Interpelacja nr 9946
Interpelacja w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (30%)
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego
Interpelacja nr 9946
do ministra zdrowia
w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 22-05-2025
Szanowna Pani Minister,
z danych Komendy Głównej Policji wynika, że w 2023 roku w Polsce doszło do 6172 zgonów samobójczych. Aż 85% ofiar to mężczyźni – przede wszystkim w wieku produkcyjnym. Samobójstwa są dziś jedną z głównych przyczyn śmierci mężczyzn w przedziale 25–45 lat, a w wielu regionach kraju wyprzedzają nawet zgony z powodu chorób serca czy wypadków drogowych.
Za każdą z tych tragedii stoi konkretna osoba: syn, ojciec, partner, kolega z pracy. Za każdą także – często bezradna rodzina, która nie zdążyła pomóc. Statystyki te nie są przypadkowe – mężczyźni rzadziej niż kobiety korzystają z pomocy psychologicznej, częściej ukrywają objawy depresji i częściej wybierają metody zakończenia życia skutkujące zgonem.
Przyczyny są złożone i wymagają interwencji na kilku poziomach. W przypadku mężczyzn w wieku 25–50 lat kluczową rolę odgrywa presja ekonomiczna, kulturowe stereotypy męskości („radź sobie sam”), trudności w rozpoznaniu i nazwaniu własnych emocji, brak siatki wsparcia i dostępnych punktów kontaktu z pomocą psychologiczną. W przypadku seniorów: samotność, przewlekła choroba, zanik więzi rodzinnych i deficyt opieki środowiskowej.
W świetle tych danych pilna staje się potrzeba wprowadzenia kompleksowej, międzyresortowej strategii przeciwdziałania samobójstwom wzorowanej na skutecznych rozwiązaniach stosowanych w Finlandii czy Danii, opartych na wczesnej interwencji, lokalnym wsparciu oraz przełamaniu barier dostępu do pomocy.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje opracowanie i wdrożenie narodowego programu zapobiegania samobójstwom 2025–2035 obejmującego konkretne cele, mierniki i zadania przypisane instytucjom publicznym?
Czy resort planuje uruchomienie lub wsparcie ogólnopolskiej kampanii społecznej adresowanej do mężczyzn – informującej o objawach depresji, możliwościach uzyskania pomocy i przełamującej szkodliwe stereotypy?
Czy ministerstwo podejmie działania na rzecz edukacji w szkołach ponadpodstawowych (w tym technikach i branżowych) w zakresie regulacji emocji, komunikacji, kryzysu psychicznego i umiejętności proszenia o pomoc, z uwzględnieniem perspektywy chłopców?
Czy resort współpracuje lub planuje współpracę z organizacjami pozarządowymi prowadzącymi telefon zaufania dla mężczyzn, interwencję kryzysową i działania na rzecz grup szczególnego ryzyka?
Czy rozważane jest stworzenie i finansowanie stałych punktów pierwszego kontaktu psychologicznego w urzędach gmin, ośrodkach zdrowia lub w zakładach pracy?
Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje rozszerzenie bezpłatnego dostępu do psychoterapii, szczególnie dla osób dorosłych – w ramach NFZ, Funduszu Medycznego lub umów z NGO?
Czy resort prowadzi analizę tzw. białych plam na mapie dostępu do psychologów, psychiatrów i terapeutów w Polsce, z uwzględnieniem powiatów i gmin wiejskich?
Czy planowana jest budowa ogólnokrajowej sieci centrów interwencji kryzysowej działających 24/7, także w mniejszych ośrodkach miejskich i powiatach?
Czy ministerstwo wspiera działania lokalnych samorządów na rzecz tworzenia męskich grup wsparcia, klubów mężczyzn i innych form prewencji środowiskowej, opartych na kontaktach bezpośrednich?
Czy resort analizuje skuteczność interwencji po próbach samobójczych – i czy planowane jest wdrożenie mechanizmu automatycznego wsparcia dla osób, które przeszły próbę samobójczą (np. kontakt psychologa do 48h)?
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi pozwalającymi ocenić, ilu mężczyzn skorzystało z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej w ramach NFZ w ostatnich 5 latach?
Czy resort prowadzi analizę skuteczności obecnych programów profilaktycznych, np. programu pilotażowego centrów zdrowia psychicznego, z podziałem na płeć, wiek i miejsce zamieszkania?
Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwem Edukacji Narodowej nad opracowaniem międzyresortowego planu zapobiegania samobójstwom z udziałem gmin, szkół, OPS i NGO?
Czy planowane jest rozszerzenie finansowania szkoleń dla pracowników służby zdrowia, pomocy społecznej i służb mundurowych w zakresie rozpoznawania zagrożenia samobójstwem u mężczyzn?
Czy resort rozważa stworzenie platformy informacyjnej lub publicznego rejestru, w którym zebrane byłyby informacje o punktach pomocy psychologicznej w całej Polsce – dostępnej także dla rodzin osób zagrożonych samobójstwem?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Interpelacja nr 9946
do ministra zdrowia
w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 22-05-2025
Szanowna Pani Minister,
z danych Komendy Głównej Policji wynika, że w 2023 roku w Polsce doszło do 6172 zgonów samobójczych. Aż 85% ofiar to mężczyźni – przede wszystkim w wieku produkcyjnym. Samobójstwa są dziś jedną z głównych przyczyn śmierci mężczyzn w przedziale 25–45 lat, a w wielu regionach kraju wyprzedzają nawet zgony z powodu chorób serca czy wypadków drogowych.
Za każdą z tych tragedii stoi konkretna osoba: syn, ojciec, partner, kolega z pracy. Za każdą także – często bezradna rodzina, która nie zdążyła pomóc. Statystyki te nie są przypadkowe – mężczyźni rzadziej niż kobiety korzystają z pomocy psychologicznej, częściej ukrywają objawy depresji i częściej wybierają metody zakończenia życia skutkujące zgonem.
Przyczyny są złożone i wymagają interwencji na kilku poziomach. W przypadku mężczyzn w wieku 25–50 lat kluczową rolę odgrywa presja ekonomiczna, kulturowe stereotypy męskości („radź sobie sam”), trudności w rozpoznaniu i nazwaniu własnych emocji, brak siatki wsparcia i dostępnych punktów kontaktu z pomocą psychologiczną. W przypadku seniorów: samotność, przewlekła choroba, zanik więzi rodzinnych i deficyt opieki środowiskowej.
W świetle tych danych pilna staje się potrzeba wprowadzenia kompleksowej, międzyresortowej strategii przeciwdziałania samobójstwom wzorowanej na skutecznych rozwiązaniach stosowanych w Finlandii czy Danii, opartych na wczesnej interwencji, lokalnym wsparciu oraz przełamaniu barier dostępu do pomocy.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje opracowanie i wdrożenie narodowego programu zapobiegania samobójstwom 2025–2035 obejmującego konkretne cele, mierniki i zadania przypisane instytucjom publicznym?
Czy resort planuje uruchomienie lub wsparcie ogólnopolskiej kampanii społecznej adresowanej do mężczyzn – informującej o objawach depresji, możliwościach uzyskania pomocy i przełamującej szkodliwe stereotypy?
Czy ministerstwo podejmie działania na rzecz edukacji w szkołach ponadpodstawowych (w tym technikach i branżowych) w zakresie regulacji emocji, komunikacji, kryzysu psychicznego i umiejętności proszenia o pomoc, z uwzględnieniem perspektywy chłopców?
Czy resort współpracuje lub planuje współpracę z organizacjami pozarządowymi prowadzącymi telefon zaufania dla mężczyzn, interwencję kryzysową i działania na rzecz grup szczególnego ryzyka?
Czy rozważane jest stworzenie i finansowanie stałych punktów pierwszego kontaktu psychologicznego w urzędach gmin, ośrodkach zdrowia lub w zakładach pracy?
Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje rozszerzenie bezpłatnego dostępu do psychoterapii, szczególnie dla osób dorosłych – w ramach NFZ, Funduszu Medycznego lub umów z NGO?
Czy resort prowadzi analizę tzw. białych plam na mapie dostępu do psychologów, psychiatrów i terapeutów w Polsce, z uwzględnieniem powiatów i gmin wiejskich?
Czy planowana jest budowa ogólnokrajowej sieci centrów interwencji kryzysowej działających 24/7, także w mniejszych ośrodkach miejskich i powiatach?
Czy ministerstwo wspiera działania lokalnych samorządów na rzecz tworzenia męskich grup wsparcia, klubów mężczyzn i innych form prewencji środowiskowej, opartych na kontaktach bezpośrednich?
Czy resort analizuje skuteczność interwencji po próbach samobójczych – i czy planowane jest wdrożenie mechanizmu automatycznego wsparcia dla osób, które przeszły próbę samobójczą (np. kontakt psychologa do 48h)?
Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi pozwalającymi ocenić, ilu mężczyzn skorzystało z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej w ramach NFZ w ostatnich 5 latach?
Czy resort prowadzi analizę skuteczności obecnych programów profilaktycznych, np. programu pilotażowego centrów zdrowia psychicznego, z podziałem na płeć, wiek i miejsce zamieszkania?
Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwem Edukacji Narodowej nad opracowaniem międzyresortowego planu zapobiegania samobójstwom z udziałem gmin, szkół, OPS i NGO?
Czy planowane jest rozszerzenie finansowania szkoleń dla pracowników służby zdrowia, pomocy społecznej i służb mundurowych w zakresie rozpoznawania zagrożenia samobójstwem u mężczyzn?
Czy resort rozważa stworzenie platformy informacyjnej lub publicznego rejestru, w którym zebrane byłyby informacje o punktach pomocy psychologicznej w całej Polsce – dostępnej także dla rodzin osób zagrożonych samobójstwem?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 13 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (13)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13303 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.44.2025.DJZ
Warszawa, 17 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9946, złożoną przez Pana Marcina Józefaciuka,
Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn
i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych informacji.
W odniesieniu do przedmiotu wskazanego w interpelacji Pana Posła, istotne wydaje się
przytoczenie danych w zakresie liczby samobójstw. Najbardziej zauważalny spadek liczby
samobójstw w Polsce nastąpił pomiędzy rokiem 2023 a 2024 (7,4%) – 388 samobójstw mniej, co
jak podkreślają eksperci jest największym spadkiem od 10 lat. Spadek aż o 21,4% odnotowano w
okresie 2014-2024 r. liczba ta w 2014 r. wynosiła 6165 samobójstw a w roku 2024 już 4845. W
grupie dzieci i młodzieży do 18 r. ż. porównując rok 2023 do roku 2024 zauważalny jest spadek
liczby samobójstw na poziomie 12,4%.
W zakresie kompleksowej prewencji suicydalnej w wyniku prac Ministerstwa Zdrowia
z funkcjonującym Zespołem roboczym ds. prewencji samobójstw i depresji przy Radzie do spraw
Zdrowia Publicznego ujęto w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021-2025 łącznie do
realizacji wskazanych zostało 10-zadań mających na celu zapobieganie zachowaniom
samobójczym. Dla spójności realizacji ww. zadań, wyodrębniony został Koordynator tj. Instytut
Psychiatrii i Neurologii oraz powstało Biuro ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym.
Mając na uwadze potrzebę podejmowania działań w tym obszarze, zadania dotyczące
zapobiegania zachowaniom samobójczym mają stanowić część Narodowego Programu Zdrowia z
perspektywą na lata 2026–2030. Aktualnie w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace
analityczne nad Programem.
W odniesieniu do pytania o „uruchomienie ogólnopolskiej kampanii społecznej adresowanej do
mężczyzn” należy wspomnieć, o zrealizowanej kampanii edukacyjno-informacyjna „Zobacz
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
człowieka. Zatrzymaj stygmatyzację!” realizowanej od 2 maja 2022 r. do 31 grudnia 2024 r. ze
środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025, która miała na celu upowszechnienie
wiedzy o zjawisku stygmatyzacji i autostygmatyzacji, oraz budowanie świadomości społecznej
oraz wspieranie osób zmagających się
z problemami psychicznymi.
W założeniu przekaz kampanii dotyczący elementu zmiany postawy wobec szukania pomocy w
sytuacji wystąpienia objawów mogących wskazywać na zaburzenia psychiczne
(autostygmatyzacja), skierowany był m.in. do mężczyzn w wieku 30 - 45 r.ż.
Na dedykowanej stronie internetowej Zobacz Człowieka https://zobaczczlowieka.pl/ dostępnych
jest wiele praktycznych i pomocnych materiałów o tematyce zdrowia psychicznego i
przeciwdziałaniu kryzysom psychicznym i stygmatyzacji.
W zakresie pytań dotyczących podejmowania działań na rzecz edukacji, oraz współpracy
z organizacjami pozarządowymi odbywa się ona w ramach realizacji zadań wskazanych
w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021-2025.
Warte podkreślenia jest, iż przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej, uczestniczą w
pracach Zespołu roboczego ds. zapobiegania samobójstwom i depresji. W konsultacji zostały
opracowane standardy postępowania dla nauczycieli dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie
samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej oraz standardy
postępowania dla nauczycieli specjalistów dotyczące kontaktu z osobami
w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej.
Standardy zostały rozesłane do wszystkich szkół w Polsce. W 2024 r. przeprowadzono
5 szkoleń dla nauczycieli, w których wzięły udział łącznie 1 784 osoby oraz 5 szkoleń
dla nauczycieli specjalistów, w których wzięły udział łącznie 2 642 osoby w 2024 r., mających
pomóc we wdrażaniu standardów.
W ocenie Ministerstwa Zdrowia niezbędnym elementem systemu pomocy dla dzieci
i młodzieży, osób doświadczających kryzysów psychicznych jest zapewnienie dostępu do
doraźnego wsparcia, w postaci działającego w oparciu o stabilne finansowanie, telefonów
zaufania.
Ministerstwo Zdrowia w dniu 29 maja 2024 r. podpisało umowę z Fundacją Dajemy Dzieciom
Siłę na realizację zadania z zakresu zdrowia publicznego, pn.: Centrum wsparcia dla dzieci i
młodzieży w kryzysie psychicznym w ramach Zadania 4 Zapewnienie dostępu
do pomocy w kryzysie psychicznym przez dostęp do konsultacji za pośrednictwem narzędzi
teleinformatycznych (w tym telefony wsparcia i zaufania, poradnie internetowe, infolinie
i linie wsparcia), dostosowanej do potrzeb osób w różnym wieku, Celu Operacyjnego 3 Promocja
zdrowia psychicznego, w części Zapobieganie zachowaniom samobójczym, Narodowego
Programu Zdrowia na lata 2021-2025. Celem realizacji zadania jest zwiększenie dostępu dzieci i
młodzieży, będących w stanie kryzysu psychicznego lub doświadczających zaburzeń
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
psychicznych, do doraźnej pomocy poprzez telefoniczną linię wsparcia, a także konsultacje za
pośrednictwem skrzynki e-mail i czatu.
Natomiast, w ramach wsparcia dla osób dorosłych, utworzono Centrum wsparcia dla osób
dorosłych w kryzysie psychicznym realizowane przez fundację ITAKA, w którym świadczona jest
całodobowa, bezpłatna i specjalistyczna pomoc poprzez telefoniczną pomoc pod nr 800 70 2222, a
także za pośrednictwem e-mail i czatu. Na realizację zadania w 2025 r. przeznaczono 8 000 000,00
zł.
W aspekcie „stałych punktów pierwszego kontaktu psychologicznego w urzędach gmin,
ośrodkach zdrowia lub w zakładach pracy” oraz „rozszerzenie bezpłatnego dostępu do
psychoterapii”, należy wskazać, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r.
o ochronie zdrowia psychicznego1, psychoterapia to celowe i planowane oddziaływania
psychologiczne, zmierzające do złagodzenia lub usunięcia objawów zaburzenia oraz do poprawy
funkcjonowania psychicznego i społecznego, wspierające dążenia jednostki lub rodziny do
zdrowia i rozwoju, kierowane do osób z zaburzeniami psychicznymi. Forma opieki, jaką jest
psychoterapia, realizowana jest w ramach podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej,
zwłaszcza psychiatrycznej opieki zdrowotnej - w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej,
dziennej, szpitalnej i środowiskowej oraz w domach pomocy społecznej.
W kwestii tzw. „białych plam” na mapie dostępności do psychologów, psychiatrów i terapeutów
w Polsce, należy wskazać, że zwiększono dostępność do świadczeń zdrowotnych przede
wszystkim w obszarze psychiatrii na obszarach tzw. białych plam – obszarach bez dostępu do
opieki, w szczególności psychiatrii dzieci i młodzieży:
w ramach I poziomu referencyjnego wzrost dostępności o 11,4%, nominalnie 51 ośrodków
więcej i zabezpieczenie dostępności w kraju na poziomie 90%;
w ramach II poziomu referencyjnego wzrost dostępności o 14,8%, nominalnie 23 ośrodków
więcej, zabezpieczenie dostępności w kraju na poziomie 92%;
III poziom referencyjny: zakontraktowano 37 oddziałów dziecięcych psychiatrycznych w
ramach ośrodków III poziomu + 3 oddziały funkcjonujące poza poziomem referencyjnym,
zabezpieczenie dostępności na poziomie 100%2.
Ponadto, ze środków Funduszu Medycznego w ramach Subfunduszu infrastruktury strategicznej
ogłoszony został konkurs na wsparcie i dofinansowanie zadań polegających na budowie,
przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury podmiotów leczniczych, udzielających
świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej
i leczenia uzależnień (3 mld zł).
Ponadto, w Ministerstwie Zdrowia dnia 30 października 2024 r. złożony został wniosek
na realizację projektu finansowanego z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę Klimat
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 917.
2 Dane na maj 2025 r.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Środowisko pn. Wsparcie infrastrukturalne centrów zdrowia psychicznego dla dorosłych oraz
ośrodków/zespołów środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej
(I poziom referencyjny), w ramach projektu przewiduje się wsparcie dla Ośrodków
I poziomu referencyjnego oraz centrów zdrowia psychicznego. Więcej informacji dostępnych jest
pod linkiem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/wsparcie-infrastrukturalne-centrow-zdrowia-
psychicznego
W zakresie pytania o „budowę ogólnokrajowej sieci centrów interwencji kryzysowej działających
24/7”, należy wskazać, iż ośrodki te działają na podstawie przepisów ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej3 (art. 6 pkt 5) i należą do właściwości Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W przedmiocie wsparcia działań lokalnych samorządów, zakres międzysektorowych oraz
lokalnych działań i zalecanych rozwiązań organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia
psychicznego, został wskazany w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego
na lata 2023-2030, przyjętego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia
30 października 2023 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata
2023-2030 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2480). Priorytetem jest rozwój idei psychiatrii środowiskowej i
kompleksowej opieki w centrach zdrowia psychicznego.
Odnosząc się do „interwencji po próbach samobójczych” należy wskazać, iż obszar ten stanowił
przedmiot, w kontekście rosnącej liczby takich przypadków. Wzrost ten jednak ma tendencję
wyhamowującą: w roku 2021 wzrost wyniósł 24%, w roku 2022 niespełna 11%
a w roku 2023 –1,8%. W roku 2024 zaobserwowano wzrost o 5,9%. Należy pamiętać,
że wzrost zgłoszonych prób samobójczych, może łączyć się także ze wzrostem świadomości
społecznej w zakresie pomocy osobom w kryzysie samobójczym i po próbach samobójczych, co
stanowi pozytywny trend w zakresie korzystania z dostępnych form pomocy.
Przy okazji organizowanych szkoleń z opracowanych standardów4, omawiano sposoby
postępowania dotyczące wspierania osób w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej oraz w
obliczu samobójczej śmierci bliskiej osoby. Poruszono również zagadnienia dotyczące
prowadzenia rozmowy oraz podjęcia możliwych działania interwencyjnych
i postwencyjnych zarówno wobec osób, jak i ich bliskich.
Ponadto, działania po próbie samobójczej, są coraz częściej wdrażane w szkołach i podmiotach
leczniczych, ale ich skuteczność zależy od szybkiego dostępu do pomocy
i kontynuacji wsparcia.
W przedmiocie danych, informacje dotyczące liczby udzielonych porad czy hospitalizacji wśród
mężczyzn są ogólnodostępne pod linkiem: https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-
3 Dz. U. z 2024 r. poz. 1283.
4 https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
2026/analizy/opieka-psychiatryczna-i-leczenie-uzaleznien/opieka-psychiatryczna-i-leczenie-
uzaleznien-dorosli/
W odniesieniu do „analizy programu pilotażowego centrów zdrowia psychicznego”, aktualnie w
Polsce działa 117 centrów zdrowia psychicznego, które swym wsparciem obejmują ponad 50 %
dorosłej populacji. Pomoc w centrach zdrowia psychicznego jest bezpłatna, dostępna bez
skierowania, blisko miejsca zamieszkania oraz dostosowana do potrzeb pacjenta. Ministerstwo
Zdrowia planuje zakończenie pilotażu 31 grudnia 2025 r.,
a następnie włączenie modelu opieki środowiskowej do całego systemu opieki zdrowotnej.
W kwestii „współpracy Ministerstwa Zdrowia z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej” odbywa się ona również w ramach realizacji zadań wskazanych w Narodowym
Programie Zdrowia. W ramach opracowanych standardów postępowania dla pracowników
socjalnych dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej
i w żałobie po śmierci samobójczej (wersja skrócona i rozszerzona), w 2024 r. przeprowadzono 5
szkoleń dla pracowników socjalnych, w których wzięło udział łącznie
766 osób.
W odniesieniu do pytania „o dofinansowanie szkoleń” w wyniku dotychczasowych doświadczeń,
rekomendowana jest kontynuacja szkoleń dla różnych grup zawodowych,
w „nowej edycji” Narodowego Programu Zdrowia.
W zakresie „platformy informacyjnej o punktach pomocy psychicznej”, w ramach działań
w zakresie zapobiegania zachowaniom samobójczym, prowadzone były interwencje oraz
szkolenia mediów w ramach szeroko zakrojonej strategii informacyjnej, która ma
na celu nie tylko zwiększenie świadomości społecznej na temat zagrożeń związanych
z samobójstwami, ale także promowanie skutecznych strategii ich zapobiegania.
Wszystkie te inicjatywy przyczyniają się do kształtowania bardziej świadomego społeczeństwa,
które lepiej rozumie i reaguje na problemy zdrowia psychicznego.
Informacje dotyczące możliwości korzystania z pomocy psychologicznej, w tym materiały na
temat zapobiegania samobójstwom, oraz ramka pomocowa dostępne są pod linkiem:
https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/.
Działania te mają na celu zwiększenie wiedzy na temat dostępnych form pomocy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.44.2025.DJZ
Warszawa, 17 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9946, złożoną przez Pana Marcina Józefaciuka,
Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie wysokiej liczby samobójstw wśród mężczyzn
i potrzeby wzmocnienia systemowych działań na rzecz ich zdrowia psychicznego, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższych informacji.
W odniesieniu do przedmiotu wskazanego w interpelacji Pana Posła, istotne wydaje się
przytoczenie danych w zakresie liczby samobójstw. Najbardziej zauważalny spadek liczby
samobójstw w Polsce nastąpił pomiędzy rokiem 2023 a 2024 (7,4%) – 388 samobójstw mniej, co
jak podkreślają eksperci jest największym spadkiem od 10 lat. Spadek aż o 21,4% odnotowano w
okresie 2014-2024 r. liczba ta w 2014 r. wynosiła 6165 samobójstw a w roku 2024 już 4845. W
grupie dzieci i młodzieży do 18 r. ż. porównując rok 2023 do roku 2024 zauważalny jest spadek
liczby samobójstw na poziomie 12,4%.
W zakresie kompleksowej prewencji suicydalnej w wyniku prac Ministerstwa Zdrowia
z funkcjonującym Zespołem roboczym ds. prewencji samobójstw i depresji przy Radzie do spraw
Zdrowia Publicznego ujęto w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021-2025 łącznie do
realizacji wskazanych zostało 10-zadań mających na celu zapobieganie zachowaniom
samobójczym. Dla spójności realizacji ww. zadań, wyodrębniony został Koordynator tj. Instytut
Psychiatrii i Neurologii oraz powstało Biuro ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym.
Mając na uwadze potrzebę podejmowania działań w tym obszarze, zadania dotyczące
zapobiegania zachowaniom samobójczym mają stanowić część Narodowego Programu Zdrowia z
perspektywą na lata 2026–2030. Aktualnie w Ministerstwie Zdrowia prowadzone są prace
analityczne nad Programem.
W odniesieniu do pytania o „uruchomienie ogólnopolskiej kampanii społecznej adresowanej do
mężczyzn” należy wspomnieć, o zrealizowanej kampanii edukacyjno-informacyjna „Zobacz
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
człowieka. Zatrzymaj stygmatyzację!” realizowanej od 2 maja 2022 r. do 31 grudnia 2024 r. ze
środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025, która miała na celu upowszechnienie
wiedzy o zjawisku stygmatyzacji i autostygmatyzacji, oraz budowanie świadomości społecznej
oraz wspieranie osób zmagających się
z problemami psychicznymi.
W założeniu przekaz kampanii dotyczący elementu zmiany postawy wobec szukania pomocy w
sytuacji wystąpienia objawów mogących wskazywać na zaburzenia psychiczne
(autostygmatyzacja), skierowany był m.in. do mężczyzn w wieku 30 - 45 r.ż.
Na dedykowanej stronie internetowej Zobacz Człowieka https://zobaczczlowieka.pl/ dostępnych
jest wiele praktycznych i pomocnych materiałów o tematyce zdrowia psychicznego i
przeciwdziałaniu kryzysom psychicznym i stygmatyzacji.
W zakresie pytań dotyczących podejmowania działań na rzecz edukacji, oraz współpracy
z organizacjami pozarządowymi odbywa się ona w ramach realizacji zadań wskazanych
w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2021-2025.
Warte podkreślenia jest, iż przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej, uczestniczą w
pracach Zespołu roboczego ds. zapobiegania samobójstwom i depresji. W konsultacji zostały
opracowane standardy postępowania dla nauczycieli dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie
samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej oraz standardy
postępowania dla nauczycieli specjalistów dotyczące kontaktu z osobami
w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej.
Standardy zostały rozesłane do wszystkich szkół w Polsce. W 2024 r. przeprowadzono
5 szkoleń dla nauczycieli, w których wzięły udział łącznie 1 784 osoby oraz 5 szkoleń
dla nauczycieli specjalistów, w których wzięły udział łącznie 2 642 osoby w 2024 r., mających
pomóc we wdrażaniu standardów.
W ocenie Ministerstwa Zdrowia niezbędnym elementem systemu pomocy dla dzieci
i młodzieży, osób doświadczających kryzysów psychicznych jest zapewnienie dostępu do
doraźnego wsparcia, w postaci działającego w oparciu o stabilne finansowanie, telefonów
zaufania.
Ministerstwo Zdrowia w dniu 29 maja 2024 r. podpisało umowę z Fundacją Dajemy Dzieciom
Siłę na realizację zadania z zakresu zdrowia publicznego, pn.: Centrum wsparcia dla dzieci i
młodzieży w kryzysie psychicznym w ramach Zadania 4 Zapewnienie dostępu
do pomocy w kryzysie psychicznym przez dostęp do konsultacji za pośrednictwem narzędzi
teleinformatycznych (w tym telefony wsparcia i zaufania, poradnie internetowe, infolinie
i linie wsparcia), dostosowanej do potrzeb osób w różnym wieku, Celu Operacyjnego 3 Promocja
zdrowia psychicznego, w części Zapobieganie zachowaniom samobójczym, Narodowego
Programu Zdrowia na lata 2021-2025. Celem realizacji zadania jest zwiększenie dostępu dzieci i
młodzieży, będących w stanie kryzysu psychicznego lub doświadczających zaburzeń
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
psychicznych, do doraźnej pomocy poprzez telefoniczną linię wsparcia, a także konsultacje za
pośrednictwem skrzynki e-mail i czatu.
Natomiast, w ramach wsparcia dla osób dorosłych, utworzono Centrum wsparcia dla osób
dorosłych w kryzysie psychicznym realizowane przez fundację ITAKA, w którym świadczona jest
całodobowa, bezpłatna i specjalistyczna pomoc poprzez telefoniczną pomoc pod nr 800 70 2222, a
także za pośrednictwem e-mail i czatu. Na realizację zadania w 2025 r. przeznaczono 8 000 000,00
zł.
W aspekcie „stałych punktów pierwszego kontaktu psychologicznego w urzędach gmin,
ośrodkach zdrowia lub w zakładach pracy” oraz „rozszerzenie bezpłatnego dostępu do
psychoterapii”, należy wskazać, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r.
o ochronie zdrowia psychicznego1, psychoterapia to celowe i planowane oddziaływania
psychologiczne, zmierzające do złagodzenia lub usunięcia objawów zaburzenia oraz do poprawy
funkcjonowania psychicznego i społecznego, wspierające dążenia jednostki lub rodziny do
zdrowia i rozwoju, kierowane do osób z zaburzeniami psychicznymi. Forma opieki, jaką jest
psychoterapia, realizowana jest w ramach podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej,
zwłaszcza psychiatrycznej opieki zdrowotnej - w formie pomocy doraźnej, ambulatoryjnej,
dziennej, szpitalnej i środowiskowej oraz w domach pomocy społecznej.
W kwestii tzw. „białych plam” na mapie dostępności do psychologów, psychiatrów i terapeutów
w Polsce, należy wskazać, że zwiększono dostępność do świadczeń zdrowotnych przede
wszystkim w obszarze psychiatrii na obszarach tzw. białych plam – obszarach bez dostępu do
opieki, w szczególności psychiatrii dzieci i młodzieży:
w ramach I poziomu referencyjnego wzrost dostępności o 11,4%, nominalnie 51 ośrodków
więcej i zabezpieczenie dostępności w kraju na poziomie 90%;
w ramach II poziomu referencyjnego wzrost dostępności o 14,8%, nominalnie 23 ośrodków
więcej, zabezpieczenie dostępności w kraju na poziomie 92%;
III poziom referencyjny: zakontraktowano 37 oddziałów dziecięcych psychiatrycznych w
ramach ośrodków III poziomu + 3 oddziały funkcjonujące poza poziomem referencyjnym,
zabezpieczenie dostępności na poziomie 100%2.
Ponadto, ze środków Funduszu Medycznego w ramach Subfunduszu infrastruktury strategicznej
ogłoszony został konkurs na wsparcie i dofinansowanie zadań polegających na budowie,
przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury podmiotów leczniczych, udzielających
świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie opieki psychiatrycznej
i leczenia uzależnień (3 mld zł).
Ponadto, w Ministerstwie Zdrowia dnia 30 października 2024 r. złożony został wniosek
na realizację projektu finansowanego z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę Klimat
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 917.
2 Dane na maj 2025 r.
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Środowisko pn. Wsparcie infrastrukturalne centrów zdrowia psychicznego dla dorosłych oraz
ośrodków/zespołów środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej
(I poziom referencyjny), w ramach projektu przewiduje się wsparcie dla Ośrodków
I poziomu referencyjnego oraz centrów zdrowia psychicznego. Więcej informacji dostępnych jest
pod linkiem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/wsparcie-infrastrukturalne-centrow-zdrowia-
psychicznego
W zakresie pytania o „budowę ogólnokrajowej sieci centrów interwencji kryzysowej działających
24/7”, należy wskazać, iż ośrodki te działają na podstawie przepisów ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej3 (art. 6 pkt 5) i należą do właściwości Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W przedmiocie wsparcia działań lokalnych samorządów, zakres międzysektorowych oraz
lokalnych działań i zalecanych rozwiązań organizacyjnych w systemie ochrony zdrowia
psychicznego, został wskazany w ramach Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego
na lata 2023-2030, przyjętego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia
30 października 2023 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata
2023-2030 (Dz. U. z 2023 r. poz. 2480). Priorytetem jest rozwój idei psychiatrii środowiskowej i
kompleksowej opieki w centrach zdrowia psychicznego.
Odnosząc się do „interwencji po próbach samobójczych” należy wskazać, iż obszar ten stanowił
przedmiot, w kontekście rosnącej liczby takich przypadków. Wzrost ten jednak ma tendencję
wyhamowującą: w roku 2021 wzrost wyniósł 24%, w roku 2022 niespełna 11%
a w roku 2023 –1,8%. W roku 2024 zaobserwowano wzrost o 5,9%. Należy pamiętać,
że wzrost zgłoszonych prób samobójczych, może łączyć się także ze wzrostem świadomości
społecznej w zakresie pomocy osobom w kryzysie samobójczym i po próbach samobójczych, co
stanowi pozytywny trend w zakresie korzystania z dostępnych form pomocy.
Przy okazji organizowanych szkoleń z opracowanych standardów4, omawiano sposoby
postępowania dotyczące wspierania osób w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej oraz w
obliczu samobójczej śmierci bliskiej osoby. Poruszono również zagadnienia dotyczące
prowadzenia rozmowy oraz podjęcia możliwych działania interwencyjnych
i postwencyjnych zarówno wobec osób, jak i ich bliskich.
Ponadto, działania po próbie samobójczej, są coraz częściej wdrażane w szkołach i podmiotach
leczniczych, ale ich skuteczność zależy od szybkiego dostępu do pomocy
i kontynuacji wsparcia.
W przedmiocie danych, informacje dotyczące liczby udzielonych porad czy hospitalizacji wśród
mężczyzn są ogólnodostępne pod linkiem: https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-
3 Dz. U. z 2024 r. poz. 1283.
4 https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
2026/analizy/opieka-psychiatryczna-i-leczenie-uzaleznien/opieka-psychiatryczna-i-leczenie-
uzaleznien-dorosli/
W odniesieniu do „analizy programu pilotażowego centrów zdrowia psychicznego”, aktualnie w
Polsce działa 117 centrów zdrowia psychicznego, które swym wsparciem obejmują ponad 50 %
dorosłej populacji. Pomoc w centrach zdrowia psychicznego jest bezpłatna, dostępna bez
skierowania, blisko miejsca zamieszkania oraz dostosowana do potrzeb pacjenta. Ministerstwo
Zdrowia planuje zakończenie pilotażu 31 grudnia 2025 r.,
a następnie włączenie modelu opieki środowiskowej do całego systemu opieki zdrowotnej.
W kwestii „współpracy Ministerstwa Zdrowia z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej” odbywa się ona również w ramach realizacji zadań wskazanych w Narodowym
Programie Zdrowia. W ramach opracowanych standardów postępowania dla pracowników
socjalnych dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej
i w żałobie po śmierci samobójczej (wersja skrócona i rozszerzona), w 2024 r. przeprowadzono 5
szkoleń dla pracowników socjalnych, w których wzięło udział łącznie
766 osób.
W odniesieniu do pytania „o dofinansowanie szkoleń” w wyniku dotychczasowych doświadczeń,
rekomendowana jest kontynuacja szkoleń dla różnych grup zawodowych,
w „nowej edycji” Narodowego Programu Zdrowia.
W zakresie „platformy informacyjnej o punktach pomocy psychicznej”, w ramach działań
w zakresie zapobiegania zachowaniom samobójczym, prowadzone były interwencje oraz
szkolenia mediów w ramach szeroko zakrojonej strategii informacyjnej, która ma
na celu nie tylko zwiększenie świadomości społecznej na temat zagrożeń związanych
z samobójstwami, ale także promowanie skutecznych strategii ich zapobiegania.
Wszystkie te inicjatywy przyczyniają się do kształtowania bardziej świadomego społeczeństwa,
które lepiej rozumie i reaguje na problemy zdrowia psychicznego.
Informacje dotyczące możliwości korzystania z pomocy psychologicznej, w tym materiały na
temat zapobiegania samobójstwom, oraz ramka pomocowa dostępne są pod linkiem:
https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/biblioteka/.
Działania te mają na celu zwiększenie wiedzy na temat dostępnych form pomocy.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --