Interpelacja w sprawie braku centralnej koordynacji programów profilaktyki onkologicznej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9872
do ministra zdrowia
w sprawie braku centralnej koordynacji programów profilaktyki onkologicznej w Polsce
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 15-05-2025
Szanowna Pani Minister,
w odróżnieniu od wielu państw europejskich, Polska nie posiada centralnej instytucji odpowiedzialnej za kompleksową koordynację i monitorowanie programów profilaktyki onkologicznej. Aktualnie realizacja tych programów odbywa się w sposób rozproszony – przez Ministerstwo Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia oraz jednostki samorządu terytorialnego – co skutkuje znacznym rozproszeniem danych i utrudnia ocenę skuteczności działań profilaktycznych.
Brakuje wspólnej bazy danych oraz scentralizowanego systemu, który pozwalałby na bieżące monitorowanie liczby uczestników programów, efektywności w wykrywaniu nowotworów we wczesnym stadium oraz ogólnych wyników podejmowanych działań. W efekcie trudno jest określić, ilu obywateli faktycznie korzysta z dostępnych badań profilaktycznych i jakie są rzeczywiste rezultaty prowadzonych programów.
Biorąc pod uwagę powyższe zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje utworzenie centralnej jednostki lub instytucji odpowiedzialnej za koordynację i monitoring programów profilaktyki onkologicznej w Polsce?
2. Czy prowadzone są prace legislacyjne zmierzające do stworzenia ogólnopolskiego systemu zbierania, analizy i raportowania danych dotyczących uczestnictwa i skuteczności programów profilaktycznych?
3. Jakie konkretne działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu zapewnienia większej przejrzystości, spójności i efektywności realizowanych działań profilaktycznych w zakresie onkologii?
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9165 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.89.2025.EM
Warszawa, 26 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9872 z 20 maja 2025 r. Pani Barbary Dolniak Poseł
na Sejm RP w sprawie braku centralnej koordynacji programów profilaktyki onkologicznej
w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji w odpowiedzi na pytania.
1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje utworzenie centralnej jednostki lub instytucji
odpowiedzialnej za koordynację i monitoring programów profilaktyki
onkologicznej w Polsce?
2. Czy prowadzone są prace legislacyjne zmierzające do stworzenia ogólnopolskiego
systemu zbierania, analizy i raportowania danych dotyczących uczestnictwa i
skuteczności programów profilaktycznych?
Narzędziem służącym do zarządzania i monitorowania sprawozdawczości w zakresie
profilaktycznych programów zdrowotnych onkologicznych jest powstały w 2007 roku
SIMP (System Informatyczny Monitorowania Profilaktyki). Dostęp do systemu mają
realizatorzy programu, Narodowy Fundusz Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia oraz Centralny
Ośrodek Koordynujący w Warszawie. Dane dostępne w SIMP wykorzystywane są do
bieżącego monitoringu realizacji programów profilaktycznych, zgodnie ze wskaźnikami
wskazanymi w zarządzeniu1, załącznik 3, 4 i 7. Jednocześnie dane są cyklicznie, miesięcznie
publikowane na stronie https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/programy-
profilaktyczne/dane-o-realizacji-programow/.
Pragnę dodać, że w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO), wprowadzonej ustawą z
dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej, został powołany Krajowy Ośrodek
Monitorujący (KOM). Funkcję KOM pełni Narodowy Instytut Onkologii im. Marii
Skłodowskiej-Curie - Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie. Jednym z zadań KOM
jest monitorowanie przebiegu, jakości i efektów programów zdrowotnych dotyczących
profilaktyki onkologicznej oraz przedstawianie Ministrowi Zdrowia propozycji modyfikacji
realizacji tych programów opierając się na wnioskach opracowanych na podstawie
nieprzetworzonych danych źródłowych dotyczących indywidualnych osób objętych opieką
onkologiczną z systemów, dla których administratorem danych jest Narodowy Fundusz
Zdrowia.
1 Zarządzenie Nr 111/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 września 2022 r.
w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy zdrowotne
(z późn. zm.)
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Nadmieniam także, że w Ministerstwie Zdrowia od lutego 2024 r. został ustanowiony
Pełnomocnik Ministra Zdrowia do spraw profilaktyki zdrowotnej i współpracy
międzyresortowej2, do zadań którego należy m.in. : inicjonowanie zmian w zakresie
profilaktyki zdrowotnej; monitorowanie i ocena programów profilaktyki zdrowotnej, w tym
dotyczących profilaktyki chorób onkologicznych i chorób układu krążenia oraz
koordynacja projektów aktów prawnych dotyczących profilaktyki zdrowotnej z innym
ministrami, w szczególności ministrami właściwymi do spraw rodziny, oświaty i
wychowania oraz kultury fizycznej.
Od 2020 r. w Polsce funkcjonuje strategiczny, kompleksowy program walki z rakiem -
Narodowa Strategia Onkologiczna (NSO) na lata 2020-2030. Główne cele Strategii to m.in.:
- obniżenie zachorowalności na choroby nowotworowe przez edukację
zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę, w tym kształtowanie świadomości
prozdrowotnej i propagowanie zdrowego stylu życia,
- poprawa profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia
chorób nowotworowych.
W ramach NSO realizowane jest m.in. zadanie nr 12
Poprawa jakości realizowanych w
Polsce badań przesiewowych. Zadanie to obejmuje m.in działania dotyczące monitorowania
jakości profilaktyki na szczeblu krajowym, szczególnie w kierunku nowotworów: piersi,
szyjki macicy oraz jelita grubego. W ramach NSO przewidziane jest również zadanie nr 10
Wypracowanie efektywnych metod uświadamiania Polakom konieczności i korzyści z
realizacji badań przesiewowych, w ramach którego zaplanowane zostało wprowadzenie do
końca 2025 r. rozwiązań prawnych i informatycznych zapewniających pełną wiedzę o
realizowanych w Polsce badaniach przesiewowych.
3. Jakie konkretne działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu
zapewnienia większej przejrzystości, spójności i efektywności realizowanych
działań profilaktycznych w zakresie onkologii?
Elementem zwiększenia efektywności działań profilaktycznych jest wprowadzenie
systemu centralnej elektronicznej rejestracji. Jednym z celów wdrożenia centralnej
e-rejestracji jest rozpowszechnienie informacji o możliwości skorzystania z badań
profilaktycznych, a tym samym zwiększenie liczby pacjentek, które skorzystają z tych badań
Jest to system, który ma pozwolić na uproszczenie i przyspieszenie procesu rejestracji na
świadczenia opieki zdrowotnej oraz zapewnić świadczeniobiorcom łatwiejszy dostęp do
informacji o dostępności terminów u wszystkich świadczeniodawców. Realizacji przyjętych
rozwiązań będzie służyć wprowadzenie scentralizowanego systemu zgłoszeń na
świadczenia opieki zdrowotnej oraz centralnie prowadzonego wykazu oczekujących na ich
udzielenie, wspólnego dla wszystkich świadczeniodawców.
Aktualnie system ten został wdrożony w ramach programu pilotażowego3. Program
pilotażowy obejmuje m.in. świadczenia gwarantowane z zakresu programów zdrowotnych:
a) programu profilaktyki raka szyjki macicy - etap podstawowy,
b) programu profilaktyki raka piersi - etap podstawowy.
W Ministerstwie Zdrowia trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o zmianie ustawy
o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych
innych ustaw. Zapisany w ww. projekcie ustawy obowiązek udzielenia świadczeń opieki
2 Zarządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 lutego 2024 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika
Ministra Zdrowia do spraw profilaktyki zdrowotnej i współpracy międzyresortowej (Dz. Urz. z 2024
r., poz.8).
3 o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 sierpnia 2024 r. w sprawie programu
pilotażowego dotyczącego centralnej elektronicznej rejestracji na wybrane świadczenia opieki
zdrowotnej w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz programów zdrowotnych (Dz. U. z
2024 r. poz. 1212).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
zdrowotnej z wykorzystaniem centralnej elektronicznej rejestracji zastąpi realizację w
ramach programu pilotażowego i obejmie w pierwszej kolejności świadczenia opieki
zdrowotnej realizowane w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy oraz programu
profilaktyki raka piersi, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 31d
ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych4. Planuje się, że kolejne zakresy świadczeń będą dodawane w
następnych latach.
Projekt ustawy znajduje się w chwili obecnej na etapie konsultacji publicznych, opiniowania
i uzgodnień. Projekt został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego
Centrum Legislacji pod adresem https://legislacja.gov.pl/projekt/12396008.
Ponadto informuję, że w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
(inwestycja D1.1.2 - Przyspieszenie procesów transformacji cyfrowej ochrony zdrowia
poprzez dalszy rozwój usług cyfrowych w ochronie zdrowia) opracowane zostaną przez
Centrum e-Zdrowia m.in. następujące rodzaje elektronicznej dokumentacji medycznej:
wynik i opis badania cytologicznego, wynik i opis badań histopatologicznych,
karta diagnostyki i leczenia onkologicznego (e-DILO), plan leczenia onkologicznego.
Nadmieniam również, że Ministerstwo Zdrowia prowadzi ciągłe prace nad aktualizacją
profilaktycznych programów zdrowotnych. W celu podniesienia skuteczności do
profilaktycznych programów zdrowotnych włączane są nowoczesne metody badań
przesiewowych. Realizując cele Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) na lata 2020-
2030 ( zad. 11.5) do Programu profilaktyki raka szyjki macicy zostały w ostatnim czasie
włączone dwa nowoczesne badania diagnostyczne: test HPV HR oraz cytologia na podłożu
płynnym (LBC)5. Ponadto realizując zapisy NSO (zad. 11.5) aktualnie prowadzone są prace
z udziałem ekspertów nad opracowaniem nowego modelu programu w profilaktyce raka
płuca z wykorzystaniem badania niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK).
Pragnę na zakończenie podkreślić, że kwestie związane z szeroko rozumianą profilaktyką
chorób nowotworowych, w tym poprawa organizacji i efektywności działań realizowanych
w omawianym zakresie, są jednym z priorytetów Ministra Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
4 (Dz. U. z 2024, poz. 146, z późn. zm.).
5 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 marca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz.U. poz. 298).
-- 3 of 3 --