Interpelacja nr 9867
Interpelacja w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich po 1 października 2025 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich po 1 października 2025 r.
Interpelacja nr 9867
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich po 1 października 2025 r.
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 15-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
środowisko doktorantów zwróciło mi uwagę na trudną sytuację, w której znalazły się osoby z czwartego roku szkół doktorskich; otóż z dniem 1 października 2025 roku utracą one prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego oraz ulg przysługujących im w transporcie publicznym. Jednocześnie wielu z tych doktorantów będzie kontynuować kształcenie i prowadzenie badań naukowych w ramach przygotowywania rozprawy doktorskiej. Obecne warunki stawiają ich przed dramatycznym wyborem: kontynuować pisanie doktoratu bez środków do życia i ubezpieczenia czy porzucić naukę na rzecz pracy zarobkowej.
Warto przy tym podkreślić, że zrealizowanie doktoratu w cztery lata - choć formalnie przewidziane przez ustawę - w wielu przypadkach okazuje się po prostu niemożliwe. Wpływ na to miały czynniki całkowicie niezależne od doktorantów: pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie i jej gospodarcze następstwa, w tym inflacja oraz kryzys mieszkaniowy, a także skomplikowane i czasochłonne procedury wewnętrzne uczelni. W praktyce realizacja badań, publikacja wyników i ukończenie rozprawy doktorskiej w tak krótkim czasie udaje się tylko w nielicznych przypadkach. Dlatego większość krajów europejskich przyjmuje model pięcioletni jako standard przy jednoczesnym zapewnieniu wsparcia socjalnego doktorantom również na końcowym etapie kształcenia.
Obecna ustawa dopuszcza przedłużenie okresu kształcenia o maksymalnie dwa lata, jednak nie przewiduje żadnego mechanizmu finansowego dla osób korzystających z tego rozwiązania. W rezultacie doktoranci zostają odcięci od wsparcia państwa - bez stypendium, bez ubezpieczenia zdrowotnego i bez ulg, które dotychczas im przysługiwały. W następstwie wiele osób nie kończy doktoratu - nie z powodu braku kompetencji czy zaangażowania, lecz ze względu na skomplikowaną sytuację materialną.
Szczególne trudności dotyczą obecnych doktorantów czwartego roku, którzy rozpoczęli kształcenie w 2021 roku, czyli w czasie pandemii i tuż przed wybuchem wojny w Ukrainie. To właśnie oni najbardziej odczuli ograniczenia pandemiczne, które uniemożliwiały prowadzenie badań, odbywanie zajęć dydaktycznych i rozwój naukowy. Jednocześnie otrzymywali bardzo niskie stypendium - ok. 2000 zł miesięcznie - przy gwałtownie rosnących kosztach życia. Z zapowiedzianych przez państwo podwyżek skorzystali dopiero pod koniec swojego cyklu kształcenia. Ponadto skutki wojny w Ukrainie - w tym kryzys mieszkaniowy, niedobór miejsc w akademikach i kilkukrotne wzrosty czynszów - tylko pogorszyły ich sytuację materialną. Wiele osób było zmuszonych skoncentrować się na pracy zarobkowej, zaniedbując z konieczności pracę naukową.
Doktoranci znajdujący się na końcowym etapie pracy naukowej potrzebują obecnie minimum wsparcia - nie pełnego stypendium, lecz choćby jego pomostowej formy, pozwalającej na dokończenie badań i rozprawy bez ryzyka utraty ubezpieczenia zdrowotnego i podstawowych środków do życia. Propozycja wprowadzenia stypendium pomostowego w obniżonej wysokości - np. połowy stypendium sprzed oceny śródokresowej - jest rozsądnym kompromisem, który pozwala uniknąć ryzyka sztucznego przedłużania kształcenia, a jednocześnie daje realne wsparcie osobom na „ostatniej prostej”.
Warto zaznaczyć, że takie rozwiązanie nie wymaga zmiany ustawy - może to być inne stypendium niż stypendium doktoranckie. Formalnie możliwe jest wprowadzenie takiego wsparcia już teraz, z inicjatywy ministerstwa. Argument o autonomii uczelni, który pojawia się w odpowiedziach ministerstwa na podobne postulaty, nie znajduje odzwierciedlenia w praktyce - żadna uczelnia nie utworzy systemowego funduszu stypendialnego bez wyraźnych wytycznych i wsparcia ze strony resortu.
Sprawa ma charakter pilny, ponieważ stypendia kończą się we wrześniu 2025 roku, a obecni doktoranci czwartego roku nie mają żadnej gwarancji jakiejkolwiek pomocy po tej dacie. W interesie całego systemu nauki i szkolnictwa wyższego jest udzielenie im wsparcia, które pozwoli im bezpiecznie ukończyć rozpoczętą pracę naukową.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie stypendiów pomostowych dla doktorantów, którzy przedłużają kształcenie w szkołach doktorskich?
Czy istnieje możliwość objęcia tych doktorantów ubezpieczeniem zdrowotnym i emerytalnym w czasie przedłużenia kształcenia?
Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie centralnego mechanizmu finansowego wspierającego uczelnie w zapewnieniu takiego wsparcia?
Czy doktoranci czwartego roku, którzy rozpoczęli naukę w okresie pandemii i wojny w Ukrainie, mogą liczyć na szczególne traktowanie, jeśli wziąć pod uwagę wyjątkowo trudne warunki ich kształcenia?
Czy możliwe jest, by ministerstwo uruchomiło program wsparcia jeszcze w 2025 roku, aby objąć nim obecnych doktorantów czwartego roku zanim utracą oni prawo do stypendium?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 9867
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich po 1 października 2025 r.
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 15-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
środowisko doktorantów zwróciło mi uwagę na trudną sytuację, w której znalazły się osoby z czwartego roku szkół doktorskich; otóż z dniem 1 października 2025 roku utracą one prawo do stypendium doktoranckiego, ubezpieczenia zdrowotnego oraz ulg przysługujących im w transporcie publicznym. Jednocześnie wielu z tych doktorantów będzie kontynuować kształcenie i prowadzenie badań naukowych w ramach przygotowywania rozprawy doktorskiej. Obecne warunki stawiają ich przed dramatycznym wyborem: kontynuować pisanie doktoratu bez środków do życia i ubezpieczenia czy porzucić naukę na rzecz pracy zarobkowej.
Warto przy tym podkreślić, że zrealizowanie doktoratu w cztery lata - choć formalnie przewidziane przez ustawę - w wielu przypadkach okazuje się po prostu niemożliwe. Wpływ na to miały czynniki całkowicie niezależne od doktorantów: pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie i jej gospodarcze następstwa, w tym inflacja oraz kryzys mieszkaniowy, a także skomplikowane i czasochłonne procedury wewnętrzne uczelni. W praktyce realizacja badań, publikacja wyników i ukończenie rozprawy doktorskiej w tak krótkim czasie udaje się tylko w nielicznych przypadkach. Dlatego większość krajów europejskich przyjmuje model pięcioletni jako standard przy jednoczesnym zapewnieniu wsparcia socjalnego doktorantom również na końcowym etapie kształcenia.
Obecna ustawa dopuszcza przedłużenie okresu kształcenia o maksymalnie dwa lata, jednak nie przewiduje żadnego mechanizmu finansowego dla osób korzystających z tego rozwiązania. W rezultacie doktoranci zostają odcięci od wsparcia państwa - bez stypendium, bez ubezpieczenia zdrowotnego i bez ulg, które dotychczas im przysługiwały. W następstwie wiele osób nie kończy doktoratu - nie z powodu braku kompetencji czy zaangażowania, lecz ze względu na skomplikowaną sytuację materialną.
Szczególne trudności dotyczą obecnych doktorantów czwartego roku, którzy rozpoczęli kształcenie w 2021 roku, czyli w czasie pandemii i tuż przed wybuchem wojny w Ukrainie. To właśnie oni najbardziej odczuli ograniczenia pandemiczne, które uniemożliwiały prowadzenie badań, odbywanie zajęć dydaktycznych i rozwój naukowy. Jednocześnie otrzymywali bardzo niskie stypendium - ok. 2000 zł miesięcznie - przy gwałtownie rosnących kosztach życia. Z zapowiedzianych przez państwo podwyżek skorzystali dopiero pod koniec swojego cyklu kształcenia. Ponadto skutki wojny w Ukrainie - w tym kryzys mieszkaniowy, niedobór miejsc w akademikach i kilkukrotne wzrosty czynszów - tylko pogorszyły ich sytuację materialną. Wiele osób było zmuszonych skoncentrować się na pracy zarobkowej, zaniedbując z konieczności pracę naukową.
Doktoranci znajdujący się na końcowym etapie pracy naukowej potrzebują obecnie minimum wsparcia - nie pełnego stypendium, lecz choćby jego pomostowej formy, pozwalającej na dokończenie badań i rozprawy bez ryzyka utraty ubezpieczenia zdrowotnego i podstawowych środków do życia. Propozycja wprowadzenia stypendium pomostowego w obniżonej wysokości - np. połowy stypendium sprzed oceny śródokresowej - jest rozsądnym kompromisem, który pozwala uniknąć ryzyka sztucznego przedłużania kształcenia, a jednocześnie daje realne wsparcie osobom na „ostatniej prostej”.
Warto zaznaczyć, że takie rozwiązanie nie wymaga zmiany ustawy - może to być inne stypendium niż stypendium doktoranckie. Formalnie możliwe jest wprowadzenie takiego wsparcia już teraz, z inicjatywy ministerstwa. Argument o autonomii uczelni, który pojawia się w odpowiedziach ministerstwa na podobne postulaty, nie znajduje odzwierciedlenia w praktyce - żadna uczelnia nie utworzy systemowego funduszu stypendialnego bez wyraźnych wytycznych i wsparcia ze strony resortu.
Sprawa ma charakter pilny, ponieważ stypendia kończą się we wrześniu 2025 roku, a obecni doktoranci czwartego roku nie mają żadnej gwarancji jakiejkolwiek pomocy po tej dacie. W interesie całego systemu nauki i szkolnictwa wyższego jest udzielenie im wsparcia, które pozwoli im bezpiecznie ukończyć rozpoczętą pracę naukową.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie stypendiów pomostowych dla doktorantów, którzy przedłużają kształcenie w szkołach doktorskich?
Czy istnieje możliwość objęcia tych doktorantów ubezpieczeniem zdrowotnym i emerytalnym w czasie przedłużenia kształcenia?
Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie centralnego mechanizmu finansowego wspierającego uczelnie w zapewnieniu takiego wsparcia?
Czy doktoranci czwartego roku, którzy rozpoczęli naukę w okresie pandemii i wojny w Ukrainie, mogą liczyć na szczególne traktowanie, jeśli wziąć pod uwagę wyjątkowo trudne warunki ich kształcenia?
Czy możliwe jest, by ministerstwo uruchomiło program wsparcia jeszcze w 2025 roku, aby objąć nim obecnych doktorantów czwartego roku zanim utracą oni prawo do stypendium?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Karolina Zioło-Pużuk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
24%
Konkretność
76%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje w stałym kontakcie” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje w stałym kontakcie”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12431 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.10.2025.1.PK
Warszawa, 11 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 9867
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Pauliny Matysiak
w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich po 1 października 2025 r.
Szanowna Pani Posłanko,
w odpowiedzi na interpelację pragnę przekazać, że jednym z elementów reformy systemu
szkolnictwa wyższego i nauki było wprowadzenie, w miejsce studiów doktoranckich, szkół
doktorskich. Rozpoczęły one działalność z dniem 1 października 2019 r. – w oparciu
o regulację ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PSWN”.
Pozwolę sobie poinformować, że szkoły doktorskie są prowadzone przez uprawnione
podmioty, stosownie do regulacji art. 198 ust. 3–5 ustawy PSWN. Kształcenie doktorantów
jest prowadzone w oparciu o indywidualny plan badawczy oraz program kształcenia, trwa
od 6 do 8 semestrów i kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej. W zakresie
nieuregulowanym w ustawie PSWN, organizację kształcenia określa regulamin szkoły
doktorskiej.
Ustawa PSWN zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa PSWN przewiduje także
uprawnienia pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu
pracy. Dodatkowo zagwarantowano ustawowo prawo do zawieszenia kształcenia na okres
odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego,
w trakcie którego doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie. A okresu
wypłaty w takim przypadku nie wlicza się do łącznego 4 letniego okresu pobierania
stypendium. Ponadto, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kształcenia,
wprowadzono ewaluację jakości kształcenia w szkołach doktorskich.
Pragnę wyjaśnić, że wprowadzenie szkół doktorskich było związane z krytyką wcześniejszej
formy kształcenia – studiów doktoranckich – dotyczącą niskiej skuteczności kształcenia.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Wskazywano na wzrastającą liczbę doktorantów i na utrzymującą się na tym samym
poziomie liczbę nadawanych stopni doktora. Wskazywano na wydłużony termin dzielący
formalne zakończenie przez doktoranta realizacji programu studiów doktoranckich od
momentu uzyskania stopnia doktora. Proszę o przyjęcie wyjaśnień, że wypracowana
koncepcja kształcenia w szkołach doktorskich uwzględniała wskazane głosy krytyczne.
Pozwolę sobie wskazać, że celem kształcenia w szkole doktorskiej jest przygotowanie do –
sprawnego i możliwie najszybszego – uzyskania stopnia doktora. Jednocześnie ustawa
PSWN zawiera mechanizmy pozwalające na uwzględnienie indywidualnej sytuacji
doktorantów w procesie kształcenia. Wskażę w tym zakresie, przywoływane także
w interpelacji Pani Posłanki, regulacje dotyczące możliwości przedłużenia (o dwa lata)
terminu złożenia rozprawy doktorskiej, dotyczące przerw wypoczynkowych, jak również
możliwości zawieszenia kształcenia z przyczyn związanych z rodzicielstwem.
Pragnę zapewnić, że kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa
wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle istotna.
Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem
z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń
w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9
ustawy PSWN został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł,
które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych
na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni
z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r. Równocześnie
dla instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk wyasygnowano kwotę 190 mln zł
z przeznaczeniem na utrzymanie i rozwój potencjału badawczego, w tym pokrycie skutków
wzrostu płac pracowników.
Ponadto, 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym
przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki skarbowe papiery
wartościowe o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na działania związane
z utrzymaniem i rozwojem potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego, w tym
realizację projektów strategicznych. Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans
i nadrobienie wieloletnich zaległości w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki
dokonał zwiększenia wysokości subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk, w łącznej
wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi nominalny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
W kontekście rozwiązań dotyczących wsparcia doktorantów, uprzejmie wyjaśniam,
że w wyniku reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi
nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości
gwarantowanej ustawą. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny
doktorantów.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu
oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Zwracam ponadto uwagę, iż wskazana w art. 209 ust. 4 ustawy PSWN wysokość stypendium
doktoranckiego określa jego poziom minimalny.
1) 37% wynagrodzenia profesora – do miesiąca, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (3466,9 zł);
2) 57% wynagrodzenia profesora – po miesiącu, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (5340,9 zł).
Podmiot prowadzący szkołę doktorską może jednak ustalić stawki tych stypendiów
na poziomie wyższym. Należy zaznaczyć, iż doktorant posiadający orzeczenie
o niepełnosprawności otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30%
kwoty stypendium otrzymywanego przed oceną śródokresową.
Wskazuję ponadto, że od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące zakaz
zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego.
Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta
Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.) – w kontekście
możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Pozwolę sobie poinformować, że Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie
ze środowiskiem doktorantów. Wszystkie sygnały kierowane do resortu, czy to od Krajowej
Reprezentacji Doktorantów, czy też indywidualnie od uczestników kształcenia są na bieżąco
analizowane a zawarte w nich postulaty w miarę możliwości realizowane.
Odnosząc się do wskazywanych w interpelacji okoliczności dotyczących pandemii COVID-
19 oraz wojny w Ukrainie proszę o przyjęcie wyjaśnień, że organizacja roku akademickiego,
przebiegu kształcenia oraz indywidualne decyzje w sprawach doktorantów pozostają
w zakresie kompetencji podmiotów prowadzących szkoły doktorskie.
Wyjaśniam, że ograniczenie funkcjonowania podmiotów systemu szkolnictwa wyższego
i nauki w okresie pandemii nie oznaczało ich zamknięcia. Natomiast obowiązkiem władz
podmiotów było zapewnienie funkcjonowania ich administracji. Jednocześnie pozwolę sobie
przekazać, że Ministerstwo podejmowało wiele działań mających na celu
zapobieżenie negatywnym skutkom związanym z pandemicznymi ograniczeniami lub
ich zminimalizowanie. W tym kontekście wskażę na Komunikat kierowany do podmiotów
prowadzących szkoły doktorskie w sprawie możliwości przedłużenia terminu złożenia rozprawy
doktorskiej w związku z sytuacją pandemiczną. Ministerstwo poinformowało w nim, że istnieje
możliwość uwzględnienia okoliczności związanych z pandemią przy rozpatrywaniu
umotywowanych wniosków doktorantów o przedłużenie terminu złożenia rozprawy
doktorskiej, także w przypadku, gdy w treści regulaminu szkoły doktorskiej nie zawarto
bezpośredniego odniesienia do sytuacji związanej z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-
CoV-2. Wskazano także, że doktoranci, w stosunku do których zostałaby podjęta decyzja
o przedłużeniu terminu złożenia rozprawy doktorskiej, byliby nadal wliczani do składnika
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
doktoranckiego subwencji. Podmioty prowadzące szkoły doktorskie – w zależności
od własnej sytuacji finansowej – mogłyby więc przyznać tej grupie doktorantów, którzy
przekroczyli łączny okres 4 lat otrzymywania stypendium doktoranckiego w szkołach
doktorskich, środki na przygotowanie rozprawy doktorskiej, niebędące stypendium
doktoranckim. Wyjaśniam, że Ministerstwo nie planuje wprowadzenia stypendiów
pomostowych dla doktorantów, którzy przedłużają kształcenie w szkołach doktorskich.
Jednakże decyzja o stosownym wsparciu finansowym takich doktorantów może zostać
podjęta, w ramach posiadanych środków, przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie.
Pozwolę sobie również wyjaśnić, że doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom
społecznym (emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu) w okresie otrzymywania
stypendium doktoranckiego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
doktorantów stanowi kwota otrzymywanego stypendium doktoranckiego. Jednakże
w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego wyjaśniam, że doktoranci, także ci, którzy
nie pobierają stypendium doktoranckiego, podlegają temu ubezpieczeniu. Wyjątkiem są
doktoranci, którzy mają inny tytuł do tego ubezpieczenia albo są zgłoszeni do ubezpieczenia
zdrowotnego jako członkowie rodziny. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje
z dniem złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego
z innego tytułu, nie wcześniej jednak niż z dniem rozpoczęcia pierwszego semestru
kształcenia, a wygasa z dniem ukończenia kształcenia w szkole doktorskiej albo skreślenia
z listy doktorantów.
W kontekście natomiast informacji o utracie ulg przysługujących w transporcie publicznym
pozwolę sobie wskazać, że stosowne regulacje ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r.
o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego
(Dz. U. z 2024 r. poz. 380) określają, że uprawnienia do ulg przy przejazdach przysługują
osobom w związku z posiadanym przez nie statusem doktoranta – do ukończenia 35 roku
życia – a nie otrzymywaniem stypendium doktoranckiego czy też etapem kształcenia (art. 4
ust. 4b i 6b oraz art. 5 ust. 1b). Pozwolę sobie także zwrócić uwagę, że w przypadku
przyznania przez jednostkę samorządu terytorialnego – stosownie do art. 214 ustawy PSWN
– osobom legitymującym się legitymacją doktoranta ulgi w opłatach za przejazdy
publicznymi środkami komunikacji miejskiej, skorzystanie z ulgi jest możliwe na podstawie
legitymacji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Do wiadomości:
- Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DN-WAN.055.10.2025.1.PK
Warszawa, 11 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 9867
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Pauliny Matysiak
w sprawie sytuacji doktorantów czwartego roku szkół doktorskich po 1 października 2025 r.
Szanowna Pani Posłanko,
w odpowiedzi na interpelację pragnę przekazać, że jednym z elementów reformy systemu
szkolnictwa wyższego i nauki było wprowadzenie, w miejsce studiów doktoranckich, szkół
doktorskich. Rozpoczęły one działalność z dniem 1 października 2019 r. – w oparciu
o regulację ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą PSWN”.
Pozwolę sobie poinformować, że szkoły doktorskie są prowadzone przez uprawnione
podmioty, stosownie do regulacji art. 198 ust. 3–5 ustawy PSWN. Kształcenie doktorantów
jest prowadzone w oparciu o indywidualny plan badawczy oraz program kształcenia, trwa
od 6 do 8 semestrów i kończy się złożeniem rozprawy doktorskiej. W zakresie
nieuregulowanym w ustawie PSWN, organizację kształcenia określa regulamin szkoły
doktorskiej.
Ustawa PSWN zabezpiecza interesy doktoranta w przypadku zaprzestania kształcenia
w szkole doktorskiej (zapewnienie przeniesienia do innej szkoły albo pokrycie kosztów
postępowania w sprawie nadania stopnia doktora). Ustawa PSWN przewiduje także
uprawnienia pracownicze – przerwy wypoczynkowe i zaliczenie okresu kształcenia do stażu
pracy. Dodatkowo zagwarantowano ustawowo prawo do zawieszenia kształcenia na okres
odpowiadający czasowi trwania urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego lub rodzicielskiego,
w trakcie którego doktorantowi nadal przysługuje stypendium doktoranckie. A okresu
wypłaty w takim przypadku nie wlicza się do łącznego 4 letniego okresu pobierania
stypendium. Ponadto, w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu kształcenia,
wprowadzono ewaluację jakości kształcenia w szkołach doktorskich.
Pragnę wyjaśnić, że wprowadzenie szkół doktorskich było związane z krytyką wcześniejszej
formy kształcenia – studiów doktoranckich – dotyczącą niskiej skuteczności kształcenia.
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Wskazywano na wzrastającą liczbę doktorantów i na utrzymującą się na tym samym
poziomie liczbę nadawanych stopni doktora. Wskazywano na wydłużony termin dzielący
formalne zakończenie przez doktoranta realizacji programu studiów doktoranckich od
momentu uzyskania stopnia doktora. Proszę o przyjęcie wyjaśnień, że wypracowana
koncepcja kształcenia w szkołach doktorskich uwzględniała wskazane głosy krytyczne.
Pozwolę sobie wskazać, że celem kształcenia w szkole doktorskiej jest przygotowanie do –
sprawnego i możliwie najszybszego – uzyskania stopnia doktora. Jednocześnie ustawa
PSWN zawiera mechanizmy pozwalające na uwzględnienie indywidualnej sytuacji
doktorantów w procesie kształcenia. Wskażę w tym zakresie, przywoływane także
w interpelacji Pani Posłanki, regulacje dotyczące możliwości przedłużenia (o dwa lata)
terminu złożenia rozprawy doktorskiej, dotyczące przerw wypoczynkowych, jak również
możliwości zawieszenia kształcenia z przyczyn związanych z rodzicielstwem.
Pragnę zapewnić, że kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie szkolnictwa
wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle istotna.
Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały wyasygnowaniem
z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych na regulację wynagrodzeń
w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności na podstawie art. 368 ust. 9
ustawy PSWN został dokonany podział środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł,
które przyznano w formie zwiększeń wysokości subwencji ze środków finansowych
na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego uczelni
z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r. Równocześnie
dla instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk wyasygnowano kwotę 190 mln zł
z przeznaczeniem na utrzymanie i rozwój potencjału badawczego, w tym pokrycie skutków
wzrostu płac pracowników.
Ponadto, 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym nadzorowanym
przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki skarbowe papiery
wartościowe o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na działania związane
z utrzymaniem i rozwojem potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego, w tym
realizację projektów strategicznych. Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans
i nadrobienie wieloletnich zaległości w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki
dokonał zwiększenia wysokości subwencji dla instytutów Polskiej Akademii Nauk, w łącznej
wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi nominalny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
W kontekście rozwiązań dotyczących wsparcia doktorantów, uprzejmie wyjaśniam,
że w wyniku reformy systemu kształcenia doktorantów wprowadzono powszechny system
stypendialny dla doktorantów, zakładający wypłacanie stypendium każdemu doktorantowi
nieposiadającemu stopnia doktora przez 4 letni okres kształcenia w minimalnej wysokości
gwarantowanej ustawą. Zmiana ta w istotny sposób poprawiła status materialny
doktorantów.
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Doktoranci kształcący się w szkołach doktorskich mają ponadto prawo do korzystania przez
okres kształcenia (4 lata) z preferencyjnego kredytu studenckiego z dopłatami
do oprocentowania z budżetu państwa oraz korzystnymi warunkami zaciągania kredytu
oraz jego spłaty. Jednocześnie została zachowana także możliwość ubiegania się doktoranta
o środki z programów grantowych, a także z programów stypendialnych oferowanych przez
jednostki samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne i prawne. Doktoranci mają również
prawo ubiegania się o stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców.
Zwracam ponadto uwagę, iż wskazana w art. 209 ust. 4 ustawy PSWN wysokość stypendium
doktoranckiego określa jego poziom minimalny.
1) 37% wynagrodzenia profesora – do miesiąca, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (3466,9 zł);
2) 57% wynagrodzenia profesora – po miesiącu, w którym została przeprowadzona
ocena śródokresowa (5340,9 zł).
Podmiot prowadzący szkołę doktorską może jednak ustalić stawki tych stypendiów
na poziomie wyższym. Należy zaznaczyć, iż doktorant posiadający orzeczenie
o niepełnosprawności otrzymuje stypendium doktoranckie w wysokości zwiększonej o 30%
kwoty stypendium otrzymywanego przed oceną śródokresową.
Wskazuję ponadto, że od 1 października 2023 r. weszły w życie przepisy znoszące zakaz
zatrudnienia doktoranta jako nauczyciela akademickiego lub pracownika naukowego.
Zmiana została wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Karta
Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1672, z późn. zm.) – w kontekście
możliwości dodatkowego zabezpieczenia sytuacji materialnej doktorantów.
Pozwolę sobie poinformować, że Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie
ze środowiskiem doktorantów. Wszystkie sygnały kierowane do resortu, czy to od Krajowej
Reprezentacji Doktorantów, czy też indywidualnie od uczestników kształcenia są na bieżąco
analizowane a zawarte w nich postulaty w miarę możliwości realizowane.
Odnosząc się do wskazywanych w interpelacji okoliczności dotyczących pandemii COVID-
19 oraz wojny w Ukrainie proszę o przyjęcie wyjaśnień, że organizacja roku akademickiego,
przebiegu kształcenia oraz indywidualne decyzje w sprawach doktorantów pozostają
w zakresie kompetencji podmiotów prowadzących szkoły doktorskie.
Wyjaśniam, że ograniczenie funkcjonowania podmiotów systemu szkolnictwa wyższego
i nauki w okresie pandemii nie oznaczało ich zamknięcia. Natomiast obowiązkiem władz
podmiotów było zapewnienie funkcjonowania ich administracji. Jednocześnie pozwolę sobie
przekazać, że Ministerstwo podejmowało wiele działań mających na celu
zapobieżenie negatywnym skutkom związanym z pandemicznymi ograniczeniami lub
ich zminimalizowanie. W tym kontekście wskażę na Komunikat kierowany do podmiotów
prowadzących szkoły doktorskie w sprawie możliwości przedłużenia terminu złożenia rozprawy
doktorskiej w związku z sytuacją pandemiczną. Ministerstwo poinformowało w nim, że istnieje
możliwość uwzględnienia okoliczności związanych z pandemią przy rozpatrywaniu
umotywowanych wniosków doktorantów o przedłużenie terminu złożenia rozprawy
doktorskiej, także w przypadku, gdy w treści regulaminu szkoły doktorskiej nie zawarto
bezpośredniego odniesienia do sytuacji związanej z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-
CoV-2. Wskazano także, że doktoranci, w stosunku do których zostałaby podjęta decyzja
o przedłużeniu terminu złożenia rozprawy doktorskiej, byliby nadal wliczani do składnika
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
doktoranckiego subwencji. Podmioty prowadzące szkoły doktorskie – w zależności
od własnej sytuacji finansowej – mogłyby więc przyznać tej grupie doktorantów, którzy
przekroczyli łączny okres 4 lat otrzymywania stypendium doktoranckiego w szkołach
doktorskich, środki na przygotowanie rozprawy doktorskiej, niebędące stypendium
doktoranckim. Wyjaśniam, że Ministerstwo nie planuje wprowadzenia stypendiów
pomostowych dla doktorantów, którzy przedłużają kształcenie w szkołach doktorskich.
Jednakże decyzja o stosownym wsparciu finansowym takich doktorantów może zostać
podjęta, w ramach posiadanych środków, przez podmioty prowadzące szkoły doktorskie.
Pozwolę sobie również wyjaśnić, że doktoranci podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom
społecznym (emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu) w okresie otrzymywania
stypendium doktoranckiego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
doktorantów stanowi kwota otrzymywanego stypendium doktoranckiego. Jednakże
w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego wyjaśniam, że doktoranci, także ci, którzy
nie pobierają stypendium doktoranckiego, podlegają temu ubezpieczeniu. Wyjątkiem są
doktoranci, którzy mają inny tytuł do tego ubezpieczenia albo są zgłoszeni do ubezpieczenia
zdrowotnego jako członkowie rodziny. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje
z dniem złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego
z innego tytułu, nie wcześniej jednak niż z dniem rozpoczęcia pierwszego semestru
kształcenia, a wygasa z dniem ukończenia kształcenia w szkole doktorskiej albo skreślenia
z listy doktorantów.
W kontekście natomiast informacji o utracie ulg przysługujących w transporcie publicznym
pozwolę sobie wskazać, że stosowne regulacje ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r.
o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego
(Dz. U. z 2024 r. poz. 380) określają, że uprawnienia do ulg przy przejazdach przysługują
osobom w związku z posiadanym przez nie statusem doktoranta – do ukończenia 35 roku
życia – a nie otrzymywaniem stypendium doktoranckiego czy też etapem kształcenia (art. 4
ust. 4b i 6b oraz art. 5 ust. 1b). Pozwolę sobie także zwrócić uwagę, że w przypadku
przyznania przez jednostkę samorządu terytorialnego – stosownie do art. 214 ustawy PSWN
– osobom legitymującym się legitymacją doktoranta ulgi w opłatach za przejazdy
publicznymi środkami komunikacji miejskiej, skorzystanie z ulgi jest możliwe na podstawie
legitymacji.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Karolina Zioło-Pużuk
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Do wiadomości:
- Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --