telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.12.2025
Warszawa, 25 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację poselską nr 9945, złożoną przez Pana Posła Marcina
Józefaciuka w sprawie niskiej świadomości zdrowotnej mężczyzn oraz konieczności
wdrożenia systemowych działań profilaktycznych i edukacyjnych, uprzejmie przedstawiam
poniższe informacje.
Profilaktyka to nie tylko działania skierowane do różnych grup społecznych, realizowane
we współpracy z licznymi środowiskami i instytucjami. To przede wszystkim inwestycja w
przyszłość społeczeństwa – skuteczny sposób na zapobieganie występowaniu i rozwojowi
chorób, zaburzeń oraz innych negatywnych zjawisk społecznych. Profilaktyka stanowi
fundament zdrowia publicznego, ponieważ pozwala nie tylko ograniczać ryzyko
zachorowania, ale także hamować postęp chorób i łagodzić ich skutki.
Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie realizuje działania profilaktyczne, obejmujące całą
populację. Dzięki temu każdy obywatel ma szansę skorzystać z nowoczesnych programów
profilaktycznych oraz niezbędnych usług medycznych, które realnie wpływają na poprawę
zdrowia publicznego. Co istotne, ministerstwo nieustannie doskonali te działania, by
jeszcze lepiej odpowiadały na dynamicznie zmieniające się potrzeby społeczeństwa.

-- 1 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Profilaktyka, jako kluczowy filar polityki zdrowotnej, jest fundamentem Narodowego
Programu Zdrowia (NPZ). Program ten, realizując upoważnienie zawarte w art. 9 ustawy o
zdrowiu publicznym, stanowi strategiczny dokument wyznaczający kierunki działań w
zakresie zdrowia publicznego. Głównym celem NPZ na lata 2021–2025 jest wydłużenie
liczby lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności zdrowotnych.
Cele operacyjne Narodowego Programu Zdrowia obejmują:
 profilaktykę nadwagi i otyłości,
 profilaktykę uzależnień,
 promocję zdrowia psychicznego,
 zdrowie środowiskowe oraz zwalczanie chorób zakaźnych,
 reagowanie na wyzwania demograficzne.
Wśród najważniejszych inicjatyw realizowanych w ramach NPZ należy wymienić szeroko
zakrojone kampanie edukacyjne, programy badań przesiewowych oraz wsparcie dla
lokalnych społeczności w zakresie zdrowia publicznego.
Zdecydowane działania profilaktyczne są nie tylko odpowiedzią na bieżące potrzeby
zdrowotne Polaków, ale również gwarancją lepszej jakości życia w przyszłości. Inwestując
w profilaktykę, inwestujemy w zdrowie i bezpieczeństwo całego społeczeństwa. Zachęcam
do wspólnego zaangażowania na rzecz dalszego rozwoju systemowych rozwiązań
profilaktycznych i edukacyjnych, które przyniosą wymierne korzyści każdemu obywatelowi
Wśród najważniejszych inicjatyw realizowanych w ramach Narodowego Programu Zdrowia
należy wymienić:
1. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ)
Działające od 2017 r. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) zrodziło się z
potrzeby szerzenia rzetelnej wiedzy w zakresie żywienia i zdrowego stylu życia, pozytywnej
zmiany postaw i nawyków żywieniowych, a w konsekwencji poprawy stanu zdrowia
Polaków. NCEŻ ma za zadanie edukować różne grupy Polaków. Każdy zainteresowany
poprawą stanu swojego zdrowia i jakości życia, ma dostęp do wyników najnowszych badań,
szeregu artykułów edukacyjnych, materiałów video i wielu innych praktycznych narzędzi
pomagających w zmianie nawyków na prozdrowotne.
2. Centrum Dietetyczne Online (CDO)
Jest to innowacyjna platforma umożliwiająca pacjentom bezpośredni kontakt z dietetykiem
przez Internet, i jest ona całkowicie bezpłatna. Konsultacje mogą mieć charakter
jednorazowej porady lub stałej opieki dietetycznej, psychologicznej/psychodietetycznej i
dotyczącej aktywności fizycznej.

-- 2 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Trwające aktualnie prace nad nową edycją NPZ biorą pod uwagę kierunki, w jakich chcemy
rozwijać system zdrowia publicznego – w szczególności skupiając się na efektywności
podejmowanych działań, w tym zgłaszalności do programów profilaktycznych.
W tym kontekście istotną rolę odgrywają kampanie edukacyjno-informacyjne realizowane
przez Ministerstwo Zdrowia dotyczące badań profilaktycznych, zapobiegania chorobom,
unikania używek i informujące, co należy robić, aby cieszyć się długim życiem w dobrej
kondycji. Działania te kierowane są do ogółu społeczeństwa–niezależnie od płci. Tematy te
są obecne m.in. w programach śniadaniowych, serialach oraz spotach telewizyjnych i
radiowych. Obecnie trwa emisja spotów zachęcających mężczyzn do wykonywania badań
profilaktycznych. Ich celem jest zwiększenie świadomości zdrowotnej tej grupy.
Jednocześnie warto podkreślić, że–jak pokazują analizy socjologiczne–to kobiety w dużej
mierze pełnią w rodzinach rolę organizatorek troski o zdrowie. Matki, partnerki, siostry i
córki często przypominają o wizytach lekarskich, motywują do zmiany stylu życia i
wspierają decyzje zdrowotne swoich bliskich. W praktyce oznacza to, że skuteczne dotarcie
z przekazem zdrowotnym do mężczyzn bardzo często odbywa się właśnie za
pośrednictwem kobiet–ich zaangażowanie jest istotnym kanałem wpływu i wsparcia w
promowaniu profilaktyki i zdrowego stylu życia.
Z tego względu Ministerstwo Zdrowia planuje kontynuować działania adresowane
bezpośrednio do mężczyzn, uwzględniając jednocześnie kluczową rolę kobiet w
upowszechnianiu postaw prozdrowotnych w rodzinie.
Wśród działań należy wyróżnić Kampanię Planuję Długie Życie (PDŻ). Jest to kampania
społeczna realizowana w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030,
której celem jest obniżenie zachorowalności na choroby nowotworowe przez edukację
zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę, w tym kształtowanie świadomości
prozdrowotnej i propagowanie zdrowego stylu życia. Jest ona finansowana ze środków
Ministra Zdrowia i skierowana do ogółu społeczeństwa, a więc zarówno do kobiet, jak i
mężczyzn.
Głównym kanałem komunikacyjnym kampanii jest aktualizowana na bieżąco
strona https://planujedlugiezycie.pl/. Opublikowane na niej materiały są dostosowane do
potrzeb informacyjnych obu płci. Przykładem zagadnień, które dotyczą stricte mężczyzn są
m.in.:
Filmy edukacyjne w zakładce „Profilaktyka” na temat:
 raka prostaty – https://planujedlugiezycie.pl/rak-prostaty/
 raka jelita grubego – https://planujedlugiezycie.pl/rak-jelita-grubego/.
Sekcja „Porady”, a w niej porady poświęcone:

-- 3 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
 rakowi prostaty – https://planujedlugiezycie.pl/rak-prostaty-porady/
 filmy z udziałem ekspertów w sekcji „Ekspert da radę” – „Filmy z ekspertem”:
 dr n. med. Marioli Kosowicz, psycholog klinicznej, psychoterapeutki,
psychoonkolog z Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w
Warszawie dot. barier, które powodują, że mężczyźni nie chcą się badać –
https://youtu.be/mhMHmjFPlVQ
 dr n. med. Romana Sosnowskiego z Kliniki Nowotworów Układu Moczowego
Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie dot.
nowotworów gruczołu krokowego, pęcherza moczowego, raka prącia i jąder –
https://youtu.be/QaUD8zGHz7U.
Dodatkowo na stronie są wskazane m.in.:
 bezpłatne badania profilaktyczne, które pacjenci mogą wykonać w zależności od
płci i wieku: https://planujedlugiezycie.pl/bezplatne-badania-szukaj-placowki/
oraz
 materiały edukacyjne do pobrania: https://planujedlugiezycie.pl/do-pobrania/
Znaleźć tu można wiele informacji na temat zasad zdrowego stylu życia oraz największych
wyzwań zdrowotnych, w tym zagrożeń spowodowanych przez choroby nowotworowe, jak
też badań umożliwiających wczesne wykrywanie np. raka prostaty, raka jądra, raka jelita
grubego, raka pęcherza moczowego czy raka płuca. Wśród artykułów skierowanych
specjalnie do mężczyzn można wymienić np. Testosteron a rak gruczołu krokowego,
Nowotwór jądra – rzadka choroba nowotworowa, której nie można bagatelizować,
Profilaktycznie zadbaj o prostatę!, Drodzy Panowie, dbajcie o zdrowie!. Elementem
długofalowych działań Ministerstwa Zdrowia pod hasłem „Planuję długie życie”, jest także
akcja edukacyjno-informacyjna „Zrób C.O.Ś. dla zdrowia”. W ramach tej kampanii,
skierowanej także do mężczyzn, realizowane są działania informacyjne oraz edukacyjne,
których celem jest promocja zdrowia i poprawa świadomości społecznej w zakresie
czynników ryzyka oraz profilaktyki chorób nowotworowych, a także zwiększenie
zgłaszalności na regularne badania. Kampania ma uświadamiać, że drobne zmiany w stylu
życia mogą być kluczem do uniknięcia chorób nowotworowych oraz planowania długiego
życia. Dedykowane przede wszystkim mężczyznom publikacje to np. Zrób C.O.Ś. dla
zdrowia. Czynniki ryzyka w najczęstszych nowotworach wśród mężczyzn.
Ministerstwo Zdrowia, w ramach realizacji Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom
HIV i Zwalczania AIDS, prowadzi szereg działań edukacyjno-informacyjnych i
profilaktycznych, które uwzględniają potrzeby zdrowotne mężczyzn, w tym szczególnie

-- 4 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
populacji MSM (mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami). Działania te mają
na celu zwiększenie świadomości zdrowotnej, promowanie testowania oraz zapewnienie
dostępu do profilaktyki i leczenia.
Wśród kluczowych inicjatyw należy wymienić kampanie społeczne z udziałem mężczyzn
jako ambasadorów – lekarzy, aktorów, influencerów – którzy promują odpowiedzialne
postawy zdrowotne, w tym testowanie w kierunku HIV i innych infekcji przenoszonych
drogą płciową (STI). Kampanie te są realizowane w mediach społecznościowych, telewizji
oraz w przestrzeni publicznej.
Istotnym elementem działań profilaktycznych są Punkty Konsultacyjno-Diagnostyczne
(PKD), w których mężczyźni stanowią większość osób testujących – w 2024 roku było to
66,47%. PKD oferują anonimowe i bezpłatne testy w kierunku HIV, HCV i kiły, a także
poradnictwo psychologiczne i edukację zdrowotną. W ramach działań skierowanych do
mężczyzn, szczególny nacisk kładziony jest na dostępność usług dla osób z grup
kluczowych, w tym migrantów i uchodźców.
Ministerstwo wspiera również działania organizacji pozarządowych, takich jak
Stowarzyszenie LAMBDA Warszawa, które realizują programy wsparcia rówieśniczego i
edukacyjnego dla MSM żyjących z HIV. Programy te obejmują m.in. grupy wsparcia,
warsztaty edukacyjne oraz indywidualne konsultacje.
Ważnym aspektem działań profilaktycznych jest promocja i rozszerzenie dostępu do
profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP) oraz profilaktyki poekspozycyjnej (PEP). W tym celu
prowadzone są działania informacyjne skierowane do pacjentów oraz szkolenia dla lekarzy
podstawowej opieki zdrowotnej, mające na celu zwiększenie ich wiedzy i kompetencji w
zakresie profilaktyki HIV.
W odpowiedzi na potrzeby mężczyzn zakażonych HIV, w tym uchodźców wojennych z
Ukrainy, zapewniono dostęp do leczenia ARV oraz wsparcia psychospołecznego. W 2024
roku leczeniem objęto 1 509 mężczyzn z tej grupy.
Działania edukacyjno-informacyjne i profilaktyczne są prowadzone w sposób
zintegrowany, z uwzględnieniem specyfiki zachowań zdrowotnych mężczyzn oraz ich
potrzeb, a nie wyłącznie płci biologicznej. Podejście to pozwala na skuteczniejsze dotarcie
do grup najbardziej narażonych i zwiększenie efektywności interwencji zdrowotnych.
Ministerstwo Zdrowia kontynuuje rozwój i wdrażanie działań profilaktycznych
skierowanych do mężczyzn, w tym poprzez współpracę z instytucjami naukowymi,
organizacjami pozarządowymi oraz partnerami międzynarodowymi. Celem tych działań jest
nie tylko ograniczenie liczby nowych zakażeń, ale również poprawa jakości życia osób
żyjących z HIV oraz zwiększenie świadomości społecznej w zakresie zdrowia seksualnego.

-- 5 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Obok Ministerstwa Zdrowia wiele działań wspierających pacjentów realizuje Narodowy
Fundusz Zdrowia (NFZ).
Kampanie informacyjno-promocyjne NFZ dotyczące męskiej profilaktyki
Narodowy Fundusz Zdrowia podejmuje szereg kompleksowych działań mających na celu
poprawę profilaktyki zdrowotnej wśród mężczyzn. Program Profilaktyka 40 PLUS,
ogólnopolska akcja Movember, materiały edukacyjne, kampanie informacyjne oraz
współpraca z ekspertami to tylko niektóre elementy działań NFZ. Działania komunikacyjne
NFZ prowadzi również w Social Mediach, dzięki czemu dociera do szerokiego grona
odbiorców, podnosząc świadomość i zachęcając do regularnych badań. Narodowy Fundusz
Zdrowia aktywnie wspiera i promuje międzynarodową akcję Movember. W listopadzie
2024 roku NFZ przeprowadził kampanię edukacyjną we wszystkich oddziałach
wojewódzkich, zachęcając tym samym mężczyzn do badań profilaktycznych. Podczas tej
inicjatywy w placówkach NFZ zorganizowane były wydarzenia informacyjne, podczas
których pacjenci/ klienci mogli dowiedzieć się więcej o profilaktyce raka prostaty i jąder
oraz znaczeniu regularnych badań. Do ogólnopolskiej akcji przyłączyły się także kluby
sportowe, służby mundurowe, instytucje kultury, szkoły, samorządy i instytucje lokalne,
partnerzy medyczni, lekarze i fundacje, co pozwoliło nam dotrzeć do szerszej grupy
odbiorców. Relacja z podsumowania akcji „Profilaktyka to (też) męska sprawa”:
https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7270738808755609600. NFZ
przygotował też kompleksowy Poradnik Pacjenta NFZ poświęcony całkowicie tematyce
męskich nowotworów „Profilaktyka to męska sprawa”. Stanowi on kompendium wiedzy na
temat męskiej profilaktyki. Zawiera m.in. filmy edukacyjne, podcasty oraz graficzne
instrukcje samobadania jąder, pomagające w dbaniu o zdrowie.. W listopadzie 2024 roku
NFZ zrealizował akcję promocyjną "Profilaktyka to (też) męska sprawa", skierowaną do
miliona Polaków. W ramach tej inicjatywy wysłano mejling informacyjny do miliona
mężczyzn, zachęcając do wykonywania badań profilaktycznych w kierunku męskich
nowotworów. Było to jedno z większych działań komunikacyjnych NFZ w zakresie
profilaktyki skierowanej bezpośrednio do mężczyzn. W ramach działań edukacyjnych NFZ
opracował kilka poradników dotyczących męskiego zdrowia. Znajdują się w nim m.in.
informacje na temat męskiej płodności i kluczowego badania jakim jest finansowany przez
NFZ seminogram, nowotworów prostaty i jąder, instrukcje graficzne dotyczące
samobadania oraz praktyczne porady na temat profilaktyki. Poradnik jest pisany prosto i
konkretnie, aby był zrozumiały dla wszystkich odbiorców, a publikacje dostępne są online
na stronie NFZ i stanowią cenne źródło wiedzy dla mężczyzn.
W celu zwiększenia świadomości zdrowotnej wśród mężczyzn NFZ przygotował cykl
filmów edukacyjnych dostępnych na naszym kanale YouTube @AkademiaNFZ. W ramach

-- 6 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
tej serii m.in. dr n. med. Łukasz Kupis, doświadczony urolog - androlog, wyjaśnia kluczowe
zagadnienia związane z rakiem prostaty i rakiem jąder, podkreślając rolę badań
profilaktycznych oraz wczesnej diagnostyki. Dostępne są również podcasty edukacyjne, w
których poruszamy tematykę męskiego zdrowia od juniora do seniora. Wszystkie filmy
cieszą się dużym zainteresowaniem i stanowią skuteczne narzędzie edukacyjne. Treści i
materiały informacyjne na portalu pacjent.gov.pl Na stronach pacjent.gov.pl, Akademia
NFZ oraz Diety NFZ promujemy materiały dla każdej płci i grupy wiekowej. Zdrowie
mężczyzn to nieodłączny temat naszych działań. Dlatego też przygotowywane materiały są
stale i na bieżąco aktualizowane. Na stronie pacjent.gov.pl regularnie publikujemy artykuły
na temat zdrowia mężczyzn i profilaktyki chorób, które najczęściej dotykają panów.
Piszemy na temat profilaktyki chorób męskich narządów płciowych, w tym problemów
onkologicznych. Zwracamy uwagę na konieczność regularnych badań i dbania o swoje
zdrowie fizyczne oraz psychiczne. Przykłady artykułów poświęconych wyłącznie męskiemu
zdrowiu to: „Męska sprawa - profilaktyka raka prostaty i jąder”, „Mężczyzna a profilaktyka”,
„Czy mężczyźni chorują inaczej?”, „Męskie nowotwory”, „Seminogram – badanie płodności
mężczyzny”, „Nowotwór jądra – objawy i leczenie”, „Zdrowie po męsku”, „ Nowotwory po
męsku”, „Profilaktyka raka jąder – samobadanie”, czy też „Bądź wyjątkowym mężczyzną”.
Portal Akademia NFZ to strona poświęcona profilaktyce i promowaniu zdrowego stylu
życia wśród społeczeństwa. Na portalu zamieszczony jest, stale aktualizowany, kalendarz
badań profilaktycznych - narzędzie, dzięki któremu można sprawdzić zalecenia zdrowotne
dla swojego wieku i płci. Znajdują się tu materiały dedykowane, kobietom, mężczyznom i
dzieciom w różnym wieku i sytuacji zdrowotnej. Na Akademii NFZ znajdują się także
materiały dotyczące profilaktyki mężczyzn, m.in.: „Męskie choroby intymne”, „Mężczyzno,
zadbaj o swoje zdrowie intymne!”, „Nowotwory u mężczyzn – profilaktyka”. W ramach
działań profilaktycznych dotyczących zdrowia mężczyzn opracowany i opublikowany został
także magazyn „Ze Zdrowiem”- nr 12 w całości poświęcony zdrowiu mężczyzn. Natomiast
w magazynie „Ze Zdrowiem” - nr 14 poruszona została tematyka męskiej płodności.
Akademia NFZ stale się rozwija i planowane są kolejne materiały dla mężczyzn oraz akcje
przypominające o badaniach profilaktycznych. Podobne działania podejmowane są na
portalu Diety NFZ promuje na nim zdrowe nawyki żywieniowe a także wspiera edukacyjnie
osoby z chorobami przewlekłymi w wyborze odpowiedniej diety. Z portalu korzysta około
35% mężczyzn. Na portalu Diety NFZ dostępnych jest 19 planów żywieniowych, w tym
plany żywieniowe wspierające leczenie chorób np. dna moczanowa, nadciśnienie na które
statystycznie częściej narażeni są mężczyźni. Strona Diety NFZ stale się rozwija
uwzględniając potrzeby informacyjne kobiet, jak i mężczyzn.

-- 7 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
Nie tylko NFZ, ale także inne podmioty realizują kampanie i działania skierowane
bezpośrednio dla mężczyzn. Przykładem jest Kampania „Zdrowie? Męska Sprawa”
prowadzona pod merytorycznym patronatem Polskiego Towarzystwa Urologicznego.
Równolegle Ministerstwo Zdrowia współpracuje z licznymi organizacjami pozarządowymi,
w tym organizacjami pacjentów (Strategia współpracy na lata 2023 – 2024 została przyjęta
8 lutego 2023 r. zarządzeniem Ministra Zdrowia). W ramach przedsięwzięć realizowanych
przez NGO’s i dotyczących zdrowia mężczyzn, objętych w 2024 r. patronatem honorowym
Ministra Zdrowia, znalazły się m.in. Akcja profilaktyczna dla młodzieży pt. Zostań
Samobadaczem Roku Rak Nie zna Metryki Badaj Piersi Badaj Jądra. Ponadto w zakresie
działań prowadzonych wspólnie z organizacjami pozarządowymi w 2024 r. kontynuowano
realizację zadań w ramach programu wieloletniego pod nazwą Narodowa Strategia
Onkologiczna na lata 2020-2030.
Dodatkowo w ramach NPCHUK planowane jest zwiększenie dostępności badań
przesiewowych ukierunkowanych na wczesne wykrywanie chorób układu krążenia w tym u
mężczyzn, w tym m.in. nadciśnienia tętniczego, hipercholesterolemii oraz choroby
niedokrwiennej serca.
Warto podkreślić, że już obecnie mężczyźni mogą korzystać z dostępnych programów
profilaktycznych, tj.: program przesiewowy raka jelita grubego (kolonoskopia), program
chorób układu krążenia (CHUK), Moje Zdrowie (w miejsce pilotażu Profilaktyka 40 PLUS).
Program przesiewowy raka jelita grubego (kolonoskopia)
Badania w programie przesiewowym raka jelita grubego (kolonoskopia) są nielimitowane.
Realizację programu rozpoczęto w listopadzie 2022 roku. Program adresowany jest do
osób w wieku:
 od 50 do 65 lat,
 lub od 40 do 49 lat, jeśli u najbliższych krewnych pacjenta rozpoznano nowotwór
jelita grubego.
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie. Wystarczy, że pacjent który
kwalifikuje się do wykonania przesiewowej kolonoskopii zgłosi się do placówki realizującej
program. Od początku realizacji programu (stan na koniec maja 2025 r.; status badania w
SIMP – „wynik” i „badanie zatwierdzone”) zrealizowano 194 988 badań w tym 81 911 u
mężczyzn. Spośród wszystkich badań wykonanych od początku realizacji programu, dodatni
wynik stwierdzono u 9,31 proc. mężczyzn. Do leczenia zostało skierowanych 700
mężczyzn. 78 proc. świadczeń (kolonoskopii) u mężczyzn było zrealizowanych w
znieczuleniu z udziałem anestezjologa.

-- 8 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
Program profilaktyki chorób układu krążenia (CHUK)
Profilaktyka chorób układu krążenia jest realizowana przez lekarzy i pielęgniarki w
placówkach podstawowej opieki zdrowotnej. Od lipca 2022 roku została zwiększona grupa
wiekowa do przebadania w CHUK oraz umożliwiono realizację programu przez
pielęgniarkę. Zniesiono także sztywne roczniki populacji uprawnionej do badania – obecnie
są to wszystkie osoby od 35 do 65 lat.
Program pilotażowy Profilaktyka 40 PLUS
Program pilotażowy „Profilaktyka 40 PLUS” rozpoczął się od 1 lipca 2021 roku, a okres
realizacji programu zakończył się 30 kwietnia 2025 r. Liczba uprawnionych do badań w
ramach programu „Profilaktyka 40 PLUS” wynosiła ok. 20 mln osób.. Z programu (wg. stanu
na dzień 4 czerwca br.) skorzystało łącznie 6 572 472 osób – są to osoby które zrealizowały
skierowania i wykonały pakiet bezpłatnych badań w programie „Profilaktyka 40 PLUS”.
Udział mężczyzn w programie pilotażowym wynosił 41 proc.
Program Moje Zdrowie
Od maja 2025 roku wprowadzony został program „Moje Zdrowie” – jest to bilans zdrowia
osoby dorosłej, który umożliwia diagnozowanie stanu zdrowia, edukację zdrowotną,
ustalenie indywidualnego planu zdrowia pacjenta, a w przypadku wykrycia
nieprawidłowości – kierowanie na specjalistyczne leczenie na wczesnych etapach rozwoju
choroby u osób dorosłych. Świadczenie bilansu osoby dorosłej jest realizowane po upływie
co najmniej 12 miesięcy od ostatniego badania wykonywanego w ramach profilaktyki
chorób układu krążenia (CHUK) lub programu pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS”
(program skończył się 30.04.2025 r.) nie częściej niż raz na 5 lat u osób w wieku 20-49 lat i
nie częściej niż co 3 lata u osób w wieku powyżej 49. roku życia, przy czym przy określaniu
wieku należy uwzględnić wyłącznie rok urodzenia.
Tego rodzaju działania są spójne z systemowym podejściem do podstawowej opieki
zdrowotnej, w której edukacja zdrowotna i promowanie odpowiedzialności za własne
zdrowie stanowi 1 z 6 głównych założeń podstawowej opieki zdrowotnej - art. 3 pkt 6
ustawy o podstawowej opiece zdrowotnej z dnia z dnia 27 października 2017 r. (Dz.U. z
2025 r. poz. 515, tj.). Zadania związane z promocją zdrowia i edukacją zdrowotną zostały
przypisane wszystkim członkom zespołu POZ, tj. lekarzowi, pielęgniarce i położnej, m.in. na
mocy Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu zadań lekarza podstawowej
opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i położnej podstawowej
opieki zdrowotnej z dnia 27 listopada 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 2335).
Promocja zdrowia to proces umożliwiający zwiększenie kontroli nad czynnikami
warunkującymi zdrowie (odnoszącymi się do czynników środowiskowych populacji), a

-- 9 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
10
edukacja zdrowotna polega na pozyskiwaniu kompetencji do świadomego podejmowania
działań w celu zachowania zdrowia (w odniesieniu do czynników osobowościowych
jednostki).
Istotnym pojęciem jest edukacja pacjenta czyli proces zamierzonego wpływu na osobowość
konkretnego pacjenta (i osób z jego najbliższego otoczenia), na jego motywy, postawy i
przekonania dotyczące zdrowia oraz kształtowania poczucia odpowiedzialności za własne
zdrowie. Pacjentem jest każdy uczestnik systemu opieki zdrowotnej, w tym: osoba zdrowa,
osoba zdrowa narażona na zachorowanie, chora, niepełnosprawna.
3 podstawowe modele edukacji zdrowotnej:
Model zorientowany na zdrowie - cechuje się działaniami edukacyjnymi podejmowanymi w
celu umacniania zdrowia (programy edukacyjne dotyczące dbania o swoje zdrowie,
higienicznego stylu życia).
Model zorientowany na czynniki ryzyka - w ramach pilotażu POZ PLUS, stosowano m.in.
model edukacji oparty na czynnikach ryzyka, stwierdzonych w trakcie badania bilansowego.
Model zorientowany na chorobę - z konkretną chorobą (chorobami) ma na celu jej lepsze
zrozumienie, w tym: objawów, przebiegu i powikłań. Ponadto umożliwia partnerstwo
między lekarzem a pacjentem w procesie terapeutycznym oraz lepszą kontrolę choroby, w
tym samokontrolę.
Z dniem 1 października 2022 na mocy przepisów nowelizujących rozporządzenie Ministra
Zdrowia z 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1965 z późn. zm), dalej
rozporządzeniem w sprawie świadczeń z zakresu POZ, do świadczeń gwarantowanych z
zakresu podstawowej opieki zdrowotnej zostały wprowadzone świadczenia opieki
koordynowanej w pięciu zakresach:
1. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca,
przewlekłej choroby niedokrwiennej serca oraz migotania przedsionków,
2. Diagnostyka i leczenie stanów przed cukrzycowych albo cukrzycy,
3. Diagnostyka i leczenie astmy oskrzelowej i przewlekłej choroby
obturacyjnej płuc,
4. Diagnostyka i leczenie nadczynności tarczycy, diagnostyka i leczenie
niedoczynności tarczycy oraz diagnostyka guzków pojedynczych i mnogich
tarczycy.
5. Diagnostyka i leczenie przewlekłej choroby nerek. Jednym z elementów
świadczeń opieki koordynowanej jest porada edukacyjna, której

-- 10 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
11
towarzyszy ocena stanu zdrowia. W zależności od występujących potrzeb,
pacjent może skorzystać z kilku porad edukacyjnych.
Niezależnie od powyższego należy wskazać na Narodowy Program Zdrowia, który jest
dokumentem ustanowionym w celu realizacji polityki zdrowia publicznego i opiera się na
współdziałaniu organów administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego oraz
określonych podmiotów, w którym m.in. są podejmowane inicjatywy na rzecz profilaktyki
chorób zawodowych i związanych z pracą, w tym ze służbą żołnierzy zawodowych i
funkcjonariuszy oraz wzmocnienie zdrowia pracujących.
Obecnie w Ministerstwie Zdrowia nie przewiduje się powołania wyspecjalizowanego
Centrum Zdrowia Mężczyzn jako odrębnej jednostki. W ramach m.in. Narodowego
Programu Chorób Układu Krążenia (NPCHUK) działania koncentrują się na profilaktyce,
diagnostyce i leczeniu chorób układu krążenia, w tym również mężczyzn w wieku
produkcyjnym – jako jednej z grup o podwyższonym ryzyku zachorowalności i
śmiertelności.
Jednocześnie, zgodnie z uchwaloną 9 maja 2025 r. ustawą o Krajowej Sieci Kardiologicznej
(druk sejmowy nr 1090) wdrażany jest ogólnopolski system koordynowanej opieki
kardiologicznej. Kluczowym elementem ustawy jest również wdrożenie tzw. Ścieżki
pacjenta, której celem jest ujednolicenie i uporządkowanie procesu diagnostyki, leczenia i
opieki nad pacjentem z chorobami układu sercowo-naczyniowego – niezależnie od miejsca
zamieszkania pacjenta czy placówki, do której trafi.
Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO) (Dz. U. z 2024 r. poz.
1208) wprowadziła ogólnopolski system koordynowanej opieki onkologicznej, której celem
jest zapewnienie pacjentom kompleksowej opieki według jednolitych standardów,
niezależnie od miejsca zamieszkania.W2024 r. wydano obwieszczenia obejmujące „ścieżki
pacjenta” dla 18 kluczowych nowotworów złośliwych, w tym m. in. gruczołu krokowego,
pęcherza moczowego, nowotworów klatki piersiowej. Standardy te obligują wszystkie
podmioty zakwalifikowane do KSO do zapewnienia pacjentom takiego samego procesu
opieki medycznej, zgodnego z aktualnymi i najlepszymi standardami.
Ministerstwo Zdrowia ma świadomość istniejących ograniczeń w dostępie do technologii
cyfrowych np. seniorów i wpływu tego czynnika na dostęp do wiedzy zdrowotnej i
wykorzystania nowoczesnej technologii i narzędzi cyfrowych. Dlatego też Ministerstwo
Zdrowia włączyło się do współpracy merytorycznej nad projektem szkoleniowym dla
seniorów w sanatoriach pn. „eFajfy”, realizowanym przez Ministerstwo Cyfryzacji. Projekt
polega na organizacji i przeprowadzeniu bezpłatnych szkoleń(teoretycznych i praktycznych

-- 11 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
12
z wykorzystaniem tabletów/laptopów) z zakresu bezpieczeństwa w sieci i e-usług dla
seniorów tj. osób, które ukończyły 60 lat, przebywających w sanatoriach na terenie Polski.
Wśród poruszanej tematyki znajdą się też zagadnienia poświęcone korzyściom płynącym z
korzystania z profilu zaufanego oraz e-usług i aplikacji publicznych, np.:
1. wsparcie w założeniu profilu zaufanego,
2. prezentacja aplikacji mObywatel i Internetowego Konta Pacjenta,
3. korzystanie z modułu e-rejestracja na moje IKP (aplikacja)oraz IKP
dostępnego min. na stronie internetowej www.pacjent.gov.pl. itp. Projekt
powinien rozpocząć się w połowie br. i potrwać 6 miesięcy
Warto również podkreślić, że w ramach swojej corocznej aktywności jednostki samorządu
terytorialnego realizują programy polityki zdrowotnej, których celem jest poprawa zdrowia
mieszkańców m.in. poprzez działania z obszaru promocji zdrowia i profilaktyki chorób.
Programy te mogą być realizowane na podstawie rekomendacji AOTMiT. Trzy
rekomendacje są szczególnie ważne w aspekcie zdrowia mężczyzn tj. dotyczące profilaktyki
nowotworów gruczołu krokowego, profilaktyki nowotworu jelita grubego oraz wykrywania
raka płuca.
Jednocześnie w ramach realizacji NPCHUK planowane jest wykorzystanie danych z
ogólnopolskiego badania Wieloośrodkowe Ogólnopolskie Badanie Stanu Zdrowia Ludności
(WOBASZ)3 , którego rozpoczęcie zaplanowano na czerwiec 2025 r. Celem badania jest
kompleksowa ocena stanu zdrowia dorosłej populacji, w tym mężczyzn, ze szczególnym
uwzględnieniem czynników ryzyka chorób układu krążenia. Zebrane dane umożliwią
przeprowadzenie pogłębionej analizy skutków zdrowotnych oraz społeczno-
ekonomicznych, w tym związanych z krótszą długością życia i wyższą chorobowością
mężczyzn. Wyniki badania będą stanowić podstawę do kształtowania polityki zdrowotnej
oraz planowania skutecznych działań profilaktycznych w ramach NPCHUK.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że obecnie, na podstawie ustawy z dnia 26
października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zwanej
dalej ustawą, rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, dla terenu gminy lub wskazanych
jednostek pomocniczych gminy, ograniczenia w godzinach nocnej sprzedaży napojów
alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Ograniczenia mogą
dotyczyć sprzedaży prowadzonej między godziną 22:00 a 6:00. Obecnie nie są prowadzone
prace mające na celu zmiany w zakresie omawianego przepisu.
Zgodnie z raportem Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom Raport 2023.
Uzależnienia w Polsce, mężczyźni piją alkohol niemal trzykrotnie częściej niż kobiety
(średnia 106 dni vs 37 dni), przy czym różnica ta jest głównie związana z częstszym piciem

-- 12 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
13
piwa przez mężczyzn (średnio 98 dni w roku dla mężczyzn i 21 dni w roku dla kobiet) i
ponad dwukrotnie częstszym piciem napojów spirytusowych (20 dni) niż w przypadku
kobiet (9 dni).
Ministerstwo Zdrowia pracuje nad projektem ustawy o zmianie ustawy o wychowaniu w
trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD 147). Wskazać należy, że
proponowane zmiany ustawy stanowią m.in. wyraźną reakcję na pojawiające się koncepcje
dotyczące promocji napojów alkoholowych, które wpływając na cenę jednostkową tych
napojów a także wywołując poczucie niezwykłej okazyjności transakcji, mogą wpływać na
proces zakupowy w sposób niekorzystny z punktu widzenia zdrowia publicznego,
przyczyniając się do impulsywnych zakupów, w efekcie których ilość nabytego alkoholu
znacznie przewyższa tę pierwotnie planowaną.
Zmiany zaproponowane w przepisach art. 13 (1) ustawy (art. 1 pkt 4 projektu ustawy) mają
na celu ujednolicenie możliwości promocji wszystkich napojów alkoholowych, przez
uzupełnienie generalnej zasady zakazującej promocji napojów alkoholowych o promocję
piwa. Z uwagi na niepokojące praktyki związane z promocją napojów alkoholowych
proponuje się aby zakazem promocji objąć również piwo.
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy, w strukturze spożycia napojów
alkoholowych w kraju piwo, rok do roku, odpowiada za ponad 50% spożytego alkoholu.
Według najnowszych danych za 2023 r. 53,8% alkoholu społeczeństwo polskie spożyło
pijąc piwo. Agresywne działania promocyjne realizowane przez niektóre sieci handlowe,
oferujące przy zakupie określonej liczby opakowań piwa, taką samą liczbę opakowań gratis,
zdecydowanie nie sprzyjają ograniczeniu spożycia alkoholu ani dokonywaniu zakupów w
sposób racjonalny.
Ponadto, kolejną propozycją mającą na celu wzmocnienie proponowanej interwencji jest
zmiana obecnego brzmienia art. 13(1) ust. 9 ustawy, wprowadzającego wyjątek od
generalnej zasady zakazu promocji napojów alkoholowych, przez wykreślenie z niego
wydzielonych stoisk.
Objęcie zakazem promocji napojów alkoholowych wydzielonych stoisk przyczyni się nie
tylko do zrównania pozycji z pozostałymi placówkami samoobsługowymi oraz innymi
placówkami handlowymi, w których sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż napojów
alkoholowych (które nie są wyłączone spod przedmiotowego zakazu), ale przede wszystkim
uwzględni interes zdrowia publicznego, dla którego zakaz promocji napojów alkoholowych
został ustanowiony.

-- 13 of 14 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
14
Ponadto Ministerstwo Zdrowia informuje, że obecnie nie są prowadzone prace nad
odrębną Strategią Zdrowia Mężczyzn na lata 2025– 2035. Jednak szereg działań
realizowanych w ramach NPCHUK, koncepcji „10 dla Serca”, NSO oraz Krajowej Sieci
Kardiologicznej i Krajowej Sieci Onkologicznej wspiera poprawę stanu zdrowia populacji, w
tym mężczyzn. Szczególny nacisk kładzie się na profilaktykę oraz leczenie chorób układu
sercowo-naczyniowego i nowotworów.
Podsumowując, pomimo prowadzonych działań profilaktycznych i edukacyjnych,
świadomość zdrowotna mężczyzn w Polsce pozostaje niewystarczająca, co znajduje
odzwierciedlenie w znacząco krótszej długości życia oraz wysokiej umieralności w wieku
produkcyjnym. Główne przyczyny zgonów to choroby układu krążenia, nowotwory oraz
zgony z przyczyn zewnętrznych, a także związane ze spożyciem alkoholu. W odpowiedzi na
ten problem Ministerstwo Zdrowia, NFZ oraz inne podmioty wdrażają programy
profilaktyczne, edukacyjne i kampanie społeczne skierowane m.in. do mężczyzn, a także
wspierają działania NGO’s i JST w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 14 of 14 --