowa. Ustanowiono nagrodę „Pasjonaci” dla nauczycieli wspierających uczniów w sukcesach olimpijskich (jednorazowe wyróżnienie 8 tys. zł brutto). W 2024 uruchomiono program „Kto ty jesteś? Polak mały” dla przedszkoli, z budżetem 15 mln zł na zajęcia, wycieczki i warsztaty dla najmłodszych. W 2025 MEN przekaże blisko 90 mln zł m.in. organizacjom pozarządowym oraz podmiotom prowadzącym statutową działalność oświatową na organizację różnorodnych działań dla uczniów. Programy „Młodzi obywatele”, „Odkrywcy” i „Nasze Tradycje” promują dziedzictwo kulturowe, historię regionów, rozwijają kreatywność, postawy obywatelskie, kształtują wiedzę w zakresie nauk STEM, promują nauki ścisłe, przyrodnicze, astronomię i astronautykę. Przeznaczono 25 mln zł na współpracę z organizacjami harcerskimi, wspierając działania edukacyjne i obywatelskie oraz usuwanie skutków powodzi. Nowoczesna infrastruktura edukacyjna – pracownie STEM i AI W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) wyposażamy szkoły podstawowe i ponadpodstawowe w 16 000 nowych pracowni: 8 000 pracowni AI dla szkół podstawowych, 4 000 pracowni AI dla szkół ponadpodstawowych oraz 4 000 pracowni STEM dla szkół ponadpodstawowych. Każda szkoła mogła otrzymać jedną pracownię AI lub jedną pracownię STEM (w przypadku STEM do wyboru były trzy warianty wyposażenia). Dodatkowo przekazano zestawy do nauki zdalnej, co pozwoliło wyposażyć 100 000 sal lekcyjnych w 14 107 szkołach. Pracownie te mają na celu podniesienie jakości kształcenia w zakresie nauk ścisłych, technologii, inżynierii, matematyki i kompetencji cyfrowych, a także przygotowanie uczniów do wyzwań współczesnego rynku pracy oraz rozwijanie praktycznych umiejętności i krytycznego myślenia. Wsparcie dzieci i uczniów dotkniętych skutkami negatywnych zjawisk atmosferycznych W 2024 roku uruchomiono wsparcie w postaci zasiłków losowych na cele edukacyjne dla dzieci i uczniów z rodzin poszkodowanych wskutek negatywnych zjawisk atmosferycznych, w tym powodzi we wrześniu 2024 r. Wypłacano zasiłki losowe w kwocie 1 000 zł na dziecko lub ucznia. Zasiłki były dostępne w dwóch formach: w ramach programu rządowego (obejmującego także wsparcie w formie wyjazdów i zajęć) oraz jako samodzielny zasiłek losowy. Z obu form wsparcia skorzystało łącznie 9 198 dzieci i uczniów (3 314 w ramach programu rządowego, 5 884 w ramach drugiej formy). 27 maja 2025 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę oraz rozporządzenie ustanawiające Rządowy program pomocy dzieciom i uczniom z rodzin dotkniętych skutkami żywiołu. Program przewiduje trzy formy wsparcia: jednorazowy zasiłek losowy na cele edukacyjne w wysokości 1 000 zł, dofinansowanie do 1 770 zł na ucznia na wyjazdy terapeutyczno-edukacyjne oraz dofinansowanie do 575 zł na ucznia na zajęcia opiekuńcze i terapeutyczno-edukacyjne. Pomoc skierowana jest do dzieci i uczniów z rodzin, które poniosły straty w wyniku huraganów, powodzi, deszczy nawalnych, gradobicia i innych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych. Nowe przepisy rozszerzają krąg uprawnionych do pomocy o uczniów klas IV–VIII szkoły podstawowej, uczniów wyższych klas ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia oraz dzieci umieszczone w rodzinnej pieczy zastępczej. Wsparcie będzie dostępne dla uczniów, których rodzicom przyznano zasiłek celowy z tytułu strat spowodowanych negatywnymi zjawiskami atmosferycznymi w latach 2025–2027, niezależnie od wysokości tego zasiłku. Kompleksowe działania MEN dla dzieci i uczniów z terenów powodziowych Przeznaczono 164,8 mln zł dla 63 samorządów na remont lub odbudowę 165 budynków szkół i placówek oświatowych zniszczonych przez powódź. 8 438 przedszkolaków i uczniów otrzymało zasiłki losowe na łączną kwotę 8,4 mln zł, przeznaczone na wyjazdy edukacyjno-terapeutyczne oraz zajęcia terapeutyczne. Przeznaczono 10,6 mln zł na wyjazdy „Zielone Szkoły” dla 2 837 uczniów i 297 nauczycieli-opiekunów – wycieczki z wyżywieniem, zakwaterowaniem i zajęciami terapeutycznymi, organizowane w bezpiecznych miejscowościach w całej Polsce. Przekazano 750 tys. zł na podręczniki, ćwiczenia i książki dla bibliotek szkolnych. Organizacjom harcerskim przekazano 25 mln zł na działania edukacyjne wśród uczniów z terenów powodziowych w ramach programu „Edukacja na rzecz budowania społeczeństwa obywatelskiego”. Zorganizowano zajęcia w Mobilnych Centrach Edukacyjnych dla 2 266 uczniów – były to multimedialne klasy wyjazdowe, wyposażone w nowoczesne technologie edukacyjne. 16 tys. laptopów z programu „Laptop dla ucznia” trafiło do szkół popowodziowych. Uruchomiono pogotowie psychologiczne online oraz specjalną infolinię wsparcia dla nauczycieli, uczniów i rodziców z terenów powodziowych. Zapewniono miejsca noclegowe w placówkach oświatowych dla rodzin dotkniętych powodzią, korzystając z bazy lokalowej specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapeutycznych. Powstała platforma MEN „Szkoły Szkołom” – miejsce wzajemnej pomocy i współpracy placówek oświatowych z całego kraju, umożliwiająca zgłaszanie i precyzyjne kierowanie pomocy do szkół dotkniętych powodzią. Zniesiono czasowo limit liczby dzieci w przedszkolach i klasach I–III szkół podstawowych, umożliwiając przyjmowanie większej liczby dzieci z terenów powodziowych. Inicjatywa wsparcia rówieśniczego w zakresie zdrowia psychicznego Od 2024 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej, we współpracy z Fundacją Rozwoju Systemu Edukacji oraz Fundacją „Instytut Edukacji Pozytywnej”, realizuje projekt „Wsparcie rówieśnicze w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży (Peer Support)” w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS). Projekt skierowany jest do psychologów i pedagogów szkolnych ze szkół ponadpodstawowych w całej Polsce. Udział bierze 400 osób z 200 szkół, pełniących rolę Koordynatorów Szkolnych. Celem projektu jest opracowanie i przetestowanie metody wsparcia dla uczniów w kryzysach psychicznych, opartej na wsparciu rówieśniczym (Peer Support). Opracowywane są kryteria rekrutacji i oceny gotowości koordynatorów i schoolworkerów, scenariusze szkoleń i rozmów uczniów z uczniami, schematy przepływu informacji, zasady superwizji oraz inne wytyczne. Wnioski z ewaluacji posłużą do bieżącej modyfikacji metody Peer Support oraz wypracowania rekomendacji dla dalszych działań w zakresie poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego. Dialog i prace nad zmianami w pragmatyce zawodowej nauczycieli Jako Minister Edukacji, jestem otwarta na szeroki dialog ze środowiskami zainteresowanymi sprawami oświaty. W odpowiedzi na wnioski nauczycielskich organizacji związkowych i innych środowisk oświatowych o zmianę lub korektę rozwiązań systemowych dotyczących organizacji i warunków pracy nauczycieli zarządzeniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. powołałam Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli. W skład Zespołu wchodzą przedstawiciele strony rządowej, organizacji związkowych, ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego, przedstawiciele Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Instytutu Badań Edukacyjnych. Zespół pracuje nad przygotowaniem propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli, w szczególności w zakresie wynagradzania nauczycieli, awansu zawodowego i oceny pracy nauczycieli, odpowiedzialności dyscyplinarnej, emerytur i świadczeń kompensacyjnych, kwalifikacji, kształcenia i doskonalenia zawodowego nauczycieli. Włączenie organizacji pozarządowych w proces zmian oświatowych Na podstawie zarządzenia z dnia 20 czerwca 2024 r. powołano Zespół do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi jako organ pomocniczy Ministra Edukacji. W pierwszej edycji naboru do Zespołu wybrano 30 organizacji pozarządowych, w drugiej – 15 kolejnych, co świadczy o dużym zainteresowaniu środowiska. Zadaniem Zespołu jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie współpracy organizacji pozarządowych ze szkołami i placówkami, w szczególności w obszarach organizacji pracy, działalności edukacyjnej, wychowawczej, profilaktycznej i opiekuńczej, ruchu artystycznego, praw dziecka i ucznia, kompetencji kadry, wyrównywania szans edukacyjnych, organizacji czasu wolnego, współpracy z rodzicami, edukacji włączającej i profilaktyki zdrowia psychicznego. Kontynuacja wsparcia materialnego dla uczniów W 2024 r. w ramach pomocy materialnej o charakterze socjalnym zrealizowano stypendia i zasiłki szkolne. Stypendium szkolne otrzymało 97 895 uczniów (od stycznia do czerwca 2024 r.) oraz 77 077 uczniów (od września do grudnia 2024 r.). Zasiłek szkolny wypłacono 4 329 uczniom na łączną kwotę 1 517 174,23 zł. Łącznie na wypłatę stypendium szkolnego wydatkowano z budżetu państwa 100 883 908,08 zł. Wdrożenie standardów ochrony małoletnich w szkołach i placówkach Od 15 sierpnia 2024 r. we wszystkich szkołach i placówkach oświatowych, zarówno publicznych, jak i niepublicznych, obowiązuje wdrożenie standardów ochrony małoletnich, wynikających z nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (tzw. ustawa Kamilka). Standardy te mają na celu ochronę dzieci przed krzywdzeniem, przemocą, wykorzystywaniem i zaniedbaniem. Określają zasady bezpiecznych relacji, procedury interwencji, ochronę przed szkodliwymi treściami w internecie, wytyczne dotyczące korzystania z urządzeń elektronicznych, a także zasady wsparcia po ujawnieniu krzywdzenia. Z poważaniem Barbara Nowacka Minister Edukacji