Interpelacja w sprawie danych dotyczących wczesnego żywienia w Polsce w latach 2020-2025
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9834
do ministra zdrowia
w sprawie danych dotyczących wczesnego żywienia w Polsce w latach 2020-2025
Zgłaszający: Grzegorz Płaczek
Data wpływu: 13-05-2025
Tychy, 12 maja 2025 roku
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu, składam niniejszą interpelację za pośrednictwem Pana Marszałka do Ministerstwa Zdrowia, do Pani Minister Izabeli Leszczyny.
Szanowna Pani Minister,
wprowadzenie do ustawodawstwa nakazu informowania matek o korzyściach karmienia piersią (rozporządzenie dotyczące standardu opieki okołoporodowej), świadczy o uznaniu sztucznych mieszanek zastępczych za normę, w związku z tym:
1. Proszę o przesłanie aktualnego dokumentu przedstawiającego czynniki ryzyka przedwczesnego przerwania karmienia naturalnego i przejścia na żywienie sztuczne dla dziecka, dla matki, oraz związane z tym koszty społeczne, jednocześnie proszę o wyjaśnienie, dlaczego takie informacje nie są dostępne w Polsce dla rodziców lub jeśli są dostępne, to gdzie można je znaleźć, i w jaki sposób są te informacje matkom przekazywane?
2. Proszę o przedstawienie wskaźników karmienia naturalnego za ostatnie 5 lat, w tym:
a) liczbę noworodków, które nie otrzymały sztucznej mieszanki w szpitalu versus urodzone;
b) liczbę wcześniaków, które opuszczały szpital z umiejętnością samodzielnego pobierania pokarmu z piersi matki;
c) liczbę matek karmiących wyłącznie piersią w 3 i 6 miesiącu życia dzieci;
d) liczbę matek karmiących w sposób mieszany 3 i 6 miesiącu życia dzieci;
e) liczbę matek karmiących piersią dzieci w 12 i 24 miesiącu życia dzieci.
3. Proszę o przedstawienie kwot wydatkowanych na refundację sztucznych mieszanek za ostatnie 5 lat, tj. 2020, 2021, 2022, 2023 i 2024 z podziałem na poszczególne preparaty.
4. Proszę o przedstawienie kwot wydatkowanych na druk i dystrybucje materiałów promujących karmienie naturalne, doposażenie szpitali w sprzęt laktacyjny, szkolenie personelu medycznego z zakresu wsparcia laktacyjnego, w tych samych latach jak powyżej.
5. Proszę o wskazanie materiałów edukacyjnych, kampanii informacyjnych przygotowanych przez Ministerstwo Zdrowia i/lub NFZ i/lub narodowe instytuty zdrowia dzieci z informacjami o czynnikach ryzyka związanych z decyzją o niekarmieniu piersią i żywieniu sztucznym.
6. Proszę o przedstawienie szczegółowych informacji o liczbie pracowników systemu ochrony zdrowia przeszkolonych w ciągu ostatnich 5 lat z zakresu:
a) poradnictwa laktacyjnego;
b) wczesnej diagnostyki problemów laktacyjnych;
c) laktotechnologii.
7. Proszę o wskazanie powodów zaniechania przez Ministerstwo Zdrowia wprowadzenia do szpitali laktatorów „covidowych“, pomimo wprowadzenia zaleceń podwyższających higienę sprzętu laktacyjnego przy separacji matek od dzieci oraz przy odciąganiu pokarmu dla zdrowych wcześniaków.
8. Proszę o wskazanie powodów, dlaczego tylko szpitale prowadzące bank mleka lub współpracujące z bankami mleka otrzymały dotacje w ramach programu „Za życiem“ na zakup sprzętu laktacyjnego.
9. Proszę o wskazanie przyczyn, dla których we wszystkich postępowaniach realizacji programu „Za życiem“ całkowicie pominięto akcesoria laktacyjne (końcówki osobiste do laktatorów), które dla szpitali stanowią podstawowy wydatek i które są decydującym czynnikiem w ocenie poziomu bezpieczeństwa higienicznego, a skupiono się wyłącznie na laktatorach bez akcesoriów.
10. Proszę o wskazanie najczęściej stosowanej metody podawania odciągniętego pokarmu lub sztucznych mieszanek noworodkom w polskich szpitalach, oraz o ustosunkowanie się co do zgodności tej metody z zapisami standardu opieki okołoporodowej.
11. Proszę o wskazanie stopnia wdrożenia w Polsce: Standardów postępowania dla Unii Europejskiej w zakresie żywienia niemowląt i małych dzieci.
12. Proszę o podanie powodów zaniechania wdrażania: Strategii ochrony, wspierania i propagowania karmienia piersią, pomimo pełnego jej przygotowania i zakończonego pilotażu prowadzonego w województwie lubelskim w latach 2006-2010.
Uprzejmie proszę o precyzyjne odpowiedzi na powyższe pytania, stosując się do nadanej przeze mnie numeracji.
Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23138 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RZZR.050.9.2025.JK
Warszawa, 26 czerwca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 9834 Posła Grzegorza Płaczka w sprawie danych
dotyczących wczesnego żywienia w Polsce w latach 2020-2025, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących informacji.
Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia noworodków i niemowląt i stanowi
normę wczesnego żywienia dzieci. W odpowiedzi na pytanie w jaki sposób przekazywane są
informacje na temat czynników ryzyka przedwczesnego przerwania karmienia naturalnego
informuję, że rodzice mają możliwość wyboru sposobu żywienia swoich dzieci, który musi
zostać uszanowany. W celu podjęcia świadomej decyzji w tym zakresie, personel medyczny
zobligowany jest do dostarczenia matce informacji spójnych i zgodnych z aktualną wiedzą
na temat laktacji w zakresie korzyści i metod karmienia piersią lub mlekiem kobiecym.
Preparat do początkowego żywienia może zostać podany wyłącznie na zlecenie lekarza lub
zgodnie z decyzją matki, po wcześniejszym udzieleniu jej informacji o takim żywieniu.
Dodatkowo kobieta w połogu ma prawo do ciągłej, profesjonalnej opieki położnej w miejscu
zamieszkania albo pobytu, w czasie której udziela matce porad laktacyjnych z
uwzględnieniem czynników ryzyka niepowodzenia w laktacji oraz pomaga
w rozwiazywaniu problemów związanych z laktacją. Powyższe szczegółowo regulują
przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu
organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1324).
W odniesieniu do prośby o przedstawienie wskaźników karmienia naturalnego za ostatnie
5 lat, poniżej przedstawiam dostępne wskaźniki karmienia naturalnego za lata 2020, 2021,
2022, 2023. Aktualnie nie są możliwe do pozyskania dane statystyczne w tym zakresie za
2024 r.
Liczba noworodków w dniu wypisu ze szpitala
Rok
Karmionych wyłącznie
piersią lub mlekiem
odciągniętym
Karmionych
mieszane
Karmionych
sztuczne
Brak
danych
Ogółem
2020 196 199 84 953 7 518 27 940 316 610
2021 198 861 92 089 8 132 19 752 318 834
2022 167 821 87 469 7 772 19 244 282 306
2023 146 551 83 465 7 626 21 453 259 095
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Chorobowości Szpitalnej Ogólnej - NIZP-PZH PIB
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Liczba noworodków przedwcześnie urodzonych w dniu wypisu ze szpitala
Rok
Karmionych wyłącznie piersią lub
mlekiem odciągniętym
Karmionych
mieszane
Karmionych
sztuczne
Brak
danych
Ogółem
2020 12 404 9 318 1 415 35 23 172
2021 13 852 10 014 1 577 35 25 478
2022 11 969 9 634 1 350 60 23 013
2023 9 825 8 961 1 257 61 20 104
Źródło: Ogólnopolskie Badanie Chorobowości Szpitalnej Ogólnej - NIZP-PZH PIB
Rok Miesiąc
życia
dziecka
Liczba dzieci zbadanych w
POZ
Karmionych
wyłącznie piersią
karmionych
mieszanie
karmionych
sztucznie
2020 253 104 126811 54883 45852
2021 260 996 130 197 58 390 46 344
2022 242 076 116 458 52 940 44 333
2023
2-6
miesiąc
216 807 103 388 47 401 38 802
Źródło: Centrum e-Zdrowia, Sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej
(MZ-11)
Rok Miesiąc
życia
dziecka
Liczba dzieci zbadanych w
podstawowej opiece
zdrowotnej
Karmionych
piersią
karmionych
mieszanie
karmionych
sztucznie
2020 164 735 21 328 36 726 93 822
2021 168 465 21 215 39 167 94 389
2022 159 395 20 015 36 254 86 338
2023
12
miesiąc
145 133 18 593 33 966 77 472
Źródło: Centrum e-Zdrowia, Sprawozdanie o działalności i pracujących w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej
(MZ-11)
Poniżej przedstawiam również dane dotyczące wydatkowanych kwot na refundację
sztucznych mieszanek za ostatnie 5 lat. Dane zawierające szczegółowe nazwy preparatów
stanowią załącznik nr 1 do interpelacji.
Lata Suma z liczba opakowań Suma z kwota refundacji
2020 4 127 456,00 170 350 631,48
2021 4 067 439,00 187 438 720,00
2022 3 691 621,00 173 906 531,25
2023 3 117 637,00 156 091 562,73
2024 2 832 228,93 156 218 104,84
Źródło: Narodowy Fundusz Zdrowia, Departament Gospodarki Lekami
W odpowiedzi na pytanie dotyczące materiałów promujących karmienie naturalne, szkoleń
personelu medycznego z zakresu wsparcia laktacyjnego, kampanii informacyjnych
przygotowanych przez Ministerstwo Zdrowia lub NFZ oraz kwot wydatkowanych na druk i
dystrybucję materiałów, uprzejmie informuję, że ze środków Narodowego Programu
Zdrowia na lata 2021- 2025 na promocję karmienia piersią w ramach celu operacyjnego 1:
profilaktyka nadwagi i otyłości zaplanowano - 10 041 000 zł.
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W ramach powyższych środków w latach 2023-2025 odbywa się dystrybucja do
podmiotów leczniczych poradnika pn. „Karmienie piersią”, który dostępny jest na stronie
internetowej: (https://www.gov.pl/web/zdrowie/karmienie-piersia) w liczbie 210 tys.
egzemplarzy rocznie do 288 szpitali, bezpłatne kursy specjalistyczne dla położnych
„Edukacja i wsparcie kobiety w okresie laktacji” (1100 położnych rocznie od 2024 r.) oraz
realizowane są działania promujące karmienie piersią z okazji Światowego Tygodnia
Karmienia Piersią. Dodatkowo, w ramach zadania z zakresu zdrowia publicznego pn.
„Upowszechnianie rozwiązań systemowych w zakresie zdrowia prokreacyjnego, w tym w
opiece prekoncepcyjnej i okołoporodowej” w latach 2023-2025 został opracowany
Informator ABC opieki okołoporodowej”, który dostępny jest na stronie internetowej
Ministerstwa Zdrowia (https://www.gov.pl/web/zdrowie/opieka-okoloporodowa). W
wersji papierowej dystrybuowany jest do poradni ginekologiczno-położniczych oraz
położnych podstawowej opieki zdrowotnej (zaplanowano dystrybucję 185 tys. szt.
informatora rocznie). Na realizację tego działania przeznaczono 1 980773 zł. Informator
oprócz wielu informacji związanych z karmieniem piersią zawiera również szczegółowe
informacje o obowiązkach szpitala i oddziału położniczego dotyczących laktacji i
odżywiania noworodka oraz pozycje w czasie karmienia piersią.
Biorąc pod uwagę, jak istotne dla zdrowia dziecka i matki jest naturalne karmienie piersią,
szereg działań edukacyjno-informacyjnych mających na celu promowanie i wspieranie
karmienia piersią wśród kobiet w ciąży, młodych mam oraz personelu medycznego
podejmowanych jest również przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Materiały
poświęcone tej tematyce można znaleźć, m.in. na portalach NFZ, w szczególności Akademia
NFZ, Diety NFZ, a także na portalu Pacjet.gov.pl. Przykładami takich artykułów są:
„Dlaczego warto karmić piersią”, „Profilaktyka od pierwszych dni życia”. Przykładowe
artykuły z omawianego obszaru zamieszczone przez NFZ na portalu Pacjent.gov.pl to:
„Mleko mamy najlepsze dla dziecka”, „Mniejsze ryzyko nowotworu dzięki karmieniu
piersią”, „Nie ma jak mleko mamy”, czy też „Karmienie piersią – samo zdrowie dla mamy i
dziecka”. W 2024 i 2025 roku uwzględniono tematykę naturalnego karmienia piersią także
w ramach tzw. „Śród z Profilaktyką”, organizowanych przez oddziały wojewódzkie NFZ.
Dzięki współpracy z Izbami Aptekarskim, Uniwersytetami Medycznymi, Fundacjami oraz
specjalistami, uczestniczki wydarzeń mogą skorzystać z wykładów, warsztatów, porad
laktacyjnych, a także indywidualnych konsultacji z ekspertami. W ramach działań
profilaktycznych i edukacyjnych NFZ udostępnia na swojej stronie szkoleniowej on-line, (E-
learning.nfz.gov.pl) szkolenia z zakresu karmienia piersią „O karmieniu piersią dla mam” i
„Karmienie piersią - szkolenie dla personelu medycznego”. Szkolenia obejmują zagadnienia
związane m.in. z przygotowywaniem do karmienia piersią w czasie ciąży, pierwszym
kontaktem matki z dzieckiem, okresem stabilizacji laktacji a także karmieniem w dalszych
miesiącach życia dziecka oraz powrotem do pracy i prawami matki karmiącej. Działania
podejmowane przez Fundusz w tym zakresie nie generują kosztów, gdyż są realizowane w
ramach bieżącej działalności informacyjno-edukacyjnej, z wykorzystaniem posiadanych
zasobów, narzędzi komunikacyjnych oraz współpracy z ekspertami.
W odniesieniu do pytania dotyczącego kwot wydatkowanych na doposażenie szpitali w
sprzęt laktacyjny, w poniższej tabeli przedstawiam środki wydatkowane w ramach zadania:
odżywianie mlekiem kobiecym noworodków i niemowląt Programu polityki zdrowotnej
służącego wykonaniu programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” latach
2021-2024.
W 2021 roku został dofinansowany przez Ministerstwo Zdrowia sprzęt dla banków mleka
kobiecego, stanowiący ich wyposażenie m.in.: pasteryzatory mleka kobiecego, analizatory
składu mleka, laktatory elektryczne przeznaczone do użytku szpitalnego. W 2023 r.
Rok Środki majątkowe Środki bieżące Łącznie
2021 4 768 402,61 zł 1 849 076,43 zł 6 617 479,04 zł
2023 1 482 816,28 zł 2 577 836,07 zł 4 060 652,35 zł
2024 135 020,54 zł 2 244 991,70 zł 2 380 012,24 zł
Ogółem 6 386 239,43 zł 6 671 904,20 zł 13 058 143,63 zł
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
sfinansowano sprzęt dla nowego banku mleka w województwie podlaskim, a w 2024 r.
sfinansowano zakup sprzętu do pozyskiwania mleka kobiecego i jego przechowywania dla
podmiotów leczniczych współpracujących z bankami mleka kobiecego. W 2025 r. planuje
się ponowne doposażenie w sprzęt funkcjonujące banki mleka kobiecego. Środki finansowe
zabezpieczone na to zadanie w 2025 r. wynoszą 5 200 000 zł.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące pominięcia w realizacji programu „za życiem”
finansowania akcesoriów laktacyjnych (końcówki osobiste do laktatorów), informuję, że
katalog sprzętu dla podmiotów leczniczych, w których funkcjonuje bank mleka kobiecego
lub współpracujących z bankiem mleka kobiecego, zawarty w Programie polityki
zdrowotnej służącemu wykonaniu programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za
życiem” nie przewiduje możliwości zakupu akcesoriów laktacyjnych. Należy podkreślić, że
zakup takiego sprzętu ze względu na jego wartość nie stanowi zbytniego obciążenia
finansowego dla podmiotów leczniczych.
W odniesieniu do informacji o liczbie pracowników systemu ochrony zdrowia
przeszkolonych w ciągu ostatnich 5 lat z zakresu poradnictwa laktacyjnego informuję, że w
celu odpowiedniego przygotowania do wykonywania zawodu z uwzględnieniem jego
specyfiki, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw zdrowia określił rozporządzenie Ministra Nauki i
Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty,
pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego
(Dz. U. z 2021 r. poz. 755, z późn. zm.). W standardzie kształcenia przygotowującym do
wykonywania zawodu lekarza (załącznik 1 do ww. rozporządzenia) - wskazano, że w
zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
zasady karmienia naturalnego, żywienia dziecka zdrowego i zapobiegania otyłości oraz
modyfikacje żywieniowe wynikające z chorób;
uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczne, przyczyny, objawy, zasady
diagnozowania i postępowania terapeutycznego w przypadku najczęstszych chorób
występujących u dzieci oraz ich powikłań w tym m. in.: ostrych i przewlekłych bólów
brzucha, wymiotów, biegunek, zaparć, krwawień z przewodu pokarmowego, choroby
wrzodowej, nieswoistych chorób jelit, chorób trzustki, cholestaz, chorób wątroby,
alergii pokarmowych, wad wrodzonych przewodu pokarmowego.
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:
rozpoznać najczęstsze objawy choroby u dzieci, zastosować badania diagnostyczne i
interpretować ich wyniki, przeprowadzić diagnostykę różnicową, wdrożyć terapię,
monitorować efekty leczenia oraz ocenić wskazania do konsultacji specjalistycznej, w
szczególności w przypadku objawów takich jak m. in.: zaburzenia odżywiania;
prowadzić edukację zdrowotną pacjenta, w tym edukację żywieniową dostosowaną do
indywidualnych potrzeb.
Mając na uwadze powyższe już na etapie studiów na kierunku lekarskim jest przekazywana
wiedza w zakresie karmienia piersią.
Karmienie piersią noworodka rozpoczyna się po urodzeniu, kiedy matka i dziecko
przebywają pod opieką lekarza specjalisty neonatologii oraz lekarza specjalisty położnictwa
i ginekologii. Stąd tematyka laktacji i karmienia piersią jest przedmiotem szkolenia
specjalizacyjnego w tych dziedzinach. Program szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie
neonatologii przewiduje do opanowania przez lekarza m.in. tematykę dotyczącą:
promocji karmienia piersią, znajomości technik prawidłowego przystawiania
noworodka do piersi, rozpoznawania i rozwiązywania problemów laktacyjnych,
farmakoterapii matki w okresie ciąży i laktacji,
żywienie dziecka i kobiety w okresie laktacji i profilaktyka stanów niedoborowych,
wpływ laktacji i karmienia na zdrowie matki,
umiejętność praktycznego udzielanie porady laktacyjnej,
choroby matki w aspekcie laktacji,
zasady żywienia noworodka,
zasady odżywiania się matek karmiących.
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Szkolenie z powyższego zakresu odbywa się w ramach kursu „Żywienie w okresie
noworodkowym i niemowlęcym”, kursu „Promocja zdrowia w perinatologii", stażu
podstawowego i stażu podstawowego i stażu kierunkowego w zakresie oceny i stymulacji
rozwoju noworodka.
Program szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie położnictwa i ginekologii obejmuje
wiedzę i praktykę z zakresu:
fizjologii połogu, w tym laktacji i promocji karmienia piersią,
postępowania w zaburzeniach i powikłaniach laktacji i ich leczenia,
postępowania w przypadku zastoju pokarmu i nieprawidłowości w okresie laktacji;
zasad farmakoterapii w czasie ciąży i laktacji,
promocji karmienia piersią.
Szkolenie z powyższego zakresu odbywa się w ramach stażu podstawowego w zakresie
położnictwa i ginekologii oraz stażu kierunkowego w poradni położniczo-ginekologicznej.
Tematyka karmienia piersią i laktacji jest także przedmiotem szkolenia specjalizacyjnego w
dziedzinie pediatrii i medycyny rodzinnej. Oczekuje się, że lekarz po ukończeniu szkolenia
specjalizacyjnego w dziedzinie pediatrii wykaże się wiedzą i umiejętnościami z zakresu
instruowania lub udzielenia porad przystawiania dziecka do piersi, oceny ssania,
korygowania zaburzeń laktacji oraz sposobów podtrzymywania karmienia naturalnego,
korzyści karmienia piersią oraz karmienie mieszane i sztuczne. Szklenie z powyższego
zakresu odbywa się w ramach stażu podstawowego, stażu kierunkowego w
zakresie fizjologii noworodka oraz stażu kierunkowego w zakresie patologii noworodka.
Z kolei program specjalizacyjny w dziedzinie medycyny rodzinnej obejmuje tematykę
dotyczącą połogu, karmienia piersią, laktacji, doradztwa laktacyjnego, stosowania leków w
okresie ciąży i laktacji oraz przeprowadzenia porady laktacyjnej. Szkolenie specjalizacyjne
lekarzy w powyższym zakresie odbywa się w ramach kursu „Opieka nad pacjentem na
różnych etapach życia”, stażu podstawowego w zakresie medycyny rodzinnej, stażu
kierunkowego w zakresie pediatrii oraz stażu kierunkowego w zakresie neonatologii.
W odniesieniu do położnej, informuję, że w obowiązującym standardzie kształcenia
przygotowującym do wykonywania zawodu położnej (załącznik 5 do ww. rozporządzenia) -
wskazane są efekty uczenia się w zakresie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych
odnoszących się do poradnictwa laktacyjnego, w tym problematyki karmienia piersią,
rozwiązywania problemów laktacyjnych, wsparcia matki karmiącej i opieki nad
noworodkiem, które absolwent kierunku położnictwo uzyskuje w trakcie kształcenia
przeddyplomowego. Absolwent studiów pierwszego stopnia na kierunku położnictwo
uzyskuje wiedzę dotyczącą m.in. specjalistycznej problematyki z zakresu położnictwa,
neonatologii oraz modelów opieki położniczej nad kobietą w każdym okresie życia i stanie
zdrowia. Natomiast w zakresie umiejętności absolwent potrafi m.in.: udzielać świadczeń
zdrowotnych w przypadku kobiety w okresie połogu i noworodka oraz sprawować opiekę
nad matką i noworodkiem, promując karmienie naturalne oraz prowadzić działalność
edukacyjno-zdrowotną, w tym poradnictwo laktacyjne. Absolwent studiów drugiego
stopnia na kierunku położnictwo uzyskuje wiedzę i umiejętności w zakresie opracowywania
i wdrażania programów edukacji zdrowotnej, w tym prowadzenia poradnictwa
laktacyjnego; wytycznych i programów organizacji promujących karmienie piersią w
Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwach oraz przepisy prawa w tym zakresie;
czynników sprzyjających laktacji i zaburzających laktację; zasad postępowania w przypadku
sytuacji trudnych w laktacji, relaktacji i laktacji indukowanej; wpływu leków, używek i
chorób zakaźnych na laktację oraz możliwość karmienia piersią. Poza tym uzyskuje wiedzę i
umiejętności do prowadzenia działań edukacyjnych w zakresie laktacji, obejmując
specjalistyczną opieką kobietę i jej dziecko, niezależnie od stanu klinicznego i stopnia
dojrzałości, w okresie przygotowania do karmienia piersią i w czasie jego trwania oraz w
przypadku relaktacji i laktacji indukowanej.
W ramach kształcenia zawodowego przygotowującego do wykonywania zawodu
pielęgniarki (załącznik 4 do ww. rozporządzenia) absolwent uzyskuje podstawową wiedzę
i umiejętności w zakresie zasad żywienia osób zdrowych i chorych w różnym wieku. W
ramach kształcenia podyplomowego pielęgniarka po ukończeniu specjalizacji w dziedzinie
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
pielęgniarstwa neonatologicznego uzyskuje wiedzę i umiejętności m.in. dotyczące edukacji
położnicy w zakresie karmienia naturalnego i przystawiania dziecka do piersi w sytuacjach
utrudniających karmienie ze strony matki, bądź noworodka oraz wykorzystywania różnych
sposobów żywienia noworodka zdrowego i chorego, doboru metod karmienia noworodka
chorego w zależności od stopnia dojrzałości i stanu klinicznego. Pielęgniarka specjalistka w
dziedzinie pielęgniarstwa neonatologicznego sprawując opiekę nad dzieckiem w oddziałach
neonatologicznych i pediatrycznych może realizować działania edukacyjne w zakresie
laktacji. Jednocześnie uprzejmie informuję, że pielęgniarki i położne mogą aktualizować
swoją wiedzę i umiejętności zawodowe w różnych rodzajach kształcenia podyplomowego.
W ramach w kursu specjalistycznego dla położnych „Edukacja i wsparcie kobiety w okresie
laktacji”. Celem kursu jest przygotowanie położnej i pielęgniarki do kompleksowej opieki
nad kobietą w okresie laktacji oraz realizacji zadań edukatora ds. laktacji.
Ponadto wiedzę i umiejętności w zakresie laktacji położne uzyskują w ramach szkolenia
specjalizacyjnego w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno – położniczego,
neonatologicznego oraz rodzinnego.
Mając na uwadze powyższe, każda położna w toku kształcenia zawodowego nabywa
wiedzę i umiejętności niezbędne do realizacji świadczeń w zakresie poradnictwa
laktacyjnego. Według danych Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych,
prowadzonego przez Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, liczba aktywnych zawodowo
położnych wynosi 30 567 (stan na dzień 31.12.2024r.). Natomiast informacje dotyczące
kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych, w tym liczba osób, które odbyły dane
kształcenie, znajdują się na stronie Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.
W odniesieniu do pytania dotyczącego braku wprowadzenia do szpitali laktatorów
„covidowych” informuję, że w opublikowanych na stronie internetowej Ministerstwa
Zdrowia zaleceniach dotyczących sposobu postępowania w związku z aktualną sytuacją
epidemiologiczną w przypadku noworodków matek zakażonych lub z podejrzeniem covid-
19 wskazano, że warunkiem koniecznym w karmieniu dziecka ściągniętym z piersi
pokarmem matki, u której potwierdzono zakażenie SARS-CoV-2 jest udział personelu
medycznego oddziału w realizacji protokołu postępowania, opisującego zarówno
przestrzeganie zaleceń dotyczących korzystania ze środków ochrony osobistej podczas
kontaktów z kobietą w połogu, jak i procedury pozyskiwania pokarmu i przekazywania go
dla dziecka. Zalecenia te precyzują również wymogi dotyczące sprzętu, który szpital
powinien zapewnić. W odniesieniu do laktatorów, powinien on spełniać warunki wyrobu
medycznego (zalecana możliwość stosowania końcówek jednorazowych), który będzie na
sali izolacyjnej pacjentki do jej własnego użytku w czasie pobytu w szpitalu. W przypadku,
gdy szpital nie posiada takiego laktatora, a może zapewnić warunki do dezynfekcji
termicznej pacjentka może posiadać swój laktator przyniesiony z domu. Zgodnie z ostatnimi
wytycznymi, nie było przeszkód, aby matka mogła zachować kontakt z dzieckiem i karmić je
piersią. Jednocześnie, należy pamiętać, że laktatory, używane w szpitalu powinny być
wyrobami medycznymi oraz zapewniać bezpieczeństwo zarówno w czasie epidemii, jak
również poza nią.
W odniesieniu do pytania, dlaczego tylko szpitale prowadzące bank mleka lub
współpracujące z bankami mleka otrzymały dotację w ramach programu „za życiem" na
zakup sprzętu laktacyjnego, informuję, że Program polityki zdrowotnej służący wykonaniu
programu kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”, w ramach którego finansowany
jest ww. sprzęt jest dedykowany wyłącznie wykonaniu programu rządowego
ustanowionego na mocy uchwały nr 160 Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2016 r. w
sprawie kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” (M.P. z 2022 r. poz. 64), w którym
zostały określone jego podstawowe cele, założenia i finansowanie.
W odniesieniu do pytania o najczęściej stosowane metody podawania odciągniętego
pokarmu lub sztucznych mieszanek noworodkom w szpitalach, informuję, że osoby
sprawujące opiekę nad kobietą w połogu, są zobowiązane uwzględnić prawidłowy dobór
metody dokarmiania, który zgodnie z aktualną wiedzą nie zwiększy ryzyka pojawienia się
problemów ze ssaniem piersi i laktacją. Diagnozę i przeprowadzone postępowanie powinny
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
odnotować w dokumentacji medycznej. Metody podawania odciągniętego pokarmu lub
sztucznych mieszanek noworodkom nie są objęte obligatoryjnym monitorowaniem przez
Ministerstwo Zdrowia, są odnotowane w indywidualnej dokumentacji medycznej każdej
pacjentki.
W odniesieniu do pytania dotyczącego stopnia wdrożenia w Polsce Standardów
postępowania dla Unii Europejskiej w zakresie żywienia niemowląt i małych dzieci z 2006 r.
oraz Strategii ochrony, wspierania i propagowania karmienia piersią informuję, że
powyższe dokumenty stanowią rekomendacje dla stowarzyszeń, organizacji, instytucji
rządowych i jako zalecenia są brane pod uwagę w działaniach podejmowanych na rzecz
prawidłowego żywienia noworodków i niemowląt. Nie są jednak prawem powszechnie
obowiązującym, wobec powyższego nie ma obowiązku ich wdrożenia i monitorowania
stopnia realizacji.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --