Odpowiedź na interpelację w sprawie modernizacji systemów ostrzegania i alarmowania ludności na terenie powiatów: ciechanowskiego, mławskiego, przasnyskiego, żuromińskiego, sierpeckiego, płońskiego, płockiego (oraz m. Płock), sochaczewskiego oraz żyrardowskiego Odpowiedź na interpelację nr 9953 w sprawie modernizacji systemów ostrzegania i alarmowania ludności na terenie powiatów: ciechanowskiego, mławskiego, przasnyskiego, żuromińskiego, sierpeckiego, płońskiego, płockiego (oraz m. Płock), sochaczewskiego oraz żyrardowskiego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 14-07-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 9953 Pana Posła Rafała Romanowskiego w sprawie modernizacji systemów ostrzegania i alarmowania ludności na terenie powiatów: ciechanowskiego, mławskiego, przasnyskiego, żuromińskiego, sierpeckiego, płońskiego, płockiego (oraz m. Płock), sochaczewskiego oraz żyrardowskiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na terenie województwa mazowieckiego w latach 2015-2019, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020, został zbudowany Wojewódzki Zintegrowany System Ostrzegania i Alarmowania Ludności. Przedmiotowy system składa się z centrali wojewódzkiej, central powiatowych i gminnych, punktów alarmowych oraz innych urządzeń peryferyjnych takich jak m.in.: wodowskazy, stacje pogody, detektory skażeń promieniotwórczych. Funkcjonalność ww. systemu zapewnia przekazywanie sygnałów oraz komunikatów głosowych z poziomu różnych szczebli zarządzania, tj. za pośrednictwem centrali alarmowej lub aplikacji webowej. W celu poprawy interoperacyjności powyższego systemu, Wojewoda Mazowiecki zrealizował projekt pn. Mazowieckie Syreny+ finansowany w ramach Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Unii Europejskiej. Projekt był realizowany samodzielnie przez Wojewodę Mazowieckiego, natomiast instalacja systemów odbywała się we współpracy z samorządami[1]. Zakres projektu obejmował: dostarczenie oprogramowania integrującego zdefiniowane funkcjonalności oraz otwartego na integrację z innymi systemami; dostawa, instalacja i konfiguracja oprogramowania oraz sprzętu, w tym łączy komunikacyjnych dostarczonych przez zamawiającego, anten, syren alarmowych, radiotelefonów itp., niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania systemu; wykonanie i wdrożenie systemu we wskazanych lokalizacjach; dostosowanie systemu do potrzeb użytkowników. Ostatnim z realizowanych przez Wojewodę Mazowieckiego programem, w którym uczestniczyły samorządy z województwa mazowieckiego, był projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Programu Krajowego Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W ramach przedmiotowego projektu zakupiono m.in. 316 syren elektronicznych, 20 nowych central alarmowych oraz zmodernizowano 59 syren mechanicznych. Priorytetem w projekcie był udział powiatów, w których system ostrzegania funkcjonował szczątkowo lub wcale, tj. powiatów: żuromińskiego, płońskiego, mławskiego i sochaczewskiego. Jednocześnie należy wskazać, że 27 maja 2025 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę nr 72 w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[2]. Jednym z celów strategicznych Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 – przygotowanego na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[3] – jest wdrożenie systemów ostrzegania i alarmowania ludności. Zgodnie z art. 152 ww. ustawy koszty na realizację określonych w niej zadań i przedsięwzięć, co do zasady, są pokrywane w ramach środków będących w dyspozycji właściwych dysponentów części budżetu państwa i są przeznaczane na finansowanie lub dofinansowanie organów ochrony ludności i podmiotów ochrony ludności w zakresie realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Zgodnie z opisanym w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 obszarem 5 – Bezpieczna Łączność Państwowa oraz alarmowanie, ostrzeganie i powiadamianie, w ramach którego „[…] przewidziano realizację zadania obejmującego budowę i rozbudowę systemów alarmowania, ostrzegania i powiadamiania ludności oraz wsparcie operacyjne dla służb zarządzania kryzysowego”, istnieje możliwość jego dofinansowania ze środków, o których mowa w art. 155 ust. 2 pkt 3[4] ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej – na podstawie wniosku skierowanego do właściwego wojewody. Wojewoda, po przeniesieniu wydatków przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do części 85 – Wojewodowie, będzie dysponentem środków, które mogą zostać przekazane do jednostek samorządu terytorialnego. Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 zakłada, że z otrzymanej puli wojewódzkiej nie mniej niż 90% środków będzie przekazane do samorządów, a do 10% środków zostanie w dyspozycji wojewodów. Dodatkowo informuję, że zgodnie z art. 154 ust. 4 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, na finansowanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej, jednostki samorządu terytorialnego otrzymują z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań. Ponadto w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej wskazano, że wojewoda przekazuje jednostce samorządu terytorialnego dotacje celowe z budżetu państwa na: finansowanie albo dofinansowanie zadań własnych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej (procentowy udział dotacji celowej w kosztach realizowanego zadania reguluje zawarta umowa; wartość dotacji celowej może wynosić do 100% kosztów zadania[5]); finansowanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej, w wysokości zapewniającej realizację tych zadań[6]. Jednocześnie warto nadmienić, że syreny na terenie województwa mazowieckiego w przeważającej większości są własnością samorządów, ochotniczych straży pożarnych (OSP) lub zakładów pracy, co wyklucza możliwość działania Wojewody Mazowieckiego w zakresie utrzymania właściwego ich stanu technicznego. Odnosząc się do kwestii wytycznych technicznych dotyczących integracji lokalnych systemów z System Wczesnego Ostrzegania o Zagrożeniach (SWOZ) pragnę wskazać, że w związku realizacją przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej (PSP) projektu Rozbudowa systemu ostrzegania i alarmowania realizowanego w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz Programu MSWiA[7] Odporność na kryzys – optymalizacja infrastruktury służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo, a także wejściem w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2025 r. w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych[8], Komendant Główny PSP – na potrzeby realizacji zadania alarmowania przez organy i podmioty ochrony ludności – opracował „Wytyczne w sprawie przygotowania, dystrybucji oraz eksploatacji cyfrowych sygnałów alarmowych syren”. Powyższe wytyczne określają zasady: przygotowania i aktualizacji wzorcowych plików dźwiękowych alarmów syren dla syren właściwych organów i podmiotów ochrony ludności; dystrybucji i archiwizacji plików, o których mowa w pkt 1; weryfikacji odtwarzania sygnałów w urządzeniach nagłaśniających; postępowania w przypadku stwierdzenia niezgodności technicznej. Dotychczasowe działania w omawianym obszarze koncentrowały się na rozwoju kanału Alert RCB (SMS) oraz testach komunikacji masowej z operatorami komórkowymi i nadawcami radiowymi. Natomiast w kwestii standaryzacji sprzętu i oprogramowania należy zauważyć, że zgodnie z założeniami Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026: docelowo planowana jest centralizacja oraz standaryzacja komponentów systemowych; przewidywane są także mechanizmy ograniczania kosztów jednostek samorządu terytorialnego poprzez możliwość wspólnych zamówień, licencjonowania lub dofinansowania ze środków krajowych i unijnych. Warto jednak zaznaczyć, że obecnie samorządy nie dysponują konkretnymi wytycznymi, wykazami sprzętu ani wzorcowymi specyfikacjami przetargowymi w powyższym zakresie. Każda decyzja inwestycyjna w omawianym obszarze nadal wymaga indywidualnej oceny kompatybilności i celowości. Zgodnie z harmonogramem zawartym w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, proces przyłączania jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów do SWOZ zaplanowano od 2025 r. po: opublikowaniu procedury zgłoszeniowej oraz instrukcji integracyjnej dla jednostek samorządu terytorialnego; uruchomieniu naboru jednostek do pilotażu; uzyskaniu informacji o gotowości infrastruktury centralnej SWOZ do przyjmowania danych z poziomu lokalnego. Jednocześnie pragnę podkreślić, że kontynuowano doskonalenie istniejących narzędzi RCB[9] (Alert RCB, kanały ostrzegania publicznego). W kwestii dotyczącej stanu technicznego istniejących systemów informuję, że testy i prowadzone kontrole systemów alarmowych funkcjonujących na obszarze województwa mazowieckiego realizowane są planowo w trybie comiesięcznego raportowania. W związku z faktem, iż przedmiotowe systemy charakteryzują się wysokim stopniem zróżnicowania (każdy powiat dysponuje własną centralą alarmową, syrenami wirnikowymi starego typu, a także nowszymi syrenami elektronicznymi), wymagane jest stałe monitorowanie ich działania realizowane przez komórki organizacyjne Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego, przy współpracy z producentami systemów powiatowych i miejskich oraz jednostek samorządu terytorialnego. Powyższe działania obejmują w szczególności: przeprowadzanie głośnych testów syren na wybranych obszarach, sprawdzanie łączności sieciowej i radiowej elementów składowych systemu, stały kontakt z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego oraz aktualizacja priorytetów w rejonach o wyższym stopniu potencjalnego zagrożenia. W kontekście przedstawionych informacji pragnę jednocześnie zwrócić szczególną uwagę na realizowany przez Komendę Główną PSP projekt Rozbudowa systemu ostrzegania i alarmowania, który stanowi innowacyjną, organizacyjnie złożoną i technologicznie zaawansowaną inicjatywę podejmowaną w trzydziestoletniej historii PSP na rzecz budowania nowoczesnego, powszechnego systemu ochrony ludności. Projekt realizuje zadania humanitarne w zakresie obrony cywilnej zgodnie z międzynarodowymi standardami określonymi w sporządzonym w Genewie w dniu 8 czerwca 1977 r. Protokole dodatkowym do Konwencji Genewskich z 12 sierpnia 1949 r. dotyczącym ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych (Protokół I)[10], który definiuje zadania obrony cywilnej jako działania, mające na celu ochronę ludności cywilnej przed niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych lub klęsk żywiołowych oraz zapewnienie warunków koniecznych do przetrwania. Realizowany projekt posiada znaczenie strategiczne dla zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. Implementacja powyższego przedsięwzięcia pozwoli znacząco zwiększyć stopień bezpieczeństwa obywateli poprzez dotarcie z informacją do szerokiego grona odbiorców, jednocześnie podnosząc odporność państwa na różnorodne zagrożenia, w tym o charakterze hybrydowym. Projekt przewiduje także zwielokrotnienie istniejącego poziomu odporności na awarie i cyberzagrożenia poprzez ucyfrowienie i wprowadzenie redundancji, czyli nadmiarowości elementów, zapewniającej kilka niezależnych dróg dotarcia sygnału do odbiorców. Głównym celem inicjatywy jest zmodernizowanie i zintegrowanie istniejących elementów ostrzegania i alarmowania ludności, co umożliwi budowę pierwszego w kraju jednolitego i skutecznego systemu dostosowanego do funkcjonowania zarówno w czasie pokoju, jak i w stanach nadzwyczajnych oraz w czasie konfliktu zbrojnego. System będzie zarządzany w sposób wielopoziomowy, przy czym tworzone są nowe standardy i wymagania oraz odpowiedni interfejs umożliwiający włączenie wszystkich elementów ostrzegania i alarmowania zlokalizowanych w jednostkach samorządu terytorialnego. Do obsługi projektu na szczeblu centralnym Komendant Główny PSP powołał dwudziestosiedmioosobowy zespół, który jest wspierany przez 118 członków zespołów wojewódzkich. Punktem wyjścia do określenia potrzeb w zakresie nowotworzonego systemu było zaprojektowanie w Komendzie Głównej PSP dedykowanej aplikacji, a następnie przeprowadzenie, przy jej użyciu, inwentaryzacji systemów alarmowania w komendach powiatowych i miejskich PSP oraz jednostkach OSP. W kolejnym etapie PSP przygotowała specjalistyczną aplikację, która umożliwiła przeprowadzenie inwentaryzacji przez podmioty odpowiedzialne za funkcjonowanie ostrzegania i alarmowania w poszczególnych województwach. W wyniku kompleksowej inwentaryzacji powstała baza danych obejmująca około siedem i pół tysiąca kluczowych obiektów, w tym włączonych do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. Na podstawie zgromadzonych danych opracowano szczegółowe kryteria i mechanizm rankingowy w postaci specjalnego algorytmu operującego na danych zgromadzonych z przeprowadzonej inwentaryzacji. Algorytm przypisuje określone wartości punktowe do różnych parametrów technicznych i infrastrukturalnych jednostek, umożliwiając klasyfikację i najwłaściwszy ich wybór do modernizacji. Wśród ważnych kryteriów uwzględnianych przy opracowywaniu metodologii wyboru lokalizacji jednostek OSP przeznaczonych do modernizacji znajdują się: teoretyczna liczba ludności powiadamiana o zagrożeniu oraz rodzaj syreny obecnej w obiekcie. Po uwzględnieniu ww. krytycznych kryteriów oraz innych parametrów przyjętych przez członków zespołu projektowego, jednostki zostały posortowane w kolejności od najwyższej do najniższej liczby uzyskanych punktów w sposób całkowicie zautomatyzowany. Zastosowany mechanizm rankingowy uwzględniał kompleksowy zestaw zróżnicowanych kryteriów, obejmujących rodzaj syreny z rozróżnieniem na syrenę silnikową i elektroniczną, dostępność Internetu, jakość instalacji antenowej, współczynnik fali stojącej, model stacji obiektowej oraz populację obszaru. Dodatkowo przeprowadzano obliczenia dotyczące zasięgu dźwięku syreny i propozycji odpowiedniej syreny dla danej lokalizacji. Wytypowane przez system jednostki z najwyższym rankingiem stanowiły wstępną listę obiektów przeznaczonych do modernizacji, która została przesłana do właściwych komend wojewódzkich PSP w celu dokonania ostatecznej weryfikacji i selekcji. Powyższy proces obejmował uzyskiwanie deklaracji oraz zgód od OSP oraz lokalnych samorządów na przystąpienie do projektu poprzez udostępnienie infrastruktury, w tym obiektów oraz syren. Automatyczna selekcja oraz następna weryfikacja, miały na celu dokonanie oceny i wyboru obiektów przy jednoczesnym zachowaniu wymiaru ekonomicznego i społecznego, czyli wykorzystaniu środków finansowych w sposób optymalny. W powyższym podejściu położono jednocześnie nacisk na integrację i ustandaryzowanie zróżnicowanych zasobów sprzętowych, poprawiając efektywność i jakość systemów z uwzględnieniem lokalizacji oraz zasięgu obejmującego największą liczbę ludności na danym terenie. Na realizację projektu Rozbudowa systemu ostrzegania i alarmowania zaplanowano środki finansowe w wysokości 175.679.659 zł pochodzące z Krajowego Planu Odbudowy. Zgodnie z harmonogramem projektu planowane zakończenie prac przewidziano na 31 grudnia 2025 r. Z uwagi na wskazany termin zakończenia projektu, planowane jest, aby w przyszłości rozbudowa tworzonego systemu ostrzegania i alarmowania finansowana była między innymi z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Realizowany przez Komendę Główną PSP projekt został zaprojektowany w sposób otwarty i skalowalny, zapewniający możliwość zintegrowania modernizowanych elementów systemu z już istniejącymi elementami systemu ostrzegania i alarmowania w jednostkach administracji rządowej i samorządowej. System przewiduje również możliwość podłączenia w przyszłości kolejnych punktów w całym kraju, tworząc fundamenty dla kontynuacji rozbudowy wysoce efektywnego i odpornego systemu ostrzegania oraz alarmowania ludności w kolejnych latach. Przedstawiając powyższe informuję, że Komenda Główna PSP planuje zmodernizować łącznie 98 punktów w obiektach należących do PSP oraz OSP na obszarze dziewięciu powiatów wskazanych w wystąpieniu Pana Posła. Szczegółowy rozkład modernizacji obejmuje: powiat ciechanowski z czterema obiektami, powiat mławski z pięcioma obiektami, powiat płocki z dwudziestoma siedmioma obiektami[11], powiat płoński z czternastoma obiektami, powiat przasnyski z pięcioma obiektami, powiat sierpecki z piętnastoma obiektami, powiat sochaczewski z dziewięcioma obiektami, powiat żuromiński z czterema obiektami, powiat żyrardowski z piętnastoma obiektami przeznaczonymi do modernizacji. Odnosząc się do kwestii szkoleń dla pracowników urzędów gmin, szkół, jednostek OSP oraz innych lokalnych służb ratowniczych należy wskazać, że wdrażany obecnie system edukacji obywatelskiej w zakresie obejmującym zagadnienia ochrony ludności i obrony cywilnej opiera się na powszechnym systemie szkoleń wynikających z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia[12]. Zakres tematyczny przedmiotowych szkoleń został dostosowany do poszczególnych grup docelowych obejmujących: osoby pełniące funkcję ministrów, sekretarzy stanu, podsekretarzy stanu i kierowników urzędów centralnych, wojewodów i marszałków województw, starostów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, kadry w urzędach obsługujących organy ochrony ludności oraz w innych urzędach, jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego i organach jednostek pomocniczych gminy, a także osób posiadających przydziały mobilizacyjne obrony cywilnej, kadry podmiotów ochrony ludności, członków zrzeszeń i przedsiębiorców oraz ogółu ludności. W przypadku szkoleń dla osób wymienionych przez Pana Posła w interpelacji, uprzejmie informuję, że przedmiotowe szkolenia obejmują zajęcia teoretyczne i praktyczne – z zastosowaniem form i metod kształcenia na odległość, w tym samokształcenia kierowanego, kształcenia w formule mieszanej (blended learning) oraz kształcenia z bezpośrednim kontaktem z osobą prowadzącą zajęcia dydaktyczne przez Internet. Obecnie trwają szkolenia wszystkich wójtów, burmistrzów i prezydentów miast z terenu całego województwa mazowieckiego. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach współpracy MSWiA, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz RCB są prowadzone prace nad przygotowaniem Poradnika bezpieczeństwa. Stanowi on jedno z narzędzi edukacyjnych budowanego w Polsce – w oparciu o ustawę o ochronie ludności i obronie cywilnej – powszechnego systemu gotowości i odporności społeczeństwa na zagrożenia związane z kryzysem i wojną. Poradnik bezpieczeństwa będzie dostępny m.in. w kilku wersjach językowych, w wersji dla dzieci oraz osób słabowidzących (wersja z audiodeskrypcją). Przewiduje się, że zadanie związane z dystrybucją Poradnika bezpieczeństwa do każdego gospodarstwa domowego w Polsce m.in. drogą pocztową, z wykorzystaniem wersji elektronicznej – poprzedzone ogólnopolskimi kampaniami informacyjnymi – będzie realizowane bez udziału środków finansowych jednostek samorządu terytorialnego. Planowane jest także przeprowadzenie kampanii informacyjno-edukacyjnych w środkach masowego przekazu oraz mediach społecznościowych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej (spoty, powierzchnie reklamowe), a także przygotowanie materiałów informacyjnych (infografiki, ulotki, plakaty), które urzędy wojewódzkie będą mogły wykorzystać w działaniach informacyjno-edukacyjnych, dotyczących ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Dodatkowo informuję, że MSWiA za pośrednictwem strony internetowej MSWiA[13] oraz mediów społecznościowych[14] na bieżąco informuje zarówno media, jak i społeczeństwo o podejmowanych przez resort spraw wewnętrznych i administracji działaniach. W związku z wejściem w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej został utworzony specjalny serwis internetowy gov.pl/obrona-cywilna. Na wskazanej stronie znajdują się informacje o działaniach MSWiA związanych z wdrażaniem w życie ww. ustawy, akty prawne, materiały informacyjne (m.in. infografiki, press kit) oraz kalendarium wydarzeń. Na stronie znajduje się również zakładka „Informacje z regionów”, w której są prezentowane działania urzędów wojewódzkich w zakresie wdrażania w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Szeroko rozumiana tematyka ochrony ludności i obrony cywilnej zostanie również ujęta w programach nauczania w ramach systemu edukacji powszechnej. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Na podstawie umów porozumienia o współpracy. [2] M.P. poz. 541. [3] Dz. U. poz. 1907. [4] Środki ujęte w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, w wysokości 0,15% produktu krajowego brutto. [5] art. 154 ust. 3 i 6 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. [6] art. 154 ust. 4 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. [7] Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. [8] Dz. U. poz. 645. [9] Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. [10] Dz. U. z 1992 r. Nr 41, poz. 175, z późn. zm. [11] jako największy beneficjent. [12] Dz. U. poz. 162. [13] gov.pl/mswia [14] w serwisach: X, Bluesky, Facebook, Instagram, YouTube, Linkedin