Interpelacja w sprawie dotacji udzielonej przez NIW w ramach programu NOWEFIO Polskiemu Towarzystwu Prawa Antydyskryminacyjnego (PTPA)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9832
do ministra ds. społeczeństwa obywatelskiego
w sprawie dotacji udzielonej przez NIW w ramach programu NOWEFIO Polskiemu Towarzystwu Prawa Antydyskryminacyjnego (PTPA)
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 13-05-2025
Warszawa, 13.05.2025 r.
Szanowna Pani Minister!
Na stronach Narodowego Instytutu Wolności w dniu 15 kwietnia 2025 roku opublikowany został raport „Równość standardem pracy w trzecim sektorze”. Raport został przygotowany przez Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego (PTPA) oraz sfinansowany ze środków Narodowego Instytutu Wolności. Dotyczący jakości pracy w trzecim sektorze raport pokazuje zarówno zalety pracy w NGO – takie jak misyjność, elastyczność czy poczucie sprawczości, jak i liczne wyzwania, w tym niestabilność zatrudnienia, wypalenie zawodowe, nierówne traktowanie, mobbing czy molestowanie. Badanie przeprowadziła prof. Magdalena Grabowska z Zespołu badawczego psychoanalizy i badań nad kategorią gender w filozofii współczesnej PAN.
Powstałe w 2007 roku PTPA jest ekspercką organizacją pozarządową specjalizującą się w przeciwdziałaniu dyskryminacji. Głównym obszarem działalności PTPA jest implementacja w Polsce przepisów o równym traktowaniu. Zainteresowania badawcze dr hab. M. Grabowskiej dotyczą przede wszystkim historii ruchów kobiecych i emancypacyjnych w Europie Wschodniej z perspektywy postkolonialnych i transnarodowych ruchów feministycznych. Zajmuje się także prowadzeniem badań nt. przemocy wobec kobiet oraz równości kobiet w polityce. Ani PTPA, ani autorka badania nie wskazali w publicznie dostępnych informacjach na stronie PTPA oraz PAN doświadczenia w zakresie badania warunków pracy, w tym z uwzględnieniem organizacji trzeciego sektora.
Ponadto jednym z założycieli PTPA oraz aktywnym członkiem Zarządu PTPA w latach 2007–2019, w tym w latach 2011–2017 prezesem organizacji, był Krzysztof Śmiszek, który od grudnia 2023 r. do czerwca 2024 r., a więc w okresie, w którym PTPA otrzymało dotację na realizację niniejszego projektu, pełnił urząd sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości oraz zasiadał w Komitecie ds. Pożytku Publicznego.
Mając na uwadze powyższe oraz z uwagi na nadzór przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego nad Narodowym Instytutem Wolności, na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora uprzejmie proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jak doszło do sytuacji, w której dotację na realizację projektu dotyczącego jakości pracy w trzecim sektorze otrzymuje organizacja pozarządowa, która nie ma żadnego doświadczenia w obszarze, którego dotyczy projekt, a autorem badania dotyczącego jakości pracy jest naukowiec specjalizujący się w badaniu historii ruchów kobiecych i emancypacyjnych?
Należy dodać, że zgodnie z art. 30 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2017 roku o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego jednym z kluczowych elementów oceny projektów przeznaczonych do dofinansowania jest „możliwość realizacji zadania przez osoby zaangażowane w jego realizację, w tym doświadczenie wnioskodawcy”.
W odpowiedzi na to pytanie proszę o szczegółowe wykazanie doświadczenia wnioskodawcy w zakresie badania jakości pracy w trzecim sektorze, w tym podanie ocen punktowych w zakresie kryterium oceny merytorycznej zdefiniowanego w art. 30 ust. 4 pkt 4 ustawy o NIW-CRSO przyznanych ww. projektowi przez ekspertów oceniających projekt oraz komisję konkursową ustalającą listę rankingową projektów do dofinansowania wraz z uzasadnieniem.
Czy obecność założyciela i wieloletniego członka władz PTPA w rządzie koalicji 13 grudnia w trakcie przyznawania organizacji dotacji na realizację projektu dotyczącego jakości pracy w trzecim sektorze oraz członkostwo w tym okresie w Komitecie ds. Pożytku Publicznego, nadzorującym funkcjonowanie Narodowego Instytutu Wolności, nie stanowi, zdaniem Pani Minister, naruszenia zasady transparentności działania instytucji publicznej oraz potencjalnego niebezpieczeństwa niedozwolonego wpływu na rozstrzygnięcie konkursu w ramach programu NOWEFIO przez osobę umocowaną w strukturze nadzorującej jednostkę finansów publicznych udzielającą dotacji?
Jakie działania zamierza Pani Minister podjąć w celu wyjaśnienia wskazanych wyżej wątpliwości dotyczących braku transparentności przyznawania dotacji przez Narodowy Instytut Wolności w 2024 roku w ramach Programu NOWEFIO, a także w ramach innych programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego oraz w związku z możliwością potencjalnego niebezpieczeństwa niedozwolonego wpływu na rozstrzygnięcie konkursu w ramach programu NOWEFIO przez osobę umocowaną w strukturze nadzorującej jednostkę finansów publicznych udzielającą dotacji?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Minister Adriana Porowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5305 znakówspk@kprm.gov.pl / sekretariat_DOB@kprm.gov.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
www.gov.pl/web/pozytek Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
Przewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
DOB.ZKS.4510.5.2025
Warszawa, 03 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 9832 Pana Posła Piotra Glińskiego w sprawie dotacji
udzielonej przez NIW w ramach programu NOWEFIO Polskiemu Towarzystwu Prawa
Antydyskryminacyjnego (PTPA) proszę o przyjęcie poniższych informacji:
Projekt „Równość standardem pracy w trzecim sektorze” został złożony do NIW-CRSO
27 listopada 2023 r. w ramach naboru wniosków ogłoszonego przez ówczesnego Dyrektora
NIW-CRSO Pana Wojciecha Kaczmarczyka.
Pan Wojciech Kaczmarczyk pełnił funkcję Dyrektora NIW-CRSO w okresie od 20.11.2017 r.
do 13.04.2024 r.
W czasie ogłoszenia konkursu NOWEFIO, ustalania jego zasad i wyboru ekspertów do oceny
nadzór nad działalnością NIW-CRSO sprawował Pan Piotr Gliński, Przewodniczący
Komitetu ds. Pożytku Publicznego. Komisję konkursową oceniającą wnioski powołał
Dyrektor Pan Wojciech Kaczmarczyk w dniu 13 września 2023 r. Regulamin konkursu
zatwierdziła ówczesna Rada NIW-CRSO pod przewodnictwem Pana Piotra Mazurka, a jego
przebieg nadzorował Komitet Sterująco Monitorujący, także pod przewodnictwem Pana
Piotra Mazurka. Ekspertów do oceny wniosków przydzielił Dyrektor NIW-CRSO Pan
Wojciech Kaczmarczyk. Wskazany wniosek został oceniony w całości w okresie, kiedy
Instytutem zarządzał Pan Wojciech Kaczmarczyk.
Projekt „Równość standardem pracy w trzecim sektorze” złożony przez PTPA otrzymał
ocenę ogólną A oraz 94,5 pkt. Podsumowanie konkursu NOWEFIO Edycja 2024 oraz „Lista
projektów zakwalifikowanych do dofinansowania – NOWEFIO edycja 2024” są dostępne na
stronie internetowej NIW-CRSO: https://niw.gov.pl/nasze-programy/proo/edycja-2024/
Eksperci oceniający wnioski ocenili doświadczenie wnioskodawcy na 17/20 oraz 20/20
punktów. Oferta otrzymała także dodatkowe 3 punkty strategiczne. Przyznano je 6 lutego
2024, kiedy dyrektorem był Pan Wojciech Kaczmarczyk.
21 marca 2024 r. p.o. Dyrektora NIW-CRSO Pan Michał Braun opublikował wyniki konkursu
NOWEFIO zgodne z oceną ekspertów pracujących w czasie pracy Dyrektora Wojciecha
Kaczmarczyka. Nie dokonano żadnych zmian w ocenie ekspertów.
Zgadzam się z Panem Posłem w sprawie wątpliwości co do procedur, sposobu realizacji
zadań i działania Instytutu w czasie konkursu, którego dotyczy interpelacja nr 9832.
Najwyższa Izba Kontroli w raporcie „Wystąpienie pokontrolne” z dnia 14 marca 2024 r.
kontrolującym działania Instytutu w czasie pełnienia w nim funkcji Dyrektora przez Pana
-- 1 of 2 --
(+48) 22 694 75 83/ (+48) 22 694 75 29 Komitet do Spraw Pożytku Publicznego,
spk@kprm.gov.pl / sekretariat_DOB@kprm.gov.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
www.gov.pl/web/pozytek Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
Wojciecha Kaczmarczyka napisała: „(…) W badanej działalności stwierdzono, że proces
oceny wniosków, wyłaniania projektów do dofinansowania, a także ich weryfikacji
i rozliczania był nierzetelny, a w niektórych przypadkach niezgodny z prawem, niecelowy lub
niegospodarny (…) Ponadto niektóre z działań Dyrektora NIW, w szczególności w zakresie
wyboru do dofinansowania części wniosków oraz w zakresie zatwierdzania rozliczania
większości dotacji, były działaniami nielegalnymi. (…)”
NIK napisał, że „udzielane kontrolerom przez Dyrektora NIW wyjaśnienia (…) były
częstokroć niepełne, niemerytoryczne lub jednobrzmiące, w odniesieniu do różnych
kontrolowanych zagadnień, co dowodzi de facto o braku wiedzy Dyrektora NIW na temat
realizowanych przez Instytut działań, a także wskazuje na dystrybuowanie środków
publicznych w oparciu o nielegalny i nierzetelny proces wyboru ofert, obarczony istotnymi
ryzykami korupcjogennymi (…). Powyższe okoliczności wskazują, że Dyrektor NIW nie daje
należytej rękojmi prawidłowego procesu oceny i wyboru wniosków przeznaczonych do
dofinansowania ze środków publicznych, monitorowania i kontroli realizowanych projektów
oraz rozliczenia udzielonego dofinansowania co uzasadnia, ocenę Najwyższej Izby Kontroli,
formułowaną na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy o NIK, wskazującą na niezasadność
zajmowania stanowiska przez Dyrektora NIW”.
Nowy Dyrektor NIW-CRSO Pan Michał Braun przeprowadził na polecenie Przewodniczącej
Komitetu ds. Pożytku Publicznego szereg działań reformujących NIW-CRSO, w tym:
wprowadzenie transparentnych procedur konkursowych i wprowadzenie zakazu
prowadzenia agitacji politycznej w trakcie realizacji projektów. NIW-CRSO jest w trakcie
odzyskiwania środków wydatkowych w latach 2019-2024 m.in. na cele prowadzenia agitacji
politycznej, które przekazywane były często przez Dyrektora Wojciecha Kaczmarczyka do
organizacji bez żadnego doświadczenia. W Programach zostały wprowadzone m.in. zasady
uniemożliwiające przekazywanie środków organizacjom rejestrowanym w czasie naboru czy
też zaraz przed nim. Obecnie Regulaminy konkursów przyjmowane są przez Radę Instytutu,
która - po raz pierwszy w historii tej instytucji - składa się w większości z organizacji
pozarządowych.
Z wyrazami szacunku
Adriana Porowska
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --