Interpelacja w sprawie poprawy dostępności opieki zdrowotnej jako kluczowego elementu zapewnienia bezpieczeństwa personelu medycznego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9847
do ministra zdrowia
w sprawie poprawy dostępności opieki zdrowotnej jako kluczowego elementu zapewnienia bezpieczeństwa personelu medycznego
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 13-05-2025
Szanowna Pani Minister,
niedawne tragiczne wydarzenie, jakim było zabójstwo lekarza ortopedy Tomasza Soleckiego w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie w dniu 29 kwietnia 2025 r., a także liczne przypadki agresji wobec ratowników medycznych, pielęgniarek i innych pracowników ochrony zdrowia wskazują na pilną potrzebę systemowych rozwiązań w tym zakresie. Jak wynika z dostępnych informacji, napastnikiem był pacjent niezadowolony z przebiegu leczenia, który wtargnął do gabinetu i zaatakował medyka nożem. Zgodnie z treścią apelu wystosowanego przez Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych oraz Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych, aż 78% pielęgniarek i położnych było ofiarami agresji w miejscu pracy, a niemal 98% było świadkami takich zdarzeń. Te alarmujące statystyki jednoznacznie wskazują na skalę problemu.
Jednocześnie w dniu 5 maja 2025 r. odbyło się spotkanie prezesa Naczelnej Rady Lekarskiej Łukasza Jankowskiego z Panią Minister, podczas którego przedstawione zostały konkretne propozycje rozwiązań systemowych mających na celu poprawę bezpieczeństwa pracowników ochrony zdrowia. Samorząd lekarski słusznie podkreśla, że “bezpieczeństwo lekarzy to nie przywilej - to fundament sprawnie działającego systemu ochrony zdrowia” oraz że “uderzając w bezpieczeństwo lekarza - uderza się w bezpieczeństwo pacjenta”.
Należy jednak zwrócić uwagę na kluczowy aspekt problemu, który często umyka w dyskusji o bezpieczeństwie personelu medycznego. Eksperci wskazują, że najskuteczniejszym sposobem na ograniczenie agresji wobec personelu medycznego jest poprawa dostępu do opieki zdrowotnej. Im trudniejszy dostęp do pomocy medycznej, tym większa frustracja pacjentów, która może przerodzić się w agresję. Obecny kryzys w systemie ochrony zdrowia, utrudniony dostęp do lekarzy i przeciążone placówki niewątpliwie pogłębiają napięcie społeczne, co prowadzi do sytuacji, w których personel medyczny staje się obiektem agresji. Szpitale i przychodnie są miejscami publicznymi, otwartymi dla chorych i potrzebujących. Ich funkcjonowanie zakłada bezpośredni kontakt pacjenta z lekarzem czy pielęgniarką, co czyni personel medyczny łatwym celem dla sfrustrowanych osób, które swoje rozczarowanie systemem zdrowia przekierowują na tych, którzy są najbliżej nich w trudnych momentach choroby.
Warto również zauważyć, że choć zaostrzenie odpowiedzialności karnej za ataki na personel medyczny jest istotnym elementem ochrony prawnej, doświadczenia z przeszłości pokazują, że samo zaostrzenie kar nie zawsze przekłada się na zmniejszenie liczby incydentów. Osoba działająca w stanie skrajnych emocji rzadko kalkuluje ryzyko czy analizuje Kodeks karny przed podjęciem agresywnych działań.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie kompleksowych badań dotyczących związku między czasem oczekiwania na świadczenia medyczne a poziomem agresji wobec personelu medycznego? Jeśli tak, kiedy takie badania mogłyby zostać zrealizowane?
W jaki sposób ministerstwo zamierza połączyć działania mające na celu poprawę dostępności opieki zdrowotnej z bezpośrednimi środkami ochrony personelu medycznego, takimi jak te postulowane przez samorząd lekarski podczas spotkania w dniu 5 maja 2025 r.?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie systemowych mechanizmów monitorowania i wczesnego reagowania na sygnały niezadowolenia pacjentów, które mogłyby zapobiegać eskalacji konfliktów?
Jakie jest oficjalne stanowisko Ministerstwa Zdrowia wobec apelu wystosowanego przez Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych oraz Ogólnopolski Związek Zawodowy Pielęgniarek i Położnych? Czy ministerstwo planuje powołanie postulowanego międzyresortowego sztabu kryzysowego z udziałem ekspertów i przedstawicieli zawodów medycznych?
Jakie konkretne działania planuje podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu wdrożenia postulatów środowiska pielęgniarek i położnych oraz propozycji przedstawionych przez Naczelną Radę Lekarską podczas spotkania z Panią Minister w dniu 5 maja 2025 r.?
Jakie środki finansowe ministerstwo planuje przeznaczyć na poprawę bezpieczeństwa w placówkach medycznych i w jakim horyzoncie czasowym?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian legislacyjnych, które umożliwiłyby pracownikom medycznym odmowę udzielenia świadczeń w przypadku bezpośredniego zagrożenia ich życia lub zdrowia, zgodnie z postulatami środowiska?
Czy planowane jest wdrożenie postulatu samorządu lekarskiego dotyczącego stworzenia Rejestru Agresji w Ochronie Zdrowia jako narzędzia prewencyjnego?
Na jakim etapie znajdują się konsultacje międzyresortowe zapowiedziane przez Panią Minister podczas spotkania z prezesem NRL w dniu 5 maja 2025 r.? Kiedy można spodziewać się konkretnych propozycji legislacyjnych w tym zakresie?
Czy zostały już podjęte prace zmierzające do realizacji zapowiedzianej kampanii społecznej mającej na celu podkreślenie roli personelu medycznego i promowanie szacunku wobec zawodów medycznych? Kiedy można spodziewać się jej rozpoczęcia i jakie środki finansowe zostaną na nią przeznaczone?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie standaryzowanych procedur kontroli dostępu do placówek medycznych, zgodnie z postulatem samorządu lekarskiego? Jeśli tak, na czym konkretnie miałyby one polegać?
Czy ministerstwo prowadzi statystyki dotyczące przypadków agresji wobec personelu medycznego? Jeśli tak, proszę o przedstawienie danych z ostatnich pięciu lat z podziałem na grupy zawodowe i rodzaje placówek medycznych.
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6960 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DSW.050.16.2025.PJ
Warszawa, 16 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 9847 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego „w sprawie
poprawy dostępności opieki zdrowotnej jako kluczowego elementu zapewnienia
bezpieczeństwa personelu medycznego” uprzejmie przekazuję poniższe informacje.
W związku z występującymi aktami agresji wobec personelu medycznego Ministerstwo
Zdrowia podjęło działania ukierunkowane na powstrzymanie przypadków agresji. W dniu
29 stycznia br. w Ministerstwie Zdrowia odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli
kierownictw Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i
Administracji, Komendy Głównej Policji oraz Rzecznika Praw Pacjenta, poświęcone
kwestiom bezpieczeństwa personelu medycznego. W efekcie spotkania resort
sprawiedliwości prowadzi analizy skuteczności stosowania obowiązujących wytycznych
Prokuratora Generalnego co do sposobu postępowania w sprawach związanych z agresją
na personel medyczny.
Ponadto Minister Sprawiedliwości w dniu 29 kwietnia br. skierował do uzgodnień i
konsultacji publicznych projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, który ma na celu
zwiększenie ochrony funkcjonariuszy publicznych oraz osób, które – choć nie posiadają
formalnego statusu funkcjonariusza – narażają swoje zdrowie i życie w celu ratowania
innych ludzi. Jak wskazano w uzasadnieniu do projektu przygotowane zmiany mają na celu
skuteczniejsze przeciwdziałanie aktom agresji wobec osób, które działają m. in. na rzecz
ratowania zdrowia i życia. Podkreślono przy tym, że zaostrzenie sankcji karnych stanowi
wyraźny sygnał, że państwo będzie konsekwentnie ścigać i karać sprawców ataków na
osoby zaangażowane w działania ratownicze i ochronne.
Jednocześnie informuję, że w związku z tragiczną śmiercią lekarza w czasie pracy w Szpitalu
Uniwersyteckim w Krakowie podczas spotkania w Ministerstwie Zdrowia w dniu 5 maja br.
z udziałem Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara, Ministra Spraw Wewnętrznych i
Administracji Tomasza Siemoniaka oraz Komendanta Głównego Policji nadinspektora
Marka Boronia rozmawiano o bezpieczeństwie w placówkach medycznych. Zaplanowane
działania obejmują m. in. współpracę z samorządami zawodów medycznych.
W wyniku przyjętych ustaleń pismem z dnia 15 maja br. Minister Zdrowia zwróciła się do
Komendanta Głównego Policji z prośbą o podjęcie przez jednostki Policji współpracy z
okręgowymi izbami samorządów zawodowych zawodów medycznych w celu
upowszechnienia wśród medyków wiedzy, jak reagować na poszczególne sytuacje
zagrożenia, w jakim trybie je zgłaszać i jakie prawa w zakresie ochrony bezpieczeństwa
przysługują osobom udzielającym świadczeń zdrowotnych.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Jednocześnie informuję, że w resorcie zdrowia pracuje zespół roboczy złożony z
przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa
Administracji i Spraw Wewnętrznych, Policji oraz reprezentacji ratowników medycznych,
pielęgniarek ratunkowych i pracodawców ratownictwa medycznego, który ma na celu
opracowanie rozwiązań poprawiających bezpieczeństwo personelu medycznego m.in. w
oparciu o postulaty strony społecznej. Współpraca w ramach podjętych prac dotyczących
poprawy bezpieczeństwa personelu medycznego obejmuje kluczowe obszary zgłaszane
jako działania niezbędne do podjęcia, którymi mają być objęci w szczególności członkowie
zespołów ratownictwa medycznego. Obecnie trwają ustalenia dotyczące wyposażenia
zespołów ratownictwa medycznego w kamizelki nożoodporne.
Należy przy tym wskazać na działania, które już zostały zrealizowane a polegające na
wprowadzenie do ustawy z dnia 24 kwietnia 2025 r. o zmianie ustawy o Państwowym
Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 637) przepisów:
a) pozwalających na tworzenie i finansowanie trzyosobowych zespołów podstawowych,
b) gwarantujących wsparcie psychologiczne członkom zespołów ratownictwa medycznego,
c) zobowiązujących członków Zespołów Ratownictwa Medycznego do odbywania raz na 5
lat kursów z zakresu samoobrony i technik deeskalacyjnych,
d) pozwalających na poświęcenie dóbr osobistych innych niż zdrowie i życie ludzkie, a także
dóbr majątkowych w celu ratowania zdrowia i życia osób udzielających pomocy medycznej.
Przepisy o których mowa w pkt a – c wejdą w życie 1 stycznia 2026 r., a pkt d – 30 maja b.r.
Niezależnie od przepisów ustawowych rozpoczęły się jednorazowe dobrowolne szkolenia
dla członków Zespołów Ratownictwa Medycznego z samoobrony, prowadzone przez
Policję i inne służby mundurowe.
Na chwilę obecną już 185 z 221 dysponentów ZRM planuje skorzystać z ww. formy
wsparcia, natomiast do udziału w szkoleniu zgłoszono 9 924 członków ZRM. W 11
województwach szkolenia już się odbywają, w kolejnych pierwsze cykle mają się rozpocząć
w najbliższym czasie. Zgodnie z ustaleniami z Policją wszyscy zgłoszeni mają zostać
przeszkoleni do końca br.
W kwestii wsparcia psychologicznego jako elementu budującego bezpieczeństwo
personelu medycznego należy wskazać, że zgodnie z art. 26a ust 1 ustawy z dnia 8 września
2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2025 r. poz. 91 ze zm.)
wojewoda już obecnie zapewnia dostęp do wsparcia psychologicznego dla dyspozytorów
medycznych, udzielanego przez psychologów zatrudnionych na podstawie stosunku pracy
w urzędzie wojewódzkim.
Rozszerzając zakres wsparcia psychologicznego we wspomnianej wyżej nowelizacji z dnia
24 kwietnia 2025 r. ujęto kwestię wsparcia psychologicznego dla członków zespołów
ratownictwa medycznego. Obowiązek zapewnienia tego wsparcia będzie spoczywał na
dysponentach zespołów ratownictwa medycznego.
Jednocześnie należy zauważyć, że obecnie już ponad połowa dysponentów zapewnia takie
wsparcie. Jest ono realizowane zarówno na podstawie umów z podmiotami zewnętrznymi,
jak i przez zatrudnienie psychologów we własnym zakresie.
Należy także wspomnieć, że Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania mające na celu
przybliżenie społeczeństwu roli i znaczenia ratowników medycznych i innych osób
zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia oraz zwiększenie ich bezpieczeństwa.
Jednocześnie, Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanię edukacyjną na temat tego, jak
istotna jest praca zespołów ratownictwa medycznego, jaka jest ich rola w systemie ochrony
zdrowia i jak należy współpracować z ratownikami oraz ich wspierać, aby mogli nieść swoją
pomoc. Celem tych działań jest też wzmocnienie szacunku i zrozumienia dla decyzji i
czynności podejmowanych przez ratowników.
Z wyrazami szacunku
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --