Interpelacja w sprawie braku skoordynowanej polityki państwa w zakresie wdrażania dyrektyw środowiskowych oraz niejasnych wytycznych dla sektora wodno-kanalizacyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9937
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku skoordynowanej polityki państwa w zakresie wdrażania dyrektyw środowiskowych oraz niejasnych wytycznych dla sektora wodno-kanalizacyjnego
Zgłaszający: Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 21-05-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z obowiązującym stanem prawnym oraz unijnym zobowiązaniem Polski sektor gospodarki wodno-kanalizacyjnej powinien realizować liczne zadania wynikające z Ramowej Dyrektywy Wodnej, nowej dyrektywy ściekowej oraz dyrektywy w sprawie jakości wody do spożycia. Niestety, jak wskazują eksperci, praktycy oraz samorządy, w Polsce brakuje jasnych, przejrzystych wytycznych, które pozwalałyby gminom i przedsiębiorstwom wodociągowym na przygotowanie się do tych obowiązków.
Pomimo licznych działań realizowanych w ramach Ministerstwa Klimatu i Środowiska, m.in. przez Departament Realizacji Projektów Środowiskowych, Departament Funduszy Europejskich czy Departament Adaptacji do Zmian Klimatu i Polityki Miejskiej, środowisko branżowe zgodnie podkreśla brak jednej spójnej strategii, niedostateczne informowanie oraz rozproszenie kompetencji pomiędzy resortami. W konsekwencji inwestycje są realizowane punktowo, niespójnie, a wiele jednostek samorządu terytorialnego oraz firm wod-kan nie posiada jasności, jakie cele i standardy są wymagane. Dodatkowo, wciąż nie został wdrożony w Polsce system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), który ma kluczowe znaczenie dla finansowania oczyszczania mikrozanieczyszczeń.
Zgłaszany jest również problem braku możliwości realnego wpływu gmin i przedsiębiorstw wodociągowych na decyzje dotyczące inwestycji powstających na terenach ujęć wody. Choć jednostki te odpowiadają za zaopatrzenie mieszkańców w wodę, nie są traktowane jako strona w postępowaniach dotyczących decyzji środowiskowych czy pozwoleń wodnoprawnych. Może to prowadzić do powstania obiektów zagrażających jakości wód ujmowanych.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo planuje przygotowanie kompleksowych wytycznych dla wdrażania dyrektywy ściekowej oraz dyrektywy w sprawie wody do picia – osobno dla samorządów i przedsiębiorstw wodociągowych?
2. Czy ministerstwo uznaje, że obecny stan braku jednoznacznych regulacji i poradników może prowadzić do naruszenia obowiązków unijnych przez Polskę i skutkować karami finansowymi?
3. Jakie działania podejmuje ministerstwo w zakresie koordynacji z Ministerstwem Infrastruktury, Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Ministerstwem Zdrowia, by uniknąć rozproszenia kompetencji i zapewnić spójną politykę wodną?
4. Czy ministerstwo planuje opracowanie i publikację tzw. podręcznika dobrych praktyk dla wdrażania przepisów środowiskowych w sektorze wod-kan?
5. Jakie są aktualne działania ministerstwa w zakresie wsparcia samorządów i przedsiębiorstw w dostosowaniu się do wymogów czwartego stopnia oczyszczania ścieków oraz zapewnienia samowystarczalności energetycznej oczyszczalni?
6. Czy ministerstwo zgadza się z tym, że obecnie sektor wodno-kanalizacyjny jest pozostawiony bez wystarczającej opieki ze strony państwa, a jego potrzeby nie mają wyraźnego „opiekuna systemowego”?
Z poważaniem
Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP
Minister Paulina Hennig-Kloska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7566 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
BM-WP.050.73.2025.DI
3820162.15405525.12399669
Warszawa, 26-06-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Krzysztofa Piątkowskiego w sprawie braku
skoordynowanej polityki państwa w zakresie wdrażania dyrektyw środowiskowych
oraz niejasnych wytycznych dla sektora wodno-kanalizacyjnego (znak:
K10INT9937)
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
zgodnie ustawą o działach administracji rządowej[1] za sprawy gospodarki wodnej, w tym
za koordynację działań w tym zakresie, odpowiada Ministerstwo Infrastruktury (MI).
Jednocześnie przedstawiam stanowisko w zakresie posiadanych kompetencji.
Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju
Od 2024 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) realizuje projekt pn. Partnerstwo:
Środowisko dla Rozwoju. Projekt tworzy platformę współpracy i wymiany wiedzy pomiędzy
podmiotami, które odpowiadają za zarządzanie ochroną środowiska w Polsce, oraz
instytucjami zaangażowanymi we wdrażanie funduszy europejskich. Jedna z grup
partnerskich zajmuje się adaptacją do zmian klimatu oraz odpornością miast i regionów. W
trakcie jej spotkań zostały podjęte następujące kwestie koordynacyjne:
zmiany prawne ułatwiające rozwój zielonej retencji
Przygotowywana nowelizacja będzie częścią jednej z procedur legislacyjnych
prowadzonych przez MKiŚ. W działanie zaangażowane są również MI i PGW Wody
Polskie, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) oraz samorządy;
usprawnienie procedur funduszowych dla rozwoju zrównoważonych systemów
gospodarowania wodami opadowymi w miastach. W działanie zaangażowane są
również MFiPR, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN) oraz
Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID), Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i
Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz samorządy;
koordynacja regionalnej polityki adaptacyjnej, w tym polityki wodnej na poziomie
województw
Z przedstawicielami regionów, które podjęły się opracowania regionalnych planów i
strategii adaptacji do zmian klimatu, MKiŚ pracuje nad określeniem statusu i
zakresu takiego dokumentu (w działanie zaangażowane są województwa śląskie,
małopolskie i dolnośląskie, MKiŚ planuje też włączenie kolejnych resortów).
-- 1 of 3 --
2
Krajowa Strategia Adaptacji do Zmian Klimatu
MKiŚ pracuje nad Krajową Strategią Adaptacji do Zmian Klimatu. Stworzyło
międzyresortową grupę roboczą, która wspiera Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy
Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) w przeprowadzeniu oceny ryzyka klimatycznego. W jej
pracach biorą udział m.in. przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW),
Ministerstwa Zdrowia (MZ), MFiPR, MI oraz jego jednostek podległych i nadzorowanych
(m.in. PGW Wody Polskie, Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – PIB). Obecność w
tym zespole ekspertów z różnych ministerstw ma na celu zapewnienie koordynacji polityki
adaptacyjnej w sektorach i obszarach wrażliwych na zmiany klimatu, w tym w gospodarce
wodnej.
Programy wsparcia
Wymogi dotyczące wprowadzenia do 2045 r. czwartego stopnia oczyszczania
mikrozanieczyszczeń dla wszystkich aglomeracji o wielkości powyżej 150 tys. RLM1, a w
przypadku pozostałych aglomeracji o wielkości od 10 tys. RLM na obszarach określonych
jako wrażliwe na zanieczyszczenie mikrozanieczyszczeniami (na podstawie oceny ryzyka),
zostały wprowadzone Dyrektywą 2024/3019 z dnia 27 listopada 2024 r. dotyczącą
oczyszczania ścieków komunalnych[2].
Jednak nadal obowiązują jeszcze zapisy dotychczasowej „dyrektywy ściekowej”, tj.
Dyrektywy 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. Z 1 sierpnia 2027 roku zostanie ona
uchylona i zastąpiona Dyrektywą 2024/3019. Wybrane przepisy będą jednak obowiązywać
po upływie tego terminu.
Aktualnie realizowane programy mające na celu wspieranie gospodarki ściekowej w
aglomeracjach mają na celu ich dostosowanie do wymogów obowiązującej jeszcze
Dyrektywy 91/271/EWG. Wymogi określone w Dyrektywie 2024/3019 będą brane pod
uwagę na etapie programowania przyszłych perspektyw finansowych. MKiŚ uczestniczy
aktualnie we wdrażaniu realizowanego przy udziale środków UE programu Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, i Środowisko 2021-2027 (FEnIKS). Program obejmuje
m.in. działanie FENX.01.03 Gospodarka wodno-ściekowa, którego celem jest wspieranie
przedsięwzięć dotyczących infrastruktury do zbierania i oczyszczania ścieków komunalnych,
niezbędnych do zrealizowania zobowiązań wynikających z Dyrektywy 91/271/EWG.
Wsparcie przeznaczone jest wyłącznie dla inwestycji realizowanych w aglomeracjach o
wielkości co najmniej 15 000 RLM, wskazanych w Krajowym Programie Oczyszczania
Ścieków Komunalnych. Pomoc, w formie dotacji wynoszącej do 70 % wydatków
kwalifikujących się do wsparcia, mogą otrzymać jednostki samorządu terytorialnego,
przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne oraz spółki wodne, odpowiedzialne za
realizację zadań związanych z gospodarką wodno-ściekową.
Wsparcie może dotyczyć następujących zadań związanych z dostosowaniem aglomeracji do
wymogów dyrektywy ściekowej:
budowa, rozbudowa lub modernizacja oczyszczalni ścieków komunalnych (w tym
stosowane mogą być technologie wykorzystujące potencjał energetyczny ścieków
i osadów ściekowych do produkcji energii cieplnej i elektrycznej oraz
energooszczędne urządzenia);
budowa systemów kanalizacji sanitarnej.
1 Równoważna Liczba Mieszkańców
-- 2 of 3 --
3
Jako element uzupełniający realizowanych projektów, wspierane może być również:
wdrażanie inteligentnych systemów zarządzania sieciami wodno-kanalizacyjnymi;
wykorzystanie energooszczędnych urządzeń i technologii stosowanych do
zbierania ścieków komunalnych;
rozbudowa i poprawa jakości systemów zaopatrzenia ludności w wodę.
Dotychczas przeprowadzono 3 nabory wniosków, w ramach których złożono ponad 100
projektów na kwotę wsparcia wynoszącą około 1,7 mld zł.
Wsparcie ze środków UE dla aglomeracji mniejszych niż 15 000 RLM, zgodnie z przyjętą
linią demarkacyjną, realizowane jest w ramach programów regionalnych, nadzorowanych
przez urzędy marszałkowskie.
Obszary poza aglomeracjami mogą być natomiast wspierane ze środków Krajowego
Programu Odbudowy, w ramach inwestycji B3.1.1 „Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę
wodno-ściekową na terenach wiejskich”. Za jej realizację odpowiada MRiRW.
MKiŚ sprawuje również nadzór nad NFOŚiGW, który może wspierać zadania związane z
gospodarką wodnościekową ze środków krajowych. Na lata 2022-2025 NFOŚiGW
przewidział realizację m.in. następujących programów priorytetowych:
Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach:
Część 1) Gospodarka ściekowa w ramach Krajowego Programu Oczyszczania
Ścieków Komunalnych;
Część 2) Współfinansowanie projektów Programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027;
Gospodarka wodno-ściekowa w zakładach przemysłowych.
Ponadto planowane jest uruchomienie programu Gospodarka wodno-ściekowa poza
granicami aglomeracji.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Podstawa prawna:
[1] Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2024 r. poz.
1370, 1907).
[2] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3019 z dnia 27 listopada 2024
r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych (wersja przekształcona) (Tekst mający
znaczenie dla EOG).
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 3 of 3 --