Interpelacja nr 9854
Interpelacja w sprawie potrzeby uregulowania działalności kancelarii prawnych reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Podatki i Finanse (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby uregulowania działalności kancelarii prawnych reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Interpelacja nr 9854
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie potrzeby uregulowania działalności kancelarii prawnych reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Renata Rak, Dorota Marek, Marcin Józefaciuk, Ewa Kołodziej, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 14-05-2025
Szanowna Pani Ministro,
coraz częściej docierają do mnie sygnały dotyczące działalności kancelarii prawnych, które odpłatnie reprezentują osoby z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Kancelarie te stosują bardzo wysokie opłaty – nierzadko w wysokości cztero- do sześciokrotności kwoty uzyskanego świadczenia.
Zjawisko to przybiera na sile – kancelarie tego rodzaju wyrastają „jak grzyby po deszczu”.
Najwięcej zgłoszeń dotyczy działalności podmiotów działających na terenie Lęborka, Wrocławia oraz województwa wielkopolskiego. Niestety, w wielu przypadkach osoby z niepełnosprawnościami – w szczególności seniorzy lub osoby z ograniczeniami poznawczymi – podpisują umowy bez pełnego rozeznania co do ich treści oraz konsekwencji. Nierzadko nie są świadome, że prowizje sięgają znacznej części należnych im świadczeń, a warunki współpracy nie zostały im przedstawione w sposób przejrzysty i zrozumiały.
Dodatkowe zaniepokojenie budzi fakt, że kancelarie bardzo często kontaktują się z tymi osobami jeszcze przed wydaniem orzeczenia lub natychmiast po jego uzyskaniu. Rodzi to pytania o źródło pozyskiwania danych osobowych – czy informacje o osobach z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności są przekazywane legalnie i zgodnie z zasadami ochrony danych wrażliwych.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo monitoruje zjawisko komercyjnego reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach orzeczniczych przez kancelarie pobierające wysokie prowizje?
2. Czy rozważane są działania legislacyjne mające na celu ograniczenie tego typu praktyk, np. poprzez wprowadzenie limitu prowizji lub obowiązku przedstawiania warunków umowy w sposób zrozumiały i przystępny?
3. Czy ministerstwo podejmie działania wyjaśniające w zakresie możliwego nieuprawnionego pozyskiwania danych osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?
4. Czy planowane jest stworzenie instytucjonalnych form wsparcia – np. bezpłatnej pomocy prawnej – dedykowanej osobom z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed zespołami orzekającymi?
Z uwagi na wrażliwość grupy społecznej, której sprawa dotyczy, apeluję o pilne podjęcie działań zapewniających jej lepszą ochronę prawną i informacyjną.
Interpelacja nr 9854
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie potrzeby uregulowania działalności kancelarii prawnych reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności
Zgłaszający: Iwona Maria Kozłowska, Renata Rak, Dorota Marek, Marcin Józefaciuk, Ewa Kołodziej, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 14-05-2025
Szanowna Pani Ministro,
coraz częściej docierają do mnie sygnały dotyczące działalności kancelarii prawnych, które odpłatnie reprezentują osoby z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Kancelarie te stosują bardzo wysokie opłaty – nierzadko w wysokości cztero- do sześciokrotności kwoty uzyskanego świadczenia.
Zjawisko to przybiera na sile – kancelarie tego rodzaju wyrastają „jak grzyby po deszczu”.
Najwięcej zgłoszeń dotyczy działalności podmiotów działających na terenie Lęborka, Wrocławia oraz województwa wielkopolskiego. Niestety, w wielu przypadkach osoby z niepełnosprawnościami – w szczególności seniorzy lub osoby z ograniczeniami poznawczymi – podpisują umowy bez pełnego rozeznania co do ich treści oraz konsekwencji. Nierzadko nie są świadome, że prowizje sięgają znacznej części należnych im świadczeń, a warunki współpracy nie zostały im przedstawione w sposób przejrzysty i zrozumiały.
Dodatkowe zaniepokojenie budzi fakt, że kancelarie bardzo często kontaktują się z tymi osobami jeszcze przed wydaniem orzeczenia lub natychmiast po jego uzyskaniu. Rodzi to pytania o źródło pozyskiwania danych osobowych – czy informacje o osobach z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności są przekazywane legalnie i zgodnie z zasadami ochrony danych wrażliwych.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo monitoruje zjawisko komercyjnego reprezentowania osób z niepełnosprawnościami w postępowaniach orzeczniczych przez kancelarie pobierające wysokie prowizje?
2. Czy rozważane są działania legislacyjne mające na celu ograniczenie tego typu praktyk, np. poprzez wprowadzenie limitu prowizji lub obowiązku przedstawiania warunków umowy w sposób zrozumiały i przystępny?
3. Czy ministerstwo podejmie działania wyjaśniające w zakresie możliwego nieuprawnionego pozyskiwania danych osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?
4. Czy planowane jest stworzenie instytucjonalnych form wsparcia – np. bezpłatnej pomocy prawnej – dedykowanej osobom z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed zespołami orzekającymi?
Z uwagi na wrażliwość grupy społecznej, której sprawa dotyczy, apeluję o pilne podjęcie działań zapewniających jej lepszą ochronę prawną i informacyjną.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Lanie wody / Uniki
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
95%
Konkretność
5%
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Wykryto zwrot wymijający: „należy do właściwości” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„należy do właściwości”
(2x)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6184 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.251.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9854 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej wraz z grupą
posłów, w sprawie uregulowania działalności kancelarii prawnych reprezentujących osoby
z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw
orzekania o niepełnosprawności, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Do Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej napływają w ostatnim czasie informacje
dotyczące działalności kancelarii prawnych oferujących usługi w zakresie składania
wniosków o wydanie decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia oraz ponagleń na
długotrwałość prowadzonych w tym zakresie postępowań.
Zgodnie z art. 6 b4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 44) wniosek o wydanie
decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia może zostać złożony przez osobę upoważnioną
do reprezentowania pełnoletniej osoby z niepełnosprawnościami. Ustawa nie zawiera
innych regulacji dotyczących czynności ustanowienia pełnomocnika, dlatego zgodnie z art.
66 tego aktu w sprawach nieunormowanych jego przepisami stosuje się Kodeks
postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Procedura
prowadzenia spraw przed wojewódzkimi zespołami jest procedurą administracyjną,
prowadzoną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), (dalej kpa). Zgodnie z art. 32 kpa strona może
działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.
Art. 33 kpa stanowi, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca
zdolność do czynności prawnych. Procedura administracyjna nie zawęża więc kręgu osób,
które mogą reprezentować stronę postępowania. Może to być członek rodziny albo zupełnie
obca osoba, spełniająca warunek posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.
Pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym powinno zostać udzielone na piśmie lub
zgłoszone ustnie do protokołu (art. 33 § 2 kpa). Stosownie do art. 33 § 3 kpa pełnomocnik
dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca
prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis
udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich
umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego
poświadczenia podpisu strony.
Pełnomocnictwo może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw,
do prowadzenia poszczególnych spraw lub ich części albo do reprezentowania tylko
w niektórych czynnościach. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed
wojewódzkim zespołem jest czynnością dobrowolną, podejmowaną przez stronę w wyniku
jej autonomicznej decyzji.
W większości przypadków osoby z niepełnosprawnościami, które nie mogą liczyć na
wsparcie członków rodziny, chcące skorzystać z pomocy prawnej przy złożeniu wniosku
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, nawiązują współpracę nie z osobą
wykonującą zawód zaufania publicznego, która profesjonalnie zajmuje się świadczeniem
pomocy prawnej, ale z przedsiębiorcą wykonującym działalność gospodarczą w zakresie
podejmowania działań zmierzających do uzyskania świadczeń należnych z różnych tytułów,
np. wyższych odszkodowań za szkody komunikacyjne (tzw. kancelaria odszkodowawcza),
czy pomoc w uzyskaniu wyższego świadczenia pielęgnacyjnego albo świadczenia
wspierającego. Naraża to osoby potrzebujące na ryzyko nieotrzymania fachowej pomocy
prawnej.
Istotnym problemem związanym z działalnością tych podmiotów jest wysokość pobieranego
przez nie honorarium. Z informacji uzyskanych od Wojewódzkich Zespołów do Spraw
Orzekania o Niepełnosprawności, które wydają decyzje ustalające poziom potrzeby
wsparcia wynika, że kancelarie te pobierają wynagrodzenia w wysokość stanowiącej
wielokrotność kwoty miesięcznego świadczenia. Należy podkreślić, że świadczą one usługi
na zasadzie wolności gospodarczej, a Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej nie
posiada instrumentów prawnych, które mogłyby zmniejszyć albo wyeliminować ich udział
w postępowaniach przed Wojewódzkimi Zespołami do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności, jak również wpływać na wysokość pobieranych przez nie
wynagrodzeń.
Problem ten wskazywał Trybunał Konstytucyjny, zwracając uwagę na konieczność
wprowadzenia odpowiednich regulacji i określenia, co jest działalnością regulowaną - czyli
czym zajmują się radcowie prawni, adwokaci czy notariusze, a co jest działalnością
nieregulowaną, dostępną dla wszystkich.
Kwestia regulacji działalności kancelarii prawnych, w tym reprezentujących osoby
z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed Wojewódzkimi Zespołami do Spraw
Orzekania o Niepełnosprawności nie należy do właściwości Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej. Regulacja tego zagadnienia, jak również zapewnienie bezpłatnej
pomocy prawnej osobom poszkodowanym, należy do właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Celem zapewnienia bezpieczeństwa osobom z niepełnosprawnościami korzystającym
z pomocy pełnomocnika, zwrócę się do Ministra Sprawiedliwości o wskazanie możliwych
do podjęcia działań, które zwiększałyby ochronę tej szczególnie wrażliwej grupy społecznej.
Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej nie otrzymał zgłoszenia o nieuprawnionym
pozyskaniu danych osób z orzeczeniami o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.
Informacje otrzymane od Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności wskazują, że pozyskane przez nieuczciwe kancelarie informacje nie
pochodziły z organów orzeczniczych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.251.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9854 Pani Posłanki Iwony Marii Kozłowskiej wraz z grupą
posłów, w sprawie uregulowania działalności kancelarii prawnych reprezentujących osoby
z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed wojewódzkimi zespołami do spraw
orzekania o niepełnosprawności, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Do Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej napływają w ostatnim czasie informacje
dotyczące działalności kancelarii prawnych oferujących usługi w zakresie składania
wniosków o wydanie decyzji ustalających poziom potrzeby wsparcia oraz ponagleń na
długotrwałość prowadzonych w tym zakresie postępowań.
Zgodnie z art. 6 b4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 44) wniosek o wydanie
decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia może zostać złożony przez osobę upoważnioną
do reprezentowania pełnoletniej osoby z niepełnosprawnościami. Ustawa nie zawiera
innych regulacji dotyczących czynności ustanowienia pełnomocnika, dlatego zgodnie z art.
66 tego aktu w sprawach nieunormowanych jego przepisami stosuje się Kodeks
postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Procedura
prowadzenia spraw przed wojewódzkimi zespołami jest procedurą administracyjną,
prowadzoną zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), (dalej kpa). Zgodnie z art. 32 kpa strona może
działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.
Art. 33 kpa stanowi, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca
zdolność do czynności prawnych. Procedura administracyjna nie zawęża więc kręgu osób,
które mogą reprezentować stronę postępowania. Może to być członek rodziny albo zupełnie
obca osoba, spełniająca warunek posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.
Pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym powinno zostać udzielone na piśmie lub
zgłoszone ustnie do protokołu (art. 33 § 2 kpa). Stosownie do art. 33 § 3 kpa pełnomocnik
dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca
prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis
udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich
umocowanie. Organ administracji publicznej może w razie wątpliwości zażądać urzędowego
poświadczenia podpisu strony.
Pełnomocnictwo może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw,
do prowadzenia poszczególnych spraw lub ich części albo do reprezentowania tylko
w niektórych czynnościach. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed
wojewódzkim zespołem jest czynnością dobrowolną, podejmowaną przez stronę w wyniku
jej autonomicznej decyzji.
W większości przypadków osoby z niepełnosprawnościami, które nie mogą liczyć na
wsparcie członków rodziny, chcące skorzystać z pomocy prawnej przy złożeniu wniosku
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, nawiązują współpracę nie z osobą
wykonującą zawód zaufania publicznego, która profesjonalnie zajmuje się świadczeniem
pomocy prawnej, ale z przedsiębiorcą wykonującym działalność gospodarczą w zakresie
podejmowania działań zmierzających do uzyskania świadczeń należnych z różnych tytułów,
np. wyższych odszkodowań za szkody komunikacyjne (tzw. kancelaria odszkodowawcza),
czy pomoc w uzyskaniu wyższego świadczenia pielęgnacyjnego albo świadczenia
wspierającego. Naraża to osoby potrzebujące na ryzyko nieotrzymania fachowej pomocy
prawnej.
Istotnym problemem związanym z działalnością tych podmiotów jest wysokość pobieranego
przez nie honorarium. Z informacji uzyskanych od Wojewódzkich Zespołów do Spraw
Orzekania o Niepełnosprawności, które wydają decyzje ustalające poziom potrzeby
wsparcia wynika, że kancelarie te pobierają wynagrodzenia w wysokość stanowiącej
wielokrotność kwoty miesięcznego świadczenia. Należy podkreślić, że świadczą one usługi
na zasadzie wolności gospodarczej, a Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej nie
posiada instrumentów prawnych, które mogłyby zmniejszyć albo wyeliminować ich udział
w postępowaniach przed Wojewódzkimi Zespołami do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności, jak również wpływać na wysokość pobieranych przez nie
wynagrodzeń.
Problem ten wskazywał Trybunał Konstytucyjny, zwracając uwagę na konieczność
wprowadzenia odpowiednich regulacji i określenia, co jest działalnością regulowaną - czyli
czym zajmują się radcowie prawni, adwokaci czy notariusze, a co jest działalnością
nieregulowaną, dostępną dla wszystkich.
Kwestia regulacji działalności kancelarii prawnych, w tym reprezentujących osoby
z niepełnosprawnościami w postępowaniach przed Wojewódzkimi Zespołami do Spraw
Orzekania o Niepełnosprawności nie należy do właściwości Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej. Regulacja tego zagadnienia, jak również zapewnienie bezpłatnej
pomocy prawnej osobom poszkodowanym, należy do właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Celem zapewnienia bezpieczeństwa osobom z niepełnosprawnościami korzystającym
z pomocy pełnomocnika, zwrócę się do Ministra Sprawiedliwości o wskazanie możliwych
do podjęcia działań, które zwiększałyby ochronę tej szczególnie wrażliwej grupy społecznej.
Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej nie otrzymał zgłoszenia o nieuprawnionym
pozyskaniu danych osób z orzeczeniami o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.
Informacje otrzymane od Wojewódzkich Zespołów do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności wskazują, że pozyskane przez nieuczciwe kancelarie informacje nie
pochodziły z organów orzeczniczych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --