Interpelacja w sprawie kamizelek nożoodpornych dla ratowników medycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9848
do ministra zdrowia
w sprawie kamizelek nożoodpornych dla ratowników medycznych
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 13-05-2025
Szanowna Pani Minister,
Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował w marcu projekt nowelizacji zarządzenia dotyczącego ratownictwa medycznego, w którym proponuje obowiązkowe wyposażenie zespołów karetek w kamizelki nożoodporne - minimum po jednej na każdego członka zespołu. Nowe przepisy miałyby wejść w życie 1 lipca bieżącego roku. Jednakże Ogólnopolski Związek Zawodowy Ratowników Medycznych (OZZRM) w swoim stanowisku przekazanym Pani Minister oraz ministrowi sprawiedliwości wyraził zdecydowany sprzeciw wobec tego rozwiązania.
Ratownicy medyczni argumentują, że kamizelki nożoodporne ograniczają swobodę ruchów i komfort pracy, zwłaszcza te o odpowiedniej klasie ochrony, które są sztywne i ciężkie. Ponadto, według OZZRM, używanie kamizelek może wzmagać poczucie zagrożenia i budować barierę psychologiczną między ratownikiem a pacjentem, a także sugerować, że każdy kontakt może być potencjalnie niebezpieczny. Dodatkowo kamizelki chronią głównie tułów przed atakami nożem, ale nie chronią m.in. przed urazami głowy, kończyn czy atakami z użyciem innych narzędzi lub broni palnej.
Związkowcy podkreślają, że przemoc wobec ratowników medycznych ma podłoże społeczne, często związane z patologiami, stanami upojenia, chorobami psychicznymi i brakiem szacunku dla służb publicznych. W ich ocenie należy skupić się na prewencji i eliminowaniu źródeł zagrożeń, a nie na wprowadzeniu powszechnego środka ochrony, który może utrudniać wykonywanie codziennych obowiązków.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje dokonać rewizji projektu nowelizacji zarządzenia NFZ w zakresie obowiązkowego wyposażenia zespołów ratownictwa medycznego w kamizelki nożoodporne, w świetle stanowiska OZZRM? Jeśli tak, jakie zmiany są rozważane?
Czy przed podjęciem decyzji o wprowadzeniu obowiązku wyposażenia karetek w kamizelki nożoodporne przeprowadzono konsultacje ze środowiskiem ratowników medycznych? Jeśli tak, proszę o przedstawienie informacji na temat zakresu tych konsultacji oraz stanowisk poszczególnych organizacji.
Czy ministerstwo rozważa alternatywne rozwiązania postulowane przez OZZRM, takie jak: intensywne i regularne szkolenia z deeskalacji konfliktu, komunikacji w trudnych sytuacjach, asertywności, podstaw samoobrony i oceny ryzyka w miejscu interwencji; opracowanie i egzekwowanie jasnych procedur postępowania w sytuacjach zagrożenia; wyposażenie zespołów w sprawnie działające systemy łączności, przyciski napadowe, lokalizatory GPS oraz urządzenia rejestrujące obraz i dźwięk w uzasadnionych przypadkach?
Na jakim etapie są prace nad zaostrzeniem kar za atak na personel medyczny na służbie oraz nad zmianą statusu ratownika medycznego na funkcjonariusza publicznego w trakcie dyżuru?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie numerów służbowych zamiast nazwisk w dokumentacji medycznej, co utrudniłoby namierzenie personelu medycznego w życiu prywatnym przez niezadowolonych pacjentów?
Czy odbędą się zapowiedziane w styczniu 2025 r. szkolenia z samoobrony dla członków zespołów ratownictwa medycznego prowadzone przez Policję? Jeśli tak, kiedy i w jakim zakresie?
W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia planuje zapewnić wsparcie psychologiczne dla ratowników medycznych, które miało zostać zagwarantowane w ustawie?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Marek Kos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11975 znakówDBR.050.13.2025.AF
Warszawa, 17 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9848 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie kamizelek
nożoodpornych dla ratowników medycznych, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Postulat wyposażenia członków zespołów ratownictwa medycznego (ZRM) w kamizelki
nożoodporne został zgłoszony przez Krajową Radę Ratowników Medycznych (dalej: Rada), w
apelu z 26 stycznia br. w sprawie podjęcia pilnych systemowych rozwiązań mających na celu
minimalizację ryzyka wystąpienia agresji w stosunku do ratowników medycznych. Sprawa została
poddana dyskusji na spotkaniu zespołu roboczego do spraw wypracowania rozwiązań dotyczących
zwiększenia bezpieczeństwa członków ZRM, które odbyło się 29 stycznia br. w Ministerstwie
Zdrowia. Na spotkaniu ustalono, że postulat ten wymaga szerszych konsultacji w środowisku
ratowniczym. W uchwale nr 33/KR/2025 z 17 marca br. Rada podtrzymała swoje stanowisko, przy
czym za wyposażeniem ZRM w kamizelki nożoodporne zagłosowali wszyscy jej członkowie. W
załączniku do uchwały, Rada przedstawiła również wstępne założenia techniczne i wymagania
wobec kamizelek.
W związku z brakiem jednoznacznej opinii strony społecznej co do stosowania kamizelek,
wyrażonym na posiedzeniu zespołu roboczego do spraw wypracowania rozwiązań dotyczących
zwiększenia bezpieczeństwa członków ZRM, które odbyło się 5 maja br., Ministerstwo Zdrowia
zwróciło się do członków zespołu z prośbą o przekazanie ostatecznego stanowiska w omawianej
sprawie, przesyłając do zaopiniowania wstępne założenia dotyczące wymagań technicznych dla
kamizelek.
W odpowiedzi na ww. zapytanie: Ogólnopolski Związek Zawodowy Ratowników Medycznych,
Związek Pracodawców Ratownictwa Medycznego SPZOZ i Polskie Towarzystwo Ratowników
Medycznych wyraziły opinię negatywną co do obligatoryjnego wyposażania ZRM w kamizelki,
wskazując jednocześnie na potrzebę podjęcia innych działań, które poprawiłyby bezpieczeństwo
medyków. Stanowisko negatywne co do obowiązkowego wyposażania ZRM w kamizelki wyraził
także Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny ratunkowej – Pan Prof. Jerzy Robert Ładny.
Jedynie Rada opowiedziała się ponownie za wyposażaniem członków ZRM w kamizelki,
zgłaszając jednocześnie postulat, że kamizelka powinna być przypisana indywidualnie do każdego
członka zespołu ratownictwa medycznego.
Ze względu na opisane powyżej rozbieżności, aktualnie trwają konsultacje co do tego, czy ww.
kamizelki mają stanowić obowiązkowy element wyposażenia, czy też decyzję w tym zakresie
należy pozostawić dysponentom i członkom ZRM.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi równocześnie konsultacje co do tego, jakie wymagania powinna
spełniać kamizelka nożoodporna na potrzeby ZRM, aby z jednej strony chroniła ona przed
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
skutkami ataku ostrym narzędziem, a z drugiej strony umożliwiała członkom ZRM udzielanie
medycznych czynności ratunkowych.
W odniesieniu do kwestii łączności radiowej informuję, iż wszystkie ZRM wyposażone są w stałą
łączność radiową, telefoniczną i teleinformatyczną oraz lokalizator GPS. Powyższe wyposażenie
stanowi warunek konieczny do zawarcia z Narodowym Funduszem Zdrowia umowy na
wykonywanie świadczeń w rodzaju ratownictwo medyczne. Na szkoleniach dla dyspozytorów
medycznych omawiane są sytuacje mogące mieć wpływ na bezpieczeństwo członków ZRM. Już
podczas przeprowadzania wywiadu medycznego dyspozytor medyczny zobowiązany jest do
ustalenia oceny bezpieczeństwa na miejscu zdarzenia, w tym niebezpieczeństwa użycia broni i
innych niebezpiecznych narzędzi lub wystąpienia innych niebezpiecznych czynników i w razie
potrzeby powiadamia właściwe służby.
Od roku 2020 ZRM mają także możliwość skorzystania z przycisku POMOC, umieszczonego na
tablecie. Sygnał o użyciu przycisku jest przesyłany do dyspozytorni medycznej. Zgodnie z
obowiązującą procedurą dyspozytorzy medyczni, którzy otrzymali powiadomienie o wystąpieniu
zagrożenia dla ZRM (tj.: dyspozytor główny, jego zastępca oraz dyspozytorzy wysyłający), są
zobowiązani do potwierdzenia odebrania komunikatu oraz do podjęcia określonych działań
zmierzających do udzielenia pomocy ZRM (np. wezwanie na miejsce zdarzenia patrolu Policji).
Inne działania, które już zostały zrealizowane to:
1) wprowadzenie do ustawy z dnia 24 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o Państwowym
Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 637)
przepisów:
a) pozwalających na tworzenie trzyosobowych zespołów podstawowych,
b) gwarantujących wsparcie psychologiczne członkom zespołów ratownictwa
medycznego,
c) zobowiązujących członków ZRM do odbywania raz na 5 lat kursów z zakresu
samoobrony i technik deeskalacyjnych,
d) pozwalających na poświęcenie dóbr osobistych innych niż zdrowie i życie ludzkie, a
także dóbr majątkowych w celu ratowania zdrowia i życia osób udzielających
pomocy medycznej,
2) prowadzenie przez Policję i inne służby mundurowe szkoleń z samoobrony dla członków
ZRM (jeszcze przed nowelizacją ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym),
3) wprowadzenie zaktualizowanej procedury reagowania dyspozytorów medycznych i
członków ZRM w sytuacjach niebezpiecznych, tzw. procedury używania i reagowania na
użycie przycisku POMOC,
4) prowadzenie kampanii społecznych w mediach społecznościowych.
Odnosząc się natomiast do propozycji wprowadzenia urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk w
uzasadnionych przypadkach informuję, że na spotkaniu zespołu ds. wypracowania rozwiązań dot.
zwiększenia bezpieczeństwa członków ZRM 5 maja br., zespół jednogłośnie ustalił, że w związku
z obowiązkiem zapewnienia ochrony danych pacjentów, świadków zdarzenia i personelu
medycznego, stosowanie kamer nasobnych przez ZRM na miejscu zdarzenia i w pojeździe jest
kontrowersyjne i nadmiarowe. Ponadto, Główny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
wypowiedział się, że jest to sprzeczne z przepisami dot. ochrony danych osobowych, w tym
danych wrażliwych, i wskazał możliwość wprowadzenia monitoringu jako ostateczność, i tylko w
przypadku kiedy nie będzie możliwe zapewnienie bezpieczeństwa członków ZRM w inny sposób.
Jednocześnie, Ministerstwo Zdrowia wystąpiło do dysponentów ZRM o zidentyfikowanie na
obsługiwanym przez nich obszarze lokalizacji oraz typów zdarzeń, w których może wystąpić
podwyższone ryzyko agresji skierowanej przeciwko członkom ZRM, spowodowanej przez osoby
poszkodowane, wzywające ZRM lub osoby postronne. Identyfikacja takich zdarzeń i lokalizacji, w
których do takich zdarzeń dochodzi powinna się opierać na dotychczasowych doświadczeniach
ZRM.
Dodatkowo dysponenci zostali poproszeni o podjęcie działań, które mogą zminimalizować
wystąpienie ataku wobec członków ZRM, poprzez m.in.:
- zabezpieczenie minimum 3 osobowych składów ZRM,
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
- odpowiednie skonfigurowanie zespołów pod względem płci, wieku i predyspozycji
psychofizycznych ich członków,
- włączenie do składu ZRM osób, które ukończyły szkolenie w zakresie samoobrony oraz technik
deeskalacyjnych,
- wyposażenie ZRM w środki ochrony osobistej chroniące przed skutkami aktów agresji.
Odnosząc się do kwestii zmian legislacyjnych dotyczących karania za agresję wobec medyków
informuję, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (Dz.U. z 2025 r. poz. 91), osoby wchodzące w skład zespołu ratownictwa
medycznego, osoba udzielająca świadczeń zdrowotnych w szpitalnym oddziale ratunkowym,
dyspozytor medyczny podczas wykonywania swoich zadań, wojewódzki koordynator ratownictwa
medycznego korzystają z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
Zrównanie statusu ratowników medycznych pod względem ochrony prawnej z funkcjonariuszami
publicznymi oznacza także, że członkowie ZRM objęci są szerszą ochroną, poprzez włączenie
aktów agresji skierowanych przeciwko nim do grupy szczególnych typów przestępstw, w których
pokrzywdzonymi są funkcjonariusze publiczni (np. art. 223 Kodeksu karnego. – napaść na
funkcjonariusza publicznego). Ściganie takich czynów odbywa się z urzędu, bez konieczności
wystosowywania przez pokrzywdzonego prywatnego aktu oskarżenia.
Kwestia zapewnienia wzmożonej ochrony prawnej członków ZRM została w pełni poparta przez
Ministerstwo Sprawiedliwości. W związku z powyższym Minister Sprawiedliwości przygotował
nowelizację Kodeksu karnego, w której kary za napaść na funkcjonariusza publicznego zostały
zaostrzone. Z informacji zamieszczonych na stronie Rządowego Centrum Legislacji wynika, że
projekt znajduje się na etapie uzgodnień, konsultacji i opiniowania
(https://legislacja.gov.pl/projekt/12397305/katalog/13124677#13124677)
Obecnie nie są natomiast planowane zmiany w zakresie wprowadzenia numerów służbowych
zamiast nazwisk w dokumentacji medycznej. Poza tym, pierwsza litera imienia i nazwisko członka
ZRM umieszczone jest na umundurowaniu.
W odniesieniu do szkoleń z samoobrony dla członków ZRM, informuję, że szkolenia te są
aktualnie prowadzone przez Policję. 5 marca br. za pośrednictwem Urzędów Wojewódzkich do
dysponentów ZRM skierowane zostało pismo informujące o rozpoczęciu etapu organizacyjnego
przedmiotowych szkoleń. W części województw szkolenia rozpoczęły się jeszcze w marcu br.,
natomiast według danych z kwietnia 2025 r.:
- przeszkolonych zostało 731 pracowników,
- szkolenia odbywały się w 11 województwach, a w pozostałych województwach szkolenia miały
rozpocząć się w najbliższych tygodniach,
- do udziału w szkoleniach zgłoszono łącznie 9 924 członków ZRM,
- chęć skorzystania ze szkoleń wyraziło185 z 221 dysponentów ZRM.
Zgodnie z art. 26a ust 1 ustawy o PRM wojewoda już teraz zapewnia dostęp do wsparcia
psychologicznego dyspozytorów medycznych, udzielanego przez psychologów zatrudnionych w
Urzędzie Wojewódzkim.
Wsparcie psychologiczne udzielane dyspozytorowi medycznemu ma na celu zapobieganie
konsekwencjom zdrowotnym stresu zawodowego, a także zwiększenie efektywności realizacji
zadań przez dyspozytora medycznego.
Rozszerzając zakres wsparcia psychologicznego w ustawie z dnia 24 kwietnia 2025 r. o zmianie
ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw zapisano
obowiązek zapewnienia wsparcia psychologicznego dla członków zespołów ratownictwa
medycznego. Obowiązek ten będzie spoczywał na dysponentach zespołów ratownictwa
medycznego. Jednocześnie pragnę zwrócić uwagę, iż obecnie już ponad połowa dysponentów
zapewnia takie wsparcie. Jest ono realizowane zarówno na podstawie umów z różnego rodzaju
podmiotami, np. gabinetami i poradniami psychologicznymi (outsourcing), jak i przez
zatrudnienie psychologów we własnym zakresie. Ustawa zakłada więc, że również w przyszłości
to dysponent będzie podejmował decyzję co do sposobu zapewnienia ww. wsparcia. Decyzja ta
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
będzie w dużej mierze uzależniona od liczby ZRM pozostających w strukturze danego dysponenta,
która waha się od kilku do kilkudziesięciu i przekłada się bezpośrednio na liczbę osób, którym
będzie okazywane wsparcie. W ww. ustawie ustalono zakres zadań, jakie powinny być
realizowane w ramach tego wsparcia. Zadania te są wzorowane na wsparciu psychologicznym,
jakie wojewodowie są zobowiązani zapewnić dyspozytorom medycznym, jednak nie będzie
obejmowało udziału psychologów w procesie rekrutacyjnym do pracy w zespołach ratownictwa
medycznego ani szkoleń doskonalących członków zespołów ratownictwa medycznego, gdyż te są
już realizowane w ramach kształcenia podyplomowego w zawodach medycznych. Wsparcie
psychologiczne będzie udzielane wyłącznie za zgodą zainteresowanego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --