Interpelacja w sprawie zmniejszenia liczby turnusów profilaktyczno-zdrowotnych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz jego potencjalnego wpływu na tragiczne zdarzenia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 9819
do ministra sprawiedliwości
w sprawie zmniejszenia liczby turnusów profilaktyczno-zdrowotnych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz jego potencjalnego wpływu na tragiczne zdarzenia
Zgłaszający: Michał Woś, Michał Wójcik
Data wpływu: 12-05-2025
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907) składam interpelację w sprawie zmniejszenia liczby turnusów profilaktyczno-zdrowotnych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz ich potencjalnego wpływu na tragiczne zdarzenia, które miały miejsce w ostatnim czasie.
Zgodnie z art. 116 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1683) funkcjonariusze pełniący służbę w zakładzie karnym lub areszcie śledczym mogą zostać skierowani na bezpłatny turnus profilaktyczno-zdrowotny trwający do 14 dni kalendarzowych. Turnus ten obejmuje działania rehabilitacyjne, antystresowe oraz profilaktykę zdrowotną i psychologiczną. Jego celem jest ochrona zdrowia psychicznego i fizycznego funkcjonariuszy, którzy na co dzień wykonują niezwykle trudną i odpowiedzialną służbę w warunkach permanentnego stresu.
Z informacji, które do mnie docierają, wynika, że w ostatnim czasie liczba organizowanych turnusów profilaktyczno-zdrowotnych została istotnie ograniczona – z 18 do jedynie 10 w skali roku.
Zmniejszenie liczby takich turnusów może prowadzić do pogorszenia kondycji psychofizycznej funkcjonariuszy i mieć wpływ na ich zdolność do bezpiecznego wykonywania obowiązków służbowych. W ostatnich miesiącach doszło do kilku dramatycznych incydentów z udziałem funkcjonariuszy Służby Więziennej, które mogą skłaniać do refleksji nad wpływem stresu zawodowego i braku odpowiedniego wsparcia psychologicznego:
- zabójstwo dwóch osób przez funkcjonariusza SW Bartłomieja B. w Zagumnie (woj. lubelskie) w lipcu 2024 roku (TVP3 Lublin, 19.07.2024),
- ucieczka tego samego funkcjonariusza ze szpitala psychiatrycznego w Radecznicy w październiku 2024 roku (Onet.pl, 10.10.2024),
- śmierć funkcjonariusza w Jastrzębiu-Zdroju w czerwcu 2024 roku – według mediów mogła być wynikiem załamania psychicznego ("Dziennik Zachodni", 21.06.2024),
- zabójstwo lekarza ortopedy Tomasza Soleckiego w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie 29 kwietnia 2025 roku przez pacjenta, który był funkcjonariuszem Służby Więziennej (Krakowwpigulce.pl, 29.04.2025).
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
Czy potwierdza Pan fakt zmniejszenia liczby turnusów profilaktyczno-zdrowotnych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej ?
Jeśli tak, to z jakich przyczyn podjęto taką decyzję i kiedy ta decyzja została podjęta?
Kto był autorem lub inicjatorem tej decyzji: czy została ona podjęta przez ministra sprawiedliwości, Centralny Zarząd Służby Więziennej, czy też bezpośrednio przez ówczesnego dyrektora generalnego Służby Więziennej płk. Andrzeja Peckę, który został niedawno odwołany ze stanowiska? Czy ta sytuacja była bezpośrednią przyczyną jego odwołania? Czy wiedział Pan Minister o tej decyzji? Czy aprobował Pan tę decyzję?
Czy planowane jest przywrócenie poprzedniej liczby turnusów lub zwiększenie ich dostępności?
Jakie inne działania podejmowane są w celu zapewnienia funkcjonariuszom należytej opieki zdrowotnej, psychologicznej i antystresowej?
Czy zmniejszenie liczby turnusów mogło mieć wpływ na wymienione wyżej dramatyczne zdarzenia z udziałem funkcjonariuszy lub byłych funkcjonariuszy Służby Więziennej?
Czy przeprowadzono analizy lub audyty dotyczące wpływu warunków służby oraz ograniczonego dostępu do wsparcia profilaktyczno-psychologicznego na kondycję psychiczną funkcjonariuszy?
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7972 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.203.2025
Warszawa, 11 czerwca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 9819 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana Posła Michała Wosia i Pana Posła Michała Wójcika w sprawie zmniejszenia
liczby turnusów profilaktyczno-zdrowotnych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej
oraz jego potencjalnego wpływu na tragiczne zdarzenia.
Odpowiedź została przygotowana po uzyskaniu stanowiska Centralnego Zarządu Służby
Więziennej.
Ad 1-3
W 2023 roku zorganizowano 14, natomiast w 2024 roku 19 turnusów profilaktyczno-
zdrowotnych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej.
W odniesieniu do roku 2025, w związku z pracami nad Harmonogramem realizacji
szkolenia i doskonalenia zawodowego Służby Więziennej w 2025 r., decyzją Dyrektora
Generalnego Służby Więziennej z 10 grudnia 2024 roku ustalono terminy turnusów
profilaktyczno-zdrowotnych w Służbie Więziennej przewidziane do realizacji w 2025 roku
z poleceniem zmiany załącznika do zarządzenia Nr 82/24 Dyrektora Generalnego Służby
Więziennej z dnia 31 października 2024 r. w sprawie określenia liczby oraz terminów
-- 1 of 5 --
2
realizacji turnusów profilaktyczno-zdrowotnych w Służbie Więziennej, limitów miejsc,
oraz podmiotów prowadzących turnusy w 2025 roku.
W związku z powyższym zostało przygotowane nowe Zarządzenie Nr 2/25 Dyrektora
Generalnego Służby Więziennej z dnia 3 stycznia 2025 r. zmieniające zarządzenie
w sprawie określenia liczby oraz terminów realizacji turnusów profilaktyczno-
zdrowotnych w Służbie Więziennej, limitów miejsc, oraz podmiotów prowadzących
turnusy w 2025 roku.
W poprzednim zarządzeniu Nr 82/24 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia
31 października 2024 r. ustalono turnusy profilaktyczno-zdrowotne dla funkcjonariuszy
Służby Więziennej w liczbie 18. Zarządzenie Nr 2/25 Dyrektora Generalnego Służby
Więziennej z dnia 3 stycznia 2025 r. zmieniające powyższe zarządzenie, zmieniło tę liczbę
na 10 turnusów.
Decyzja dotycząca zmniejszenia liczby turnusów profilaktyczno-zdrowotnych
dla funkcjonariuszy Służby Więziennej w 2025 roku była podyktowana koniecznością
zapewnienia bazy dydaktycznej dla nowo przyjmowanych funkcjonariuszy. Z uwagi
na dużą fluktuację kadry w ostatnich latach aktualnie jednym z podstawowych
problemów jest brak wystarczającej bazy szkoleniowej. Zmniejszenie liczby turnusów
pozwoliło w sposób zrównoważony zabezpieczyć potrzeby szkoleniowe, jak i zdrowotne.
Należy podkreślić, że ograniczenie liczby turnusów w bieżącym roku w żaden sposób
nie wpływa negatywnie na dostęp funkcjonariuszy do usług zdrowotnych realizowanych
przez służbę medycyny pracy.
Ad 4-7
Kierując się dobrem funkcjonariuszy, w 2026 roku przewidziano do realizacji większą
liczbę turnusów profilaktyczno-zdrowotnych w Służbie Więziennej, jednakże na obecnym
etapie planowania, nie jest jeszcze znana ich liczba.
-- 2 of 5 --
3
W celu zapewnienia funkcjonariuszom i pracownikom Służby Więziennej należytej opieki
zdrowotnej fizycznej i psychicznej realizowane są zadania określone w:
1) ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U z 2024 r. poz. 1869 ze zm.):
zgodnie z art. 164c pkt 1 tej ustawy w przypadku uczestniczenia przez funkcjonariusza lub
pracownika w zdarzeniu mogącym stanowić źródło silnego stresu w związku
z wykonywaniem czynności służbowych przełożony, o którym mowa w art. 32, zapewnia
temu funkcjonariuszowi lub pracownikowi, na jego wniosek lub za jego zgodą, pomoc
psychologiczną udzielaną przez psychologów zatrudnionych w jednostkach
organizacyjnych;
2) zarządzeniu Nr 8/2022 Dyrektora Generalnego Służy Więziennej z dnia 23 lutego 2022
r. w sprawie procedur postępowania po ekspozycji zawodowej na czynnik szkodliwy
w Służbie Więziennej. Procedura dotycząca postępowania w przypadku wystąpienia
zdarzeń, które mogą stanowić źródło silnego stresu określona została w § 2 pkt 4 wyżej
wymienionego zarządzenia i obejmuje:
• Interwencję obligatoryjną, która z „urzędu" wymaga skierowania przez kierownika
jednostki organizacyjnej Służby Więziennej uczestników zdarzenia do zakładu opieki
zdrowotnej medycyny pracy Służby Więziennej;
• Interwencję na wniosek kierownika jednostki organizacyjnej Służby Więziennej,
dotyczącą osób, które uczestniczyły lub były świadkiem zdarzenia stanowiącego źródło
silnego stresu, mogącego wystąpić w związku z pełnieniem służby lub poza służbą, gdy
w ich zachowaniu, funkcjonowaniu, postawie lub relacjach interpersonalnych zauważa się
znaczące zmiany w odniesieniu do czasu poprzedzającego zdarzenie;
• Interwencję z inicjatywy funkcjonariusza lub pracownika Służby Więziennej, dotyczącą
osób, które same zgłaszają potrzebę jej podjęcia, o ile były uczestnikiem innego zdarzenia,
które wystąpiło w związku z pełnieniem służby lub poza służbą oraz stanowi znaczny
odczuwalny dyskomfort, uniemożliwiający prawidłowe i bezpieczne wykonywanie
powierzonych obowiązków, a z jakichś ważnych dla siebie powodów nie informuje
przełożonego o potrzebie skierowania. Interwencja przeprowadzana przez zakłady opieki
zdrowotnej medycyny pracy Służby Więziennej, ma na celu realizowanie obowiązków
pracodawcy w zakresie dbałości o stan szeroko pojętego zdrowia funkcjonariuszy
-- 3 of 5 --
4
i pracowników, ponieważ umożliwia identyfikowanie i utrwalanie korzystnych dla zdrowia
sposobów reagowania w sytuacjach trudnych;
3) ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U z 2024 r. poz. 1869 ze zm.):
zgodnie z art. 116 tej ustawy możliwe jest skierowanie funkcjonariusza lub pracownika
pełniącego służbę/zatrudnionego w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, który odniósł
rany, kontuzję lub doznał urazu psychicznego w związku z pełnieniem służby
lub ze względu na schorzenie lub stan psychofizyczny pozostające w związku z pełnieniem
służby, na bezpłatny turnus profilaktyczno-zdrowotny w Służbie Więziennej, zgodnie
ze wskazaniami lekarza medycyny pracy.
Głównym celem turnusów jest ochrona i poprawa zdrowia oraz wzmocnienie kondycji
psychofizycznej funkcjonariuszy, wykonujących złożone i stresogenne zadania, jak też
potrzeba efektywniejszej realizacji zadań przy zwiększeniu świadomości z zakresu
profilaktyki prozdrowotnej i popularyzacji kultury fizycznej.
Programy turnusów dostosowywane są na bieżąco do zaistniałych potrzeb,
zdiagnozowanych w ramach badań okresowych i doraźnych. Są one na tyle elastyczne,
aby dawały możliwość ukierunkowania zastosowania profilaktyki, na nowy zaistniały
obszar, wymagający oddziaływania w tym zakresie.
W ramach realizacji turnusów przewidziano 4 profile, według których dostosowany jest
program prowadzonych zajęć:
• dla osób z zaburzeniami metabolicznymi;
• dla osób z zaburzeniami w obrębie układu ruchu;
• dla osób z obciążeniami psychosomatycznymi związanymi z wykonywaniem zawodu;
• inne.
Aktualnie Centralny Zarząd Służby Więziennej, przy współpracy z przedstawicielami
Ministerstwa Zdrowia, Instytutu Medycyny Pracy, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, prowadzi zintensyfikowane prace
mające na celu określenie kryteriów przydatności do Służby Więziennej kandydatów
-- 4 of 5 --
5
i funkcjonariuszy w ujęciu merytorycznym i formalno-prawnym, sposobów jej weryfikacji,
profilaktycznej opieki zdrowotnej nad funkcjonariuszami i pracownikami Służby
Więziennej, szczegółowych zasad ochrony zdrowia przed wpływem niekorzystnych
warunków związanych ze środowiskiem służby.
Jednym z celów Zespołu, który został powołany w ww. sprawie jest zajęcie się również
„dobrostanem psychicznym” poprzez m.in. analizę czynników ryzyka: identyfikację ryzyka,
zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne, ocenę ryzyka, kategoryzację ryzyk, planowanie
działań zaradczych, monitorowanie i ewaluację.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --