Interpelacja w sprawie pogarszającej się sytuacji pracowników służby cywilnej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9907
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie pogarszającej się sytuacji pracowników służby cywilnej
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Grzegorz Piechowiak
Data wpływu: 19-05-2025
Szanowny Panie Premierze,
zwracam się do Pana z interpelacją dotyczącą alarmującego stanu służby cywilnej w Polsce, który został szczegółowo przedstawiony w raporcie Najwyższej Izby Kontroli (NIK) oraz omówiony w artykule opublikowanym na portalu Prawo.pl pt. „Nieatrakcyjna służba cywilna”.
Raport NIK ujawnia szereg niepokojących zjawisk, które zagrażają efektywnemu funkcjonowaniu administracji publicznej oraz realizacji zadań państwa. Wśród najważniejszych problemów wskazano:
Brak odpowiedniego zarządzania zasobami ludzkimi: w żadnym z kontrolowanych urzędów nie zapewniono właściwego zarządzania kadrami. Stwierdzono m.in. brak aktualizacji opisów stanowisk pracy, nieprawidłowości w naborach i ocenach okresowych.
Niskie wynagrodzenia i brak możliwości rozwoju zawodowego: wysokie wymagania stawiane pracownikom służby cywilnej nie są adekwatne do oferowanych wynagrodzeń, co szczególnie widoczne jest na szczeblu lokalnym.
Zatrudnianie poza korpusem służby cywilnej: zatrudniano pracowników na podstawie ustawy o pracownikach urzędów państwowych, powierzając im te same obowiązki co członkom służby cywilnej, często przy wyższych wynagrodzeniach.
Wysoka rotacja na wyższych stanowiskach: stwierdzono wysoki wskaźnik rotacji na wyższych stanowiskach w służbie cywilnej, co negatywnie wpływa na stabilność i ciągłość działania administracji.
Brak strategii zarządzania zasobami ludzkimi: NIK wskazuje na brak dokumentu strategicznego dotyczącego funkcjonowania służby cywilnej i zarządzania zasobami ludzkimi.
W związku z powyższym, proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Premier jest świadomy problemów wskazanych w raporcie NIK dotyczącym funkcjonowania służby cywilnej?
Jakie konkretne działania zostały podjęte lub są planowane w celu poprawy zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej, w tym aktualizacji opisów stanowisk pracy oraz przeprowadzania rzetelnych ocen okresowych?
Czy planowane są zmiany legislacyjne mające na celu ujednolicenie podejścia do włączania stanowisk kierowniczych do korpusu służby cywilnej oraz wprowadzenie fakultatywnej możliwości ustalenia indywidualnych programów rozwoju zawodowego w urzędach zatrudniających poniżej 50 osób?
Jakie działania są podejmowane w celu zwiększenia atrakcyjności pracy w służbie cywilnej, w tym poprawy systemu wynagrodzeń i możliwości rozwoju zawodowego?
Czy rząd planuje opracowanie i wdrożenie strategii zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej, zgodnie z zaleceniami NIK? Jeśli tak, to jaki jest przewidywany termin jej opracowania i wdrożenia?
Jakie mechanizmy kontroli i nadzoru nad procesem rekrutacji oraz zarządzania kadrami w służbie cywilnej są obecnie stosowane i czy planowane są ich zmiany?
Czy rząd planuje przeprowadzenie konsultacji społecznych w sprawie planowanych zmian w funkcjonowaniu służby cywilnej?
Jakie działania są podejmowane w celu zapewnienia przejrzystości i bezstronności procesu rekrutacji oraz awansów w służbie cywilnej?
Czy rząd planuje wprowadzenie mechanizmów monitorowania i oceny skutków wprowadzanych zmian w służbie cywilnej?
Jakie są plany rządu dotyczące współpracy z organizacjami społecznymi i zawodowymi w procesie tworzenia nowych przepisów dotyczących służby cywilnej?
szef Służby Cywilnej Anita Noskowska-Piątkowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13866 znakówadres email: sekretariat.ssc@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www: gov.pl/premier
gov.pl/sluzbacywilna
Anita Noskowska-Piątkowska
DSC.WAP.4510.4.2025
Warszawa, 11 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przekazuję odpowiedź na interpelację Pani Poseł Agnieszki Ścigaj i Pana Posła
Grzegorza Piechowiaka (numer 9907) w sprawie pogarszającej się sytuacji pracowników
służby cywilnej.
Na wstępie informuję, że obecny stan służby cywilnej w Polsce jest przedstawiony
w sprawozdaniu o stanie służby cywilnej i o realizacji zadań tej służby za rok 20241.
W 2024 r. m.in.:
wzrosła średnia liczba ofert składanych w naborach do służby cywilnej,
znacząco wzrosły wynagrodzenia (w porównaniu do 2023 r.),
zmniejszyła się fluktuacja w służbie cywilnej.
Poniżej przedstawiam szczegółowe odniesienie się do pytań:
Ad. 1)
Problemy wskazane w raporcie Najwyższej Izby Kontroli są również przedstawiane
w sprawozdaniach o stanie służby cywilnej i o realizacji zadań tej służby za dany rok oraz są
przyczyną podejmowania interwencji legislacyjnych. W związku z tym Prezes Rady
Ministrów jest świadomy tych kwestii.
Ad. 2) i 5)
Aby poprawić zarządzanie zasobami ludzkimi, realizując delegację ustawową oraz zalecenia
Najwyższej Izby Konroli, przygotowałam projekt strategii zarządzania zasobami ludzkimi
w służbie cywilnej. Projekt został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych
Rady Ministrów (ID126). Przewidywany termin jego przyjęcia przez Radę Ministrów to III
1 Sprawozdanie Szefa Służby Cywilnej o stanie służby cywilnej i o realizacji zadań tej służby - Serwis
Służby Cywilnej - Portal Gov.pl.
-- 1 of 7 --
2
telefon: +48 22 694 75 66 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariat.ssc@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www: gov.pl/premier
gov.pl/sluzbacywilna
kwartał tego roku. Strategia zakłada przegląd i aktualizację ww. narzędzi pod kątem
zwiększenia ich efektywności.
Ad. 3)
Przygotowuję projekt nowelizacji ustawy o służbie cywilnej. Planowane zmiany dotyczą
m.in. narzędzi kadrowych, obowiązków członków ksc, wyższych stanowisk w służbie
cywilnej oraz kwestii związanych z rozwojem członków korpusu służby cywilnej. W tej
sprawie prowadziłam konsultacje i analizy możliwych kierunków zmian, tak aby z jednej
strony odpowiadały one na realne potrzeby, a z drugiej były systemowo spójne.
Ad. 4)
Działania na rzecz zwiększenia atrakcyjności pracy w służbie cywilnej, w tym poprawa
systemu wynagrodzeń oraz możliwości rozwoju zawodowego, są ujęte m.in. w projekcie
strategii zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej oraz w planowanej nowelizacji
ustawy o służbie cywilnej.
Z przeprowadzonej ankiety „Twoja służba cywilna”2 wynika, że aby służba cywilna była
bardziej atrakcyjnym miejscem pracy:
42% osób, które wzięły udział w badaniu, chciałoby zmiany wynagrodzeń,
15% osób, które wzięły udział w badaniu, chciałoby zmian w rozwiązaniach
z zakresu godzenia życia zawodowego z prywatnym (wlb), czasu i trybu pracy,
13% osób, które wzięły udział w badaniu, chciałoby zmian w warunkach pracy,
kulturze i atmosferze pracy.
Wśród dyrektorów generalnych (kierowników) urzędów promuję m.in. rozwiązania, które
sprzyjają łączeniu życia zawodowego zyciem prywtanym (wlb) i zachęcam do ich
stosowania.
Aby zwiększyć atrakcyjność pracy w korpusie służby cywilnej, od momentu objęcia
stanowiska, podejmuję również działania informacyjne, edukacyjne i promocyjne:
a) spotkania z osobami, które wchodzą lub w przyszłości wejdą na rynek pracy
Aby zwiększyć rozpoznawalność korpusu wśród młodych osób wraz przedstawicielami
Departamentu Służby Cywilnej KPRM biorę udział w spotkaniach ze studentami
i absolwentami uczelni oraz uczniami. Takie spotkania odbywają się zarówno
2 Badanie przeprowadziliśmy w terminie 13-31 maja 2024 r. Otrzymaliśmy ponad 23 tysiące
odpowiedzi od członków korpusu służby cywilnej.
-- 2 of 7 --
3
telefon: +48 22 694 75 66 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariat.ssc@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www: gov.pl/premier
gov.pl/sluzbacywilna
w Warszawie, jak i w ramach zaplanowanych wizyt w poszczególnych miastach
wojewódzkich. W trakcie tych spotkań m.in. przybliżamy młodym ludziom specyfikę
i zalety pracy w administracji rządowej.
b) działania informacyjne w mediach lokalnych
Podczas wizyt w urzędach wojewódzkich spotykam się także z dziennikarzami mediów
lokalnych. Działania te obejmują briefingi prasowe i wywiady w lokalnych stacjach
radiowych i telewizyjnych, w których promowana jest praca w służbie cywilnej.
Docieramy tym samym do lokalnych społeczności dla których media regionalne są
często podstawowym źródłem informacji.
c) obchody Dnia Służby Cywilnej
W lutym 2025 r. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyły się obchody Dnia Służby
Cywilnej. Podczas uroczystości wręczyłam Odznaki Honorowe za Zasługi dla Służby
Cywilnej. Celem wydarzenia było docenienie zasłużonych urzędników oraz
wzmocnienie prestiżu pracy w służbie cywilnej.
d) Targi Pracy sektora publicznego
Z mojej inicjatywy w maju 2025 r. w KPRM odbyły się pierwsze Targi Pracy sektora
publicznego, które spotkały się z dużym zainteresowaniem. Wygłosiłam na nich
również prelekcję na temat wartości pracy dla dobra wspólnego i zalet zatrudnienia
w administracji rządowej.
e) projekt ambasadorski
W maju 2025 r. uruchomiliśmy „Projekt ambasadorski”, którego celem jest dotarcie
z informacją o pracy w służbie cywilnej do uczniów szkół średnich. Pracownicy
administracji mogą pełnić rolę Ambasadorów Służby Cywilnej w swoich
społecznościach lokalnych. Inicjatywa ma również na celu budowanie
międzypokoleniowego dialogu oraz upowszechnianie rzetelnej wiedzy o możliwościach
rozwoju w służbie cywilnej.
f) działania na rzecz osób z niepełnosprawnościami
W 2025 r. zintensyfikowałam działania promujące nabory do służby cywilnej wśród
osób ze szczególnymi potrzebami, w tym osób z niepełnosprawnościami. Nawiązałam
współpracę z organizacjami pożytku publicznego, takimi jak Centrum Integracja
w Warszawie. Celem jest zwiększenie dostępności i otwartości administracji rządowej
na potrzeby tej grupy kandydatów. Organizuję też szkolenia dla urzędników, jak
-- 3 of 7 --
4
telefon: +48 22 694 75 66 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariat.ssc@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www: gov.pl/premier
gov.pl/sluzbacywilna
zapewnić dostępność urzędów oraz usług publicznych dla osób
z niepełnosprawnościami oraz jak wspierać te osoby w pozyskaniu i utrzymaniu
zatrudnienia w służbie cywilnej.
g) promocja w mediach społecznościowych
Departament Służby Cywilnej KPRM prowadzi obecnie swoje konta na trzech
platformach – LinkedIn, Instagram oraz YouTube. Szczególnie ta pierwsza platforma
jest miejscem, gdzie prezentujemy najważniejsze informacje, które dotyczą służby
cywilnej ze szczególnym uwzględnieniem działań propracowniczych w urzędach.
h) działania na rzecz modernizacji systemu wynagrodzeń w służbie cywilnej
Poprawa systemu wynagrodzeń jest jednym z priorytetów przygotowanej przez mnie
strategii zarządzania zasobami ludzkimi w służbie cywilnej. Na podstawie przeglądu
wynagrodzeń i rozwiązań prawnych zamierzam - we współpracy z ministrem finansów
i innymi ministrami działowymi oraz ekspertami zewnętrznymi – opracować
wariantowe propozycje zmian w systemie wynagrodzeń wraz z kalkulacją kosztów ich
wprowadzenia i ścieżkami wdrożenia. Warianty będą brać pod uwagę potrzeby
i możliwości finansowe państwa. Zaakceptowany wariant modernizacji wynagrodzeń
może być podstawą do przygotowania propozycji określającej ścieżki awansu
stanowiskowo-płacowego dla członków korpusu służby cywilnej.
Przed opracowaniem modernizacji systemu wynagrodzeń powinno nastąpić kilka
działań przygotowawczych, które pozwolą również na przeciwdziałanie zjawisku
spłaszczania wynagrodzeń.
i) szkolenia centralne
Z tegorocznymi szkoleniami centralnymi zamierzam dotrzeć do ponad 21 tys. osób,
głównie w urzędach administracji terenowej, ponieważ osoby pracujące w tych
urzędach mają do dyspozycji najmniejsze środki na szkolenia. Tematy szkoleń wynikają
m.in. z potrzeb szkoleniowych zgłoszonych przez urzędy w styczniu, dzięki czemu
szkolenia wesprą urzędy w najbardziej dla nich potrzebnych obszarach.
j) Program dzielenia się wiedzą w służbie cywilnej
Uruchomiłam Program dzielenia się wiedzą w służbie cywilnej. Jest on wsparciem dla
urzędów w bezkosztowej organizacji szkoleń i wzajemnej współpracy. Program jest też
-- 4 of 7 --
5
telefon: +48 22 694 75 66 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariat.ssc@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www: gov.pl/premier
gov.pl/sluzbacywilna
odpowiedzią na potrzeby szkoleniowe w dziedzinach specjalistycznych dla
administracji publicznej, w których trudno jest znaleźć dobrych trenerów na rynku
szkoleniowym. Takie trenerki i tacy trenerzy są już w korpusie służby cywilnej i mogą
podzielić się swoją wiedzą. Dzięki programowi więcej pracowników będzie mogło
aktualizować swoją wiedzę, podnosić kompetencje i rozwijać się. Brak środków lub
grupy szkoleniowej nie będą już przeszkodą. Tylko w ramach działań inicjowanych
centralnie, na przestrzeni kilku miesięcy, dotarliśmy z webinarami do prawie 63 tysięcy
osób.
Ad. 2), 6) i 8)
W służbie cywilnej pracodawcą jest urząd. Jest on przy tym samodzielny i sam ponosi
odpowiedzialność za działania w sferze prawa pracy. Między innymi w zakresie aktualizacji
opisów stanowisk pracy, organizacji naboru, przeprowadzania ocen okresowych oraz
innych kwestii, które związane są ze stosunkiem pracy w imieniu pracodawcy działają
dyrektorzy generalni (kierownicy) urzędów.
Obowiązujące przepisy stanowią, że nabory do służby cywilnej mają być otwarte
i konkurencyjne, z wyłączeniem obsadzania wyższych stanowisk w służbie cywilnej. Zasada
otwartości i konkurencyjności naboru jest również jedną z zasad służy cywilnej3.
Do moich ustawowych zadań jako Szefa Służby Cywilnej należy m.in. czuwanie nad
przestrzeganiem zasad służby cywilnej oraz kierowanie procesem zarządzania zasobami
ludzkimi w służbie cywilnej4. Gdy otrzymuję informację o możliwej nieprawidłowości
w procesie rekrutacji, zwracam się do dyrektorów generalnych (kierowników) urzędów
o wyjaśnienia, analizuję je i zajmuję stanowisko, informując o nim autora zgłoszenia i urząd.
Nie mam jednak kompetencji nadzorczych, a więc nie mogę nakazać określonych czynności
czy powstrzymania się od nich.
W tym obszarze działam również proaktywnie:
stale monitoruję ogłoszenia o naborze pochodzące z urzędów, które w danym roku
są wybrane do monitoringu; gdy mam wątpliwości co do ich treści, syganlizuję je
urzędowi, który je wytworzył,
3 Zarządzenie Nr 70 Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych
w zakresie przestrzegania zasad służby cywilnej oraz w sprawie zasad etyki korpusu służby cywilnej,
(M.P. poz. 953).
4 Art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej, (Dz. U. z 2024 r. poz. 409
oraz z 2025 r. poz. 620).
-- 5 of 7 --
6
telefon: +48 22 694 75 66 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariat.ssc@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www: gov.pl/premier
gov.pl/sluzbacywilna
przygotowałam i zamierzam niebawem rozpowszechnić poradnik na temat naboru
do służby cywilnej, w którym w skrótowy i przystępny sposób zwracam uwagę na
najważniejsze kwestie, które pomogą sprawnie, rzetelnie i nowocześnie prowadzić
rekrutację do służby cywilnej,
od ubiegłego roku spotykam się z pracownikami urzędów z całej Polski w ramach
wizyt w urzędach wojewódzkich; w ramach spotkań razem ze współpracownikami
z Departamentu Służby Cywilnej KPRM wyjaśniamy przepisy dot. służby cywilnej,
służymy radą i zbieramy pomysły na poprawę funkcjonowania służby cywilnej.
Ad. 7) i 10)
W toku planowanych procesów legislacyjnych zamierzam przeprowadzić konsultacje
publiczne w dotyczące zmian w funkcjonowaniu służby cywilnej. Zaproszę partnerów
społecznych do udziału w konsultacjach publicznych projektu strategii zarządzania
zasobami ludzkimi w służbie cywilnej oraz projektu nowelizacji ustawy o służbie cywilnej.
Projekty te zostaną skierowane do szerokich konsultacji publicznych. Informacja
o konsultacjach zostanie również umieszczona w Serwisie Służby Cywilnej, a w przypadku
nowelizacji ustawy także na stronie internetowej Rządowego Procesu Legislacyjnego.
Każdy zainteresowany będzie mógł wziąć udział w konsultacjach i wyrazić swoje zdanie na
temat proponowanych zmian.
Informuję również, że odkąd objęłam stanowisko Szefa Służby Cywilnej regularnie
spotykam się z przedstawicielami związków zawodowych, stowarzyszeń i fundacji, które
działają w zakresie służby cywilnej. Wsłuchuję się w problemy i postulaty, które następnie
analizuję, czy można je uwzględnić w projektowanych rozwiązaniach.
Dodatkowo, w skład Rady Służby Publicznej, której kadencja rozpoczęła się w 2025 r.,
oprócz przedstawicieli parlamentarzystów weszli również eksperci. Jest to organ
opiniodawczo-doradczy Prezesa Rady Ministrów w sprawach służby cywilnej. Taki skład
Rady zapewnia, że w ramach jej prac zauważone będą dodatkowo postulaty strony
społecznej oraz środowiska akademickiego.
Ad. 9)
Już obecnie obowiązują mechanizmy monitorowania i oceny skutków wprowadzanych
zmian w służbie cywilnej. W przypadku zmiany przepisów jednym z nich jest Ocena
Skutków Regulacji ex-post. Zmiany w służbie cywilnej są również corocznie ujęte
w sprawozdaniach o stanie służby cywilnej i o realizacji zadań tej służby. Znajdują się w nich
-- 6 of 7 --
7
telefon: +48 22 694 75 66 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariat.ssc@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www: gov.pl/premier
gov.pl/sluzbacywilna
również cele i zadania na kolejny rok, a także mierniki, które mierzą ich osiągnięcie
i realizację.
Z wyrazami szacunku
Anita Noskowska-Piątkowska
Szefowa Służby Cywilnej
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --