Interpelacja w sprawie planów Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących informatyzacji, cyfryzacji oraz wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w polskim wymiarze sprawiedliwości
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9955
do ministra sprawiedliwości
w sprawie planów Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących informatyzacji, cyfryzacji oraz wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w polskim wymiarze sprawiedliwości
Zgłaszający: Michał Moskal
Data wpływu: 22-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w obliczu dynamicznego rozwoju technologii oraz rosnących oczekiwań obywateli wobec efektywności i dostępności systemu sądownictwa, modernizacja tego sektora poprzez digitalizację i wdrożenie zaawansowanych narzędzi technologicznych jest niezbędna dla poprawy jakości usług sądowych i zapewnienia sprawnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Z dostępnych informacji wynika, że Ministerstwo Sprawiedliwości realizuje inicjatywy, takie jak Program Cyfrowe Rejestry, mający na celu digitalizację rejestrów sądowych i notarialnych, oraz program „Cyfrowy Sąd” wprowadzający elektroniczne postępowania sądowe, w tym uproszczone postępowania nakazowe[1]. Współpraca z Politechniką Gdańską nad systemem LEX-AIS wskazuje na zainteresowanie ministerstwa technologiami AI, które mogą wspierać sędziów w protokołowaniu zeznań i analizie danych[2]. Ponadto Polska, w ramach prezydencji w Radzie UE w 2025 roku, aktywnie uczestniczy w unijnych inicjatywach, takich jak e-CODEX, promujących digitalizację transgraniczną[3]. Jednak brak szczegółowych informacji o harmonogramach, finansowaniu i skali tych projektów budzi pytania o ich realny wpływ na poprawę funkcjonowania sądów.
Proces informatyzacji napotyka również wyzwania, takie jak nierównomierny dostęp do infrastruktury IT w sądach, opór przed zmianami wśród pracowników oraz kwestie związane z cyberbezpieczeństwem i ochroną danych osobowych[4]. W kontekście tych problemów kluczowe jest zapewnienie, że wdrażane rozwiązania będą skuteczne, bezpieczne i dostępne dla wszystkich obywateli, niezależnie od miejsca zamieszkania.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami dotyczącymi planów informatyzacji, cyfryzacji i wykorzystania AI w polskim wymiarze sprawiedliwości:
Jakie są szczegółowe cele i harmonogram realizacji Programu Cyfrowe Rejestry oraz programu „Cyfrowy Sąd”[1]? Proszę wskazać, kiedy planowane jest pełne wdrożenie tych inicjatyw oraz jakie konkretne rejestry i postępowania sądowe zostaną zdigitalizowane w pierwszej kolejności.
Jakie środki finansowe zostały zabezpieczone na realizację ww. programów? Proszę podać źródła finansowania, w tym udział środków krajowych, unijnych oraz innych funduszy, a także szacunkowe koszty tych projektów do 2030 roku.
Jakie działania podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości, aby zapewnić równomierny dostęp do infrastruktury IT w sądach na terenie całego kraju, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie występują ograniczenia technologiczne[4]?
Jakie są szczegóły współpracy z Politechniką Gdańską nad systemem LEX-AIS[2]? Proszę wskazać, jakie funkcje AI zostaną wdrożone, w jakich sądach i kiedy planowane jest ich pełne uruchomienie, oraz jak ministerstwo ocenia potencjalne korzyści dla efektywności orzecznictwa.
Jak Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wykorzystać unijne inicjatywy, takie jak e-CODEX, w procesie cyfryzacji polskiego wymiaru sprawiedliwości[3]? Proszę wskazać konkretne projekty realizowane w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE w 2025 roku.
Jakie środki podejmuje ministerstwo, aby przeciwdziałać oporowi wobec zmian wśród pracowników sądów oraz zwiększyć ich kompetencje w zakresie korzystania z nowych technologii[4]? Proszę wskazać programy szkoleniowe i ich zakres.
Jak Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia bezpieczeństwo danych osobowych i ochronę przed cyberzagrożeniami w procesie digitalizacji, szczególnie w kontekście wymogów RODO[4]? Proszę wskazać stosowane technologie i procedury.
Czy ministerstwo planuje konsultacje społeczne lub współpracę z organizacjami pozarządowymi w celu uwzględnienia potrzeb obywateli w procesie cyfryzacji sądów? Jeśli tak, proszę wskazać harmonogram i zakres tych działań.
Jakie inne inicjatywy w zakresie informatyzacji i wykorzystania AI planuje Ministerstwo Sprawiedliwości w perspektywie do 2030 roku? Proszę wskazać nowe projekty i ich przewidywane efekty dla wymiaru sprawiedliwości.
Podkreślam, że informatyzacja i cyfryzacja wymiaru sprawiedliwości są kluczowe dla poprawy jego efektywności, dostępności i transparentności. Mieszkańcy Polski oczekują nowoczesnego systemu sądownictwa, który sprosta współczesnym wyzwaniom technologicznym i zapewni sprawiedliwość w sposób szybki i bezpieczny. Dlatego też szczególną wagę przykładam do uzyskania szczegółowych informacji o planach ministerstwa, które pozwolą ocenić, czy podejmowane działania są adekwatne do potrzeb obywateli i możliwości technologicznych.
Oczekuję szczegółowych odpowiedzi na powyższe pytania, które umożliwią rzetelną ocenę działań Ministerstwa Sprawiedliwości oraz dalszą debatę na temat modernizacji polskiego wymiaru sprawiedliwości.
Z poważaniem Michał Moskal
Źródła:
[1] Poland Launches Digitization Initiative For Justice System - The Pinnacle Gazette
[2] Technology to revolutionize the work of Polish courts is developed at Gdańsk Tech | Gdańsk University of Technology
[3] Priorities of the Polish Presidency of the Council of the European Union in the Justice Dimension - Ministry of Justice - Gov.pl website
[4] Digitalization and e-justice | United Nations Development Programme
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
18348 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.215.2025
Warszawa, 09 lipca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 9955 Pana Posła Michała Moskala w sprawie
planów Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczących informatyzacji, cyfryzacji oraz
wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w polskim wymiarze sprawiedliwości.
Ad 1
Realizacja programu „Cyfrowy Sąd” zapewni korzyści zarówno dla obywateli jak
i pracowników sądów i będą to:
skrócenie czasu oczekiwania na rozpatrzenie sprawy;
zdalny, szybki i łatwy dostęp do informacji dotyczącej wszystkich czynności
i spraw;
przyjazny interfejs umożliwiający załatwienie sprawy w sądzie za pośrednictwem
dedykowanych formularzy, zintegrowanego systemu płatności oraz podpisu
elektronicznego;
poprawienie warunków pracy sędziów i pracowników sądu;
usprawnienie przebiegu postępowań sądowych;
ułatwienie i usprawnienie dostępu do akt dla sędziów i pracowników sądów;
zwiększenie bezpieczeństwa danych i zmniejszenie kosztów utrzymania, w tym
wydruku, przechowywania i transportu;
ułatwienie przejścia pracownika pomiędzy dowolnymi jednostkami sądownictwa;
-- 1 of 11 --
2
usprawnienie procesów rejestracji, dekretacji, udostepnienia, archiwizacji;
automatyzacja rutynowych czynności jak weryfikacja danych czy losowanie składu
orzekającego;
uwolnienie powierzchni biurowej.
Realizacja „Cyfrowego Sądu” jest planowana do 2029 r. W pierwszej kolejności, w roku
2025 rozpocznie się realizacja następujących projektów:
1. Digitalny Asystent Sędziego.
2. Elektroniczne Postępowanie Upominawcze 3.0.
3. Cyfrowy Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
4. Budowa centralnego Systemu Repertoryjno-Biurowego.
5. Przebudowa Portalu Informacyjnego.
6. Cyfrowa wymiana danych z Prokuraturą.
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/program-cyfrowy-sad-zmieni-wymiar-
sprawiedliwosci
Celem programu „Cyfrowe Rejestry” jest poprawa i rozwój obecnie funkcjonujących
cyfrowych rejestrów sądowych i karnych. Program dotyczy modernizacji i rozwoju
następujących rejestrów:
Rejestry sądowe:
Elektroniczny Krajowy Rejestr Sądowy (eKRS)
Elektroniczne Księgi wieczyste (EKW)
Krajowy Rejestr Zadłużonych (KRZ)
Rejestr Zastawów Sądowych (RZ)
Rejestry karne:
Krajowy Rejestr Karny (KRK)
Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (RSPTS)
Realizacja programu „Cyfrowe Rejestry” przyniesie korzyści dla obywateli i sądów. Główne
korzyści to:
-- 2 of 11 --
3
udostępnienie wszystkich rejestrów w jednym Portalu Rejestrów Sprawiedliwości
- PRS (obecnie Portal Rejestrów Sądowych);
wprowadzenie jednego logowania do wszystkich systemów w PRS (minimalizacja
liczby kont);
wykorzystanie wspólnych usług:
weryfikacja tożsamości (Moduł Tożsamości);
usługa centralnego podpisu elektronicznego (UCPE);
wszystkie pliki z danymi przechowywane w Centralnym Repozytorium Danych
(CRD);
jednolity system płatności elektronicznych (e-płatności);
usprawnienie pracy sądów poprzez wprowadzenie maksymalnej automatyzacji
czynności wykonywanych w sądach prowadzących rejestry;
umożliwienie instytucjom uprawnionym dostępu do rejestrów poprzez API;
usprawnienie funkcjonowania rejestrów poprzez integrację systemów
teleinformatycznych obsługujących rejestry z innymi systemami i rejestrami
sądowymi i administracyjnymi;
wprowadzenie możliwości automatycznego zakładania kont instytucjonalnych dla
podmiotów wpisanych do KRS, co stworzy tym podmiotom możliwość bardziej
elastycznego i bezpieczniejszego zarządzania swoimi sprawami, wnioskami
i pismami;
poprawienie ergonomii i bezpieczeństwa przechowywanych danych finansowych
poprzez wykonanie nowego systemu Repozytorium Dokumentów Finansowych
(RDF);
wprowadzenie nowych usług w aplikacji mObywatel:
udostępnienie zalogowanemu użytkownikowi aplikacji mObywatel listy
podmiotów zarejestrowanych w KRS, w których występuje jego PESEL - „Moja lista
KRS”,
subskrypcja usługi newsletter KRS dla wybranych podmiotów z „Mojej listy KRS”
informującej o zmianach w KRS dla tych podmiotów,
bezpłatne pobranie informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu lub
aktualnemu dla podmiotów z „Mojej listy KRS”,
-- 3 of 11 --
4
udostępnienie zalogowanemu użytkownikowi aplikacji mObywatel numerów
ksiąg wieczystych, w których w dziale II ujawniony jest jego PESEL - „Moje księgi
wieczyste”,
umożliwienie złożenia wniosku i uzyskanie odpisu zupełnego, odpisu zwykłego,
wyciągu z księgi wieczystej oraz zaświadczenia o zamknięciu księgi wieczystej
wybranej księgi, w której w dziale II ujawniony jest PESEL zalogowanego
użytkownika aplikacji mObywatel;
poprawa bezpieczeństwa i ergonomii korzystania z systemu S24 poprzez budowę
nowego systemu S24 włączonego do portalu PRS;
usprawnienie pracy sądów prowadzących księgi wieczyste poprzez wprowadzenie
masowej rejestracji zawiadomień z organów prowadzących Ewidencję Gruntów i
Budynków (EGiB);
wprowadzenie ułatwienia dla obywateli poprzez umożliwienie składania przez
notariuszy elektronicznych wniosków o zmianę w księgach wieczystych
wynikających z poświadczenia dziedziczenia;
poprawienie bezpieczeństwa danych osobowych osób wpisanych w księgi
wieczyste poprzez wprowadzenie uwierzytelniania użytkowników
przeglądających księgi wieczyste;
usprawnienie działania systemu EKW poprzez budowę nowego systemu EKW 2.0
w technologii odpowiadającej obecnym standardom i potrzebom użytkowników,
przewidującego możliwość składania przez obywateli elektronicznych wniosków
o wpis w księdze wieczystej, wprowadzenie elektronicznych akt
wieczystoksięgowych;
ułatwienie dłużnikom restrukturyzacji zobowiązań poprzez dostosowanie Modułu
Głosowania w KRZ do przepisów implementujących dyrektywę 2019/1023;
ułatwienie dla pracowników sądów upadłościowych oraz doradców
restrukturyzacyjnych polegające na wprowadzeniu możliwości grupowego
podpisywania dokumentów;
ułatwienie korzystania obywateli z systemu RZ poprzez budowę nowoczesnego,
w pełni elektronicznego systemu RZ;
-- 4 of 11 --
5
skrócenie czasu udzielania odpowiedzi na zapytania i wnioski przesyłane za
pośrednictwem eKRK poprzez usprawnienie funkcjonowanie systemu e-
Platforma MS (eKRK);
usprawnienie działania RSPTS poprzez zintegrowanie RSPTS z KRK w wersji KRK
2.0.
W pierwszej kolejności, w 2025 r., w ramach programu „Cyfrowe Rejestry” zostaną
zrealizowane lub rozpoczęte następujące projekty:
wprowadzenie automatycznego zakładania konta przez podmioty wpisane do KRS
(konta instytucjonalne) i możliwości korzystania z tych kont w postępowaniu
rejestrowym;
utworzenie nowego Repozytorium Danych Finansowych;
poprawa ergonomii i ułatwienia w korzystaniu z wyszukiwarki KRS;
modyfikacja systemu BRIS w zakresie dyrektywy 2121/2019 (planowane
zakończenie w 2026 r.);
wprowadzenie nowych usług w aplikacji mObywatel dot. eKRS i EKW (planowane
zakończenie w 2026 r.);
masowa rejestracja zawiadomień z organów prowadzących Ewidencję Gruntów
i Budynków (EGiB);
umożliwienia składania przez notariuszy elektronicznych wniosków o zmianę
w księgach wieczystych wynikających z poświadczenia dziedziczenia;
wdrożenie eUsługi KRK 2.0 (w ramach projektu eKRK 2.0) zastępującej system
eKRK.
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/cyfrowe-rejestry--nowa-era-w-sadownictwie
Ad 2
Realizacja projektów wchodzących w skład programów „Cyfrowe Rejestry” i „Cyfrowe
Sądy” odbywać się będzie w ramach zawartych i planowanych umów utrzymaniowo-
rozwojowych finansowanych z bieżących wydatków przewidzianych w rocznych
budżetach resortu. Dodatkowo ministerstwo ubiega się o dofinansowanie ze środków
europejskich.
-- 5 of 11 --
6
Obecnie zapewnione jest dofinansowanie projektu „EPU 3.0” w wysokości 29 853 000 zł
z programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC) oraz projektu „eKRS-EKW”
w wysokości 15 150 000 zł w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia
Odporności (KPO).
W ramach KPO otrzymał dofinansowanie w wysokości 10 000 000,00 zł także projekt
„Wdrożenie w ST Krajowego Rejestru Karnego 2.0 eUsługi KRK 2.0 i obsługi zapytań
systemu ECRIS”.
W trakcie rozpatrywania są obecnie inne wnioski o dofinansowanie z programu Fundusze
Europejskie na Rozwój Cyfrowy złożone przez ministerstwo w ramach naboru
konkurencyjnego.
Ad 3
W celu zapewnienia równomiernego dostępu do infrastruktury IT w sądach na terenie
całego kraju Ministerstwo Sprawiedliwości zakupuje na kolejny okres usługę transmisji
danych dla jednostek organizacyjnych resortu sprawiedliwości obejmujących lokalizacje
Sądów Apelacyjnych, Sądów Okręgowych, Sądów Rejonowych. Zadanie finansowane jest
ze środków ministerstwa i sądów. Szacunkowy koszty usługi transmisji danych dla
jednostek organizacyjnych resortu sprawiedliwości na lata 2026-2030 wynosi ok. 12 000
000,00 zł.
Ad 4
Resort nie prowadzi współpracy z Politechniką Gdańską w ramach komercyjnej inicjatywy
LEX-AIS.
Ad 5
Cyfryzacja pomocy sądowej w Unii Europejskiej – Polska w czołówce, e - Evidence Digital
Exchange System e-EDES.
5 maja 2025 r. Polska jako jeden z pierwszych krajów Unii Europejskiej uruchomiła usługę
komunikacji elektronicznej pomiędzy sądami i innymi organami państw członkowskich
w sprawach cywilnych i handlowych w systemie informatycznym e-EDES (e-Evidence
Digital Exchange System). Pierwszy dokument został już poprawnie przesłany poprzez
system e-EDES do polskiego sądu. Jego nadawcą był sąd niemiecki. Należy wskazać, że
-- 6 of 11 --
7
korzystanie z systemu e-EDES jest obowiązkowe, jednak nie wszystkie państwa
członkowskie Unii Europejskiej zgłosiły gotowość korzystania z systemu w przewidzianym
terminie deklarując dołączenie w kolejnych tygodniach i miesiącach.
Service of Documents & Taking of Evidence.
System e-EDES usprawni rozpoznawanie spraw sądowych, bowiem służy do szybkiego,
elektronicznego przekazywania między państwami członkowskimi Unii Europejskiej
(a konkretnie: między sądami) wniosków o doręczenie dokumentów (np. pism
procesowych, zawiadomień) i wniosków o przeprowadzenie dowodów (np.
o przesłuchanie świadka). Mówimy tu zatem o konkretnej procedurze Service of
Documents & Taking of Evidence (SoD&ToE).
E-EDES w sprawach karnych
System wymiany dowodów elektronicznych (e-Evidence Digital Exchange System, e-EDES)
to narzędzie informatyczne, które umożliwia również organom państw członkowskich
bezpieczną wymianę europejskich nakazów dochodzeniowych, wniosków o wzajemną
pomoc prawną i dowodów elektronicznych w formie cyfrowej, a więc wspiera sądy
prowadzące sprawy karne. Celem stworzenia e-EDES było zagwarantowanie
bezpieczeństwa wymiany tego typu danych oraz zwiększenie wydajności i szybkości
istniejących procedur współpracy, przy jednoczesnym umożliwieniu sprawdzenia
autentyczności i integralności przekazywanych dokumentów. System e-EDES podlega
stałemu rozwojowi i jest interoperacyjny z krajowymi systemami zarządzania sprawami
sądowymi. e-EDES wymaga bezpiecznego portalu w każdym państwie członkowskim,
dostępnego w języku narodowym. e-EDES jest używany w celu przesyłania określonych
dokumentów, w szczególności dowodów elektronicznych, między organami krajowymi
w ramach toczących się postępowań karnych. Komisja Europejska dostosowała to
narzędzie do potrzeb europejskiego wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych: e -
EDES opiera się na wspólnych otwartych standardach i implementacjach typu open
source (np. łączniku e-Codex i bramce Domibus).
Polska przeprowadziła pilotaż systemu e-EDES w sprawach karnych. Pilotażem objęte
zostały: Sąd Okręgowy we Wrocławiu oraz Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we
Wrocławiu. Z systemu e-EDES korzystają także jednostki prokuratury. W Polsce
korzystanie z systemu e-EDES następuje w oparciu o przepisy:
-- 7 of 11 --
8
a) Konwencji ustanowionej przez Radę zgodnie z art. 34 Traktatu o Unii Europejskiej
o pomocy prawnej w sprawach karnych pomiędzy państwami członkowskimi Unii
Europejskiej;
b) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia
2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych;
c) Rozdziału 62 c i 62 d ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania
karnego.
Wdrożenie e-EDES w pozostałych sądach powszechnych w Polsce nastąpi po
zaimplementowaniu szeregu nowych wytycznych informatycznych.
Z uwagi na trwające prace w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE w 2025 roku, do
czasu zakończenia prezydencji informacje w zakresie realizowanych zadań są na bieżąco
gromadzone w miarę postępu prac.
Ad 6
Ministerstwo przeprowadza szkolenia z zakresu cyberbezpieczeństwa dla pracowników
ministerstwa, a poprzez platformę Security Awareness, także dla pracowników sądów.
Szkolenia z tego zakresu pozwalają nie tylko na podnoszenie kompetencji z zakresu
cyberbezpieczeństwa, ale także świadomości technologicznej, co powoduje zwiększanie
u pracowników pewności siebie, a tym samym zmniejszaniu oporu w zakresie korzystania
z nowych technologii.
Ponadto podejmujemy działania, których celem jest zorganizowanie kompleksowego
projektu szkoleniowego dla użytkowników w ramach sądownictwa powszechnego.
Ad 7
Minister Sprawiedliwości w zarządzeniu z dnia 11 czerwca 2018 r. (Dz. Urz. Min. Spr. poz.
187), powołał komórkę organizacyjną Biuro Cyberbezpieczeństwa, któremu na podstawie
regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 25 czerwca 2024 r.
określił poniższy zakres kompetencji.
§ 29 Do zadań Biura Cyberbezpieczeństwa należy:
1) wykonywanie zadań zapewniających prawidłowe funkcjonowanie systemu
ochrony cyberbezpieczeństwa w Ministerstwie Sprawiedliwości oraz jednostkach
-- 8 of 11 --
9
podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowanych, w tym
wykrywanie i przeciwdziałanie zagrożeniom cyberbezpieczeństwa;
3) monitorowanie i analiza stanu bezpieczeństwa informacji w cyberprzestrzeni
Ministerstwa Sprawiedliwości.
Powyższe zadania realizowane są przy użyciu wyspecjalizowanego oprogramowania klasy
SIEM, XDR, MFA oraz współpracy w zakresie cyberbezpieczeństwa z przedstawicielami
sądów apelacyjnych powołanych zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości w Sprawie
Powołania Zespołu do Spraw Cyberbezpieczeństwa w Sądach Apelacyjnych z dnia 20
listopada 2019 r.
Ponadto z inicjatywy Biura Cyberbezpieczeństwa, na mocy zarządzenia Ministra
Sprawiedliwości w Sprawie Powierzenia Dyrektorom Sądów Apelacyjnych Wykonywania
Zadań Związanych z Informatyzacją Sądownictwa w Obszarze Projektowania, Wdrażania,
Utrzymywania oraz Zapewniania Bezpieczeństwa Sądowych Systemów
Teleinformatycznych z dnia 30 października 2024 r., w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu
została uruchomiona usługa Security Operations Center (SOC) dla sądów powszechnych,
która progresywnie zwiększa bezpieczeństwo tych jednostek.
Jednocześnie Biuro Cyberbezpieczeństwa buduje usługę SOC, którego celem jest
skupienie się na ochronie cybernetycznej Ministerstwa Sprawiedliwości.
Ad 8
Problematyka sztucznej inteligencji w wymiarze sprawiedliwości, czy też cyfryzacji
wymiaru sprawiedliwości jest przedmiotem szczególnego zainteresowania i analiz ze
strony ministerstwa.
Dla przykładu, przy Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego powstał Zespół problemowy
do spraw cyfryzacji postępowania cywilnego. Jego celem jest zwiększenie informatyzacji
sądownictwa w zakresie postępowania cywilnego, przyspieszenie rozpatrywania spraw,
usprawnienie pracy sędziów i pracowników sądów oraz ułatwienie dostępu do
sądownictwa uczestnikom postępowań.
W Ministerstwie Sprawiedliwości został także utworzony Interdyscyplinarny Zespół ds.
Wdrożeń Nowoczesnych Technologii w skład którego wchodzą przedstawiciele
-- 9 of 11 --
10
Prokuratury Krajowej, Prokuratorii Generalnej, Ministerstwa Sprawiedliwości, sądów,
Centralnego Zarządu Służby Więziennej oraz eksperci zewnętrzni.
Ad 9
1. Aktualnie trwają działania w zakresie opracowania i wdrożenia rozwiązań opartych
na Robotic Process Automation (RPA), jednak nie są one jeszcze powszechnie
używane.
2. W kilku sądach wprowadzono jako program pilotażowy Digitalny Asystent Sędziego
(na potrzeby spraw kredytowych w CHF). Na podstawie zeskanowanych
komputerowo dokumentów prawnych, Digitalny Asystent Sędziego ma za zadanie
wygenerować projekt uzasadnienia do rozstrzygnięć sądowych w sprawach
dotyczących kredytów frankowych. To narzędzie wykorzystuje technologię
przetwarzania języka naturalnego (NLP). Został on zlecony przez Ministerstwo
Sprawiedliwości.
3. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi również prace mające na celu:
a) opracowanie narzędzia opartego na RPA do wyszukiwania danych
w rozproszonych bazach w systemach repertoryjno-biurowych
wykorzystywanych w sądownictwie powszechnym, zbierania i strukturyzowania
danych, przekazywania ustrukturyzowanych danych, zapisywania ich w centralnej
bazie;
b) wypracowanie narzędzia do kategoryzacji i ekstrakcji danych z dokumentów z akt
spraw sądowych opartego o sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe.
4. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace koncepcyjne mające na celu budowę
"prawniczego" modelu językowego, który służyłby do wspierania czynności
sądowych. Model językowy oparty byłby o system rekomendowania rozstrzygnięć
i generowania uzasadnień. Należy podkreślić, iż proces fine-tuningu w tym
przypadku będzie wymagał udziału sędziów i referendarzy sądowych/asystentów
na przynajmniej dwóch etapach: przy etykietowaniu części danych i późniejszym
RLHF (Reinforcement learning from human feedback). Powstałe w Polsce LLM
(w szczególności PLLuM) stanowią potencjał do budowy dziedzinowego,
prawniczego modelu językowego, dzięki któremu możliwe będą działania
wspierające wymiar sprawiedliwości m.in. w: sporządzaniu projektów pism
-- 10 of 11 --
11
prawnych; ocenie jakości dowodów; automatycznym tworzeniu interpretacji
przepisów; analizie wyroków; analizie opinii prawnych;
wykorzystaniu/opracowaniu chatbot i wirtualnych asystentów.
Podkreślenia wymaga fakt, że rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji i innych
nowoczesnych technologiach będą jedynie wspierać pracę orzeczników oraz urzędników
sądowych - nadal nieodzowny będzie czynnik ludzki. Ponadto, przy projektowaniu ww.
rozwiązań należy w szczególności uwzględnić usprawnienie procesów z zakresu ochrony
prywatności i bezpieczeństwa informacji.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 11 of 11 --