Interpelacja nr 9860
Interpelacja w sprawie braku ubezpieczenia zdrowotnego kobiet, którym wygasła umowa o pracę na zastępstwo w czasie ich ciąży lub połogu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Podatki i Finanse (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku ubezpieczenia zdrowotnego kobiet, którym wygasła umowa o pracę na zastępstwo w czasie ich ciąży lub połogu
Interpelacja nr 9860
do ministra zdrowia
w sprawie braku ubezpieczenia zdrowotnego kobiet, którym wygasła umowa o pracę na zastępstwo w czasie ich ciąży lub połogu
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 15-05-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zwróciła się 26-letnia kobieta w ciąży – obecnie już matka nowo narodzonego dziecka – która wskazała na poważną lukę prawną w systemie ochrony zdrowia w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych dla kobiet w ciąży po ustaniu stosunku pracy.
Pacjentka w zaawansowanej ciąży (37. tydzień), cierpiąca na epilepsję oraz cukrzycę typu 1, z orzeczeniem o niepełnosprawności, przebywała na zwolnieniu lekarskim. Jej stosunek pracy wygasł w trakcie ciąży z uwagi na to, że była to umowa o pracę zawarta na zastępstwo. Od tego momentu – mimo choroby i ciąży – pacjentka miała zostać wyrejestrowana z systemu ubezpieczenia zdrowotnego.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami kobiecie w ciąży i połogu przysługuje bezpłatny dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej, jednak w praktyce Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców oznaczyła pacjentkę jako osobę nieubezpieczoną, co doprowadziło do szeregu realnych utrudnień w dostępie do usług medycznych, takich jak:
utrudniony dostęp do wizyt lekarskich i realizacji badań ciążowych,
problemy z wystawianiem oraz realizacją recept (m.in. na insulinę czy leki przeciwpadaczkowe),
odmowa realizacji zlecenia na system monitorowania glukozy m.in. poprzez portal internetowy FreeStyle Libre,
konieczność każdorazowego udowadniania ciąży i przedstawiania dodatkowych dokumentów.
Pomimo osobistej interwencji ojca pacjentki w oddziale NFZ w Gdańsku sytuacja nie została rozwiązana – system nadal nie umożliwiał swobodnego dostępu do świadczeń.
Po narodzinach dziecka pacjentka w dalszym ciągu mierzy się z trudnościami wynikającymi z tego, że w okresie pomiędzy wygaśnięciem stosunku pracy a porodem formalnie nie figurowała jako osoba ubezpieczona. Problem ten dotyczy nie tylko jej sytuacji zdrowotnej, ale również potencjalnych konsekwencji związanych z dostępem do świadczeń dla nowo narodzonego dziecka.
Mając na uwadze powyższe, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Jaki jest status prawny pacjentek w ciąży, które utraciły status osoby ubezpieczonej wskutek wygaśnięcia umowy o pracę na zastępstwo (lub innej umowy terminowej) mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest zakres ich ochrony i jak długo trwa?
Czy wobec opisanej sytuacji obowiązujące przepisy zapewniają kobietom realną ochronę prawną i zdrowotną?
Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby uzyskać świadczenia z systemu ubezpieczenia zdrowotnego w okresie pomiędzy zakończeniem umowy o pracę a porodem?
Czy system ubezpieczenia zdrowotnego nie powinien obejmować kobiet przez cały okres ciąży i później w czasie połogu w taki sposób, by ich status w systemie nie zmieniał się nawet w razie rozwiązania stosunku pracy?
Ilu pacjentek rocznie dotyczy ten problem?
Z wyrazami szacunku
Kacper Płażyński
Interpelacja nr 9860
do ministra zdrowia
w sprawie braku ubezpieczenia zdrowotnego kobiet, którym wygasła umowa o pracę na zastępstwo w czasie ich ciąży lub połogu
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 15-05-2025
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zwróciła się 26-letnia kobieta w ciąży – obecnie już matka nowo narodzonego dziecka – która wskazała na poważną lukę prawną w systemie ochrony zdrowia w zakresie dostępu do świadczeń zdrowotnych dla kobiet w ciąży po ustaniu stosunku pracy.
Pacjentka w zaawansowanej ciąży (37. tydzień), cierpiąca na epilepsję oraz cukrzycę typu 1, z orzeczeniem o niepełnosprawności, przebywała na zwolnieniu lekarskim. Jej stosunek pracy wygasł w trakcie ciąży z uwagi na to, że była to umowa o pracę zawarta na zastępstwo. Od tego momentu – mimo choroby i ciąży – pacjentka miała zostać wyrejestrowana z systemu ubezpieczenia zdrowotnego.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami kobiecie w ciąży i połogu przysługuje bezpłatny dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej, jednak w praktyce Elektroniczna Weryfikacja Uprawnień Świadczeniobiorców oznaczyła pacjentkę jako osobę nieubezpieczoną, co doprowadziło do szeregu realnych utrudnień w dostępie do usług medycznych, takich jak:
utrudniony dostęp do wizyt lekarskich i realizacji badań ciążowych,
problemy z wystawianiem oraz realizacją recept (m.in. na insulinę czy leki przeciwpadaczkowe),
odmowa realizacji zlecenia na system monitorowania glukozy m.in. poprzez portal internetowy FreeStyle Libre,
konieczność każdorazowego udowadniania ciąży i przedstawiania dodatkowych dokumentów.
Pomimo osobistej interwencji ojca pacjentki w oddziale NFZ w Gdańsku sytuacja nie została rozwiązana – system nadal nie umożliwiał swobodnego dostępu do świadczeń.
Po narodzinach dziecka pacjentka w dalszym ciągu mierzy się z trudnościami wynikającymi z tego, że w okresie pomiędzy wygaśnięciem stosunku pracy a porodem formalnie nie figurowała jako osoba ubezpieczona. Problem ten dotyczy nie tylko jej sytuacji zdrowotnej, ale również potencjalnych konsekwencji związanych z dostępem do świadczeń dla nowo narodzonego dziecka.
Mając na uwadze powyższe, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
Jaki jest status prawny pacjentek w ciąży, które utraciły status osoby ubezpieczonej wskutek wygaśnięcia umowy o pracę na zastępstwo (lub innej umowy terminowej) mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest zakres ich ochrony i jak długo trwa?
Czy wobec opisanej sytuacji obowiązujące przepisy zapewniają kobietom realną ochronę prawną i zdrowotną?
Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby uzyskać świadczenia z systemu ubezpieczenia zdrowotnego w okresie pomiędzy zakończeniem umowy o pracę a porodem?
Czy system ubezpieczenia zdrowotnego nie powinien obejmować kobiet przez cały okres ciąży i później w czasie połogu w taki sposób, by ich status w systemie nie zmieniał się nawet w razie rozwiązania stosunku pracy?
Ilu pacjentek rocznie dotyczy ten problem?
Z wyrazami szacunku
Kacper Płażyński
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5427 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.21.2025.PP
Warszawa, 24 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na otrzymaną w dniu 20 maja br. interpelację nr 9860 Posła na Sejm RP
Kacpra Płażyńskiego w sprawie braku ubezpieczenia zdrowotnego kobiet, którym wygasła
umowa o pracę na zastępstwo w czasie ich ciąży lub połogu proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Opisane w interpelacji zagadnienia regulują przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 27
sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej: „ustawa”) oraz wydanych do niej aktów wykonawczych.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy dostęp do świadczeń finansowanych ze środków
publicznych na zasadach dotyczących osób ubezpieczonych przysługuje również innym niż
ubezpieczeni osobom posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, które są w okresie ciąży, porodu lub połogu i posiadają obywatelstwo polskie lub
uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub
zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art.
159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
Ustawodawca zapewnił więc wskazanej w otrzymanej interpelacji kategorii osób dostęp do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych niezależnie od
posiadania statusu osoby ubezpieczonej.
System opieki zdrowotnej w Polsce jest bowiem oparty na zasadach równości oraz
solidarności społecznej. Wartości te przybierają postać zasad prawnych mających
umocowanie zarówno w przepisach Konstytucji RP (art. 68 ust. 2), jak i ustawowym
postanowieniu, że ubezpieczenie zdrowotne opiera się na zasadzie równego traktowania i
solidarności społecznej (art. 65 pkt 1 ustawy). Uzasadnieniem funkcjonowania obu tych
zasad w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego jest konieczność
uwzględnienia sytuacji osób wymagających szczególnych rozwiązań.
Obowiązujące przepisy zapewniają więc kobietom realną ochronę prawną i zdrowotną,
również w szczególnej sytuacji dotyczącej ciąży i połogu. Świadczenia, które zostały im
udzielone, są finansowane z budżetu państwa. Z tego powodu to na świadczeniodawcach
spoczywa obowiązek identyfikowania podstawy prawnej, na jakiej udzielają im świadczeń
zdrowotnych. Podmioty lecznicze (m.in.: szpitale, przychodnie, poradnie), a także praktyki
lekarskie i pielęgniarskie udzielające świadczeń zdrowotnych na podstawie kontraktu z
NFZ nie mają prawa pobierać od tych osób opłat za ww. świadczenia, ani odsyłać ich z
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
powodu braku ubezpieczenia. W takich sytuacjach należy kontaktować się z kierownikiem
placówki lub właściwym Oddziałem NFZ.
Pacjentki w okresie ciąży, porodu i połogu w razie problemów z uzyskaniem
przysługujących im świadczeń mogą się zwrócić o pomoc również do Rzecznika Praw
Pacjenta, który stoi na straży ich prawa do opieki zdrowotnej i jest uprawniony do podjęcia
interwencji.
Prawna definicja pojęcia połogu została określona w Części I pkt 4 ppkt 11 rozporządzenia
Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki
okołoporodowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1324, ze zm.), zgodnie z którą jest to okres
rozpoczynający się po porodzie i trwający sześć tygodni (42 dni), w czasie którego w
organizmie kobiety następuje cofanie się zmian spowodowanych ciążą i porodem.
Jednocześnie pragnę wyjaśnić, że w związku z zapewnieniem opieki zdrowotnej
finansowanej ze środków publicznych kobietom w ciąży i połogu Ministerstwo Zdrowia nie
dysponuje odrębnymi danymi określonymi w pkt 5 interpelacji.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że zgodnie z art. 47c ustawy kobieta w
okresie ciąży ma prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej i
usług farmaceutycznych w aptekach, co tym bardziej podkreśla uwzględnienie przez
ustawodawcę szczególnego znaczenia omawianych zagadnień. Kobiety w ciąży i w okresie
połogu mają również prawo do dodatkowych świadczeń zdrowotnych lekarza dentysty oraz
materiałów stomatologicznych stosowanych przy udzielaniu tych świadczeń,
zakwalifikowanych jako świadczenia gwarantowane dla tych osób. Świadczenia udzielane
są po przedstawieniu dokumentu potwierdzającego ciążę lub połóg (dokumentacja
medyczna, zaświadczenia lekarskie).
Problematyką tą zajmuje się również ustawa z dnia 4 listopada 2016 roku o wsparciu kobiet
w ciąży i rodzin (Dz.U. z 2024 r. poz. 1829, ze zm.), która określa uprawnienia kobiet w ciąży
do świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 6 tej ustawy dotyczą one m.in. diagnostyki
prenatalnej, świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i
leczenia szpitalnego - w tym zabiegów wewnątrzmacicznych, wsparcia psychologicznego,
rehabilitacji leczniczej, zaopatrzenia w wyroby medyczne, opieki paliatywnej i hospicyjnej
oraz poradnictwa laktacyjnego ze szczególnym uwzględnieniem matek dzieci urodzonych
przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży lub urodzonych z masą urodzeniową poniżej 2500 g.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.21.2025.PP
Warszawa, 24 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na otrzymaną w dniu 20 maja br. interpelację nr 9860 Posła na Sejm RP
Kacpra Płażyńskiego w sprawie braku ubezpieczenia zdrowotnego kobiet, którym wygasła
umowa o pracę na zastępstwo w czasie ich ciąży lub połogu proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Opisane w interpelacji zagadnienia regulują przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 27
sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej: „ustawa”) oraz wydanych do niej aktów wykonawczych.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy dostęp do świadczeń finansowanych ze środków
publicznych na zasadach dotyczących osób ubezpieczonych przysługuje również innym niż
ubezpieczeni osobom posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej, które są w okresie ciąży, porodu lub połogu i posiadają obywatelstwo polskie lub
uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub
zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art.
159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
Ustawodawca zapewnił więc wskazanej w otrzymanej interpelacji kategorii osób dostęp do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych niezależnie od
posiadania statusu osoby ubezpieczonej.
System opieki zdrowotnej w Polsce jest bowiem oparty na zasadach równości oraz
solidarności społecznej. Wartości te przybierają postać zasad prawnych mających
umocowanie zarówno w przepisach Konstytucji RP (art. 68 ust. 2), jak i ustawowym
postanowieniu, że ubezpieczenie zdrowotne opiera się na zasadzie równego traktowania i
solidarności społecznej (art. 65 pkt 1 ustawy). Uzasadnieniem funkcjonowania obu tych
zasad w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego jest konieczność
uwzględnienia sytuacji osób wymagających szczególnych rozwiązań.
Obowiązujące przepisy zapewniają więc kobietom realną ochronę prawną i zdrowotną,
również w szczególnej sytuacji dotyczącej ciąży i połogu. Świadczenia, które zostały im
udzielone, są finansowane z budżetu państwa. Z tego powodu to na świadczeniodawcach
spoczywa obowiązek identyfikowania podstawy prawnej, na jakiej udzielają im świadczeń
zdrowotnych. Podmioty lecznicze (m.in.: szpitale, przychodnie, poradnie), a także praktyki
lekarskie i pielęgniarskie udzielające świadczeń zdrowotnych na podstawie kontraktu z
NFZ nie mają prawa pobierać od tych osób opłat za ww. świadczenia, ani odsyłać ich z
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
powodu braku ubezpieczenia. W takich sytuacjach należy kontaktować się z kierownikiem
placówki lub właściwym Oddziałem NFZ.
Pacjentki w okresie ciąży, porodu i połogu w razie problemów z uzyskaniem
przysługujących im świadczeń mogą się zwrócić o pomoc również do Rzecznika Praw
Pacjenta, który stoi na straży ich prawa do opieki zdrowotnej i jest uprawniony do podjęcia
interwencji.
Prawna definicja pojęcia połogu została określona w Części I pkt 4 ppkt 11 rozporządzenia
Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki
okołoporodowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1324, ze zm.), zgodnie z którą jest to okres
rozpoczynający się po porodzie i trwający sześć tygodni (42 dni), w czasie którego w
organizmie kobiety następuje cofanie się zmian spowodowanych ciążą i porodem.
Jednocześnie pragnę wyjaśnić, że w związku z zapewnieniem opieki zdrowotnej
finansowanej ze środków publicznych kobietom w ciąży i połogu Ministerstwo Zdrowia nie
dysponuje odrębnymi danymi określonymi w pkt 5 interpelacji.
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że zgodnie z art. 47c ustawy kobieta w
okresie ciąży ma prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej i
usług farmaceutycznych w aptekach, co tym bardziej podkreśla uwzględnienie przez
ustawodawcę szczególnego znaczenia omawianych zagadnień. Kobiety w ciąży i w okresie
połogu mają również prawo do dodatkowych świadczeń zdrowotnych lekarza dentysty oraz
materiałów stomatologicznych stosowanych przy udzielaniu tych świadczeń,
zakwalifikowanych jako świadczenia gwarantowane dla tych osób. Świadczenia udzielane
są po przedstawieniu dokumentu potwierdzającego ciążę lub połóg (dokumentacja
medyczna, zaświadczenia lekarskie).
Problematyką tą zajmuje się również ustawa z dnia 4 listopada 2016 roku o wsparciu kobiet
w ciąży i rodzin (Dz.U. z 2024 r. poz. 1829, ze zm.), która określa uprawnienia kobiet w ciąży
do świadczeń opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 6 tej ustawy dotyczą one m.in. diagnostyki
prenatalnej, świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i
leczenia szpitalnego - w tym zabiegów wewnątrzmacicznych, wsparcia psychologicznego,
rehabilitacji leczniczej, zaopatrzenia w wyroby medyczne, opieki paliatywnej i hospicyjnej
oraz poradnictwa laktacyjnego ze szczególnym uwzględnieniem matek dzieci urodzonych
przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży lub urodzonych z masą urodzeniową poniżej 2500 g.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --