Interpelacja w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (UDER2)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9911
do ministra finansów
w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (UDER2)
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 19-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
obecnie na stronach Rządowego Centrum Legislacji został opublikowany projekt ustawy z dnia 15 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa (UDER2). Projekt ten znajduje się w procedurze uzgodnieniowej. W ustawie proponuje się zmianę art. 122, w którym jego dotychczasowa treść uzyskuje oznaczenie § 1, z kolei dodaje się § 2 w brzemieniu zaproponowanym.
Jak czytamy z uzasadnieniu projektu: „Proponowana zmiana polega na poszerzeniu stosowania istniejącej w prawie podatkowym zasady in dubio pro tributario na pojawiające się wątpliwości co do stanu faktycznego. Zgodnie z art. 2a Ordynacji podatkowej niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Dodana regulacja umieszczona w zasadach ogólnych postępowania podatkowego będzie stanowiła dodatkową gwarancję chroniącą interes podatnika i innych stron. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zauważalny jest pogląd, że zasada in dubio pro tributario winna odnosić się również do wątpliwości co do stanu faktycznego (np. wyrok NSA z 13.04.2018 r. II FSK 951/16, wyrok NSA z 28.02.2018 r. II FSK 627/16, wyrok NSA z 22.02.2011 r. II FSK 224/10).
Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości faktycznych na korzyść strony będzie zatem stosowana m.in.:
1) w czynnościach sprawdzających (odesłanie w art. 280 Ordynacji podatkowej do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 1 działu IV tej ustawy);
2) w kontroli podatkowej (odesłanie w art. 292 Ordynacji podatkowej do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 1 działu IV tej ustawy);
3) w kontroli celno-skarbowej (odesłanie w art. 94 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 1 działu IV Ordynacji podatkowej)”.
W § 2 wymieniono zdarzenia, w przypadku których zaistnienia niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego nie będą mogły być rozstrzygane na korzyść strony. Katalog przypadków wymienia trzy sytuacje i ma on charakter zamknięty. Moim zdaniem katalog ten jest niepełny i powinien ulec rozszerzeniu o wybrane przypadki dotyczące uproszczeń w kontroli podatkowej wymienione w przepisie art. 282c § 1 Ordynacji podatkowej oraz kontroli celno-skarbowej wymienione w art. 54 ust. 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, gdy:
- wątpliwości powstały w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej i celno-skarbowej zainicjowanych przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
- czynności sprawdzające, kontrola podatkowa i celno-skarbowa dotyczą opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych,
- wątpliwości powstały w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej i celno-skarbowej w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy Ministerstwo Finansów dostrzega konieczność zmiany proponowanego przepisu art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6518 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 13 czerwca 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 9911 w sprawie
projektu ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa
Znak sprawy: DTS3.054.1.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź
na interpelację
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9911 z dnia 30 maja 2025 roku Pana posła
Krzysztofa Habury w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja
podatkowa1, przedstawiam następujące wyjaśnienia.
Aktualnie rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa,
będący przedmiotem zapytania Pana posła, jest rozpatrywany w toku prac
parlamentarnych - druk sejmowy nr 1265.
W projekcie przewidziano dodanie zasady, że w postępowaniu podatkowym
wszczętym z urzędu niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego
rozstrzyga się na korzyść strony (projektowany art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej).
Proponowana zmiana polega na poszerzeniu stosowania istniejącej w prawie
podatkowym zasady in dubio pro tributario (art. 2a Ordynacji podatkowej)
na pojawiające się wątpliwości co do stanu faktycznego.
Projektowane przepisy nie zmieniają reguł prowadzenia postępowania
dowodowego. Wprowadzana zasada przewiduje, że w przypadkach, w których,
pomimo przeprowadzenia wnikliwego i wszechstronnego postępowania
dowodowego, w dalszym ciągu istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego,
to należy je rozstrzygać na korzyść strony postępowania podatkowego.
1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 i 497,
621 i 622).
-- 1 of 3 --
2/3
Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości faktycznych na korzyść
strony będzie miała odpowiednie zastosowanie w czynnościach sprawdzających,
kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej.
Zgodnie z art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej zasada nie będzie mieć zastosowania
jeśli:
1) w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik
postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy innych osób;
2) przepisy prawa wymagają od strony wykazania określonych faktów;
3) sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa.
Wyłączenia stosowania przepisów analogiczne jak w art. 122 § 2 Ordynacji
podatkowej, są także zawarte w art. 81a § 2 K.p.a.2 i art. 10 ust. 3 ustawy – Prawo
przedsiębiorców3.
W zgłoszonej przez Pana posła interpelacji zaproponowano, aby rozszerzyć katalog
wyjątków stosowania tej zasady o przypadki, wymienione w przepisie art. 282c § 1
Ordynacji podatkowej oraz kontroli celno-skarbowej wymienione w art. 54 ust. 1
ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej4, gdy:
1. Wątpliwości powstały w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej
i celno-skarbowej zainicjowanych przez organ prowadzący postępowanie
przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
2. Czynności sprawdzające, kontrola podatkowa i celno-skarbowa dotyczy
opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach
lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych.
3. Wątpliwości powstały w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej
i celno-skarbowej w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przepisów
o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Odnosząc się do tego postulatu wyjaśniam:
Ad 1.
Samo prowadzenie tych procedur na żądanie organu prowadzącego postępowanie
przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe nie może przesądzać
o niestosowaniu zasady rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do
stanu faktycznego na korzyść strony. Jednocześnie nie można wykluczyć, że
w niektórych z tych spraw znajdą zastosowanie wyjątki, o których mowa
w projektowanym art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt.
I GSK 1969/19 wskazał, że: „w demokratycznym państwie prawnym naruszające
prawo działanie jednostki, skutkujące niewyjaśnieniem stanu faktycznego
w sprawie, nie może stanowić podstawy do ochrony tej jednostki z powodu
2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024
r. poz. 572).
3 Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236, z późn.
zm.).
4 Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 16 listopada 2016 r. (Dz.U. z 2023 r.
poz. 615, z późn. zm.)
-- 2 of 3 --
3/3
pozostawania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.”
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie ma zastosowanie
wyjątek przewidziany w art. 10 ust. 3 pkt 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców.
Analogiczny wyjątek jest w projektowanym art. 122 § 2 pkt 3 Ordynacji podatkowej
Sytuacje, o których mowa w wyroku NSA, mogą mieć miejsce także na gruncie prawa
podatkowego.
Ad 2.
W tym przypadku zachodzi wyjątek wskazany w projektowanym art. 122 § 2 pkt 2
Ordynacji podatkowej, wykluczający stosowanie wprowadzanej zasady (przepisy
prawa wymagają od strony wykazania określonych faktów).
Zgodnie z art. 25g ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym
od osób fizycznych5 w toku postępowania podatkowego albo w toku kontroli celno-
skarbowej ciężar dowodu w zakresie wykazania przychodów (dochodów)
opodatkowanych lub przychodów (dochodów) nieopodatkowanych stanowiących
pokrycie wydatku spoczywa na podatniku.
W zakresie, w którym ciężar dowodu spoczywa na podatniku, zgodnie z art. 25g ust.
1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stosowanie zasady będzie
wyłączone na podstawie art. 122 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Ad 3.
Sam fakt zaistnienia wątpliwości w oparciu o informacje uzyskane na podstawie
przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu6 nie
może przesądzać o niestosowaniu zasady rozstrzygania niedających się usunąć
wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony. Jednocześnie nie można
wykluczyć, że w niektórych z tych spraw znajdą zastosowanie wyjątki, o których
mowa w projektowanym art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze Minister Finansów nie dostrzega konieczności
uzupełnienia proponowanej regulacji o wskazane przez Pana posła wyjątki.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu
5 Dz.U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm.
6 Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu (Dz.U. z 2025 r. poz. 644).
-- 3 of 3 --