Interpelacja nr 9900
Interpelacja w sprawie zaostrzenia norm stosowania acetamiprydu w 38 produktach rolnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zaostrzenia norm stosowania acetamiprydu w 38 produktach rolnych
Interpelacja nr 9900
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zaostrzenia norm stosowania acetamiprydu w 38 produktach rolnych
Zgłaszający: Michał Wawer, Karina Anna Bosak, Bartłomiej Pejo, Ryszard Wilk, Andrzej Tomasz Zapałowski
Data wpływu: 19-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
z dniem 19 sierpnia 2025 r. zaczną obowiązywać przepisy rozporządzenia Komisji (UE) 2025/158 z dnia 29 stycznia 2025 r., zmieniającego załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 396/2005, które wprowadziły znaczące obniżenie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach rolnych, w tym w kluczowych dla polskiego rolnictwa uprawach, takich jak porzeczki, sałaty, endywia, szpinak i boćwina. Nowe normy, obniżone w niektórych przypadkach do poziomu granicy oznaczalności (0,01 mg/kg), uniemożliwiają sprzedaż zarówno świeżych, jak i przetworzonych produktów (np. mrożonek, soków zagęszczonych) zawierających wyższe poziomy pozostałości, co szczególnie dotyka sektor eksportowy stanowiący około 75% polskiej produkcji owoców i warzyw.
Okres pomiędzy ogłoszeniem rozporządzenia (29 stycznia 2025 r.) a jego wejściem w życie (19 sierpnia 2025 r.) wynosi niecałe 7 miesięcy, co organizacje branżowe, takie jak Krajowa Unia Producentów Soków (KUPS) oraz Krajowe Stowarzyszenie Przetwórców Owoców i Warzyw (KSPOIW), uznały za niewystarczający do dostosowania praktyk ochrony roślin oraz zarządzania zapasami. Apelowały one o wydłużenie okresu przejściowego do co najmniej 24 miesięcy oraz o umożliwienie sprzedaży zapasów wyprodukowanych zgodnie z dotychczasowymi przepisami, jednak apele te nie spotkały się z pozytywną odpowiedzią.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ograniczyło się do zaleceń dotyczących dostosowania praktyk uprawowych, nie proponując żadnych mechanizmów wsparcia dla producentów i przetwórców, którzy poniosą straty z powodu niesprzedawalnych zapasów. Brak oficjalnych szacunków dotyczących liczby pokrzywdzonych przedsiębiorców, wartości strat finansowych oraz ilości zmarnowanych produktów dodatkowo pogłębia niepewność w tym sektorze.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie były szczegółowe przesłanki stojące za decyzją o zaostrzeniu norm NDP/MRL dla acetamiprydu w 38 produktach rolnych?
Dlaczego okres przejściowy dla wprowadzenia nowych norm wynosił jedynie niecałe 7 miesięcy, pomimo apeli organizacji branżowych o jego wydłużenie do co najmniej 24 miesięcy, uwzględniając sezonowość produkcji owoców i warzyw?
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi planuje wprowadzenie jakichkolwiek środków wsparcia, takich jak rekompensaty finansowe lub fundusze na wycofanie niesprzedawalnych produktów z rynku, dla producentów i przetwórców, którzy poniosą straty w wyniku nowych regulacji?
Czy ministerstwo dysponuje szacunkami dotyczącymi liczby przedsiębiorców pokrzywdzonych wprowadzeniem nowych norm oraz wartości poniesionych przez nich strat finansowych?
Czy istnieją szacunki dotyczące liczby ton owoców i warzyw, które mogą zostać zmarnowane z powodu niemożności sprzedaży produktów niespełniających nowych norm NDP/MRL?
Z poważaniem Poseł na Sejm RP
Michał Wawer
Interpelacja nr 9900
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zaostrzenia norm stosowania acetamiprydu w 38 produktach rolnych
Zgłaszający: Michał Wawer, Karina Anna Bosak, Bartłomiej Pejo, Ryszard Wilk, Andrzej Tomasz Zapałowski
Data wpływu: 19-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
z dniem 19 sierpnia 2025 r. zaczną obowiązywać przepisy rozporządzenia Komisji (UE) 2025/158 z dnia 29 stycznia 2025 r., zmieniającego załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 396/2005, które wprowadziły znaczące obniżenie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach rolnych, w tym w kluczowych dla polskiego rolnictwa uprawach, takich jak porzeczki, sałaty, endywia, szpinak i boćwina. Nowe normy, obniżone w niektórych przypadkach do poziomu granicy oznaczalności (0,01 mg/kg), uniemożliwiają sprzedaż zarówno świeżych, jak i przetworzonych produktów (np. mrożonek, soków zagęszczonych) zawierających wyższe poziomy pozostałości, co szczególnie dotyka sektor eksportowy stanowiący około 75% polskiej produkcji owoców i warzyw.
Okres pomiędzy ogłoszeniem rozporządzenia (29 stycznia 2025 r.) a jego wejściem w życie (19 sierpnia 2025 r.) wynosi niecałe 7 miesięcy, co organizacje branżowe, takie jak Krajowa Unia Producentów Soków (KUPS) oraz Krajowe Stowarzyszenie Przetwórców Owoców i Warzyw (KSPOIW), uznały za niewystarczający do dostosowania praktyk ochrony roślin oraz zarządzania zapasami. Apelowały one o wydłużenie okresu przejściowego do co najmniej 24 miesięcy oraz o umożliwienie sprzedaży zapasów wyprodukowanych zgodnie z dotychczasowymi przepisami, jednak apele te nie spotkały się z pozytywną odpowiedzią.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ograniczyło się do zaleceń dotyczących dostosowania praktyk uprawowych, nie proponując żadnych mechanizmów wsparcia dla producentów i przetwórców, którzy poniosą straty z powodu niesprzedawalnych zapasów. Brak oficjalnych szacunków dotyczących liczby pokrzywdzonych przedsiębiorców, wartości strat finansowych oraz ilości zmarnowanych produktów dodatkowo pogłębia niepewność w tym sektorze.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie były szczegółowe przesłanki stojące za decyzją o zaostrzeniu norm NDP/MRL dla acetamiprydu w 38 produktach rolnych?
Dlaczego okres przejściowy dla wprowadzenia nowych norm wynosił jedynie niecałe 7 miesięcy, pomimo apeli organizacji branżowych o jego wydłużenie do co najmniej 24 miesięcy, uwzględniając sezonowość produkcji owoców i warzyw?
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi planuje wprowadzenie jakichkolwiek środków wsparcia, takich jak rekompensaty finansowe lub fundusze na wycofanie niesprzedawalnych produktów z rynku, dla producentów i przetwórców, którzy poniosą straty w wyniku nowych regulacji?
Czy ministerstwo dysponuje szacunkami dotyczącymi liczby przedsiębiorców pokrzywdzonych wprowadzeniem nowych norm oraz wartości poniesionych przez nich strat finansowych?
Czy istnieją szacunki dotyczące liczby ton owoców i warzyw, które mogą zostać zmarnowane z powodu niemożności sprzedaży produktów niespełniających nowych norm NDP/MRL?
Z poważaniem Poseł na Sejm RP
Michał Wawer
Odpowiedź urzędowa
Minister Czesław Siekierski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 5 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9234 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 05 czerwca 2025 r.
znak sprawy: DHR.rs1.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 9900 w sprawie zaostrzenia norm stosowania acetamiprydu
w 38 produktach rolnych
Szanowny Panie Marszałku,
W nawiązaniu do przekazanej Interpelacji w sprawie zaostrzenia norm stosowania
acetamiprydu w 38 produktach rolnych przedstawiam, w odniesieniu do
poszczególnych pytań, następujące informacje i wyjaśnienia.
Ad. 1 i 2:
Zasady dopuszczania do obrotu środków ochrony roślin reguluje rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1107/2009(1). Zgodnie z tymi przepisami do
obrotu mogą być dopuszczone tylko te preparaty, które zawierają substancje czynne
zatwierdzone do stosowania w środkach ochrony roślin przez Komisję Europejską,
a także przy prawidłowym stosowaniu, zgodnie z ich przeznaczeniem, nie stanowią
zagrożenia dla zdrowia człowieka, zwierząt oraz dla środowiska.
Ocena bezpieczeństwa stosowania środków ochrony roślin prowadzona jest zgodnie
z obecnie obowiązującymi przepisami (2) dwuetapowo, gdzie:
1) Komisja Europejska odpowiedzialna jest za zatwierdzanie substancji czynnych.
Ocena substancji czynnych prowadzona jest we współpracy z Europejskim
Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz państwami członkowskimi.
W ramach oceny substancji czynnej, EFSA przeprowadza m.in. ocenę ostrego
-- 1 of 5 --
Strona 2 z 5
i chronicznego ryzyka dla konsumentów wynikającego z obecności pozostałości
danej substancji czynnej w produktach przeznaczonych do spożycia. Urząd określa
również najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP/MRL) substancji
czynnej, które mogą znajdować się w produktach spożywczych pochodzenia
roślinnego i zwierzęcego nie stwarzając zbędnego ryzyka dla konsumentów, w tym
grup szczególnie wrażliwych, takich jak dzieci. NDP wprowadzane są następnie do
unijnego porządku prawnego w drodze rozporządzenia. Dodatkowo, w celu
zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów EFSA cyklicznie
dokonuje przeglądu obowiązujących wartości NDP wyznaczonych dla substancji
czynnych, z uwzględnieniem zakresu ich stosowania, tak by w przypadkach
stwierdzenia potencjalnego ryzyka dokonać ich weryfikacji, ewentualnego
obniżenia lub zmodyfikować zatwierdzony zakres stosowania,
2) państwa członkowskie dopuszczają do obrotu środki ochrony roślin na swoim
terytorium. Ocena ta dokonywana jest obligatoryjnie we współpracy z innymi
państwami członkowskimi. W Polsce ocena ta jest prowadzona przy współpracy
z podmiotami upoważnionymi przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do
opracowywania ocen i raportów dotyczących środków ochrony roślin
W związku z przedstawieniem przez Francję nowych danych naukowych dotyczących
potencjalnej szkodliwości acetamiprydu, Komisja Europejska zleciła EFSA
przeprowadzenie oceny w tym zakresie Podkreślenia wymaga, że w wyniku
przeprowadzonej oceny naukowej EFSA stwierdzono neurotoksyczność rozwojową,
co oznacza duże ryzyko powodowania przez tą substancję zaburzeń struktur mózgu
w wieku płodowym i wczesnym wieku dziecięcym. Ponieważ wynik oceny wskazał na
duże prawdopodobieństwo neurotoksyczności acetamiprydu, EFSA zaproponowała
obniżenie wartości toksykologicznych, tj. dopuszczalnej dziennej dawki spożycia
wyrażonej wartościami parametru ADI (maksymalna bezpieczna dawka przy
codziennym spożyciu) oraz ARfD (maksymalna bezpieczna dawka przy jednorazowym
spożyciu). Propozycja EFSA została przyjęta.
W konsekwencji obniżenia wartości toksykologicznych EFSA zidentyfikowała ostre
ryzyko dla 38 produktów przy obowiązujących do tej pory wartościach NDP
z przekroczeniem maksymalnej bezpiecznej dawki przy jednorazowym spożyciu dla
dzieci od 106% do 822% (w przypadku sałaty).
-- 2 of 5 --
Strona 3 z 5
Przygotowano projekt rozporządzenia zmieniającego wartości NDP, który był
konsultowany z Państwami Członkowskimi. Przedstawiciele Ministra Zdrowia szeroko
konsultowali ten projekt przed posiedzeniem Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt,
Żywności i Pasz (SCoPAFF), Sekcja Pozostałości Środków Ochrony Roślin, również
z przedstawicielami organizacji branżowych, w tym Krajową Unią Producentów Soków
(KUPS), które nie zgłosiły do niego uwag.
Następnie we wrześniu 2024 r. Stały Komitet - Sekcja Pozostałości Środków Ochrony
Roślin, zatwierdził projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie obniżenia
niektórych najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości acetamiprydu
w interesie ochrony zdrowia konsumentów. Jednocześnie Komitet oficjalnie przyjął
nowe toksykologiczne wartości referencyjne (ADI/ARfD) dla acetamiprydu, a Raport
z odnowienia tej substancji czynnej został zaktualizowany o nowe wartości ADI/ARfD
oraz definicje pozostałości (raport SANTE/10502/2017 rev. 8 zaktualizowany
24 września 2024 r.).
W następstwie powyższego rozporządzeniem Komisji Europejskiej nr 2025/158
z 29 stycznia 2025 r. zmieniającym załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 396/2005
Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych
poziomów pozostałości acetamiprydu w określonych produktach lub na ich
powierzchni, od 19 sierpnia 2025 r. zmianie ulegną najwyższe dopuszczalne poziomy
pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach, mających
znaczenie dla rolnictwa, w tym w porzeczce.
W zaistniałej sytuacji Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokłada wszelkich starań,
aby ograniczyć negatywne skutki opisanych wyżej zmian dla producentów
i przetwórców porzeczki.
Informacja o zmianach wartości NDP została upowszechniana przez jednostki
naukowe nadzorowane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym poprzez
Platformę Sygnalizacji Agrofagów oraz system HortiOchrona, które stanowią
płaszczyznę i narzędzie wymiany doświadczeń oraz transferu wiedzy przy realizacji
wymagań integrowanej ochrony roślin.
Podjęto również działania w celu rozszerzenia zakresu stosowania środków ochrony
roślin zawierających deltametrynę o ochronę przed przeziernikiem porzeczkowcem
-- 3 of 5 --
Strona 4 z 5
w porzeczce. Prace zakończyły się wydaniem zezwoleń dla środków ochrony roślin
Decis Expert 100 EC i Decis Mega 50 EW.
Co więcej, w ramach dotacji celowej udzielanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi dla Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego zaplanowano
badania nad zamiennikami dla acetamiprydu.
Należy też podkreślić, że obniżone wartości NDP będą dotyczyły także towarów
importowanych z państw trzecich. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeznacza
dodatkowe środki finansowe na badanie próbek pobieranych przez Państwową
Inspekcję Sanitarną z importowanych towarów.
Ad. 3.
Przepisy dotyczące wspólnej organizacji rynków produktów rolnych (1) nie zawierają
upoważnienia dla Komisji Europejskiej do wydania uregulowań mających na celu
wdrożenie nadzwyczajnego wsparcia z tytułu pokrycia strat finansowych branży
sektora owoców i warzyw, powstałych w wyniku wprowadzenia uregulowań
prawnych określających zaostrzenie wymogów, w tym przypadku dotyczących
stosowania środków ochrony roślin. Nadzwyczajne środki przewidziane w ramach
przepisów art. 219-221 adresowane są do sytuacji, wynikających
z nieprzewidywalnych zakłóceń rynkowych lub sytuacji związanych z utratą zaufania
konsumentów, spowodowaną zagrożeniami dla zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin. Stąd,
w ocenie MRiRW, brak jest podstaw prawnych do wnioskowania do Komisji
Europejskiej o uruchomienie nadzwyczajnego wsparcia z tytułu wycofania z rynku
porzeczek lub przetworów z tych owoców nie spełniających norm, o których mowa
w rozporządzeniu (UE) 2025/158.
Ad 4.
W Polsce powierzchnia upraw porzeczki czarnej wynosi ok. 35 tys. ha, a jej produkcją
zajmuje się ok. 17,8 tys. gospodarstw rolnych.
Ad 5.
W 2024 r. zbiory porzeczki czarnej wyniosły 67,9 tys. ton i były o ok. 26% niższe od
zbiorów w 2023 r, co wynikało m.in. z niekorzystnych warunków pogodowych wiosną
2024 r. (przymrozki, grad). W latach 2020-2023 zbiory porzeczki czarnej wahały się
od 91,5 tys. ton w 2023 r. do 114,8 tys. ton w 2021 r. Pierwsze szacunkowe dane
-- 4 of 5 --
Strona 5 z 5
dotyczące wielkości produkcji porzeczek czarnych w 2025 r. zostaną opublikowane
przez Główny Urząd Statystyczny 31 lipca br.
Porzeczki czarne wykorzystywane są głównie w przetwórstwie, dostawy do
przetwórstwa stanowią ponad 90% podaży. Podstawowymi produktami
wytwarzanymi z tych owoców są soki zagęszczone i mrożonki, które w 70–80% są
kierowane na eksport.
Według danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB
w sezonie 2024/2025 produkcja zagęszczonego soku z porzeczek czarnych może
wynieść ok. 7 tys. ton, a produkcja mrożonej czarnej porzeczki w 2024 r. ok. 50 tys.
ton.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17
grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych
oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79,
(WE) 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 671, z
późn. zm.)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 05 czerwca 2025 r.
znak sprawy: DHR.rs1.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 9900 w sprawie zaostrzenia norm stosowania acetamiprydu
w 38 produktach rolnych
Szanowny Panie Marszałku,
W nawiązaniu do przekazanej Interpelacji w sprawie zaostrzenia norm stosowania
acetamiprydu w 38 produktach rolnych przedstawiam, w odniesieniu do
poszczególnych pytań, następujące informacje i wyjaśnienia.
Ad. 1 i 2:
Zasady dopuszczania do obrotu środków ochrony roślin reguluje rozporządzenie
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1107/2009(1). Zgodnie z tymi przepisami do
obrotu mogą być dopuszczone tylko te preparaty, które zawierają substancje czynne
zatwierdzone do stosowania w środkach ochrony roślin przez Komisję Europejską,
a także przy prawidłowym stosowaniu, zgodnie z ich przeznaczeniem, nie stanowią
zagrożenia dla zdrowia człowieka, zwierząt oraz dla środowiska.
Ocena bezpieczeństwa stosowania środków ochrony roślin prowadzona jest zgodnie
z obecnie obowiązującymi przepisami (2) dwuetapowo, gdzie:
1) Komisja Europejska odpowiedzialna jest za zatwierdzanie substancji czynnych.
Ocena substancji czynnych prowadzona jest we współpracy z Europejskim
Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz państwami członkowskimi.
W ramach oceny substancji czynnej, EFSA przeprowadza m.in. ocenę ostrego
-- 1 of 5 --
Strona 2 z 5
i chronicznego ryzyka dla konsumentów wynikającego z obecności pozostałości
danej substancji czynnej w produktach przeznaczonych do spożycia. Urząd określa
również najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP/MRL) substancji
czynnej, które mogą znajdować się w produktach spożywczych pochodzenia
roślinnego i zwierzęcego nie stwarzając zbędnego ryzyka dla konsumentów, w tym
grup szczególnie wrażliwych, takich jak dzieci. NDP wprowadzane są następnie do
unijnego porządku prawnego w drodze rozporządzenia. Dodatkowo, w celu
zapewnienia wysokiego poziomu ochrony konsumentów EFSA cyklicznie
dokonuje przeglądu obowiązujących wartości NDP wyznaczonych dla substancji
czynnych, z uwzględnieniem zakresu ich stosowania, tak by w przypadkach
stwierdzenia potencjalnego ryzyka dokonać ich weryfikacji, ewentualnego
obniżenia lub zmodyfikować zatwierdzony zakres stosowania,
2) państwa członkowskie dopuszczają do obrotu środki ochrony roślin na swoim
terytorium. Ocena ta dokonywana jest obligatoryjnie we współpracy z innymi
państwami członkowskimi. W Polsce ocena ta jest prowadzona przy współpracy
z podmiotami upoważnionymi przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do
opracowywania ocen i raportów dotyczących środków ochrony roślin
W związku z przedstawieniem przez Francję nowych danych naukowych dotyczących
potencjalnej szkodliwości acetamiprydu, Komisja Europejska zleciła EFSA
przeprowadzenie oceny w tym zakresie Podkreślenia wymaga, że w wyniku
przeprowadzonej oceny naukowej EFSA stwierdzono neurotoksyczność rozwojową,
co oznacza duże ryzyko powodowania przez tą substancję zaburzeń struktur mózgu
w wieku płodowym i wczesnym wieku dziecięcym. Ponieważ wynik oceny wskazał na
duże prawdopodobieństwo neurotoksyczności acetamiprydu, EFSA zaproponowała
obniżenie wartości toksykologicznych, tj. dopuszczalnej dziennej dawki spożycia
wyrażonej wartościami parametru ADI (maksymalna bezpieczna dawka przy
codziennym spożyciu) oraz ARfD (maksymalna bezpieczna dawka przy jednorazowym
spożyciu). Propozycja EFSA została przyjęta.
W konsekwencji obniżenia wartości toksykologicznych EFSA zidentyfikowała ostre
ryzyko dla 38 produktów przy obowiązujących do tej pory wartościach NDP
z przekroczeniem maksymalnej bezpiecznej dawki przy jednorazowym spożyciu dla
dzieci od 106% do 822% (w przypadku sałaty).
-- 2 of 5 --
Strona 3 z 5
Przygotowano projekt rozporządzenia zmieniającego wartości NDP, który był
konsultowany z Państwami Członkowskimi. Przedstawiciele Ministra Zdrowia szeroko
konsultowali ten projekt przed posiedzeniem Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt,
Żywności i Pasz (SCoPAFF), Sekcja Pozostałości Środków Ochrony Roślin, również
z przedstawicielami organizacji branżowych, w tym Krajową Unią Producentów Soków
(KUPS), które nie zgłosiły do niego uwag.
Następnie we wrześniu 2024 r. Stały Komitet - Sekcja Pozostałości Środków Ochrony
Roślin, zatwierdził projekt rozporządzenia Komisji Europejskiej w sprawie obniżenia
niektórych najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości acetamiprydu
w interesie ochrony zdrowia konsumentów. Jednocześnie Komitet oficjalnie przyjął
nowe toksykologiczne wartości referencyjne (ADI/ARfD) dla acetamiprydu, a Raport
z odnowienia tej substancji czynnej został zaktualizowany o nowe wartości ADI/ARfD
oraz definicje pozostałości (raport SANTE/10502/2017 rev. 8 zaktualizowany
24 września 2024 r.).
W następstwie powyższego rozporządzeniem Komisji Europejskiej nr 2025/158
z 29 stycznia 2025 r. zmieniającym załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 396/2005
Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych
poziomów pozostałości acetamiprydu w określonych produktach lub na ich
powierzchni, od 19 sierpnia 2025 r. zmianie ulegną najwyższe dopuszczalne poziomy
pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach, mających
znaczenie dla rolnictwa, w tym w porzeczce.
W zaistniałej sytuacji Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokłada wszelkich starań,
aby ograniczyć negatywne skutki opisanych wyżej zmian dla producentów
i przetwórców porzeczki.
Informacja o zmianach wartości NDP została upowszechniana przez jednostki
naukowe nadzorowane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w tym poprzez
Platformę Sygnalizacji Agrofagów oraz system HortiOchrona, które stanowią
płaszczyznę i narzędzie wymiany doświadczeń oraz transferu wiedzy przy realizacji
wymagań integrowanej ochrony roślin.
Podjęto również działania w celu rozszerzenia zakresu stosowania środków ochrony
roślin zawierających deltametrynę o ochronę przed przeziernikiem porzeczkowcem
-- 3 of 5 --
Strona 4 z 5
w porzeczce. Prace zakończyły się wydaniem zezwoleń dla środków ochrony roślin
Decis Expert 100 EC i Decis Mega 50 EW.
Co więcej, w ramach dotacji celowej udzielanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi dla Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego zaplanowano
badania nad zamiennikami dla acetamiprydu.
Należy też podkreślić, że obniżone wartości NDP będą dotyczyły także towarów
importowanych z państw trzecich. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeznacza
dodatkowe środki finansowe na badanie próbek pobieranych przez Państwową
Inspekcję Sanitarną z importowanych towarów.
Ad. 3.
Przepisy dotyczące wspólnej organizacji rynków produktów rolnych (1) nie zawierają
upoważnienia dla Komisji Europejskiej do wydania uregulowań mających na celu
wdrożenie nadzwyczajnego wsparcia z tytułu pokrycia strat finansowych branży
sektora owoców i warzyw, powstałych w wyniku wprowadzenia uregulowań
prawnych określających zaostrzenie wymogów, w tym przypadku dotyczących
stosowania środków ochrony roślin. Nadzwyczajne środki przewidziane w ramach
przepisów art. 219-221 adresowane są do sytuacji, wynikających
z nieprzewidywalnych zakłóceń rynkowych lub sytuacji związanych z utratą zaufania
konsumentów, spowodowaną zagrożeniami dla zdrowia ludzi, zwierząt lub roślin. Stąd,
w ocenie MRiRW, brak jest podstaw prawnych do wnioskowania do Komisji
Europejskiej o uruchomienie nadzwyczajnego wsparcia z tytułu wycofania z rynku
porzeczek lub przetworów z tych owoców nie spełniających norm, o których mowa
w rozporządzeniu (UE) 2025/158.
Ad 4.
W Polsce powierzchnia upraw porzeczki czarnej wynosi ok. 35 tys. ha, a jej produkcją
zajmuje się ok. 17,8 tys. gospodarstw rolnych.
Ad 5.
W 2024 r. zbiory porzeczki czarnej wyniosły 67,9 tys. ton i były o ok. 26% niższe od
zbiorów w 2023 r, co wynikało m.in. z niekorzystnych warunków pogodowych wiosną
2024 r. (przymrozki, grad). W latach 2020-2023 zbiory porzeczki czarnej wahały się
od 91,5 tys. ton w 2023 r. do 114,8 tys. ton w 2021 r. Pierwsze szacunkowe dane
-- 4 of 5 --
Strona 5 z 5
dotyczące wielkości produkcji porzeczek czarnych w 2025 r. zostaną opublikowane
przez Główny Urząd Statystyczny 31 lipca br.
Porzeczki czarne wykorzystywane są głównie w przetwórstwie, dostawy do
przetwórstwa stanowią ponad 90% podaży. Podstawowymi produktami
wytwarzanymi z tych owoców są soki zagęszczone i mrożonki, które w 70–80% są
kierowane na eksport.
Według danych Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - PIB
w sezonie 2024/2025 produkcja zagęszczonego soku z porzeczek czarnych może
wynieść ok. 7 tys. ton, a produkcja mrożonej czarnej porzeczki w 2024 r. ok. 50 tys.
ton.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17
grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych
oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79,
(WE) 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 671, z
późn. zm.)
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --